II SA/Gl 508/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2023-08-09
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek celowykryterium dochodoweuznanie administracyjneśrodki finansowepotrzeby bytowesytuacja materialnaprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, utrzymującą w mocy decyzję o przyznaniu zasiłku celowego w niższej niż wnioskowana kwocie, uznając prawidłowość działania organów administracji publicznej w ramach przysługującego im uznania administracyjnego.

Skarżący J. T. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji o przyznaniu zasiłku celowego w kwocie 200 zł miesięcznie na zakup żywności. Skarżący domagał się wyższej kwoty, argumentując niewystarczalnością przyznanej sumy w obliczu inflacji i jego stanu zdrowia. Organy administracji wskazały na ograniczone środki finansowe oraz fakultatywny charakter zasiłku celowego. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy działały w granicach uznania administracyjnego, prawidłowo oceniły sytuację materialną skarżącego i nie przekroczyły przysługujących im uprawnień.

Sprawa dotyczyła skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji przyznającą zasiłek celowy w kwocie 200 zł miesięcznie na zakup posiłku lub żywności. Skarżący uważał przyznaną kwotę za niewystarczającą, biorąc pod uwagę jego trudną sytuację materialną, stan zdrowia i rosnące ceny. Organy administracji obu instancji wskazały, że zasiłek celowy ma charakter fakultatywny, a jego wysokość zależy od sytuacji życiowej i materialnej strony, a także od możliwości finansowych organu. Podkreślono, że pomoc społeczna nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb i wnioskowanych kwot. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, stwierdzając, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy prawa. Sąd uznał, że organy działały w granicach uznania administracyjnego, a ograniczone środki finansowe uzasadniały przyznanie świadczenia w niższej niż wnioskowana wysokości. Sąd podkreślił, że kontrola sądowa decyzji opartych na uznaniu administracyjnym ogranicza się do sprawdzenia, czy nie zostały przekroczone jego granice, co w tej sprawie nie miało miejsca. Postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami, a uzasadnienia decyzji spełniały wymogi formalne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organy prawidłowo przyznały zasiłek celowy w części uwzględniającej wniosek strony, działając w granicach uznania administracyjnego i uwzględniając ograniczone środki finansowe.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji działały w ramach przysługującego im uznania administracyjnego, prawidłowo oceniły sytuację materialną skarżącego i nie przekroczyły granic swoich uprawnień. Ograniczone środki finansowe przeznaczone na świadczenia z pomocy społecznej uzasadniały przyznanie zasiłku w kwocie niższej niż wnioskowana.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

u.p.s. art. 39 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w tym na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

u.p.s. art. 39 § 2

Ustawa o pomocy społecznej

Wymienia przykładowe cele, na jakie może być przyznany zasiłek celowy.

u.p.s. art. 8 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Określa kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej uprawniającej do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna wydawania decyzji administracyjnych.

Pomocnicze

u.p.s. art. 7 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Definiuje ubóstwo jako jedną z przesłanek udzielenia pomocy społecznej.

u.p.s. art. 7 § 5

Ustawa o pomocy społecznej

Wymienia niepełnosprawność jako jedną z przesłanek udzielenia pomocy społecznej.

u.p.s. art. 7 § 6

Ustawa o pomocy społecznej

Wymienia długotrwałą lub ciężką chorobę jako jedną z przesłanek udzielenia pomocy społecznej.

u.p.s. art. 48

Ustawa o pomocy społecznej

Prawo do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania.

u.p.s. art. 48b § 2

Ustawa o pomocy społecznej

Pomoc doraźna lub okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie.

u.p.s. art. 2 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Cel pomocy społecznej - umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych.

u.p.s. art. 3 § 3

Ustawa o pomocy społecznej

Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

u.p.s. art. 3 § 4

Ustawa o pomocy społecznej

Potrzeby osób ubiegających się o pomoc powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez sąd.

u.s.k.o. art. 1

Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych

Zakres działania samorządowych kolegiów odwoławczych.

u.s.k.o. art. 2

Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych

Zakres działania samorządowych kolegiów odwoławczych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji działały w granicach uznania administracyjnego. Ograniczone środki finansowe uzasadniają przyznanie zasiłku w niższej kwocie. Pomoc społeczna nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb i wnioskowanych kwot.

Odrzucone argumenty

Przyznana kwota zasiłku celowego jest niewystarczająca w obliczu inflacji i stanu zdrowia skarżącego. Niska kwota zasiłku stanowi obrazę wymierzoną przez pracowników Ośrodka.

Godne uwagi sformułowania

zasiłek celowy ma charakter fakultatywny organy orzekają o wysokości świadczenia uwzględniając sytuację życiową i materialną strony, a także własne możliwości finansowe pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią się ubiegających zasiłek celowy przyznawany jest w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania przyjmującego postać decyzji administracyjnej kontrola sądowoadministracyjna decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ogranicza się do sprawdzenia, czy nie zostały przekroczone jego granice

Skład orzekający

Aneta Majowska

sprawozdawca

Krzysztof Nowak

członek

Stanisław Nitecki

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia uznania administracyjnego w sprawach świadczeń z pomocy społecznej, zwłaszcza w kontekście ograniczonych środków finansowych organów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z pomocą społeczną oraz lokalnymi uchwałami. Uznaniowy charakter decyzji ogranicza możliwość generalizacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje konflikt między potrzebami obywateli a możliwościami finansowymi państwa w zakresie pomocy społecznej, co jest tematem istotnym dla wielu osób.

Czy państwo musi zaspokoić wszystkie potrzeby obywatela? Sąd o zasiłku celowym i granicach uznania administracyjnego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 508/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-08-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Krzysztof Nowak
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 39 ust. 1, ust. 2, art. 48, art. 48b ust. 2, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3, ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant referent Renata Pacewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 lutego 2023 r. nr SKO.PS/41.5/95/2023/2522/AW w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 4 stycznia 2023 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. (dalej: "organ I instancji"), działając na podstawie art. 8 ust. 1 i 2, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust. 1 i 2 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 z późn. zm., dalej: "u.p.s."), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), przyznano J. T. (dalej: "Strona" "Skarżący") zasiłek celowy w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności od 1 stycznia 2023 r. do 31 marca 2023 r. w wysokości 200,00 zł miesięcznie (przekazem pocztowym).
W uzasadnieniu, po przywołaniu brzmienia art. 17 i art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., organ podał, iż Strona zwróciła się z wnioskiem z dnia 28 grudnia 2022 r. o przyznanie zasiłku celowego.
Na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 30 grudnia 2022 r. ustalono, że Skarżący jest osobą samotną, dochód wynosi 791,66 zł i nie przekracza podwyższonego kryterium dochodowego określonego w Uchwale Nr [...] Rady Miasta Z. z dnia [...] r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania nieodpłatnej pomocy w zakresie dożywiania w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności dla osób objętych wieloletnim rządowym programem "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 (Dz. Urz. Woj. Śl. z dnia [...] r., poz. [...]).
Do wydatków miesięcznych Strony należy: czynsz (w znacznej części pokrywa dotacja, pozostałej kwoty Strona nie dopłaca), energia - 71,00 zł (co 2 miesiące, tj. 35,50 zł), środki czystości i chemia - 90,00 zł, drobne naprawy - 45,00 zł, usługi fryzjerskie - 25,00 zł, usług telekomunikacyjne - 40,00 zł, leki i zioła - 40,00 zł, integracja społeczna i pom. - 50,00 zł, korespondencja komunikacja miejska - 50,00 zł, pomoc na rzecz przeciwdziałania torturom - 17,00 zł. Łączne wydatki wynoszą 392,50 zł, zatem pozostaje kwota 399,16 zł, która nie wystarcza na zaspokojenie potrzeb związanych z zakupem posiłków lub żywności. Ponadto stwierdzono: niski dochód lub brak dochodu (ubóstwo) - art. 7 ust. 1 u.p.s., niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym - art. 7 ust. 5 u.p.s., długotrwałą lub ciężką chorobę - art. 7 ust. 6 u.p.s.
Organ wskazał także, iż środki finansowe z przeznaczeniem na wypłatę zasiłków celowych w roku 2023 wynoszą 1.443.625,00 zł i kwota ta przeznaczona jest na wypłaty zasiłków celowych w szczególnie uzasadnionych przypadkach dotyczących zakupu lekarstw ratujących życie, pomocy w formie zakupu obuwia lub odzieży adekwatnej do pory roku, opału w sezonie zimowym, gdzie średnia kwota w skali roku przeznaczana na zasiłki celowe na opał wynosi 700.000,00 zł. W roku 2022 liczba rodzin korzystających z zasiłków celowych w ramach zadań własnych wg stanu na dzień 31 grudnia 2022 r. wyniosła 1277 i organ szacuje, że w roku 2023 liczba ta nie ulegnie zmianie.
Decyzja została doręczona w dniu 19 stycznia 2023 r.
Strona w dniu 20 stycznia 2023 r. wniosła odwołanie od opisanej wyżej decyzji w zakresie, w jakim nie przyznano pozostałej kwoty, wyrażając niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia oraz wnosząc o zmianę decyzji poprzez przyznanie kwoty 350,00 zł. W ocenie Strony przyznana kwota, przy obecnych cenach rynkowych i inflacji, nie wystarczy na pokrycie jakichkolwiek kosztów podstawowej egzystencji. Przyznanie tak niskiej kwoty Strona odbiera jako obrazę wymierzoną przez pracowników Ośrodka. Wskazano, że z uwagi na stan zdrowia, Strona nie może spożywać produktów wysokoprzetworzonych, zatem nie może korzystać z punktu zbiorowego żywienia i innych form pomocy (paczek żywnościowych, obywatelskiego ruchu bezrobotnych).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "organ odwoławczy"), na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. 2018 r., poz. 540) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzją nr SKO.PS/41.5/95/2023/2522/AW z dnia 8 lutego 2023 r., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczas przeprowadzone w sprawie czynności, ustalił stan faktyczny - zbieżny z ustaleniami poczynionymi przez organ pierwszej instancji, wskazał na cele pomocy społecznej, następnie w przywołaniu na treść art. 39, art. 48 i art. 48b u.p.s. wyjaśnił, że zasiłek celowy ma charakter fakultatywny, organ pomocy społecznej orzeka o wysokości udzielonego świadczenia uwzględniając sytuację życiową i materialną strony, a także własne możliwości finansowe. Pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią się ubiegających, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej i wnioskowanej przez te osoby wysokości.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że organ udziela Stronie systematycznie wsparcia w miarę posiadanych środków, w tym w formie zasiłków celowych, zasiłku stałego i okresowego, ponadto Strona jest wspomagana poprzez wypłatę dodatków mieszkaniowych. Podkreślił, że Strona mocą kwestionowanej decyzji otrzymała wnioskowane świadczenie zgodnie z obowiązującą w gminie uchwałą, równocześnie organ pierwszej instancji innymi decyzjami zaspokoił szereg zgłoszonych przez Stronę potrzeb. Przyznanie bądź odmowa przyznania świadczenia powinna być natomiast oceniana w kontekście szerszym, obejmujących całość działań ukierunkowanych na daną osobę czy rodzinę, a nie ograniczać się wyłącznie do oceny pojedynczego rozstrzygnięcia. Kolegium nie stwierdziło przekroczenia przez organ pierwszej instancji granic uznania administracyjnego.
Decyzja została doręczona w dniu 27 lutego 2023 r.
Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący wnosząc (w dniu 8 marca 2023 r.) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W uzasadnieniu skargi sformułował tożsame stanowisko z przedstawionym na etapie złożonego odwołania. Nadto wniósł o przyznanie pełnomocnika z urzędu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z uzasadnieniem jak w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 20 kwietnia 2023 r. sygn. II SPP/Gl 73/23 ustanowiono dla Skarżącego adwokata z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Uwzględniając tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej Sąd uznał, że decyzje organów I i II instancji odpowiadają prawu. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami ustawy 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a także przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.
Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 lutego 2023 r. nr SKO.PS/41.5/95/2023/2522/AW, utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji – Prezydenta Miasta Z. z dnia 4 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego.
Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do treści art. 39 ust. 1 tej ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Osoba lub rodzina ma prawo do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania, jeżeli jest tego pozbawiona (art. 48 u.p.s.). Pomoc doraźna albo okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić (art. 48b ust. 2 u.p.s.).
Zgodnie z brzmieniem art. 8 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776,00 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
Z kolei zgodnie z treścią Uchwały Nr [...] Rady Miasta Z. z dnia 28 grudnia 2018 r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania nieodpłatnej pomocy w zakresie dożywiania w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności dla osób objętych wieloletnim rządowym programem "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023, kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.s. dla celów przyznawania ww. pomocy zostało podwyższone do 150% tego kryterium. Zgodnie zaś z § 1 ust. 2 Zarządzenia Nr [...] z dnia 25 stycznia 2023 r. Zastępcy Dyrektora ds. Pomocy Środowiskowej na podstawie upoważnienia Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania pomocy finansowania posiłków w ramach realizacji programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu", wysokość świadczenia pieniężnego wynosi 200,00 zł miesięcznie.
Stosownie do ustaleń wywiadu środowiskowego Skarżący pozostaje osobą samotnie gospodarującą, a jego dochód wynosi 791,66 zł na który składa się: dodatek mieszkaniowy w wysokości 267,60 zł (decyzja organu nr [...] z dnia 30 sierpnia 2022 r.), zasiłek stały w wysokości 504,06 zł (decyzja organu nr [...] z dnia 14 czerwca 2021 r. zmieniona decyzją nr [...] z dnia 11 stycznia 2022 r.) oraz zasiłek okresowy w wysokości 20,00 zł (decyzja organu nr [...] z dnia 27 października 2022 r.). Ustalenia te nie pozostawały w sprawie sporne.
Dochód Strony nie przekracza zatem podwyższonego ww. Uchwałą Nr [...] Rady Miasta Z. z dnia 28 grudnia 2018 r., kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, co uzasadniało rozważenie przyznania świadczenia w oparciu o regulację art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s.
Okoliczności powołane przez organ administracji publicznej uzasadniające udzielenie pomocy to: ubóstwo (art. 7 pkt 1 u.p.s.), niepełnosprawność (art. 7 pkt 5 u.p.s.), długotrwała lub ciężka choroba (art. 7 pkt 6 u.p.s.), zdarzenie losowe i sytuacja kryzysowa (art. 7 pkt 14 u.p.s.).
W rozpatrywanej sprawie organy uznały, że w przypadku Skarżącego zaistniały przesłanki określone w art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., a ograniczone środki przeznaczone na tego rodzaju świadczenia uniemożliwiły przyznanie wnioskowanego świadczenia w pełnej wysokości.
Istota sporu sprowadza się zatem do kwestii czy organy orzekające w sprawie prawidłowo przyznały Skarżącemu zasiłek celowy tylko częściowo uwzględniający jego wniosek o przyznanie świadczenia.
Odnotowania wymaga, iż zasiłek celowy przyznawany jest w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Przez to pojęcie należy rozumieć potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Jest to potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumująca się jednorazowo, której zadość czyni zaspokojenie jej w minimalnym standardzie (zob. W. Maciejko [w:] W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, s. 192 w: I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Lex el. 2021). Niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym" (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 września 2014 r. sygn. II SA/Go 482/14).
Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania przyjmującego postać decyzji administracyjnej. Uznaniowość przejawia się w możliwości wyboru treści rozstrzygnięcia w zależności od okoliczności sprawy, a w szczególności od dochodów uzyskiwanych przez osoby starające się o pomoc, wielkości i rodzaju ich potrzeb, a także od posiadanych przez organy środków na świadczenia i liczby ubiegających się o nie osób. W ramach uznania organ decyduje zarówno o przyznaniu zasiłku celowego, jak i o jego formie i wysokości. Uznaniowy charakter decyzji powoduje możliwość odmowy świadczenia również wtedy, gdy osoba ubiegająca się o nie spełnia warunki do otrzymania pomocy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. I SA/Wa 3236/14, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 marca 2015 r., sygn. IV SA/Gl 348/14; I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Lex el. 2021).
Kontrola sądowoadministracyjna decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ogranicza się zatem do sprawdzenia, czy nie zostały przekroczone jego granice. Sąd powinien zbadać czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, oraz czy organ dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie danego przepisu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2021 r. sygn. I OSK 447/21).
Jednocześnie należy mieć na uwadze, że stosownie do zasad ogólnych Działu I, Rozdziału 1 u.p.s. celem pomocy społecznej jest umożliwianie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.), a rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby tych osób powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.).
Dokonując wskazanej kontroli Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego.
Analiza sprawy doprowadziła bowiem do wniosku, iż organ administracji publicznej poczynił niezbędne ustalenia w zakresie przesłanek, o których mowa w art. 39 ust. 1 u.p.s., a także potrzeb Skarżącego, stwierdzając, że Skarżący spełnia warunki określone wskazaną regulacją. Jednocześnie organ wyjaśnił, że wysokości środków finansowych, którymi dysponuje, przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej, uniemożliwia przyznanie Skarżącemu zasiłku w pełnej wysokości.
Organ w ramach przysługującego uznania administracyjnego dokonuje oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, którą obowiązany jest ustalać w odniesieniu do ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez te osoby żądań oraz przy uwzględnieniu wysokości środków finansowych przeznaczonych na ten cel.
Nie ulega bowiem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc ani udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza zatem załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoją temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2007 r., sygn. I SA/Wa 786/07; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. I OSK 1464/06). Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy, organy administracji publicznej wyjaśniły sytuację Skarżącego, do których to ustaleń Skarżący nie wnosił uwag czy zastrzeżeń, nie sygnalizował również konieczności przeprowadzenia dodatkowych dowodów w sprawie.
Trudna sytuacja materialna Skarżącego, na którą zwróciły uwagę organy orzekające w sprawie, nie stanowi jednak wystarczającej przesłanki do niejako automatycznego przyznawania zasiłku na zaspokojenie wszystkich zgłaszanych potrzeb w oczekiwanej wysokości.
Sąd również dostrzegł potrzebę udzielenia wsparcia w przedmiotowym zakresie, lecz przyznanie świadczenia w wysokości niższej niż wnioskowana, bez wątpienia może być podyktowana ograniczonymi środkami finansowymi organu.
Analizując podstawę rozstrzygnięcia należy mieć bowiem na uwadze, że stosownie do art. 2 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jednocześnie nie można również pomijać tego, że organy administracji działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona. Zatem tylko w tak wyznaczonych granicach muszą i mogą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. I OSK 2502/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 czerwca 2020 r. sygn. II SA/Gl 84/20).
Zdaniem Sądu w uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć wskazane zostały wyraźnie powody zajętego stanowiska i wydanego rozstrzygnięcia (str. 2 uzasadnienia organu pierwszej instancji, str. 2-3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). W tym kontekście należy odnotować, że organy wyjaśniły, iż środki te nie są wystarczające do zaspokojenia wszystkich zgłaszanych potrzeb w pełnej wnioskowanej wysokości, a wypłata zasiłków celowych w szczególnie uzasadnionych przypadkach dotyczy głównie zakupu lekarstw ratujących życie, odzieży i obuwia adekwatnej do pory roku, opału w sezonie grzewczym. Ponadto pomimo, iż w przepisach ustawy o pomocy społecznej nie przewidziano obligatoryjnego obowiązku zawarcia w uzasadnieniu decyzji szczegółowych danych dotyczących możliwości finansowych organu pomocy społecznej oraz ilości środków finansowych, jakimi organ dysponuje w skali miesiąca, wysokości zasiłków udzielanych na jednego uprawnionego i ilości osób korzystających z tej formy pomocy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2016 r. sygn. I OSK 698/16, z dnia 26 sierpnia 2021 r. sygn. I OSK 447/21, z dnia 4 marca 2022 r. sygn. I OSK 1156/21), okoliczności te zostały przedstawione przez organy orzekające w sprawie (str. 2 uzasadnienia organu pierwszej instancji, str. 3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Zasadnie zatem organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślił konieczność analizy zgłaszanych potrzeb z punktu widzenia realizacji celów pomocy społecznej.
Na gruncie niniejszej sprawy, Sąd uznał, że kontrolowane rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności, organ zastosował właściwą podstawę materialnoprawną do prawidłowo ustalonych, niekwestionowanych okoliczności sprawy. Organy podjęły wszystkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
W odniesieniu do wewnętrznych regulacji normujących zasady przyznawania świadczeń pieniężnych, nadmienić należy, że opracowanym zasadom przyznawania świadczeń pieniężnych nie przysługuje status norm prawnych, zatem zasady te nie mogą stanowić podstawy prawnej podejmowanych rozstrzygnięć. Równocześnie zasady te mogą być wykorzystywane w sposób posiłkowy dla ustalania wysokości przyznawanych świadczeń mając na uwadze ograniczoną ilość środków finansowych na świadczenia z pomocy społecznej oraz liczbę osób oczekujących stosownego wsparcia. Oznacza to, że pozostające w aktach zarządzenie pełni jedynie funkcję subsydiarną dla postanowień ustawowych i przy jego wykorzystaniu organ gminy stara się zapewnić równość wszystkim zainteresowanym w uzyskaniu stosownego wsparcia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 czerwca 2022 r. sygn. II SA/Gl 1676/21).
Z przyczyn wskazanych powyżej, w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 3 u.p.s.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Analiza dokonana przez Sąd prowadzi do wniosku, że postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów postępowania. Motywy podjętych rozstrzygnięć zostały uzasadnione stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a., obejmując uzasadnienie faktyczne oraz prawne decyzji.
W sprawie brak było podstaw do przyjęcia, że organy orzekające w sprawie dopuściły się przekroczenia granic uznania administracyjnego.
Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI