II SA/GL 492/25

II SA/Gl 492/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-09-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik
Edyta Kędzierska /przewodniczący/
Krzysztof Nowak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 421
art. 28 ust. 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2025 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2025 r. nr 010070/680/8742841/2024 w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 23 stycznia 2025 r., znak: 010070/680/8742841/2024 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej "Prezes ZUS" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) – dalej "k.p.a." w związku z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 421 ze zm.) – dalej "u.p.p.w.d.", po rozpoznaniu odwołania A. B. (dalej: "Strona lub "Skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej "ZUS" lub "organ I instancji") z 27 września 2024 r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r., na syna L. Z..
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 1 września 2024 r. Strona złożyła wniosek do organu I instancji o świadczenie wychowawcze na małoletniego syna L. Z. na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r.
Po rozpatrzeniu tego wniosku ZUS, powołując się na art. 18 ust. 2 u.p.p.w.d., przyznał Stronie prawo do świadczenia wychowawczego na ww. dziecko na okres od 1 września 2024 r., tj. od miesiąca złożenia wniosku do 31 maja 2025r., o czym Strona została poinformowana pismem z dnia 18 września 2024 r.
Odwołanie od tego rozstrzygnięcia wniosła skarżąca wskazując, że pieniądze należą się dziecku z zasady, a sytuacja rodzinna Strony tego wymaga. Zdaniem odwołującej się Strony opóźniony wniosek nie może być podstawą do niewypłacenia jej świadczenia od 1 czerwca 2024 r.
Prezes ZUS decyzją z dnia 21 stycznia 2025 r., wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 września 2024 r.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podniósł, iż z dokumentacji wynika, że wniosek o świadczenie wychowawcze na ww. dziecko na okres świadczeniowy 2024/2025 Strona wniosła w dniu 1 września 2024 r. Podniósł, że realizując zapisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ZUS umożliwia składanie wniosku za pomocą systemu teleinformatycznego PUE ZUS, bankowości elektronicznej, a także portalu empatia. celem złożenia wniosku i w znacznym stopniu ułatwia ubieganie się o świadczenia rodzinne, których obsługą zajmuje się ZUS. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że ZUS wychodząc naprzeciw oczekiwaniom klientów umożliwia złożenie wniosku o świadczenie wychowawcze na nowy okres świadczeniowy, już od lutego danego roku, tj. na okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r., wnioski o świadczenie można było składać już od 1 lutego 2024 r.
Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że okoliczności wskazane przez Stronę w odwołaniu, które spowodowały opóźnione zgłoszenie wniosku, nie stanowią podstawy do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa doświadczenia wychowawczego, ponieważ termin na złożenie ww. wniosku jest terminem materialnym, który nie podlega przywróceniu, nie może być również zmieniany lub przedłużany przez organ wydający decyzję. Przepisy nie przewidują możliwości prawnych obrony przed skutkami prawnymi uchybienia terminowi materialnemu. Uchybienie terminowi materialnemu powoduje następstwa prawne w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na tą decyzję Prezesa ZUS, Skarżąca wniosła o uchylenie tej decyzji i przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko od dnia 1 czerwca 2024 r. Zarzuciła zaskarżonej decyzji:
1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to znaczy art. 38 § 1 pkt 1) i 2), § 2 i 2a k.p.a., art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d. polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji w oparciu o niepełne ustalenia faktyczne i prawne przejawiające się między innymi w pominięciu i nierozważeniu argumentów strony zawartych w pismach strony składanych w toku postępowania;
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to znaczy art. 138 § 1 pkt 1) i 2), § 2 i 2a k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 1 i 2 i art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d. polegające na nieumożliwieniu Stronie, przed wydaniem zaskarżonej decyzji, wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;
3) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to znaczy art. 138 § 1 pkt 1) i 2), § 2 i 2a k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 1 i 2 i art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d., polegające na nieuchyleniu względnie na niedokonaniu zmiany decyzji organu I instancji, mimo iż organ I instancji przed wydaniem decyzji w I instancji nie umożliwił skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;
4) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to znaczy art. 138 § 1 pkt 1) i 2), § 2 i 2a k.p.a. w zw. z art. 127 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. i art. 140 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. i art. 6 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d. polegające na nie odniesieniu się w zaskarżonej decyzji do zarzutów odwołania skarżącej;
5) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to znaczy art. 138 § 1 pkt 1) i 2), § 2 i 2a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy w zw. z art. 107 § 1 pkt 6) i § 3 k.p.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 59 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy polegające na nieuchyleniu decyzji organu I instancji, pomimo iż organ I instancji nie rozpoznał zawartego w pismach strony wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r.;
6) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to znaczy art. 138 § 1 pkt 1) i 2), § 2 i 2a k.p.a., art. 18 ust. 1 i 2 ustawy w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 59 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d. poprzez niedokonanie zmiany decyzji organu I instancji polegającej na przyznaniu skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r., mimo iż w okolicznościach sprawy istniały podstawy do przywrócenia stronie terminu do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r.;
7) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to znaczy art. 138 § 1 pkt 1) i 2), § 2 i 2a k.p.a., art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 107 § 1 pkt 6) i § 3 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d. polegające na niedokonaniu zmiany względnie na nie uchyleniu decyzji organu I instancji, mimo iż w okolicznościach sprawy istniały podstawy do zastosowania przewidzianej w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych możliwości przyznania przez ZUS w decyzji świadczenia w drodze wyjątku, a wyjątkowe okoliczności sprawy dawały podstawy do przyjęcia, iż przyznanie takiego świadczenia za okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r. jest uzasadnione;
8) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to znaczy art. 138 § 1 pkt 1) i 2), § 2 i 2a k.p.a., art. 7 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d. w zw. z naruszeniem przepisu rangi ustrojowej to znaczy art. 2 Konstytucji RP polegające na niedokonaniu zmiany decyzji organu I instancji poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego za przedmiotowy okres, mimo iż w okolicznościach sprawy wzgląd na interes społecznych oraz indywidualny w ramach materialnych i procesowych stosunków administracyjnych oraz wymogi demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej uzasadniały wydanie decyzji i przyznającej świadczenie wychowawcze za okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r.;
9) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to znaczy art. 138 § 1 pkt 1) i 2), § 2 i 2a k.p.a., art. 18 ust. 1 i 2 ustawy w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d. polegające na niedokonaniu zmiany decyzji organu 1 instancji, mimo iż w okolicznościach sprawy istnieją podstawy do przyznania świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r.;
W uzasadnieniu skargi przedstawiła argumenty uzasadniające jej zdaniem podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd, rozpoznając skargę, ocenia, czy zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez sąd przepisów prawa wskazanego w art. 145 § 1 p.p.s.a.
Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach powyższych kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu z punktu widzenia kryterium legalności jest oznaczona na wstępie decyzja Prezesa ZUS z 23 stycznia 2025 r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania stronie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – L. Z., na okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r.
Jak stanowi art. 18 u.p.p.w.d.
1. Prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 czerwca do dnia 31 maja roku następnego.
2. Prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1, nie wcześniej niż od dnia odpowiednio urodzenia się dziecka, objęcia dziecka opieką, przysposobienia dziecka lub faktycznego umieszczenia dziecka w domu pomocy społecznej albo w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. (...).
W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że przyznanie świadczenia wychowawczego na dany okres wymagało i nadal wymaga złożenia wniosku, przy czym ustawa określa początkowy i końcowy okres przyznania uprawnienia do tego świadczenia oraz wskazuje, kiedy należy złożyć wniosek na dany okres świadczeniowy. Skoro o prawie do świadczenia orzeka się wyłącznie na wniosek, a świadczenie przyznawane jest od momentu złożenia wniosku, to wniosek złożony po upływie okresu świadczeniowego uznać należy za bezskuteczny (por. wyroki NSA z 25 czerwca 2021, I OSK 334/21; z 21 września 2023, I OSK 1746/22).
W rozpoznawanej sprawie Skarżąca wniosek o świadczenie wychowawcze na okres zasiłkowy od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. złożyła dopiero 1 września 2024 r. Zgodnie z treścią art. 18 ust. 2 u.p.p.w.d., świadczenie wychowawcze przyznano Skarżącej od 1 września 2024 r. Ustawodawca nie przewidział wyjątku od zasady ustalania świadczenia wychowawczego od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o jego przyznanie. Z tej przyczyny nie może być powodem przyznania Skarżącej świadczenia wychowawczego odpowiednio na okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r. W sytuacji, gdy wniosek złożony został we wrześniu 2024 r., to zgodnie z ww. przepisami ustawy - organy uprawnione i zobowiązane były do przyznania Skarżącej świadczenia od tego miesiąca. Prawo Skarżącej do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. zostało przez nią skonsumowane na podstawie wniosku z września 2024 r. i w omawianym okresie zasiłkowym nie ma prawnej możliwości przyznania świadczenia za okres poprzedzający miesiąc, w którym złożono wniosek. Zgodzić należy się z twierdzeniem, że okoliczność przyczyny niezłożenia wniosku, w tym ewentualny brak winy strony, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia, jaki związany jest z datą złożenia wniosku (por. Wyrok WSA w Poznaniu z 28 maja 2020 r., IV SA/Po 1104/19). Rację ma organ odwoławczy, że termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego z art. 18 ust. 2 u.p.p.w.d. jest terminem prawa materialnego, który nie może zostać przywrócony.
Mając powyższe na względzie, Sad na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.