II SA/GL 507/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania pełnej kwoty zasiłku celowego specjalnego na zakup kuchenki turystycznej, uznając, że organy prawidłowo zastosowały uznanie administracyjne i uwzględniły ograniczone środki finansowe.
Skarżący J. T. domagał się przyznania zasiłku celowego specjalnego na zakup kuchenki turystycznej w kwocie 500,00 zł. Organ pierwszej instancji przyznał 130,00 zł, odmawiając pozostałej kwoty ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego i ograniczone środki budżetowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że organy prawidłowo zastosowały uznanie administracyjne, uwzględniły trudną sytuację życiową skarżącego, ale miały prawo ograniczyć wysokość świadczenia ze względu na ograniczone środki finansowe i inne potrzeby.
Sprawa dotyczyła skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania pełnej kwoty zasiłku celowego specjalnego na zakup kuchenki turystycznej. Skarżący, osoba samotna i niezdolna do pracy, z dochodem nieznacznie przekraczającym kryterium ustawowe, wnioskował o 500,00 zł na zakup niezbędnej kuchenki. Organ pierwszej instancji przyznał 130,00 zł, uzasadniając odmowę przekroczeniem kryterium dochodowego oraz ograniczonymi środkami budżetowymi, a także wskazując na przeciętny koszt zakupu kuchenki. Organ odwoławczy podtrzymał to stanowisko, podkreślając, że pomoc społeczna nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb i że decyzje muszą uwzględniać możliwości finansowe organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 41 pkt 1 (specjalny zasiłek celowy), oraz że ich decyzje mieściły się w granicach uznania administracyjnego. Sąd podkreślił, że organy miały prawo ograniczyć wysokość świadczenia ze względu na ograniczone środki finansowe, priorytetyzację innych potrzeb (leki, opał, odzież) oraz fakt, że skarżący nie spełniał podstawowego kryterium dochodowego. Sąd stwierdził, że postępowanie było zgodne z prawem i nie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ ma prawo przyznać zasiłek celowy specjalny w wysokości niższej niż wnioskowana, a nawet odmówić jego przyznania, w ramach uznania administracyjnego, uwzględniając sytuację materialną strony, posiadane środki finansowe oraz priorytetyzację potrzeb.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały uznanie administracyjne, które pozwala na elastyczne kształtowanie wysokości świadczenia. Organy miały prawo ograniczyć kwotę zasiłku ze względu na ograniczone środki budżetowe, szacowany koszt zakupu przedmiotu oraz fakt, że skarżący przekroczył kryterium dochodowe. Decyzje organów były zgodne z prawem i mieściły się w granicach uznania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.p.s. art. 41 § pkt 1
Ustawa o pomocy społecznej
Specjalny zasiłek celowy może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobom lub rodzinom o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny.
Pomocnicze
u.p.s. art. 3 § ust. 3 i 4
Ustawa o pomocy społecznej
Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
u.p.s. art. 2 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Celem pomocy społecznej jest umożliwianie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
u.p.s. art. 8 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o pomocy społecznej
Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776,00 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
u.p.s. art. 7 § ust. 5
Ustawa o pomocy społecznej
Niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym jako okoliczność uzasadniająca udzielenie pomocy.
u.p.s. art. 7 § ust. 6
Ustawa o pomocy społecznej
Długotrwała lub ciężka choroba jako okoliczność uzasadniająca udzielenie pomocy.
u.p.s. art. 39 § ust. 1 i 2
Ustawa o pomocy społecznej
Zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
p.p.s.a. art. 107 § § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa oraz uzasadnienie faktyczne i prawne.
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych art. 1
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych art. 2
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy prawidłowo zastosowały uznanie administracyjne w zakresie przyznania i wysokości zasiłku celowego specjalnego. Ograniczone środki finansowe organu uzasadniają odmowę przyznania pełnej kwoty wnioskowanego zasiłku. Przekroczenie kryterium dochodowego przez skarżącego uzasadnia rozważenie przyznania świadczenia w ramach art. 41 u.p.s., ale nie gwarantuje jego przyznania w pełnej wnioskowanej wysokości. Koszty zakupu przedmiotu (kuchenki turystycznej) mieszczą się w ustalonych przez organ przedziałach cenowych, co uzasadnia przyznanie niższej kwoty.
Odrzucone argumenty
Organ pierwszej instancji i organ odwoławczy błędnie ograniczyły wysokość przyznanego zasiłku celowego specjalnego. Przyznana kwota zasiłku jest niewystarczająca na zakup niezbędnej kuchenki turystycznej. Decyzje organów naruszają zasady pomocy społecznej i nie uwzględniają trudnej sytuacji życiowej skarżącego.
Godne uwagi sformułowania
organy działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona rozstrzygnięcie w sprawie omawianego świadczenia oparte jest na konstrukcji uznania administracyjnego kontrola sądowoadministracyjna decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ogranicza się do sprawdzenia, czy nie zostały przekroczone jego granice pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią się ubiegających, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej i wnioskowanej przez te osoby wysokości przyznanie bądź odmowa przyznania świadczenia powinna być oceniana w kontekście szerszym, obejmującym całość działań ukierunkowanych na daną osobę czy rodzinę
Skład orzekający
Aneta Majowska
sprawozdawca
Krzysztof Nowak
członek
Stanisław Nitecki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie przepisów dotyczących uznania administracyjnego w sprawach świadczeń z pomocy społecznej, zwłaszcza w kontekście ograniczeń budżetowych i priorytetyzacji potrzeb."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby przekraczającej kryterium dochodowe, ubiegającej się o zasiłek celowy specjalny na konkretny cel (kuchenka turystyczna). Uznaniowy charakter decyzji ogranicza możliwość stosowania jako ścisłego precedensu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje praktyczne aspekty stosowania uznania administracyjnego w pomocy społecznej i ograniczenia budżetowe, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i socjalnym.
“Czy pomoc społeczna zawsze musi pokryć 100% wnioskowanej kwoty? Sąd wyjaśnia granice uznania administracyjnego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 507/23 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2023-08-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-04-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Aneta Majowska /sprawozdawca/ Krzysztof Nowak Stanisław Nitecki /przewodniczący/ Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 2268 art. 41 pkt 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej Dz.U. 2023 poz 259 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant referent Renata Pacewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 lutego 2023 r. nr SKO.PS/41.5/96/2023/2522/AW w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z dnia 4 stycznia 2023 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. (dalej: "organ I instancji"), działając na podstawie art. 8, art. 41 pkt 1, art. 106 ust. 1 i art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 z późn. zm., dalej: "u.p.s."), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 28 grudnia 2022 r. przyznano J. T. (dalej: "Strona" "Skarżący") pomoc w formie zasiłku celowego specjalnego w następującym zakresie: - w pkt 1 – specjalny zasiłek celowy w miesiącu styczniu 2023 r. w wysokości 130,00 zł na zakup kuchenki turystycznej (przekazem pocztowym), - w pkt 2 – odmówiono przyznania pozostałej żądanej kwoty 370,00 zł. W uzasadnieniu organ podał, iż Strona zwróciła się z wnioskiem z dnia 28 grudnia 2022 r. o przyznanie zasiłku celowego. Na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 30 grudnia 2022 r. ustalono, że Skarżący jest osobą samotną, całkowicie niezdolną do pracy, dochód wynosi 791,66 zł i przekracza kryterium ustawowe dla osoby samotnie gospodarującej (776,00 zł), o kwotę 15,66 zł, (267,60 zł - dodatek mieszkaniowy przyznany na okres od 1 września 2022 do 28 lutego 2023 r., 504,06 zł - zasiłek stały, 20,00 zł miesięcznie - zasiłek okresowy przyznany od października 2022 do marca 2023 r.), natomiast do wydatków miesięcznych należy: czynsz (w znacznej części pokrywa dotacja, pozostałej kwoty Strona nie dopłaca), energia - 71,00 zł (co 2 miesiące, tj. 35,50 zł), środki czystości i chemia - 90,00 zł, drobne naprawy - 45,00 zł, usługi fryzjerskie - 25,00 zł, usług telekomunikacyjne - 40,00 zł, leki i zioła - 40,00 zł, integracja społeczna i pom. - 50,00 zł, korespondencja komunikacja miejska - 50,00 zł, pomoc na rzecz przeciwdziałania torturom - 17,00 zł. Łączne wydatki wynoszą 392,50 zł, zatem pozostaje kwota 399,16 zł, która nie wystarcza na zaspokojenie wskazanej potrzeby. Dalej organ wyjaśnił, że z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego Strona nie spełnia warunku przyznania zasiłku celowego, dlatego organ przeanalizował sytuację pod kątem przyznania zasiłku celowego specjalnego (art. 41 pkt 1 u.p.s.). Organ przychylił się do wniosku. Pomoc przyznano w związku z trudną sytuacją życiową Strony, ze względu na: niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym - art. 7 ust. 5 u.p.s., długotrwałą lub ciężką chorobę - art. 7 ust. 6 u.p.s. Odmówiono jednak przyznania pozostałej kwoty tj. 370,00 zł, ze względu na ograniczone środki budżetowe, a także ustalenie, iż przeciętny koszt zakupu kuchenki turystycznej wynosi od 79,00 zł do 149,00 zł. Organ wskazał także, iż środki finansowe z przeznaczeniem na wypłatę zasiłków celowych w roku 2023 wynoszą 1.443.625,00 zł i kwota ta przeznaczona jest na wypłaty zasiłków celowych w szczególnie uzasadnionych przypadkach dotyczących zakupu lekarstw ratujących życie, pomocy w formie zakupu obuwia lub odzieży adekwatnej do pory roku, opału w sezonie zimowym, gdzie średnia kwota w skali roku przeznaczana na zasiłki celowe na opał wynosi 700.000,00 zł. W roku 2022 liczba rodzin korzystających z zasiłków celowych w ramach zadań własnych wg stanu na dzień 31 grudnia 2022 r. wyniosła 1277 i organ szacuje, że w roku 2023 liczba ta nie ulegnie zmianie. Decyzja została doręczona w dniu 19 stycznia 2023 r. Strona w dniu 20 stycznia 2023 r. wniosła odwołanie od opisanej wyżej decyzji w części, w której nie przyznano pozostałej kwoty, wyrażając niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia oraz wnosząc o zmianę decyzji poprzez przyznanie kwoty 500,00 zł. W ocenie Strony przyznana kwota nie wystarczy na zakup kuchenki, która jest Stronie niezbędna. Przyznanie tak niskiej kwoty Strona odbiera jako obrazę wymierzoną przez pracowników Ośrodka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "organ odwoławczy"), na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. 2018 r., poz. 540) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzją nr SKO.PS/41.5/96/2023/2522/AW z dnia 8 lutego 2023 r., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy w części dotyczącej pkt 2 sentencji decyzji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczas przeprowadzone w sprawie czynności, ustalił stan faktyczny - zbieżny z ustaleniami poczynionymi przez organ pierwszej instancji, wskazał na cele pomocy społecznej, następnie przywołał treść art. 39 i art. 41 u.p.s. oraz wyjaśnił, że organ pomocy społecznej orzeka o wysokości udzielonego świadczenia uwzględniając sytuację życiową i materialną strony, a także własne możliwości finansowe. Podkreślił, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią się ubiegających, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej i wnioskowanej przez te osoby wysokości. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że Strona jest wspomagana przez wypłatę dodatków mieszkaniowych, a mocą innych decyzji zaspokoił szereg zgłaszanych przez Stronę potrzeb. Przyznanie bądź odmowa przyznania świadczenia powinna być natomiast oceniana w kontekście szerszym, obejmującym całość działań ukierunkowanych na daną osobę czy rodzinę, a nie ograniczać się wyłącznie do oceny pojedynczego rozstrzygnięcia. Nadto z uwagi na ograniczone środki finansowe organy są upoważnione do ograniczenia rozmiaru przyznawanych świadczeń. W ocenie Kolegium decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z prawem. Decyzja została doręczona w dniu 27 lutego 2023 r. Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący wnosząc (w dniu 8 marca 2023 r.) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W uzasadnieniu skargi sformułował tożsame stanowisko z przedstawionym na etapie złożonego odwołania. Nadto wniósł o przyznanie pełnomocnika z urzędu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z uzasadnieniem jak w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 28 marca 2023 r. sygn. II SPP/Gl 74/23 ustanowiono dla Skarżącego adwokata z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Uwzględniając tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej Sąd uznał, że decyzje organów I i II instancji odpowiadają prawu. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami ustawy 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a także przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 lutego 2023 r. nr SKO.PS/41.5/96/2023/2522/AW, utrzymująca w mocy (w części dotyczącej pkt 2 sentencji) zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji – Prezydenta Miasta Z. z dnia 4 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do treści art. 39 ust. 1 tej ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Zgodnie z brzmieniem art. 8 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776,00 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Z kolei zgodnie z art. 41 pkt 1 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Stosownie do ustaleń wywiadu środowiskowego Skarżący pozostaje osobą samotnie gospodarującą, a jego dochód wynosi 791,66 zł na który składa się: dodatek mieszkaniowy w wysokości 267,60 zł (decyzja organu nr [...] z dnia 30 sierpnia 2022 r.), zasiłek stały w wysokości 504,06 zł (decyzja organu nr [...] z dnia 14 czerwca 2021 r. zmieniona decyzją nr [...] z dnia 11 stycznia 2022 r.) oraz zasiłek okresowy w wysokości 20,00 zł (decyzja organu nr [...] z dnia 27 października 2022 r.). Ustalenia te nie pozostawały w sprawie sporne. Dochód Strony przekracza zatem kryterium ustawowe dla osoby samotnie gospodarującej (776,00 zł), co uzasadniało rozważenie przyznania świadczenia w oparciu o regulację dotyczącą specjalnego zasiłku celowego. Okoliczności powołane przez organ administracji publicznej uzasadniające udzielenie pomocy to: niepełnosprawność (art. 7 pkt 5 u.p.s.), długotrwała lub ciężka choroba (art. 7 pkt 6 u.p.s.). W rozpatrywanej sprawie organy uznały, że w przypadku Skarżącego zaistniały przesłanki określone w art. 41 pkt 1 u.p.s., a ograniczone środki przeznaczone na tego rodzaju świadczenia oraz koszt zaspokojenia zgłaszanej potrzeby - zakupu kuchenki turystycznej, uzasadniały przyznanie wnioskowanego świadczenia jedynie w części. Istota sporu sprowadza się zatem do kwestii czy organy orzekające w sprawie prawidłowo przyznały Skarżącemu specjalny zasiłek celowy tylko częściowo zaspokający jego wniosek o przyznanie świadczenia. Specjalny zasiłek celowy przyznawane są w wyjątkowych przypadkach i na szczególnych zasadach. Głównymi przesłankami udzielenia świadczeń normowanych w art. 41 u.p.s. są: przekroczenie kryterium dochodowego i wystąpienie "szczególnie uzasadnionego przypadku". W orzecznictwie sądowym "szczególnie uzasadniony przypadek" oznacza przypadek wyrazisty, odbiegający od sytuacji osób spełniających kryteria dochodowe (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. IV SA/Gl 155/07). Organ pomocy społecznej powinien rozważyć sytuację życiową osoby ubiegającej się o pomoc w kategoriach "przypadku szczególnie uzasadnionego" w znaczeniu konieczności dokonania oceny, która powinna abstrahować od kwestii wysokości dochodu uzyskiwanego przez tę osobę. Świadczenia unormowane w art. 41 u.p.s. powinny być traktowane jako szczególna pomoc doraźna ukierunkowana na konkretny cel bytowy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. I SA/Wa 3236/14). Przyznanie analizowanego świadczenia wymaga wnikliwej oceny. Organ udziela tu bowiem pomocy osobom niespełniającym ogólnych kryteriów jej otrzymania. Ich sytuacja materialna jest na tyle dobra, że powinny one samodzielnie przezwyciężyć trudności. Przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby beneficjentów oraz osób oczekujących na wsparcie wymaga absolutnie wyjątkowych okoliczności. Ich ocena musi przebiegać w świetle ogólnych zasad udzielania pomocy, zwłaszcza art. 2 i 3 u.p.s. (zob. I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, WKP 2023). Należy zatem odnotować, iż stosownie do zasad ogólnych Działu I, Rozdziału 1 u.p.s. celem pomocy społecznej jest umożliwianie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.), a rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby tych osób powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). Jednocześnie nie można również pomijać tego, że organy administracji działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona. Zatem tylko w tak wyznaczonych granicach muszą i mogą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2018 r. I OSK 2502/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 czerwca 2020 r. II SA/Gl 84/20). Rozstrzygnięcie w sprawie omawianego świadczenia oparte jest na konstrukcji uznania administracyjnego (zob. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, wyd. IV, LexisNexis 2013 za: I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, s. 168). Uznaniowość przejawia się w możliwości wyboru treści rozstrzygnięcia w zależności od okoliczności sprawy, w tym także od posiadanych przez organy środków na świadczenia i liczby ubiegających się o nie osób. W ramach uznania organ decyduje zarówno o przyznaniu specjalnego zasiłku celowego, jak i o jego wysokości. Kontrola sądowoadministracyjna decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ogranicza się zatem do sprawdzenia, czy nie zostały przekroczone jego granice. Sąd powinien zbadać czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, oraz czy organ dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie danego przepisu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2021 r. sygn. I OSK 447/21). Dokonując wskazanej kontroli Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Analiza sprawy doprowadziła bowiem do wniosku, iż organ administracji publicznej poczynił niezbędne ustalenia w zakresie przesłanek, o których mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s., a także potrzeb Skarżącego, stwierdzając, że Skarżący spełnia warunki określone wskazaną regulacją. Jednocześnie organ wyjaśnił, że wysokość środków finansowych, którymi dysponuje z przeznaczeniem na wskazane świadczenie, uniemożliwia przyznanie Skarżącemu zasiłku w pełnej wysokości. Ponadto wysokość przyznanego zasiłku oparł również o poczynione ustalenia przeciętnego kosztu zakupu kuchenki turystycznej, przywołując w tym zakresie oferty w popularnych sieciach handlowych. Należy pamiętać, iż organ w ramach przysługującego uznania administracyjnego dokonuje oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, którą obowiązany jest ustalać w odniesieniu do ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez te osoby żądań oraz przy uwzględnieniu wysokości środków finansowych przeznaczonych na ten cel. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc ani udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Organ administracji, mając na względzie zasady udzielania pomocy społecznej, ma swobodę w podjęciu decyzji co do przyznania takiej pomocy i jej wysokości. Zobligowany jest również wziąć pod uwagę wielkość przyznanych z budżetu państwa środków finansowych oraz liczbę osób uprawnionych do korzystania z pomocy społecznej, w tym przede wszystkim osoby, których dochód jest niższy niż ustawowe kryterium dochodowe (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2021 r. sygn. I OSK 518/21). Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną. Na gruncie rozpoznawanej sprawy, organy administracji publicznej wyjaśniły sytuację Skarżącego, do których to ustaleń Skarżący nie wnosił uwag czy zastrzeżeń, nie sygnalizował również konieczności przeprowadzenia dodatkowych dowodów w sprawie. Organ zakwalifikował zgłoszoną przez Skarżącego potrzebę jako "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. i w ramach przysługującego organom uznania administracyjnego przyznał Skarżącemu specjalny zasiłek celowy na zakup kuchenki turystycznej. Trudna sytuacja materialna Skarżącego nie stanowi jednak wystarczającej przesłanki do niejako automatycznego przyznawania zasiłku na zaspokojenie wszystkich zgłaszanych potrzeb w oczekiwanej wysokości. Sąd również dostrzegł potrzebę udzielenia wsparcia w przedmiotowym zakresie, lecz przyznanie świadczenia w wysokości niższej niż wnioskowana, bez wątpienia może być podyktowana brakiem dostatecznych środków finansowych oraz kosztami związanymi z zaspokojeniem zgłaszanej potrzeby. Zdaniem Sądu w uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć wskazane zostały wyraźnie powody zajętego stanowiska i wydanego rozstrzygnięcia (str. 2 uzasadnienia organu pierwszej instancji, str. 2-3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). W tym kontekście należy odnotować, że organy wyjaśniły, iż środki te nie są wystarczające do zaspokojenia wszystkich zgłaszanych potrzeb w pełnej wnioskowanej wysokości, a w wypłata zasiłków celowych w szczególnie uzasadnionych przypadkach dotyczy głównie zakupu lekarstw ratujących życie, odzieży i obuwia adekwatnej do pory roku, opału w sezonie grzewczym. Ponadto pomimo, iż w przepisach ustawy o pomocy społecznej nie przewidziano obligatoryjnego obowiązku zawarcia w uzasadnieniu decyzji szczegółowych danych dotyczących możliwości finansowych organu pomocy społecznej oraz ilości środków finansowych, jakimi organ dysponuje w skali miesiąca, wysokości zasiłków udzielanych na jednego uprawnionego i ilości osób korzystających z tej formy pomocy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2016 r. sygn. I OSK 698/16, z dnia 26 sierpnia 2021 r. sygn. I OSK 447/21, z dnia 4 marca 2022 r. sygn. I OSK 1156/21), okoliczności te zostały przedstawione przez organy orzekające w sprawie (str. 2 uzasadnienia organu pierwszej instancji, str. 3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Zasadnie zatem organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślił konieczność analizy zgłaszanych potrzeb z punktu widzenia realizacji celów pomocy społecznej. Na gruncie niniejszej sprawy, Sąd uznał, że kontrolowane rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności, organ zastosował właściwą podstawę materialnoprawną do prawidłowo ustalonych, niekwestionowanych okoliczności sprawy. Organy podjęły wszystkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Z przyczyn wskazanych powyżej, w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 41 pkt 1 oraz art. 3 u.p.s. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Analiza dokonana przez Sąd prowadzi do wniosku, że postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów postępowania. Motywy podjętych rozstrzygnięć zostały uzasadnione stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a., obejmując uzasadnienie faktyczne oraz prawne decyzji. W sprawie brak było podstaw do przyjęcia, że organy orzekające w sprawie dopuściły się przekroczenia granic uznania administracyjnego. Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI