II SA/Gl 445/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2023-06-28
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dodatek węglowygospodarstwo domowewspółdzielone ogrzewanieodrębny adresbudynek jednorodzinnyprawo budowlaneustawa o własności lokalipostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania dodatku węglowego, uznając, że skarżąca nie wykazała niemożliwości ustalenia odrębnego adresu dla swojego lokalu w budynku jednorodzinnym, co jest warunkiem przyznania świadczenia w specyficznych sytuacjach.

Skarżąca domagała się przyznania dodatku węglowego, mimo że mieszkała w budynku jednorodzinnym z dwoma innymi gospodarstwami domowymi, które współdzieliły źródło ogrzewania. Organy odmówiły przyznania dodatku, wskazując na brak ustalenia odrębnego adresu dla lokalu skarżącej, co jest warunkiem w przypadku współdzielenia źródła ciepła w budynku jednorodzinnym. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że skarżąca nie wykazała niemożliwości prawnego wyodrębnienia lokalu i nadania mu odrębnego adresu, co jest kluczowe dla zastosowania przepisów o dodatku węglowym w takich sytuacjach.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku węglowego skarżącej J. F., która zamieszkiwała w budynku jednorodzinnym wraz z dwoma innymi gospodarstwami domowymi, korzystając ze współdzielonego źródła ogrzewania. Prezydent Miasta odmówił przyznania dodatku, wskazując, że skarżąca nie podjęła działań w celu ustalenia odrębnego adresu dla swojego lokalu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając organom naruszenie przepisów ustawy o dodatku węglowym oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności błędną wykładnię przepisów dotyczących ustalania odrębnego adresu dla lokalu w sytuacji zamieszkiwania kilku gospodarstw domowych pod jednym adresem. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając rozstrzygnięcia organów za prawidłowe. Podkreślono, że przyznanie dodatku węglowego w sytuacji współdzielenia źródła ogrzewania w budynku jednorodzinnym, gdy zamieszkuje tam więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jest możliwe tylko wtedy, gdy nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu dla poszczególnych lokali. Sąd wyjaśnił, że 'odrębny lokal' musi być wyodrębniony prawnie, a jego samodzielność potwierdzona przez starostę. W przypadku budynku jednorodzinnego dopuszczalne jest wyodrębnienie maksymalnie dwóch lokali mieszkalnych. Skarżąca nie wykazała, że podjęła próby prawnego wyodrębnienia swojego lokalu i ustalenia dla niego odrębnego adresu, ani że taka możliwość była niemożliwa z przyczyn niezależnych od niej. Sąd uznał, że ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Zaznaczono również, że w budynku jednorodzinnym nie może być trzech lokali mieszkalnych, co stanowi naruszenie Prawa budowlanego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Dodatek węglowy może zostać przyznany w takiej sytuacji tylko wtedy, gdy skarżący wykaże niemożliwość prawnego wyodrębnienia lokalu i nadania mu odrębnego adresu, co jest warunkiem koniecznym do zastosowania przepisów o dodatku węglowym.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że wyodrębnienie lokalu w budynku jednorodzinnym musi nastąpić zgodnie z prawem budowlanym i ustawą o własności lokali, co potwierdza starosta. Samo ustalenie przez mieszkańców, kto którą izbę zajmuje, nie jest wystarczające. Skarżąca nie wykazała, że podjęła próby prawnego wyodrębnienia lokalu ani że było to niemożliwe.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.d.w. art. 2 § ust. 1

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 3c

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 3d

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 3e

Ustawa o dodatku węglowym

Pomocnicze

u.w.t.i.r. art. 27a § ust. 1

Ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontach oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

u.w.t.i.r. art. 27g § ust. 1

Ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontach oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

u.z.p.p.s. art. 26 § pkt 1 lit. b

Ustawa o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych

p.u.s.a. art. 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.w.l. art. 2 § ust. 2

Ustawa o własności lokali

p.b. art. 3 § ust. 2a

Ustawa - Prawo budowlane

k.p.a.

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Błędna wykładnia art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym przez przyjęcie, że skarżąca miała obowiązek podjęcia sformalizowanych działań w celu ustalenia odrębnego adresu. Niewydanie przez Prezydenta Miasta decyzji przyznającej dodatek węglowy mimo ustalenia zamieszkiwania kilku gospodarstw domowych i współdzielenia źródła ogrzewania. Naruszenie k.p.a. przez zaniechanie poinformowania skarżącej o konieczności podjęcia działań w celu ustalenia odrębnego adresu. Naruszenie art. 7, 76 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a. przez niepełną i dowolną ocenę dowodu z wywiadu środowiskowego. Nienależyte i pobieżne uzasadnienie zaskarżonej decyzji.

Godne uwagi sformułowania

w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Przyznanie dodatku węglowego, w sytuacji określonej w art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym jest możliwe tylko wtedy, gdy dla danego lokalu nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu. Niemożliwość ustalenia odrębnego adresu można wykazać na dwa sposoby. Pierwszy musi być poprzedzony próbą ustalenia odrębnego adresu. W takim przypadku akt odmowny w tym zakresie będzie kluczowym dowodem w sprawie. Inaczej wygląda sytuacja, gdy właściciel nieruchomości nie podjął próby ustalenia odrębnego adresu. W budynku jednorodzinnym mogą zostać wyodrębnione jedynie dwa lokale mieszkalne.

Skład orzekający

Beata Kalaga-Gajewska

przewodniczący

Grzegorz Dobrowolski

sprawozdawca

Agnieszka Kręcisz-Sarna

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania dodatku węglowego w specyficznych sytuacjach, zwłaszcza w budynkach wielolokalowych lub jednorodzinnych z wydzielonymi lokalami, oraz obowiązków stron w zakresie wykazania przesłanek do jego uzyskania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów ustawy o dodatku węglowym i ich interpretacji w kontekście prawa budowlanego i ustawy o własności lokali. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych świadczeń lub sytuacji prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia (dodatek węglowy) i wyjaśnia skomplikowane zasady jego przyznawania w sytuacjach, które mogą dotyczyć wielu obywateli (współdzielenie adresu, ogrzewania). Wyjaśnia też, jak prawo budowlane i własność lokali wpływają na dostęp do świadczeń socjalnych.

Dodatek węglowy: Czy musisz mieć osobny adres, by dostać pieniądze?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 445/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący/
Grzegorz Dobrowolski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1692
art. 2 ust. 3c, art. 2 ust. 3d
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 23 stycznia 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/51/2023/250 w przedmiocie dodatku węglowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Po rozpatrzeniu wniosku J. F. Prezydent Miasta J., decyzją z dnia 15 grudnia 2022 r. nr [...] odmówił wnioskodawczyni przyznania dodatku węglowego. W uzasadnieniu wskazał, że w trakcie postępowania dowodowego ustalono, że pod jednym adresem w odrębnych lokalach funkcjonują trzy gospodarstwa domowe wykorzystujące współdzielone źródło ogrzewania. Strona nie podjęła jednak działań związanych z ustaleniem odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla swojego lokalu.
Odwołanie od tej decyzji złożyła jej adresatka wyrażając swoje niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia.
Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1692 ze zm.), dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
W dniu 3 listopada 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2236), zwana dalej "ustawą nowelizującą". Mocą art. 26 pkt 1 lit. b ustawy nowelizującej, w ustawie o dodatku węglowym w art. 2 dodany został w szczególności ust. 15g w brzmieniu: Dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r, a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.
Znowelizowany został art. 2 ustawy poprzez dodanie, między innymi ust. 3c w brzmieniu "w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. "w przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji". Zgodnie wreszcie z ust. 3e "przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 3d, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu".
Z akt sprawy wynika, że organ I instancji działając w oparciu o przepis art. 2 ust. 3d ustawy przeprowadził wywiad środowiskowy pod adresem zamieszkania wnioskodawczyni. W jego trakcie ustalono, iż zamieszkują tam trzy rodziny. Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 2 ust. 3d. ustawy w przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania, Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.
Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że przepis art. 2 ust. 3c ustawy uzależnia przyznania dodatku węglowego w trybie opisanym w art. 2 ust. 3d ustawy, od podjęcia przez stronę dodatkowych czynności związanych ustaleniem odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach. Brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach w terminie do 30 listopada 2022 r. otwiera dopiero stronie drogę do przyznania dodatku węglowego w trybie opisanym w przepisie art. 2 ust. 3d ustawy.
Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji (ewentualnie stwierdzenia nieważności) oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzuciła SKO w Katowicach naruszenie:
1) art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżąca miała obowiązek podjęcia sformalizowanych działań mających na celu ustalenie odrębnego adresu miejsca jej zamieszkania, pod którym prowadzi ona oddzielne gospodarstwo domowe, podczas gdy z treści ww. przepisu nie wynika niniejszy obowiązek, który strona miałaby spełnić, aby zostać beneficjentem dodatku węglowego, co skutkowało utrzymaniem w mocy odmownej decyzji w przedmiocie przyznania skarżącej prawa do dodatku węglowego,
2) art. 2 ust. 3d poprzez niewydanie przez Prezydenta Miasta J. decyzji administracyjnej przyznającej skarżącej prawo do dodatku węglowego, podczas gdy w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej potwierdzony został przez organ fakt zamieszkiwania pod jednym adresem w odrębnych lokalach gospodarstw domowych wykorzystujących współdzielone źródło ogrzewania.
3) art. k.p.a. polegającego na zaniechaniu poinformowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, poprzez nieudzielenie skarżącej, na żadnym etapie postępowania, informacji o konieczności podjęcia przez skarżącą sformalizowanych działań mających na celu ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla zajmowanego lokalu, co w konsekwencji skutkowało wydaniem decyzji odmawiającej prawa przyznania dodatku węglowego,
4) art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niepełnej oraz dowolnej ocenie dowodu z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, potwierdzającego fakt zamieszkiwania pod jednym adresem w odrębnych lokalach trzech gospodarstw domowych wykorzystujących współdzielone źródło ogrzewania, wyrażające się zwłaszcza w nie wzięciu pod uwagę okoliczności stwierdzonych w notatce służbowej, pomimo że dokument ten ma moc dokumentu urzędowego, co w konsekwencji doprowadziło do uznania ww. okoliczności za niewystarczające do przyznania prawa do dodatku węglowego na podstawie art. 2 ust. 3 d ustawy o dodatku węglowym,
5) art. 8 oraz art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte i pobieżne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z uwagi na zawarcie w uzasadnieniu decyzji z dnia 23 stycznia 2023 r. zbyt ogólnych stwierdzeń, w tym przede wszystkim brak uzasadnienia prawnego, z którego jasno wynikałby obowiązek podjęcia przez skarżącą sformalizowanych działań mających na celu ustalenie odrębnego numeru adresu zamieszkania dla zajmowanego lokalu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
Podstawową regułę w zakresie ustalania prawa do dodatku węglowego ustala art. 2 ust. 1-7 ustawy z dnia z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1630). Zgodnie z ustępem pierwszym tego artykułu "dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy". Gospodarstwem domowym jest zaś (ust. 2):
1) osoba fizyczna samotnie zamieszkująca i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo
2) osoba fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).
Regułą jest, że w sytuacji, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (ust. 3a). Wówczas obowiązuje zasada "pierwszeństwa", gdzie w sytuacji, gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy (ust. 3b). Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. Przepisy powyższe stanowią regułę. Istnieje od niej wyjątek, przewidziany w ust. 3c i 3d art. 2. Gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Gospodarstwu domowemu, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.
Przyznanie dodatku węglowego, w sytuacji określonej w art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym jest możliwe tylko wtedy, gdy dla danego lokalu nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu. Przy czym należy mieć świadomość, że ustalenie odrębnego adresu jest możliwe w odniesieniu do "odrębnego lokalu". Przy czym lokalem, zgodnie z ustawą z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali samodzielnym lokalem mieszkalnym jest wydzielona trwałymi ścianami izba lub zespół izb.
Reasumując, przyznanie dodatku węglowego, w sytuacji określonej w art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym jest możliwe, gdy "odrębne gospodarstwo domowe" zamieszkuje w odrębnym lokalu:
- lokal został wyodrębiony (w znaczeniu prawnym) i nadany został mu odrębny adres,
- lokal (wyodrębniony w znaczeniu prawnym) nie posiada do dnia 30 listopada 2022 r. adresu, gdyż było to niemożliwe.
Niemożliwość ustalenia odrębnego adresu można wykazać na dwa sposoby. Pierwszy musi być poprzedzony próbą ustalenia odrębnego adresu. W takim przypadku akt odmowny w tym zakresie będzie kluczowym dowodem w sprawie. Inaczej wygląda sytuacja, gdy właściciel nieruchomości nie podjął próby ustalenia odrębnego adresu.
Jako, że sprawa dotyczy kilku gospodarstw domowych funkcjonujących w budynku jednorodzinnym konieczne jest odwołanie się do definicji zawartej w przepisach ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Zgodnie z art. 3 ust. 2a tego aktu, przez budynek mieszkalny jednorodzinny należy rozumieć "budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku".
Warto zaznaczyć, iż skarżąca twierdzi, że w budynku, w którym znajduje się lokal będący przedmiotem postępowania znajdują się dwa inne lokale. Jest to stan niedopuszczalny z punktu widzenia prawa budowlanego i wymaga interwencji organów nadzoru budowlanego. Może się bowiem okazać, że do użytkowania został bowiem dopuszczony budynek jednorodzinny, który jest faktycznie budynkiem wielorodzinnym albo, że doszło do bezprawnej zmiany sposobu użytkowania budynku. To z kolei wymaga wszczęcia odpowiedniej procedury legalizacyjnej, w tym zbadania, czy powyższy obiekt jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (ewentualnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu).
Określenie "odrębny lokal" wskazuje, iż w znaczeniu prawnym jest to lokal samodzielny. Jak wcześniej wskazano, w świetle art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali samodzielnym lokalem mieszkalnym, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Okoliczność potwierdzającą spełnienie powyższych kryteriów potwierdza starosta wydając stosowne zaświadczenie.
Reasumując należy uznać, że rozwiązanie przewidziane w art. 2 ust. 3c i 3d ustawy o dodatku węglowym, jeśli dotyczy budynku jednorodzinnego może znaleźć zastosowanie tylko wtedy, gdy w powyższym budynku zostały wyodrębnione nie więcej niż dwa lokale. Wyodrębnienie tych lokali nie może następować wedle uznania osób w nim zamieszkujących, tylko wedle reguł przewidzianych prawem, Inaczej mówiąc bezskuteczne będzie "wyodrębnienie lokali" poprzez ustalenie przez mieszkańców, kto którą izbę (czy nawet piętro), zajmuje. Konieczne jest w tym zakresie wszczęcie odpowiedniej procedury. Powinno ją kończyć wydanie zaświadczenia, że lokal spełnia kryteria "samodzielności". Wówczas będzie możliwe (z punktu widzenia prawa administracyjnego) ubieganie się o nadanie nowowydzielonemu lokalowi odrębnego adresu. I w takim przypadku jedynie będzie możliwe przyznanie dodatku węglowego, gdy z przyczyn nie wynikających z prawa budowlanego (gdyż wtedy nie można by wyodrębnić lokali) niemożliwe było ustalenie odrębnego adresu.
Teraz należy się odnieść do kwestii, kto powinien wykazać ową niemożliwość ustalenia odrębnego adresu. Brak podstaw do uznania by miał czynić to organ. Nie ma ku temu instrumentów prawnych. Nie może również wystąpić do starosty o wydanie stosowanego zaświadczenia. Należy zatem przyjąć, wystąpienie przesłanek przewidzianych w art. 2 ust. 3c i 3d winien wykazać wnioskodawca składając wniosek o wydanie dodatku węglowego.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać, że zapadłe rozstrzygnięcia są prawidłowe. Skarżąca w trakcie wywiadu środowiskowego nie wykazała nie tylko "niemożliwości" nadania lokalowi odrębnego adresu, ale nawet istnienia samego lokalu. Jak wcześniej wskazano, w budynku jednorodzinnym mogą zostać wyodrębnione jedynie dwa lokale mieszkalne.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy uznać, że są one niezasadne. Odpowiedź na zarzuty oznaczone numerami 1 i 2 została udzielona wyżej. Tu należy jedynie podkreślić, że wydzielenie lokali nie jest kwestią umowy pomiędzy mieszkańcami budynku. To procedura prawna, w której organem właściwym jest starosta.
Trudno stawiać organom ustalającym dodatek węglowy stawiać zarzut, że nie poinformowały wnioskodawczyni o wymaganiach wynikających z przepisów ustawy o własności lokali oraz prawa budowlanego. Zwłaszcza, że jak wynika z wniosku strony oraz skargi, w budynku jednorodzinnym, w którym mieszka wydzielono trzy lokale mieszkalne, co jest niemożliwe w świetle prawa (zarzuty skargi oznaczone numerami 3 i 4).
Nietrafiony jest wreszcie zarzut, że nie poinformowano skarżącej o obowiązkach w zakresie ustalenia nowego adresu. Wydzielenie odrębnego lokalu (jeśli do tego faktycznie by doszło) skutkuje nadaniem wydzielonemu lokalowi nowego adresu.
Biorąc powyższe pod uwagę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI