II SA/Gl 460/04

II SA/Gl 460/04 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2005-12-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-07-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Iwona Bogucka /sprawozdawca/
Leszek Kiermaszek /przewodniczący/
Włodzimierz Kubik
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie WSA Włodzimierz Kubik, WSA Iwona Bogucka (spr.), Protokolant st. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu w dniu 08 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z.N. na postanowienie S. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta R. nakazał E.T. i Z.N. przeprowadzenie rozbiórki ścian i stropu parteru, ścian i stropu pierwszego piętra oraz prowizorycznego zadaszenia, wykonanych na objętej nakazem rozbiórki części rozbudowanego budynku mieszkalnego w R. przy ul. [...], zrealizowanych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją ostateczną S. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...].
Zawiadomieniem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta R. poinformował zobowiązanych o planowanych oględzinach nieruchomości, w celu sprawdzenia wykonania nałożonego obowiązku rozbiórki.
W dniu [...] przeprowadzono oględziny, w trakcie których stwierdzono, że zobowiązani nie przystąpili do wykonania nakazu. Z.N. oświadczył, że wykonanie rozbiórki może spowodować zawilgocenie ścian istniejącego budynku, porażenie prądem przez istniejące w tej ścianie instalacje elektryczne. Nadto rozbiórka części dobudowanej wiąże się z koniecznością rozbiórki części ścian nośnych w narożniku budynku, przemurowanych w trakcie budowy przybudówki. Rozbiórka ujawni też pęknięcia w narożniku budynku mieszkalnego.
Upoważnieniem z [...] nr [...], doręczonym [...], wezwano zobowiązanych do wykonania obowiązków wynikających z decyzji organu nadzoru budowlanego z dnia [...], informując o zagrożeniu wszczęciem postępowania egzekucyjnego.
[...] zostały przeprowadzone powtórne oględziny w celu kontroli wykonania obowiązku rozbiórki. W ich trakcie ustalono, że obiekt nie tylko nadal istnieje, lecz wykonane w nim zostały kolejne prace. Na przełomie [...] i [...] zastąpiono prowizoryczne zadaszenie dachem, zaś w [...] wykonano instalacje elektryczne i tynki wewnętrzne. Okoliczności te zostały ustalone na podstawie oświadczeń zobowiązanych.
W dniu [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wystawił dwa tytuły wykonawcze w stosunku do E.T. i Z.N., wraz z klauzulą o skierowaniu do przymusowego wykonania określonego w nim obowiązku o charakterze niepieniężnym, poprzez zastosowanie grzywny w celu przymuszenia. Podstawą prawną obowiązku rozbiórki była decyzja PINB dla miasta R. nr [...] z dnia [...]. Wystawiane tytuły wykonawcze, doręczone wraz z postanowieniem PINB z dnia [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, zawierały pouczenie o prawie zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Zarzuty w sprawie prowadzenia na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...] postępowania egzekucyjnego wniósł [...] Z.N. W zarzutach tych podniósł, że egzekucja jest niewykonalna a zastosowany środek egzekucyjny zbyt uciążliwy, nadto nie istnieje obowiązek określony w tytule. W uzasadnieniu podano, że nałożony obowiązek jest niewykonalny i krzywdzący, podważy ekonomiczne podstawy egzystencji zobowiązanego. Z.N. podał, że utrzymuje się z [...] w kwocie [...] zł miesięcznie, ponosi koszty [...], co uniemożliwia wykonanie obowiązku. Podkreślił, że rozbiórka strony zagrożenia dla istnienia budynku, w którym mieszka. Zrealizowana przybudówka miała na celu uniknięcia zagrożenia stwarzanego przez zawilgoconą i częściowo zniszczoną ścianę budynku mieszkalnego. Stan taki w ocenie inwestora uzasadnia legalizację samowoli budowlanej.
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta R., na podstawie art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. W uzasadnieniu podano, że podstawę wniesionych zarzutów stanowiły; zarzut nieistnienia obowiązku określonego w doręczonym tytule wykonawczym ( art. 33 pkt 1 ustawy ), niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym ( art. 33 pkt 5 ustawy ) oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego ( art. 33 pkt 8 ustawy ). Ustosunkowując się do zarzutów stwierdzono, iż bezpodstawne jest twierdzenie o nieistnieniu obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...], albowiem w obiegu prawnym znajduje się ostateczna decyzja z dnia [...] nakładająca na zobowiązanego obowiązek rozbiórki określonych części rozbudowanego budynku mieszkalnego. Wskazany w tytule wykonawczym obowiązek jest zatem wymagalny i podlega egzekucji. Zastosowany środek egzekucyjny – grzywnę w celu przymuszenia – oceniono jako najmniej uciążliwy z przewidzianych ustawą środków egzekucji obowiązków niepieniężnych. Nałożona grzywna podlega bowiem umorzeniu w razie wykonania obowiązku, zaś w przypadku zastosowania środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego brak jest takiej możliwości. Co do niewykonalności obowiązku stwierdzono, że brak jest przeciwwskazań natury technicznej co do możliwości dokonania rozbiórki ( pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia ), obiekt posadowiony jest bowiem na niezależnym fundamencie i częściowo związany z istniejącym budynkiem mieszkalnym.
W złożonym zażaleniu Z.N. zwrócił się o uchylenie postanowienia organu I instancji. Podnosił, że wykonanie nakazu stworzy zagrożenie dla zdrowia i życia, albowiem zostanie zagrożona konstrukcja ściany nośnej, która została wzmocniona dodatkowym zabezpieczeniem wiążącym obie części budynku. Nadto zgłoszone zostały argumenty odnoszące się do sytuacji osobistej i zdrowotnej zobowiązanego, która może ulec pogorszeniu na skutek przeprowadzenia egzekucji.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] S. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uznano, że bezpodstawny jest zarzut niewykonalności obowiązku. Zorganizowanie procesu budowlanego z uwzględnieniem zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia należy do obowiązków inwestora, który jest obowiązany m.in. do powierzenia kierownictwa budowy osobie o odpowiednich uprawnieniach. Pozaprawne zaś aspekty dotyczące dotkliwości egzekwowanego obowiązku nie kwalifikują się do uwzględnienia w postępowaniu w sprawie zgłoszonych zarzutów.
W skardze do sądu administracyjnego Z.N. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając, że jest ono niewykonalne i stanowi rażące pokrzywdzenie skarżącego, który nie jest wstanie sprostać obowiązkowi wynikającemu z decyzji. W uzasadnieniu podkreślono, że decyzja o nakazie rozbiórki nie może być wykonana, bo grozi niebezpieczeństwem dla mieszkańców domu. Nie jest możliwe także zorganizowanie procesu rozbiórkowego, które mogłoby zapewnić bezpieczeństwo i ochronę zdrowia. Za naruszenie prawa uznano także nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego, który jest osobą starszą i schorowaną. Z tych względów nie jest możliwe zorganizowanie przez niego rozbiórki.
Zaś nawet czasowa zmiana miejsca zamieszkania w związku z rozbiórką stanowi dla skarżącego zagrożenie zdrowia i życia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy potrzymał stanowisko podane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje :
Zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu administracyjnym w administracji ( tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), organ egzekucyjny, którym w niniejszej sprawie był wierzyciel – Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta R., wszczyna egzekucję na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego, sporządzonego wedle wzoru określonego w rozporządzeniu Ministra Finansów. Wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, zawierającego treści określone w art. 27 § 1 ustawy. Zobowiązanemu w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego przysługuje prawo wniesienia zarzutów, Zarzuty mogą być wniesione tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 pkt 1 – 10 ustawy. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów, w szczególności na etapie postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie może badać zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
W rozpatrywanym przypadku zobowiązany zarzucił, że nieistnieje obowiązek określony w tytule, obowiązek o charakterze niepieniężnym jest niewykonalny oraz zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny ( grzywnę w celu przymuszenia ).
Podniesione argumenty stanowią podstawy zarzutów wymienione w art. 33 pkt 1,5 i 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wnosząc zarzut na podstawie art. 33 pkt 1 zobowiązany winien wykazać, że obowiązek nie istnieje, albowiem albo nigdy nie powstał, albo też powstał, lecz wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn ( np. z powodu przedawnienia, umorzenia, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku ).
Z okoliczności badanej sprawy wynika, że żadna z takich sytuacji nie zaistniała, w obiegu prawnym pozostaje ostateczna decyzja nakazująca rozbiórkę określonych części rozbudowanego budynku mieszkalnego a rozbiórka ta nie została wykonana. Za uzasadnione należy zatem uznać stanowisko organów egzekucyjnych o bezpodstawności zarzutu co do nieistnienia obowiązku.
Zarzut niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym oznacza, że istnieją niezależne od zobowiązanego, trwałe przyczyny braku możliwości wykonania obowiązku, przeszkody o charakterze faktycznym bądź prawnym. Przesłankę niewykonalności nie spełniają natomiast trudności w wyegzekwowaniu decyzji, uwarunkowane względami finansowymi, technicznymi czy osobistymi zobowiązanego. Niewykonalności obowiązku rozbiórki w dobudowanej części nie uzasadniają zatem podnoszone argumenty skarżącego, wskazujące na stan jego zdrowia i ograniczenie finansowe, jak również trudności natury technicznej i organizacyjnej związane z robotami. W ocenie Sądu organy prawidłowo przyjęły, że dobudowana do budynku mieszkalnego na osobnym fundamencie dobudówka nadaje się do wykonania pod nadzorem osób o odpowiednich uprawnieniach. Wskazując na trudności w tym zakresie i ewentualne zagrożenia skarżący nie sprecyzował i nie wykazał, że ze względów faktycznych rozbiórki przeprowadzić
się nie da. O niemożliwości takiej w szczególności nie świadczą przewidywane skutki wykonania rozbiórki, polegające na odsłonięciu ściany budynku mieszkalnego. Jeżeli ściana ta wymaga naprawy i nie jest w odpowiednim stanie, właściciel budynku winien ją doprowadzić do stanu należytego, celowi temu nie może jednak służyć samowolnie dobudowana dodatkowa część budynku.
Odnosząc się zaś do kwestii zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego pod postacią grzywny należy wskazać , iż dla egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym środkami egzekucyjnymi są : grzywna w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, opróżnienie lokalu i przymus bezpośredni. Ze względu na charakter orzeczonego obowiązku, w sprawie zastosowanie znaleźć mogły jedynie grzywna oraz wykonanie zastępcze, czyli wykonanie obowiązku przez inną osobę na koszy zobowiązanego. Sąd podzielił stanowisko organów, iż w istniejącej sytuacji zastosowanie grzywny jako środka egzekucyjnego nie stanowi nadmiernej uciążliwości, albowiem nie pozbawia zobowiązanego możliwości ograniczenia kosztów rozbiórki poprzez jej osobistą organizację. Jak podkreśliły organy egzekucyjne, w przypadku wykonania obowiązku nieuiszczone grzywny podlegają umorzeniu, zaś zlecenie wykonania obowiązku innej osobie na koszt skarżącego niewątpliwie wiązałoby się z większymi obciążeniami finansowymi.
Kontrolując zaskarżone postanowienia Sąd nie stwierdził również naruszeń zasad postępowania egzekucyjnego, do wszczęcia egzekucji doszło na podstawie prawidłowo wystawionych tytułów wykonawczych, opatrzonych klauzulami, po uprzednim pisemnym upomnieniu zobowiązanych i wezwaniu do dobrowolnego wykonania obowiązku. Sąd dostrzegł, że na podstawie pełnomocnictwa z dnia [...] pełnomocnikiem Z.N. był adwokat J.P., który był zawiadamiany o przeprowadzanych oględzinach, nie był jednak uwzględniony przy doręczaniu wydanych w sprawie postanowień. Jakkolwiek praktykę taką należy uznać za wadliwą, bo Sąd uznał, że w niniejszej sprawie naruszenie w tym zakresie procedury nie miało istotnego wpływu na wynik postępowania, nie uzasadnia zatem uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Uwzględniając podaną argumentację na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
su.