II SA/Gl 473/24

II SA/Gl 473/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Krzysztof Nowak /sprawozdawca/
Wojciech Gapiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 200, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 12 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 pkt 4-6 i § 3, art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 421
art. 25, art. 27
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2024 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 lutego 2024 r. nr 010070/680/6891977/2022 w przedmiocie świadczenia "Dobry Start" 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia 29 września 2023 r. 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 15 marca 2024 r. M. G. (dalej jako: "skarżąca" lub "strona") złożyła skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: "organ odwoławczy"), opisaną w rubrum niniejszego wyroku. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:
Decyzją z dnia 29 września 2023 r. nr [...], [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych zmienił wysokość przyznanego skarżącej na syna świadczenia dobry start za okres 2022/2023, z kwoty 300 zł na 150 zł oraz uznał wypłacone w pełnej wysokości świadczenie za świadczenie nienależne, zobowiązując skarżącą do jego zwrotu. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w K. [...] Wydział Cywilny Rodzinny z dnia [...] r., sygn. akt: [...] ustalono, że dziecko jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców, wobec czego świadczenie przysługuje obojgu rodzicom po połowie.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła organowi naruszenie:
- § 29 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1092) - dalej "Rozporządzenie", poprzez jego zastosowanie pomimo braku podstaw do jego zastosowania;
- § 1 uchwały nr 80 Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie ustanowienia rządowego programu "Dobry start" (M.P. z 2018 r., poz. 514) - dalej "Uchwała", poprzez pominięcie celu, dla którego program ten został ustanowiony;
- art. 6, 7 i 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: "k.p.a.", poprzez nienależyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, wadliwe powołanie podstawy prawnej wydanej decyzji oraz pominięcie podnoszonych przez skarżącą okoliczności i wniosków dowodowych.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał on, że w dniu 17 lipca 2022 r. przyznane zostało skarżącej przedmiotowe świadczenie na rok szkolny 2022/2023 r. Jednocześnie wniosek o przyznanie tego świadczenia na to samo dziecko oraz ten sam okres złożył ojciec dziecka, załączając wyrok Sądu Okręgowego w K. wydział [...] Cywilny Rodzinny, sygn. akt [...] z dnia [...] r. z którego wynika, że wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem zostało powierzone obojgu rodzicom poprzez ustanowienie opieki naprzemiennej.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 5 ust. 2 Rozporządzenia w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia dobry start ustala się każdemu z rodziców w wysokości potowy kwoty przysługującego świadczenia, tj. 150 zł.
W tej sytuacji, skoro wniosek o przedmiotowe świadczenie za ten sam okres został złożony przez oboje rodziców, organ odwoławczy za zasadne uznał dokonanie weryfikacji prawa do świadczenia "dobry start" i przyznanie go obojgu rodzicom po połowie, czyli w wysokości 150 zł.
W skardze sądowej na powyższą decyzję skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, naruszenie przepisów prawa procesowego, a to:
- art. 6 k.p.a. przez jego niezastosowanie i niewyszczególnienie konkretnej podstawy prawnej, na mocy której wypłacone świadczenie uznane zostało za pobrane nienależnie, co sprawia, że decyzja w istocie nie poddaje się kontroli;
- art. 7 k.p.a. przez jego niezastosowanie i nieustalenie kluczowej dla sprawy okoliczności, a to sposobu wydatkowania przyznanego świadczenia;
- art. 8 § 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie i pominięcie w postępowaniu kwestii zgłoszonej przez skarżącą i nie zażądanie odpisu wyroku rozwodowego;
- art. 77 § 1 k.p.a. przez jego niezastosowane i niemające podstaw prawnych obciążenie skarżącej negatywnymi skutkami niewykonania przez organ jego obowiązków przewidzianych w tym przepisie, podczas gdy skarżąca we wniosku wskazywała, że jest rozwiedziona i nie było wyartykułowanej konieczności dołączenia wyroku rozwodowego.
W dalszej kolejności pełnomocnik skarżącej zarzucił organowi także naruszenie prawa materialnego a to:
- § 29 Rozporządzenia poprzez jego zastosowanie pomimo braku ku temu podstaw w zakresie jakiejkolwiek przesłanki;
- § 1 Uchwały poprzez pominiecie celu, dla którego program "Dobry start" został ustanowiony, podczas gdy skarżąca pobrane w dobrej wierze kwoty spożytkowała w całości na cele związane z rozpoczęciem roku szkolnego małoletniego syna.
W związku z przywołanymi powyżej zarzutami pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę pełnomocnik skarżącej wskazał, że stanowisko obu organów sprowadza się do tego, iż na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w K. z [...] r., sygn. akt: [...], syn skarżącej pozostaje pod naprzemienną opieką rodziców. Ponieważ skarżąca nie dołączyła do wniosku wyroku rozwodowego organy uznały wypłacone jej świadczenie za świadczenie nienależnie pobrane i nakazały jego zwrot. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, takie stanowisko nie znajduje oparcia w przepisach prawa, a organy dokonały przerzucenia negatywnych skutków dowodowych na skarżącą. We wniosku o wypłatę świadczenia wskazywała ona bowiem, że jest rozwiedziona, a żaden fragment formularza wniosku nie obligował jej do dołączenia odpisu wyroku rozwodowego.
Pełnomocnik skarżącej podniósł, że to po stronie wyposażonego w obszerny aparat urzędniczy organu istniał obowiązek weryfikacji wniosku i oceny przesłanek do przyznania świadczenia dobry start. Skarżąca nie miała wiedzy na temat skutków wyroku rozwodowego czy orzeczenia o władzy rodzicielskiej dla niniejszej sprawy. Należyte pouczenie skarżącej przez organ było jego obowiązkiem, którego najpierw zaniechano, a następnie przerzucono tego negatywne konsekwencje na skarżącą.
W dalszej kolejności pełnomocnik skarżącej wskazał, że zgodnie z § 29 Rozporządzenia za nienależnie pobrane świadczenie uważa się świadczenie wypłacone na podstawie fałszywych oświadczeń lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie; świadczenie wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia oraz świadczenie wypłacone osobie innej niż osoba uprawniona do tego świadczenia, z przyczyn niezależnych od organu, który przyznał to świadczenie.
Żadna z powyższych podstaw nie zachodzi w niniejszej sprawie, albowiem skarżąca od początku wskazywała, że jest rozwiedziona, a wśród obligatoryjnych załączników do wniosku o przyznanie świadczenia nie był wymieniony wyrok w przedmiocie władzy rodzicielskiej. W związku z tym skarżąca nie może być obciążana niedoprecyzowanymi przepisami ani wzorami dokumentów niekompatybilnymi z przepisami. Nie ma mowy ani o fałszywym oświadczeniu (bo takiego skarżąca nie złożyła), ani o świadomym wprowadzeniu w błąd organu. Skarżąca była także uprawniona do świadczenia dobry start, zatem nie ma mowy o braku prawa do świadczenia (gdyż przesłanka ta zakłada brak prawa w ogóle, a nie w konkretnej wysokości). Świadczenie zostało wypłacone osobie uprawnionej, jednakże w innej wysokości. Nie ma więc mowy o zaistnieniu trzeciej z przesłanek.
Dodatkowo pełnomocnik skarżącej argumentował, że organ nie pokusił się o stwierdzenie, której przesłanki § 29 Rozporządzenia sprawa dotyczy, co czyni w istocie decyzję niepoddającą się merytorycznej kontroli. Ponadto, organ całkowicie zaniechał jakichkolwiek ustaleń w zakresie spożytkowania wypłaconego świadczenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymał twierdzenia i wnioski zawarte w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 §1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 §1 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m. in. w art. 77 §1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
W sprawach odmowy przyznania świadczenia, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia oraz nienależnie pobranego świadczenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję (§ 15 ust. 4 rozporządzenia).
Kwestie związane z nienależnie pobranym świadczeniem dobry start reguluje, § 29 rozporządzenia RM, stanowiąc w ust. 1, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenie dobry start, jest obowiązana do jego zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenie dobry start uważa się (ust. 2): świadczenie dobry start wypłacone na podstawie fałszywych oświadczeń lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie (pkt 1); świadczenie dobry start wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia (pkt 2); świadczenie dobry start wypłacone osobie innej niż osoba uprawniona do tego świadczenia, z przyczyn niezależnych od organu, który przyznał to świadczenie (pkt 3).
Przepisy rozporządzenia RM poza ogólnym - w § 15 ust. 4 - wskazaniem, że ZUS w sprawach uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia dobry start, wydaje decyzje, nie określają przesłanek uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia dobry start. Rozporządzenie RM w § 32 stanowi tylko, że w sprawach nieuregulowanych w rozporządzeniu stosuje się przepisy k.p.a. Niewątpliwie mamy zatem do czynienia z luką w prawie, co w procesie wykładni przepisów rozporządzenia RM, zdaniem Sądu, uprawniało do odwołania się do ugruntowanego stanowiska sądów administracyjnych wypracowanego w zakresie stosowania norm zawartych w art. 25 i art. 27 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2024 r., poz. 421) – dalej "ustawa 500+", który to przepis przewiduje możliwość zmiany lub uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego, bez zgody strony, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do tego świadczenia, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do tego świadczenia. W orzecznictwie wypracowany został pogląd, zgodnie z którym decyzja uchylająca prawo do świadczenia wychowawczego, o której mowa w art. 27 ust. 1 ustawy 500+, ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc, tj. z mocą na przyszłość od daty wydania decyzji. W trybie przywołanego art. 27 ustawy nie podlega zatem uchyleniu lub zmianie prawo do świadczenia wychowawczego już wcześniej skonsumowane, czyli świadczenie już pobrane. Pozbawienie strony prawa do wypłaconego świadczenia wychowawczego nastąpić może jedynie przy zastosowaniu instytucji świadczenia nienależnie pobranego, podlegającego zwrotowi (art. 25 ustawy 500+). Zatem jedynie w sytuacji, gdy przyznane prawo do świadczenia wychowawczego nie zostało całkowicie skonsumowane, a wyjdą na jaw okoliczności, że przyznane świadczenie jest nienależne, należy doprowadzić do wydania decyzji o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego (od dnia orzekania w przedmiotowej kwestii) oraz nienależnie pobranym świadczeniu za okres, w jakim zostało ono wypłacone. Może to nastąpić w pierwszej kolejności przez wydanie decyzji o uchyleniu prawa do świadczenia, a dopiero później przez wydanie decyzji o nienależnie pobranym świadczeniu (por. np. wyroki WSA w Białymstoku z dnia 26.09.2023 r., II SA/Bk 357/23, II SA/Bk 585/23, orzeczenia.nsa.gov.pl., dalej: CBOSA). Podobnie w tej kwestii wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 28.07.2023 r., I OSK 1014/21, wskazując, że "odrębną kwestią od rozstrzygnięcia podjętego w trybie art. 27 ustawy 500+ jest możliwość domagania się przez organ zwrotu świadczeń nienależnie pobranych w trybie art. 25 ustawy 500+, co może mieć miejsce niezależnie od uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego w trybie art. 27 ustawy 500+ (...). Jakkolwiek w trybie art. 27 ustawy 500+ nie będzie podlegało uchyleniu lub zmianie prawo do świadczenia wychowawczego, które zostało już skonsumowane, to nie stanowi to bariery, aby organ administracji wdrożył, w oparciu o materialnoprawną podstawę art. 25 ust. 1 ustawy 500+, postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego i doprowadził do orzeczenia o jego zwrocie decyzją administracyjną" (por. również wyrok NSA z dnia 30.04.2020 r., I OSK 1269/19, CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie decyzja organu z dnia 29 września 2023 r. (utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją), zmieniła skarżącej prawo do świadczenia dobry start przyznane w informacji z dnia 17 lipca 2022 r. z kwoty 300 zł na 150 zł. oraz uznało wypłacona kwotę 150 zł świadczenia za nienależnie pobrane świadczenie. Organ zobowiązał jednocześnie skarżącą do jej wpłaty na rachunek bankowy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z którego środki zostały wypłacone i powołać się na znak sprawy. Uzasadniając decyzję organ I instancji powołał się na postanowienie Sądu Okręgowego w K. [...] Wydział Cywilny Rodzinny z dnia [...] r., sygn. akt [...] którym ustalono, że dziecko jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców. Poza tym argumentem organ I instancji w niezwykle lakonicznym uzasadnieniu nie wskazał żadnych innych argumentów uzasadniających wydane rozstrzygnięcie.
Dokonując oceny tej decyzji Sąd uznał, że organ I instancji zmienił, a faktycznie uchylił skarżącej wstecznie w części, prawo do świadczenia "Dobry start", które zostało już wcześniej skonsumowane. Tymczasem, zdaniem Sądu, nie podlega uchyleniu lub zmianie prawo do świadczenia "Dobry start" - tak jak w rozpoznawanej sprawie - już wcześniej skonsumowane, czyli świadczenie już pobrane. Oceniając w wyniku odwołania zaskarżoną decyzję organu I instancji, organ odwoławczy utrzymał w mocy jego rozstrzygnięcie w całości, ale jednocześnie w końcowej części uzasadnienia poinformował skarżącą, że o wysokości nienależnie pobranego świadczenia oraz sposobie jego zwrotu ZUS poinformuje odrębną decyzją. To stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu organu odwoławczego świadczy o tym, że organ odwoławczy nie zapoznał się z treścią rozstrzygnięcia organu I instancji, które zmieniało wstecznie wysokość świadczenia "Dobry start" uprzednio przyznanego skarżącej na rok szkolny 2022/23, ale równocześnie ustalało wysokość nienależnie pobranego świadczenia i ustalało sposób jego zwrotu.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 4 - 6 oraz § 3 k.p.a., art. 8 i art. 11 k.p.a. Przepisy art. 107 k.p.a. określają elementy decyzji administracyjnej, do których zalicza się powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Organy skupiły się wyłącznie na treści rozstrzygnięcia sądu powszechnego oraz na ustaleniu w jakiej części prawo do świadczenia ""Dobry start"" przysługiwało skarżącej, pomijając całkowicie podstawowy cel ww. rozporządzenia. Jest nim zapewnienie przez państwo realnej pomocy w edukacji dziecka, tj. wsparcie rodzin z dziećmi w ponoszeniu wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego (zob. § 1 uchwały Nr 80 Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie ustanowienia rządowego programu ""Dobry start""; M. P. z 2018 r. poz. 514).
W ocenie Sądu przepisów o nienależnie pobranym świadczeniu, w szczególności § 31 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, nie można interpretować ani stosować w sposób, który prowadziłby do rezultatów niedających się pogodzić z ratio legis regulacji prawnej. W szczególności, skoro świadczenie to jest wypłacane na potrzeby dziecka, to należy wziąć pod uwagę czy świadczenie zostało spożytkowane w taki właśnie sposób. Trzeba bowiem pamiętać, że świadczenie ""Dobry start"" służyć ma dziecku i do niego jest w rzeczywistości skierowane. Rodzic jest jedynie podmiotem, któremu z formalnego punktu widzenia przysługuje prawo do pobrania świadczenia i które powinien spożytkować na potrzeby dziecka.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji okazały się zatem wadliwe. Zgromadzony materiał dowodowy nie uprawniał organu I instancji do zmiany prawa do jednorazowego świadczenia już skonsumowanego i automatycznego uznania świadczenia pobranego przez skarżącą za nienależnie pobrane w zakresie ½ jego wysokości, z pominięciem oceny czy środki przyznane i wypłacone na podstawie przyznanego uprzednio prawa do świadczenia zostały wykorzystane zgodnie z celem, jaki został przez prawodawcę określony dla tego rodzaju świadczeń.
Tylko poczynienie takich ustaleń uprawnia do oceny, czy było ono nienależnie pobrane. W sytuacji ustalenia przez organ przeznaczenia środków pochodzących ze świadczenia na pokrycie wydatków związanych z potrzebami dziecka uzasadnione stałoby się ustalenie, że w sprawie nie zaistniała podstawa do uznania świadczenia za nienależnie pobrane.
Organ odwoławczy dokonał błędnej oceny decyzji organu I instancji przede wszystkim co do zakresu samego rozstrzygnięcia, ale także w przedmiocie możliwości zmiany skonsumowanego już świadczenia.
Wszystkie te uchybienia przepisom postępowania, w tym art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do której zmierzają niektóre zarzuty skargi. Stan faktyczny nie został bowiem prawidłowo ustalony, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu. Zatem kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (zob. wyrok NSA z 10 lutego 1981 r., sygn. SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7; T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 – 757).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu.
W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących koszty zastępstwa procesowego, Sąd rozstrzygał w oparciu o przepisy art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.