II SA/GL 535/25

II SA/Gl 535/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-09-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/
Artur Żurawik /przewodniczący/
Beata Kalaga-Gajewska
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1145
art. 128, art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 130, art. 132, art. 134
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 września 2025 r. sprawy ze skargi P. S.A. w K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 19 lutego 2025 r. nr NWXIV.7581.2.21.2024 w przedmiocie odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz strony skarżącej 2200 (dwa tysiące dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 19 lutego 2025 r., nr NWXIV.7581.2.21.2024 Wojewoda Śląski (dalej "Wojewoda" lub "Organ odwoławczy") uchylił pkt 1 decyzji Prezydenta Miasta B. (dalej "Prezydent" lub "Organ I instancji") z 13 września 2024 r., nr [...] i w tym zakresie orzekł merytorycznie, uchylił pkt 3 decyzji Prezydenta i utrzymał decyzję Prezydenta w mocy w zakresie pkt 2.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.
Prezydent, po rozpatrzeniu wniosku K. P. , A. K. i A. K. (dalej "Uczestnicy postępowania"), w pkt 1 decyzji z 13 września 2024 r. orzekł o ustaleniu odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości położonej w B. , obręb [...] , oznaczonej aktualnie jako działka nr [...] (poprzednio jako działka nr [...] ), objętej KW nr [...], w związku z budową napowietrznej linii elektroenergetycznej 220 kV relacji [...] , w oparciu o zezwolenie udzielone decyzją Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami w B. z 19 września 1978 r., nr [...], na rzecz K. P. w kwocie 37.369,67 zł, A. K. w kwocie 37.369,67 zł i A. K. w kwocie 37.369,67 zł. W pkt 2 decyzji zobowiązano P. S.A. z siedzibą w K. , KRS [...] (dalej "Spółka" lub "Skarżąca"), będącej właścicielem linii elektroenergetycznej 220 kV relacji [...] , do wypłaty ustalonego w pkt 1 odszkodowania, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Zaś w pkt 3 decyzji orzeczono o zobowiązaniu Spółki do dostarczenia organowi orzekającemu dowodu wypłaty wskazanego w pkt 1 odszkodowania.
Podstawę prawną pierwszoinstancyjnej decyzji stanowiły przepisy art. 128 ust. 1 i 4, art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 130, art. 132 ust. 1a, 2 i 6 oraz art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 1145; dalej "u.g.n.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej "k.p.a.").
W uzasadnieniu Organ I instancji wskazał, że decyzją z 4 maja 2017 r., nr [...] orzekł o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania o ustaleniu odszkodowania zgodnie z wnioskiem złożonym 12 stycznia 2017 r. przez K. P. i H. K. . Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody z 12 lipca 2018 r., nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej "WSA") w Gliwicach wyrokiem z 18 stycznia 2019 r. o sygn. akt II SA/Gl 805/18 oddalił skargę na ww. decyzję Wojewody. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny (dalej "NSA") wyrokiem z 2 grudnia 2022 r. o sygn. akt I OSK 1835/19 uchylił ww. wyrok WSA w Gliwicach, decyzję Wojewody z 12 lipca 2018 r. i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta z 4 maja 2017 r. Uznając za słuszne zarzuty skargi kasacyjnej, NSA odwołał się do uchwały NSA z 22 lutego 2021 r. o sygn. akt I OPS 1/20 która wskazuje, iż odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. może być od dnia 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. (pkt 1), a jednocześnie odszkodowanie to nie może być ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. na rzecz nabywcy nieruchomości w drodze umowy zawartej po dniu czasowego zajęcia tej nieruchomości w trybie określonym w art. 35 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. Następnie wskazał, że Sąd I instancji błędnie uznał, że K. P. nie jest następcą prawnym pod tytułem ogólnym wywłaszczonego właściciela nieruchomości. Z okoliczności sprawy wyraźnie bowiem wynika, iż odziedziczyła ona spadek po swoim ojcu w 1/4 części całości. Jest ona zatem spadkobiercą dawnego właściciela i jest uprawniona do odszkodowania, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. i odszkodowania tego może dochodzić na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Umowny dział spadku po ojcu, nie tylko nie pozbawiał jej należnego udziału spadkowego i statusu spadkobiercy zmarłego ojca, ale przysporzył jej pozostałych udziałów spadkowych. Z kolei H. K. przystępując do umownego działu spadku, wyzbyła się wynikającego ze spadkobrania po zmarłym mężu prawa własności nieruchomości. Nie pozostaje zatem uprawniona do odszkodowania, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. i nie może tego odszkodowania dochodzić na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. W konkluzji NSA wskazał na konieczność ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w wyroku i podjęcia czynności celem ustalenia słusznego odszkodowania należnego spadkobierczyni wywłaszczonego właściciela.
Ponownie rozpatrując sprawę Prezydent ustalił, że do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] doszło w związku z budową napowietrznej linii elektroenergetycznej 220 kV relacji [...] w oparciu o zezwolenie udzielone decyzją Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami w B. z 19 września 1978 r. Podstawą materialnoprawną decyzji był art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybach wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1974 r. Nr 10 poz. 64; dalej "ustawa wywłaszczeniowa z 1958 r."). W sprawie znajdzie zastosowanie art. 129 ust. 5 pkt 3 w związku z art. 128 ust. 1 i 4 u.g.n.
Nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] została podzielona na działkę nr [...] i działkę nr [...] . Nieruchomość oznaczona aktualnie jako działka nr [...] w części zachodniej zabudowana jest budynkiem mieszkalnym, gospodarczym i garażem wraz z infrastrukturą towarzyszącą, w całości stanowi własność K. P. na podstawie umowy zniesienia współwłasności z 3 lipca 2001 r., Rep. [...] nr [...].
W toku postępowania wnioskodawczyni H. K. zmarła, a spadek po niej nabyli Uczestnicy postępowania, po 1/3 części każdy. Mając na uwadze, że spadkobiercami po K. K. , który był właścicielem nieruchomości w dacie wydania decyzji z 19 września 1978 r., są Uczestnicy postępowania to roszczenie o odszkodowanie przysługuje wszystkim trzem spadkobiercom w wysokości odpowiadającej ich udziałom w spadku.
W toku postępowania nie odnaleziono żadnych dokumentów wskazujących, że poprzedniemu właścicielowi bądź jego spadkobiercom zostało wypłacone odszkodowanie w związku z budową linii energetycznej. Prezydent uznał zatem, że odszkodowanie nie zostało wypłacone. Rzeczoznawca majątkowy 4 maja 2023 r. sporządził operat szacunkowy, w którym określił wartość odszkodowania uwzględniającą zmniejszenie wartości nieruchomości i ograniczenie korzystania z niej w związku z budową linii elektroenergetycznej na kwotę 14.490,00 zł. Po zapoznaniu się z zastrzeżeniami stron, biegły rzeczoznawca sporządził 11 lipca 2023 r. aneks nr 1 do operatu, w którym uznał za zasadne rozszerzenie pasa technologicznego do 50 m (2x25 po każdej stronie od osi linii) i wobec tej korekty określił wartość odszkodowania na kwotę 29.820,00 zł. Następnie po zapoznaniu się z zastrzeżeniami stron, biegły sporządził 12 września 2023 r. aneks nr 2 do operatu z 4 maja 2023 r., w którym dokonał korekty obliczeń powierzchni pasa technologicznego do 785 m2 i w konsekwencji określił wartość odszkodowania na kwotę 32.970,00 zł.
W związku z wątpliwościami co do prawidłowości sporządzonego operatu, powołano kolejnego biegłego, który 8 marca 2024 r. sporządził nowy operat określając w nim wartość odszkodowania na kwotę 112.109,00 zł. Wycena nieruchomości została sporządzona według stanu nieruchomości na dzień 19 września 1978 r. oraz poziomu cen aktualnego na dzień sporządzenia operatu. Organ I instancji przedstawił ustalenia operatu, w tym uwarunkowania i założenia wyceny. Uznał, że operat jest zgodny z obowiązującymi przepisami prawa, zawiera wszystkie informacje niezbędne do dokonania wyceny, został sporządzony w sposób logiczny i rzeczowy, w związku z czym stanowi wiarygodny dowód w postępowaniu. Organ I instancji pominął natomiast operat z 4 maja 2023 r. wraz z aneksami uznając, że nie powinien stanowić dowodu w postępowaniu. Ustalona na rzecz każdego z Uczestników postępowania kwota odszkodowania odpowiada 1/3 części całego należnego odszkodowania, stosownie do wysokości udziałów nabytych w spadku po właścicielu nieruchomości.
W odwołaniu od decyzji Spółka zarzuciła, że Organ I instancji nie zastosował się do oceny prawnej zawartej w wyroku NSA z 2 grudnia 2022 r., w uzasadnieniu którego wskazano, że spadkobiercą po zmarłym właścicielu jest wyłącznie K. P. . Wskazała, że jest aktualnie właścicielem linii elektroenergetycznej relacji [...] , jednakże zarządzeniem nie nałożono na nią odpowiedzialności za wypłatę odszkodowań z tytułu ograniczenia sposobu w korzystaniu z nieruchomości. Nadto Spółka podniosła, że na skutek decyzji z 1978 r. nie doszło do typowego wywłaszczenia własności nieruchomości, a także nie miały miejsca zdarzenia określone w art. 124 – 126 u.g.n. W konsekwencji nie zostały spełnione przesłanki do ustalenia i przyznania odszkodowania na podstawie art. 128 u.g.n. Brak było zatem podstaw do wydania decyzji. Sposób dochodzenia i ustalania odszkodowania wskutek działań określonych przez art. 35 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. został uregulowany w tej ustawie, a nie w u.g.n. Jednoznacznie przesądza o tym art. 233 u.g.n. Roszczenie wnioskodawców uległo zatem przedawnieniu. W sprawie nie zostało ustalone, czy właściciel gruntu wystąpił z wnioskiem o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. W piśmie z 24 stycznia 2025 r., będącym uzupełnieniem odwołania, Spółka zakwestionowała operat szacunkowy zarzucając mu błędne przyjęcie do obliczeń powierzchni pasa technologicznego. Nadto wskazała, że nieprawidłowo została przeprowadzona analiza i charakterystyka rynku nieruchomości, gdyż przyjęte do porównań nieruchomości nie spełniają kryterium podobieństwa.
Po rozpatrzeniu odwołania Spółki, Wojewoda w pkt 1 zaskarżonej obecnie decyzji uchylił pkt 1 decyzji Organu I instancji i orzekł o ustaleniu odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości położonej w B. , obręb [...] , oznaczonej aktualnie jako działka nr [...] (poprzednio jako działka nr [...] ), [...], w związku z budową napowietrznej linii elektroenergetycznej 220 kV relacji [...] w oparciu o zezwolenie udzielone decyzją Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami w B. z 19 września 1978 r. na rzecz K. P. w wysokości 112.109,00 zł. W pkt 2 decyzji Wojewoda uchylił pkt 3 decyzji Organu I instancji, a w pkt 3 utrzymał decyzję pierwszoinstancyjną w mocy w zakresie pkt 2.
Zdaniem Wojewody wszelkie wątpliwości interpretacyjne, które wystąpiły na wcześniejszych etapach rozpatrywania niniejszej sprawy, zostały rozstrzygnięte mocą uchwały NSA z 22 lutego 2021 r. o sygn. akt I OPS 1/20. Nadto 2 grudnia 2022 r. zapadł wyrok NSA o sygn. akt I OSK 1835/19, w którym przesądzono kwestię konieczności przeprowadzenia postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania dla K. P. , będącej następcą prawnym byłego właściciela nieruchomości. W ocenie Organu odwoławczego operat stanowiący podstawę ustalenia odszkodowania spełnia wymogi formalne określone w rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości (Dz. U. poz. 1832; dalej "rozporządzenie z 5 września 2023 r."), w tym opiera się na rzetelnych danych dotyczących szacowanej nieruchomości. Operat ten mógł zatem stanowić podstawę do ustalenia odszkodowania.
Natomiast za zasadny Wojewoda uznał zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. i w tym zakresie orzekł o uchyleniu decyzji Organu I instancji w zakresie pkt 1 i orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz K. P. . Uchylenie pkt 3 decyzji wynika zaś z faktu, że organ orzekł w nim o czynności technicznej i brak jest podstawy prawnej do orzekania w tym zakresie.
Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, w skardze na decyzję Wojewody zarzuciła naruszenie:
1) art. 80 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewszechstronne zebranie i rozważenie materiału dowodowego, skutkujące utrzymaniem w mocy wadliwej decyzji Organu I instancji objawiające się:
- ustaleniem odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na rzecz K. P. , w sytuacji gdy nie ustalono czy K. K. , wskazany w decyzji wywłaszczeniowej, był właścicielem spornej nieruchomości i na jakiej podstawie nabył prawo własności, a w sytuacji gdy przysługiwało mu inne prawo rzeczowe – jakie to było prawo i na jakiej podstawie je nabył, jak również czy sporna nieruchomość za każdym razem wchodziła w skład spadku, czy nie zawarta została umowa przenosząca własność nieruchomości, co skutkowałoby brakiem roszczenia o odszkodowanie;
- ustaleniem odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w całości na rzecz K. P. , podczas gdy jej udział spadkowy wynosił 1/4 części;
- nieuwzględnieniem zarzutów do operatu szacunkowego i uznaniem go, jako pełnowartościowego dowodu, w sytuacji gdy Skarżąca wykazała liczne błędy, które on zawiera;
2) art. 128 ust. 4 w związku z art. 124 u.g.n. poprzez niewłaściwe zastosowanie i ustalenie odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na rzecz K. P. , mimo że niedopuszczalnym jest aby szkody wynikłe z zaplanowania na danym terenie linii energetycznej były wypłacane na podstawie art. 128 ust. 4 u.g.n.;
3) art. 128 ust. 1 i 4 u.g.n. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i ustalenie odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na rzecz K. P. w całości, podczas gdy uprawnienie do żądania odszkodowania przysługuje następcy prawnemu wywłaszczonego właściciela nieruchomości na mocy sukcesji uniwersalnej, a nie syngularnej, zatem wyłącznie do wysokości udziału spadkowego;
4) § 32 ust. 2 i 8 rozporządzenia z 5 września 2023 r. poprzez ich błędną wykładnię, w wyniku czego Wojewoda błędnie stwierdził, że operat szacunkowy spełnia wymogi formalne wynikające z tych przepisów.
W oparciu o powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie wniesionych zarzutów.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Uczestnicy postępowania, reprezentowani przez fachowego pełnomocnika, w odpowiedzi na skargę wnieśli o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz każdego z nich kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Oświadczyli, że argumentacja Organu odwoławczego zawarta w odpowiedzi na skargę jest całkowicie trafna i w pełni ją popiera.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga została uwzględniona, choć z innych przyczyn niż w niej podniesione. Sąd rozstrzyga bowiem w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.").
Podkreślić należy, że rozpoznawana sprawa dotycząca ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości była przedmiotem rozpoznania przez NSA, który wyrokiem z 2 grudnia 2022 r. o sygn. akt I OSK 1835/19 uchylił wyrok WSA w Gliwicach z 18 stycznia 2019 r. o sygn. akt II SA/Gl 805/18, decyzję Wojewody z 12 lipca 2018 r. i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta z 4 maja 2017 r.
Wskazana wyżej okoliczność ma istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy, gdyż orzekanie odbywa się w warunkach związania, o którym mowa w art. 153 i art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W myśl natomiast art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Ocena prawna dotyczyć może stanu faktycznego sprawy, jak i wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego. Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok NSA z 26 marca 2013 r., I OSK 2468/12, opubl. w internetowej bazie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że nie wystąpiły przesłanki, które nakazywałyby Sądowi I instancji odstąpienie od oceny prawnej i zaleceń zawartych w ww. wyroku NSA. Wobec tego za nieskuteczne należy uznać sformułowane przez Skarżącą zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego, a dotyczące kwestii uprawnienia K. P. (jako spadkobierczyni dawnego właściciela) do żądania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. całości odszkodowania za czasowe zajęcie nieruchomości w trybie art. 35 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. Kwestia ta została przesądzona w wyroku NSA z 2 grudnia 2022 r., o sygn. akt I OSK 1835/19 i w konsekwencji jego mocy wiążącej nie może podlegać ponownemu badaniu przez Sąd.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących operatu szacunkowego z 8 marca 2024 r. będącego podstawą ustalenia odszkodowania to zgodzić się należy z Organem odowławczym, że operat szacunkowy jest prawidłowy pod względem formalnym i mógł stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania. Operat zawiera dane niezbędne do oceny jego rzetelności i w sposób należyty przedstawia tok rozumowania biegłego. Nadto biegły w piśmie z 20 stycznia 2025 r. udzielił szczegółowych wyjaśnień do operatu, w tym w kontekście zarzutów Skarżącej podniesionych w toku postępowania odwoławczego.
Biegły w opinii wyjaśnił, że ustalenie powierzchni pasa technologicznego pod linią elektroenergetyczną dla działki nr [...] nastąpiło zgodnie z ogólnymi wytycznymi technicznymi ("Wymagania dla szerokości standardowych pasów technologicznych napowietrznych linii 220 kV i 400 kV" stosowanych przez P. S.A.), przy pomocy programu technicznego. Do operatu biegły załączył ww. ogólne wytyczne techniczne, w których wskazana została szerokość standardowych pasów technologicznych dla jednotorowych i dwutorowych linii 220 kV, tj. 50 m (po 25 od osi linii). W tym miejscu zwrócić uwagę należy, że pas technologiczny dla działki nr [...] o takich samych wymiarach jak przyjął biegły, został wskazany przez samą Skarżącą we wniosku o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej z 21 kwietnia 2010 r. Jeśli zaś chodzi o brak zastosowania przez biegłego § 32 rozporządzenia z 5 września 2023 r. wskazać trzeba, że regulacja ta znajduje zastosowanie do wyceny wartości służebności przesyłu, a nie do ustalenia odszkodowania z art. 129 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 128 ust. 1 i 4 u.g.n.
Biegły ustalił wartość rynkową, jaką wyceniana nieruchomość miałaby bez obciążenia. Ze względu na charakter nieruchomości i sposób użytkowania biegły analizą objął nieruchomości gruntowe zabudowane nieruchomościami o charakterze mieszkalnym jednorodzinnym. Do analizy przyjął budynki wybudowane w technologii tradycyjnej, z przełomu lat 40-tych – 70-tych, o mniejszej powierzchni użytkowej (około 80 m2 do około 130 m2), o powierzchni zabudowy od około 70 m2 do około 130 m2 (posadowionych najczęściej na działkach w przedziale 600-1500 m2). Współczynnik powierzchni zabudowy do powierzchni działki wyniósł od 0,09 do 0,16 przy średniej 0,13. Następnie biegły wskazał, że przyjęte do porównań nieruchomości są podobne do nieruchomości wycenianej pod względem tych cech. Dobór nieruchomości podobnych przez biegłego został zatem przeprowadzony w oparciu o kryteria prawne wynikające z art. 4 pkt 16 u.g.n. Rzeczoznawca logicznie wyjaśnił jakie atrybuty mają wpływ na wartość nieruchomości gruntowych zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi z zabudową towarzyszącą oraz w jaki sposób dobrał nieruchomości podobne do wycenianej. Z operatu wynika, że dokonując wyboru nieruchomości podobnych biegły brał pod uwagę cały zestaw cech, które w jego opinii decydowały o podobieństwie analizowanych nieruchomości do nieruchomości wycenianej. Żaden przepis prawa, a w szczególności art. 4 pkt 16 u.g.n., nie stanowi, że nieruchomością podobną może być wyłącznie działka o takiej samej powierzchni. Wartość rynkowa nieruchomości została określona przy zastosowaniu podejścia porównawczego i metody korygowania ceny średniej.
Jeśli chodzi o zmniejszenie wartości nieruchomości to stosownych analiz biegły dokonał z uwzględnieniem § 52 rozporządzenia z 5 września 2023 r. Na podstawie analizy rynku biegły stwierdził, że określenie zmniejszenia wartości nieruchomości jest niemożliwe do ustalenia na podstawie cen transakcyjnych nieruchomości obciążonych ograniczeniem w sposobie korzystania. Wyjaśnił, że z uwagi na częściowy brak bezpośredniego podobieństwa oraz z uwagi na brak odpowiedniej ilości transakcji nieruchomości podobnych nie można było w bezpośredni sposób oszacować zmniejszenia wartości nieruchomości z uwagi na trwałe ograniczenia. Wobec tego biegły dokonał oszacowania sposobem pośrednim (parametrycznym) z zastosowaniem wzoru przedstawionego w pkt 10.1 opinii (przedstawienie sposobu wyceny). Biegły w opinii wyjaśnił, że dokonał szerokiej analizy rynku, w wyniku której dokonał porównania nieruchomości podobnych do siebie, różniących się tylko występowaniem ograniczenia (nieruchomości ze służebnością, ograniczeń, przebiegiem sieci) a jego brakiem. W wyniku analizy rynku uzyskano pary porównawcze (różniące się tylko występowaniem ograniczenia a jego brakiem), podobne do siebie w ramach wybranej pary, a nie w stosunku do wszystkich par, przyjętych do obliczeń. Analizując pary porównawcze biegły uzyskał wpływ obecności ograniczenia na zmniejszenie ceny nieruchomości w przedziale od około 37% do około 65 %, uzyskując wartość średnią na poziomie około 50%. Następnie określił wysokość współczynnika zmniejszenia wartości dla nieruchomości.
Podkreślić trzeba, że choć operat szacunkowy jest dowodem w sprawie i podlega ocenie tak jak każdy inny dowód, stosownie do art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., to jednak ani sąd, ani organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. W zakresie wiedzy specjalnej rzeczoznawcy majątkowego pozostaje zdefiniowanie rynku nieruchomości, określenie jego obszaru, a także dobór nieruchomości podobnych do porównań (por. wyroki NSA z 23 czerwca 2016 r., II OSK 2600/14 oraz z 22 stycznia 2016 r., II OSK 1249/14, opubl. w CBOSA). Podkreślić należy, że zakwestionowanie operatu szacunkowego przez organy prowadzące postępowanie administracyjne lub sąd administracyjny jest dopuszczalne, ale wyłącznie w wyjątkowych i oczywistych wypadkach, jeżeli zostanie wykazane, że przy sporządzeniu operatu doszło do naruszenia prawa albo operat zawiera ewidentne błędy, które dyskwalifikują jego walory dowodowe (por. wyroki NSA z 21 stycznia 2014 r., I OSK 1358/12 oraz z 1 lutego 2017r., I OSK 721/15, opubl. w CBOSA). W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie występuje, a Skarżąca nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu podważającego operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego.
Jednakże pomimo niezasadności skargi, zaskarżona decyzja nie może ostać się w obrocie prawnym. Wskazać należy, że wniosek o ustalenie odszkodowania został złożony przez K. P. i H. K. , które wywodziły swój interes prawny z tytułu spadkobrania po zmarłym właścicielu nieruchomości. W przywołanym wyroku NSA uznał, że H. K. przystępując do umownego działu spadku, wyzbyła się wynikającego ze spadkobrania po zmarłym mężu prawa własności nieruchomości. Nie pozostaje zatem uprawniona do odszkodowania, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. i nie może tego odszkodowania dochodzić na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Zaskarżona decyzja zawiera rozstrzygnięcie odnoszące się jedynie do roszczenia odszkodowawczego K. P. , nie zawiera rozstrzygnięcia odnoszącego się do żądania H. K. . Skoro w niniejszej sprawie H. K. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie i wypłatę na jej rzecz odszkodowania, to zadaniem organu było rozstrzygnięcie o wniosku stosownie do ustaleń i ocen prawnych przyjętych przez NSA w wyroku z 2 grudnia 2022 r. Przy czym jak wynika z akt sprawy w toku postępowania H. K. zmarła. Stosownie zaś do art. 30 § 4 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Pismem z 15 maja 2023 r. pełnomocnik wnioskodawczyni K. P. przystąpił do sprawy również jako pełnomocnik A. K. oraz A. K. , spadkobierców po zmarłej H. K. . Pełnomocnik nie cofnął w ich imieniu wniosku o ustalenie odszkodowania. Jeśli sprawa toczy się na wniosek strony, to zakres przedmiotowy decyzji wydanej w takiej sprawie, winien pokrywać się z zakresem przedmiotowym wniosku inicjującego to postępowanie. Organ odwoławczy częściowo zmieniając rozstrzygnięcie Organu I instancji, nie w pełni rozstrzygnął o żądaniu zawartym we wniosku z 12 stycznia 2017 r. i nie uzasadnił wystarczająco zajętego w sprawie stanowiska. Tym samym naruszył przepisy postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 61 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 104, art. 107 § 1 i 3 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. oraz art. 153 p.p.s.a, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien uwzględnić powyższe rozważania oraz ocenę prawną (art. 153 p.p.s.a.).
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z 134 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zaliczając do nich uiszczony wpis od skargi w kwocie 2000 zł i wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 200 zł. Sąd, działając na podstawie art. 206 p.p.s.a., uznał, że w niniejszej sprawie zachodzi uzasadniony przypadek odstąpienia od zasądzenia zwrotu pełnych kosztów zastępstwa procesowego. Sąd wziął bowiem pod uwagę, że zaskarżona decyzja została uznana za wadliwą z innych przyczyn niż podniesione w skardze.
Wyjaśnić należy także, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., z uwagi na to, że Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o rozstrzygnięcie sprawy w tym trybie, a Skarżąca ani Uczestnicy postępowania w ustawowym terminie nie zażądali przeprowadzenia rozprawy.