II SA/GL 522/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-10-16
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanapozwolenie na budowęprzebudowaściana granicznadrzwi tarasowewarunki technicznenadzór budowlanywspólnota mieszkaniowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą demontaż drzwi tarasowych w ścianie granicznej budynku, uznając roboty za samowolę budowlaną naruszającą przepisy techniczno-budowlane.

Skarżący wykonali otwór w ścianie zewnętrznej budynku, znajdującej się w granicy działek, i zamontowali w nim drzwi tarasowe bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego nakazały doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem, wskazując na naruszenie przepisów dotyczących sytuowania budynków przy granicy działki oraz wymogów dla ścian oddzielenia przeciwpożarowego. WSA w Gliwicach oddalił skargę, uznając roboty za samowolę budowlaną i potwierdzając prawidłowość decyzji organów nadzoru.

Sprawa dotyczyła skargi R. H. i A. H. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Organy nakazały Skarżącym doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych polegających na wykonaniu otworu i montażu drzwi tarasowych w ścianie elewacji południowej, zlokalizowanej w granicy działek. Stwierdzono, że roboty te wymagały pozwolenia na budowę, którego Skarżący nie uzyskali, oraz naruszały przepisy techniczno-budowlane, w szczególności § 12 i § 272 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Skarżący argumentowali, że obie działki stanowią funkcjonalną całość i posiadają zgodę wspólnoty mieszkaniowej. WSA w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że wykonanie otworu w ścianie budynku znajdującej się w granicy działek, bez spełnienia wymogów dotyczących ścian oddzielenia przeciwpożarowego, stanowi istotne naruszenie przepisów. Sąd podkreślił, że przepisy te nie dopuszczają odstępstw w postępowaniach legalizacyjnych, a zgoda wspólnoty nie jest wystarczająca do obejścia tych regulacji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wykonanie takich robót stanowi samowolę budowlaną, która narusza przepisy techniczno-budowlane i wymaga ingerencji nadzoru budowlanego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wykonanie otworu w ścianie zewnętrznej budynku w granicy działek i montaż drzwi tarasowych bez pozwolenia na budowę jest samowolą budowlaną, ponieważ narusza przepisy § 12 i § 272 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, a także art. 9 ust. 2 Prawa budowlanego, który wyłącza stosowanie odstępstw w postępowaniach legalizacyjnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

p.b. art. 51 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 51 § ust. 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

rozporządzenie art. 12 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozporządzenie art. 272 § ust. 3

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Pomocnicze

p.b. art. 50 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

rozporządzenie art. 232 § ust. 6

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

k.p.a.

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a.

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.b. art. 3 § pkt 7a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja przebudowy obiektu budowlanego.

p.b. art. 28 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 29 § ust. 4 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 9 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Zakaz odstępstw od przepisów techniczno-budowlanych w postępowaniach legalizacyjnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wykonanie otworu w ścianie zewnętrznej budynku w granicy działek i montaż drzwi tarasowych bez pozwolenia na budowę stanowi samowolę budowlaną. Roboty naruszają przepisy techniczno-budowlane dotyczące sytuowania budynków przy granicy działki oraz wymogi dla ścian oddzielenia przeciwpożarowego. Przepisy Prawa budowlanego nie dopuszczają odstępstw od norm technicznych w postępowaniach legalizacyjnych. Zgoda wspólnoty mieszkaniowej na otwór okienny nie legalizuje wykonania drzwi tarasowych w ścianie granicznej.

Odrzucone argumenty

Skarżący argumentowali, że obie działki stanowią funkcjonalną całość i posiadają zgodę wspólnoty mieszkaniowej na wykonanie otworu. Zarzuty naruszenia art. 80 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego. Zarzuty naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez niedostateczne zebranie materiału dowodowego. Zarzuty naruszenia art. 8 k.p.a. i art. 81a k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do uchwały wspólnoty na niekorzyść Skarżących. Zarzuty naruszenia art. 80 k.pa., art. 8 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. poprzez przyjęcie braku podstaw do odstąpienia od zastosowania norm techniczno-budowlanych.

Godne uwagi sformułowania

roboty budowlane zostały wykonane z naruszeniem obowiązujących warunków techniczno-budowlanych ściana posiadająca otwory okienne nie spełnia bowiem cech ściany oddzielenia przeciwpożarowego nie można uznać, że Skarżący pozyskali prawo do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane nie ma zagrożenia praw i dóbr chronionych prawem współwłaścicieli działki nr [...] w związku z inwestycją Skarżących Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku

Skład orzekający

Agnieszka Kręcisz-Sarna

sprawozdawca

Edyta Kędzierska

przewodniczący

Renata Siudyka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego i rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dotyczących sytuowania budynków przy granicy działki oraz legalizacji samowoli budowlanej, w szczególności w kontekście otworów w ścianach granicznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wykonania drzwi tarasowych w ścianie granicznej budynku bez pozwolenia na budowę. Orzeczenie opiera się na ugruntowanym orzecznictwie w zakresie samowoli budowlanej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje typowy konflikt między prawem budowlanym a interesami właścicieli nieruchomości, pokazując, jak nawet z pozoru drobne zmiany mogą prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych. Jest to przykład praktycznego zastosowania przepisów technicznych.

Drzwi tarasowe w granicy działki: samowola budowlana czy zwykła przebudowa? Sąd rozwiewa wątpliwości.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 522/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-10-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/
Edyta Kędzierska /przewodniczący/
Renata Siudyka
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 51 ust. 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.),, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant specjalista Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2025 r. sprawy ze skargi R. H. i A. H. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 18 lutego 2025 r. nr WINB.WOA.7721.344.2024.KS w przedmiocie robót budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 18 lutego 2025 r., nr WINB.WOA.7721.344.2024.KS Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej "ŚWINB" lub "Organ odwoławczy") utrzymał w mocy w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. (dalej "PINB" lub "Organ I instancji") z 17 września 2024 r., nr [...] w przedmiocie robót budowlanych.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.
PINB nakazał A. H. i R. H. (dalej "Skarżący") jako inwestorom doprowadzić w terminie do 30 kwietnia 2025 r. roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem poprzez demontaż stolarki okiennej w postaci drzwi tarasowych w ścianie elewacji południowej zlokalizowanej w granicy działek [...] i [...] i wypełnienie otworu materiałem zapewniającym doprowadzenie parametrów technicznych przegrody zewnętrznej do wymagań spełniających warunek ściany oddzielenia pożarowego o klasie odporności ogniowej REI 60. Przy czym dopuszcza się zastosowanie rozwiązania przewidzianego w § 232 ust. 6, zgodnie z którym w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego dopuszcza się wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany, przy zachowaniu odpowiedniej klasy odporności ogniowej zastosowanych wypełnień (nie niższej niż E30).
Podstawę prawną decyzji PINB z 17 września 2024 r. stanowiły w szczególności przepisy art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 i art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 725 z późn. zm.; dalej "p.b.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej "k.p.a.").
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przedmiotem prowadzonego z urzędu postępowania jest przebudowa ściany zewnętrznej południowej budynku mieszkalno-usługowego przy ul. [...] w Z., polegająca na wykonaniu na poziomie parteru, w obrębie lokalu użytkowego – restauracji "[...]", w części zlokalizowanej na działce nr [...] otworu wraz z montażem drzwi tarasowych. Z ustaleń dokonanych podczas oględzin wynika, że inwestorami robót są Skarżący. Roboty zaś polegały na wykonaniu w sali konsumpcyjnej restauracji (zlokalizowanej na parterze budynku w obrębie działki nr [...]) otworu o wymiarach 2,50 m (wysokość) i 1,90 m (szerokość) i montażu drzwi tarasowych. Nad otworem osadzono nadproże w postaci 3 sztuk belek stalowych HEA 140 ze stali S355J2. Krawędzie otworu otynkowano. Ściana, w której wykonano otwór, zlokalizowana jest w granicy działek nr [...] i [...]. Granica działek przebiega w licu ściany parterowej części budynku, w której wykonano otwór. Wykonane roboty wymagały uzyskania pozwolenia na budowę, którym Skarżący się nie legitymują. Skarżący przedłożyli opinię techniczną, z której wynika, że roboty zostały wykonane prawidłowo pod względem technicznym. Jednakże zdaniem Organu I instancji roboty budowlane zostały wykonane z naruszeniem obowiązujących warunków techniczno-budowlanych. PINB wskazał na naruszenie § 12 i § 272 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (aktualny tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 z późn. zm.; dalej "rozporządzenie"). Sam brak zachowania odległości wskazanej w § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia nie stanowi negatywnej przesłanki, która wymagałaby dokonania korekty zabudowy w warunkach postępowania administracyjnego. Jednakże obecny stan, w którym przegroda zewnętrzna budynku usługowo-mieszkaniowego wielorodzinnego usytuowana jest w granicy z działką nr [...] narusza przepis § 272 ust. 3 rozporządzenia. Ściana posiadająca otwory okienne nie spełnia bowiem cech ściany oddzielenia przeciwpożarowego. W związku z dokonanymi ustaleniami nałożono na Skarżących obowiązek doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
W odwołaniu od decyzji, Skarżący wyjaśnili, że ściana w której osadzono drzwi tarasowe jest położona w granicy działek nr [...] i [...]. Obie działki stanowią funkcjonalną całość. Skarżący są właścicielami działki nr [...] i współwłaścicielami działki nr [...]. Nadto współwłaściciele nieruchomości nr [...] jako członkowie Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" uchwałą nr [...] z [...] r. wyrazili zgodę na sytuowanie otworu okiennego (drzwi tarasowych) w południowej ścianie restauracji. Zdaniem Skarżących nie doszło do naruszenia § 12 rozporządzenia, gdyż obie graniczące nieruchomości należą do tego samego właściciela. Tym samym brak jest podstaw, aby przyjąć, że budynek na działce nr [...] od strony południowej powinien mieć ścianę oddzielenia przeciwpożarowego, o której mowa w § 272 ust. 3 rozporządzenia, bowiem odległość od tej ściany do granicy działki sąsiedniej, której własność nie przysługuje Skarżącym, przekracza 4 metry.
Zaskarżoną obecnie decyzją ŚWINB utrzymał w mocy decyzję PINB uznając, że odwołanie Skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu decyzji ŚWINB zrelacjonował przebieg postępowania i przytoczył treść przepisów prawa, które znalazły w sprawie zastosowanie. Zdaniem ŚWINB wykonanie otworu drzwiowego nie spowodowało zmiany charakterystycznych parametrów budynku, a co za tym idzie roboty te należy zakwalifikować jako przebudowę obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 7a p.b. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego roboty zostały wykonane w listopadzie 2020 r. i w świetle ówczesnego brzmienia art. 29 ust. 4 pkt 1 lit. a) p.b. wymagały uzyskania pozwolenia na budowę. Skarżący takiego pozwolenia na budowę nie uzyskali. Z uwagi na zakończenie robót budowlanych w sprawie zastosowanie znajduje art. 51 ust. 7 p.b. pozwalający na odpowiednie stosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 p.b. do robót już zakończonych. Jednocześnie z ustaleń dokonanych w sprawie wynika, że wykonane roboty są sprzeczne z normami techniczno-budowlanymi. PINB prowadził zatem postępowanie we właściwym trybie. Z akt sprawy wynika, że budynek usytuowany jest w granicy działek nr [...] i nr [...], przy czym dla działek tych nie jest prowadzona wspólna księga wieczysta (działka nr [...] należy do Skarżących, a granicząca z nią działka nr [...] do Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" budynku przy ul. [...] w Z.). Przedłożona przez Skarżących uchwała z [...] r. dotyczy zgody na wykonanie otworu okiennego, gdy tymczasem wykonano otwór drzwiowy. Poza tym nie wskazano w niej, że zgoda ta obejmuje wykonanie otworu w ścianie znajdującej się w granicy nieruchomości. Nie można zatem uznać, że Skarżący pozyskali prawo do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane. Skarżący powinni wylegitymować się zgodą ww. wspólnoty mieszkaniowej na wykonanie robót budowlanych polegających na wykuciu w ścianie budynku znajdującego się w granicy działek o nr [...] i [...] otworu drzwiowego celem montażu drzwi tarasowych. Następnie ŚWINB wskazał, że zwolnienie z obowiązku zastosowania norm sytuowania budynków z § 12 rozporządzenia dotyczyłoby tylko takiej sytuacji, gdy objęty jednym pozwoleniem na budowę teren inwestycji składałby się z kilku działek ewidencyjnych. W rozpoznawanej sprawie zamierzeniem inwestycyjnym nie była objęta działka nr [...]. W toku postępowania odwoławczego ustalono, że dla rejonu ul. [...] w Z. nie uchwalono miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W tym rejonie obowiązuje wyłącznie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Z., które zostało przyjęte uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w Z. z [...] r. w sprawie uchwalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Z.. Studium nie zawiera szczegółowych postanowień dotyczących sytuowania obiektów budowlanych w granicy działek objętych postępowaniem. W konsekwencji PINB słusznie rozważył zaistnienie naruszeń § 12 ust. 1 pkt 1 i § 272 ust. 3 rozporządzenia. ŚWINB przyjmuje przy tym za akceptowalne stanowisko PINB, zgodnie z którym sam brak zachowania stosownej odległości budynku objętego postępowaniem od spornej granicy z działką o nr [...] nie musi skutkować brakiem możliwości zalegalizowania spornej inwestycji. Sposób usytuowania budynku objętego postępowaniem nie wiąże się bowiem z konkretnym niebezpieczeństwem dla dobra chronionego prawem, a jedynie z ewentualnym naruszeniem prawa sąsiedzkiego. Jednakże zdaniem ŚWINB z uwagi na usytuowanie budynku objętego postępowaniem w granicy działki, do której Skarżącym nie przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i wykucie w ścianie tego budynku mieszczącej się w granicy działek otworu drzwiowego, brak jest możliwości odstąpienia od zastosowania § 232 rozporządzenia. W konsekwencji nałożony decyzją PINB obowiązek należy uznać za słuszny, a jego zakres niezbędny dla doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z przepisami prawa.
Pismem z 20 marca 2025 r. Skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyli decyzję ŚWINB w całości. W skardze wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji, a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według nom przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:
1) art. 80 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, skutkującej przyjęciem, że Skarżącym nie przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że Skarżący są wyłącznymi właścicielami działki nr [...] na której została wykonana inwestycja, natomiast działka nr [...] nie jest objęta inwestycją;
2) art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. poprzez niedokonanie zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a polegające na zaniechaniu przez organ wezwania Skarżących do udzielenia wyjaśnień lub przedłożenia dokumentów, z których wynikałaby jednoznaczna zgoda wspólnoty mieszkaniowej na wykonanie otworu z drzwiami tarasowymi w ścianie budynku posadowionego w granicy działek, w sytuacji gdy organ powziął wątpliwości czy udzielona zgoda dotyczy otworu okiennego czy drzwiowego;
3) 8 k.p.a. i art. 81a k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. poprzez rozstrzygnięte przez organ powziętych wątpliwości co do treści uchwały wspólnoty mieszkaniowej z [...] r. na niekorzyść Skarżących;
4) art. 80 k.pa., art. 8 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w stanie faktycznym sprawy brak podstaw do odstąpienia od zastosowania norm techniczno-budowlanych wymaganych dla ściany oddzielenia pożarowego, podczas gdy nie ma zagrożenia praw i dóbr chronionych prawem współwłaścicieli działki nr [...] w związku z inwestycją Skarżących, którzy uzyskali zgodę wspólnoty mieszkaniowej na wykonanie inwestycji, w tym zgodę na geodezyjny podział działki sąsiedniej nr [...] celem jej nabycia przez Skarżących.
W uzasadnieniu skargi podano argumenty na poparcie wniesionych zarzutów.
ŚWINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że zarzuty zawarte w skardze są bezzasadne, a motywy zaskarżonej decyzji zostały wyczerpująco wyjaśnione w jej uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.").
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji Organu I instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
W rozpoznawanej sprawie ustalono, że w listopadzie 2020 r. w obrębie lokalu użytkowego restauracji "[...]", zlokalizowanego na parterze budynku mieszkalno-usługowego przy ul. [...] w Z. w obrębie działki nr [...], w ścianie wykonano na poziomie parteru otwór wraz z montażem drzwi tarasowych. Ściana, w której wykonano otwór zlokalizowana jest w granicy działek nr [...] i [...]. Granica działek przebiega w licu ściany zewnętrznej południowej budynku, w której wykonano otwór (por. ustalenia zawarte w protokole oględzin z 16 marca 2021 r.). Inwestorami ww. robót byli Skarżący, którzy nie legitymują się pozwoleniem na budowę, nie zgłaszali także robót budowlanych. Wskazane okoliczności faktyczne nie budzą wątpliwości jako wynikające z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Nie są także kwestionowane przez Skarżących, tj. Skarżący nie podważają faktu wykonania otworu w ścianie zewnętrznej budynku położonego na działce nr [...] i montażu w nim drzwi tarasowych oraz faktu, że nie uzyskali pozwolenia na budowę przed realizacją ww. inwestycji.
Wykonane roboty budowlane zostały przez organy nadzoru budowlanego zakwalifikowane jako przebudowa obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 7a p.b. Roboty te w świetle art. 28 ust. 1 w związku z art. 29 ust. 4 pkt 1 lit. a) p.b. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wykonania robót) wymagały pozwolenia na budowę z uwagi na fakt, że polegały na przebudowie przegrody zewnętrznej budynku. Zdaniem Sądu organy dokonały prawidłowej kwalifikacji spornych robót budowlanych. Kwalifikacja robót nie jest kwestionowana przez Skarżących.
Przeprowadzone 16 marca 2021 r. oględziny wykazały, że zrealizowane przez Skarżących roboty budowlane są sprzeczne z normami technicznymi, tj. § 12 ust. 1 i 272 ust. 3 rozporządzenia. W toku postępowania ustalono, że roboty zostały zrealizowane (zakończone) w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 p.b. Przy czym organy doszły do wniosku, że istnieje możliwość doprowadzenia wadliwie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Wobec tego zaistniały przesłanki do wydania decyzji z art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b.
Zdaniem Sądu organy nadzoru budowlanego w sposób prawidłowy ustaliły stan normatywny, według którego dokonano oceny możliwych sposobów likwidacji skutków samowoli budowlanej. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 50 ust. 1 w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych m. in. bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenia (pkt 1) lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach (pkt 4). W myśl art. 51 ust. 1 p.b. przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji m. in. nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (pkt 1) albo nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania (pkt 2). Przy czym przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 art. 51 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 (art. 51 ust. 7 p.b.). Wobec tego decyzja o nałożeniu obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych z art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. może być wydana zarówno w odniesieniu do robót budowlanych wykonywanych w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 p.b. (po wydaniu w stosunku do tych robót postanowienia o ich wstrzymaniu), jak i robót budowlanych, które zostały już wykonane (zakończone) w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Organ nadzoru budowlanego stosując odpowiednio przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. do wykonanych robót budowlanych nie jest związany żadnym terminem do wydania decyzji poza ogólnymi terminami z k.p.a. dotyczącymi załatwienia sprawy administracyjnej. W szczególności organu nie wiąże termin wynikający z art. 51 ust. 1 p.b., tj. zastrzeżenie, że decyzja musi być wydana przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, o którym mowa w art. 50 ust. 1 p.b. Jak bowiem zgodnie wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie w przypadku zakończonych robót budowlanych decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. nie poprzedza postanowienie wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych. Po zakończeniu budowy organ zachowuje bowiem uprawnienia do oceny legalności robót budowlanych. Tym samym, stosując art. 51 ust. 7 p.b. organ może zakończyć postępowanie naprawcze na zasadzie kontroli następczej zrealizowanych już robót budowlanych, stosując w miarę potrzeby środki, o których mowa w art. 51 ust. 1 p.b. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 września 2014 r., II OSK 512/13, opubl. w internetowej bazie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
Rację mają organy nadzoru budowlanego, że zrealizowana przez Skarżących przebudowa przegrody zewnętrznej budynku mieszkalno-usługowego (ściany zewnętrznej południowej) została zrealizowana z naruszeniem § 12 ust. 1 i § 272 ust. 3 rozporządzenia. Przepis art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b. umożliwia zaś prowadzenie postępowania naprawczego w sytuacji, w której inwestor wykonał roboty budowlane w sposób istotnie odbiegający od przepisów (w tym techniczno-budowlanych), to jest naruszył je tak dalece, że wymaga to ingerencji nadzoru budowlanego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 29 czerwca 2021 r., II SA/Lu 378/20, opubl. w CBOSA).
Z akt sprawy wynika, że działka o nr [...] stanowi własność Skarżących, zaś działka sąsiednia, tj. działka o nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym poszczególnych właścicieli odrębnych lokali tworzących Wspólnotę Mieszkaniową "[...]" przy ul. [...] w Z.. Skarżący nie są współwłaścicielami działki nr [...], a jej współużytkownikami wieczystymi. Stan prawny obu działek nie jest zatem jednorodny. Działka nr [...] jest działką budowlaną (klasoużytek B), zabudowaną budynkiem mieszkalnym. Granica działek przebiega w licu ściany zewnętrznej południowej budynku, w której wykonano otwór. W toku postępowania Skarżący deklarowali podjęcie starań o nabycie części działki nr [...] przylegającej do budynku restauracji o szerokości 4 m, co jednak nie nastąpiło.
Zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy i nie mniejszej niż 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy. W myśl § 12 ust. 2 rozporządzenia sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 4, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość. Stosownie zaś do § 272 ust. 3 rozporządzenia budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej określonej w § 232 ust. 4 i 5. Zatem z uwagi na § 12 ust. 1 pkt 1 i § 272 ust. 3 (w brzmieniu obowiązującym zarówno w dacie wykonania spornych robót jak i w dacie wydania rozstrzygnięć) w zewnętrznej południowej ścianie budynku przy ul. [...] brak było możliwości wykonania otworu i umieszczenia w nim przeszklonych drzwi tarasowych, które nie spełniają cechy odporności ogniowej. Nadto z art. 9 ust. 2 p.b. wynika, że odstępstw od przepisów techniczno-budowlanych, o których mowa w art. 7 (w tym odstępstw od warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie) nie stosuje się w toku postępowań w sprawie legalizacji samowoli budowlanej.
W konsekwencji organy nadzoru budowlanego prawidłowo przyjęły, że doszło do wykonania robót budowlanych w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b., czyli istotnie odbiegający od warunków określonych w przepisach. W tej sytuacji zasadnie nałożono na Skarżących obowiązek doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem i prawidłowo określono zakres nałożonego obowiązku. Jak wskazuje się w orzecznictwie zasadniczo norma wyrażona w § 232 ust. 6 rozporządzenia nie jest uznawana za wyjątek od norm odległościowych ustalonych przez § 12 ust. 1 i ust. 4 ww. rozporządzenia. Niemniej co do zasady wypełnienie otworów materiałem przeziernym, przy zachowaniu warunków określonych w § 232 ust. 6 rozporządzenia oznacza, że mamy do czynienia ze ścianą pełną, pozbawioną otworów okiennych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 25 listopada 2021 r., II OSK 3179/19; 17 sierpnia 2022 r., II OSK 1141/21; 12 marca 2025 r., II OSK 1872/22 – opubl. w CBOSA). Okoliczność, że Skarżący legitymują się uchwałą Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" nr [...] w sprawie wyrażenia zgody na wykonanie otworu okiennego w południowej ścianie restauracji nie ma znaczenia dla oceny zgodności z prawem wykonanych robót budowlanych. Przepisy rozporządzenia nie dopuszczają bowiem możliwości sytuowania ściany z otworami okiennymi/drzwiowymi w granicy działki sąsiedniej pod warunkiem legitymowania się zgodą właściciela bądź użytkownika wieczystego tejże działki.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI