II SA/Gl 438/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach uchylił decyzję SKO odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z 1998 r. w sprawie podziału nieruchomości, wskazując na naruszenia przepisów dotyczących dostępu do drogi publicznej.
Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji z 1998 r. zatwierdzającej podział nieruchomości, argumentując brak zapewnienia dostępu do drogi publicznej dla jednej z wydzielonych działek. SKO odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że podział był zgodny z prawem. WSA w Gliwicach uchylił decyzję SKO, stwierdzając naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących dostępu do drogi publicznej, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Sprawa dotyczyła skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej, która odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta Z. z 1998 r. zatwierdzającej podział nieruchomości. Skarżący zarzucali, że decyzja z 1998 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie zapewniono dostępu do drogi publicznej dla jednej z wydzielonych działek (nr 2). SKO uznało, że podział był zgodny z prawem, a postępowanie nadzwyczajne nie służy ponownej ocenie merytorycznej decyzji. WSA w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję SKO, stwierdzając, że organ I instancji naruszył przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 93 ust. 3) dotyczące obowiązku zapewnienia dostępu do drogi publicznej dla nowo wydzielonych działek. Sąd wskazał na niespójność między projektem podziału a treścią decyzji z 1998 r. w kwestii zapewnienia dojazdu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, WSA uchylił decyzję SKO i zasądził koszty postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja z 1998 r. została wydana z naruszeniem przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących dostępu do drogi publicznej, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ I instancji naruszył art. 93 ust. 3 u.g.n. poprzez brak zapewnienia dostępu do drogi publicznej dla działki nr 2, co stanowiło rażące naruszenie prawa, a decyzja SKO odmawiająca stwierdzenia nieważności była wadliwa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
u.g.n. art. 92-99
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 93 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej. Za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Organ stwierdza nieważność decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Organ stwierdza nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości.
k.p.a. art. 157 § § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
u.g.n. art. 99
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
W decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości zamieszcza się warunek ustanowienia służebności drogowych, o których mowa w art. 93 ust. 3.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd dokonuje kontroli legalności z urzędu.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 80
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, dowodów i przyczyn odmowy wiarygodności innym dowodom oraz wyjaśnienie podstawy prawnej.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu art. 8
W decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości zamieszcza się warunek ustanowienia służebności drogowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 93 ust. 3 u.g.n. poprzez brak zapewnienia dostępu do drogi publicznej dla działki nr 2. Naruszenie art. 99 u.g.n. poprzez niezastosowanie obowiązku ustanowienia służebności drogowej. Naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepełną ocenę materiału dowodowego i sprzeczność decyzji z projektem podziału. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia wszystkich stron o wszczęciu postępowania.
Godne uwagi sformułowania
rażące naruszenie prawa nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej nie jest konieczne, by każda z nowo powstałych działek w wyniku podziału miała bezpośredni dostęp do drogi publicznej w decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości zamieszcza się warunek, o którym mowa w art. 99 tej ustawy
Skład orzekający
Stanisław Nitecki
przewodniczący
Grzegorz Dobrowolski
sędzia
Beata Kalaga-Gajewska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku zapewnienia dostępu do drogi publicznej przy podziale nieruchomości oraz stosowania trybu stwierdzenia nieważności decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału nieruchomości i braku dostępu do drogi publicznej, z uwzględnieniem przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do dostępu do własnej nieruchomości, co jest kluczowe dla właścicieli. Pokazuje, jak błędy proceduralne i merytoryczne w decyzjach administracyjnych mogą być korygowane przez sądy, nawet po latach.
“Nawet po 24 latach sąd naprawił błąd w podziale nieruchomości. Kluczowy przepis o dostępie do drogi publicznej.”
Dane finansowe
WPS: 697 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 438/22 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2022-09-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-03-21 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości Hasła tematyczne Nieruchomości Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1899 art. 92-99 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j. Dz.U. 2022 poz 329 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2022 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 14 stycznia 2022 r. nr SKO I 427/2982/126/2021 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Burmistrz Miasta Z. (w skrócie: "organ I instancji") decyzją z dnia 26 marca 1998 r., nr [...], działając na podstawie art. 92-99 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 115 poz. 741, obecnie: t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899, dalej: "u.g.n."), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz. U. nr 25 poz. 130) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 1980 r. nr 9 poz. 26 z późn. zm., obecnie: t. jedn. Dz. U. z 2022 poz. 2000, dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku L. S. (dalej: "wnioskodawczyni") z dnia 23 marca 1998 r., zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...] o nr ew. 1- pow. 0,1267 ha na działki o nr 2- pow. 0,0786 ha oraz nr 3- pow. 0,0481 ha. W uzasadnieniu wskazał, że powyższa nieruchomość stanowi własność L. S. i zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta Z., zatwierdzonym uchwałą [...] Rady Miasta w Z. w dniu [...] r. (Dz. Urz. Woj. [...] nr [...] poz. [...]) położona jest w jednostce urbanistycznej o symbolu B 2 MN - mieszkalnictwo jednorodzinne. Jednocześnie działka nr 3 stanowić będzie współwłasność właściciela powstałej działki nr 2 oraz współwłaściciela dz. nr 4, o co wnioskowała sama wnioskodawczyni. W załączonym do decyzji z dnia 26 marca 1998 r. projekcie podziału dokonana została maszynopisem adnotacja, że dojazd do działki 2 ustalono z działki 5. Wnioskiem z dnia 9 lipca 2021 r. T. M. (dalej: "odwołująca się") oraz W. S. (dalej: "skarżący") złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 26 marca 1998 r. (w skrócie: "decyzja z 1998 r.") jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że zatwierdzony podział pozbawił wydzieloną działkę nr 2 dostępu do drogi, nadto organ nie sprawdził czy zapewnienie takiego dojazdu w ogóle jest możliwe. W dacie wydania decyzji oraz obecnie nie jest możliwe zapewnienie do niej dostępu bez naruszenia posiadania właścicieli działek o nr ew. 6 i 7. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej: "Kolegium") decyzją z dnia 14 stycznia 2022 r., nr SKO I 427/2982/126/2021, działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a., odmówiło stwierdzenia nieważność decyzji organu I instancji z dnia 26 marca 1998 r. W jej uzasadnieniu zaakcentowało, że postępowanie w trybie nadzwyczajnym nie może stanowić ponownej oceny zasadności dokonanych rozstrzygnięć merytorycznych. Polega wyłącznie na sprawdzeniu, czy spełniona została choćby jedna z przesłanek wskazanych we wniosku. W ocenie Kolegium kwestionowana decyzja spełnia wszystkie wymagania prawa i nie jest obarczona wadą nieważności, gdyż nie doszło do oczywistego i bezspornego naruszenia przepisów u.g.n., ani też rażącej niezgodności jej treści z przepisami szczególnymi. Kolegium zaznaczyło, że podział nieruchomości o którym mowa w art. 92 i art. 93 u.g.n. dotyczy podziału geodezyjnego - ewidencyjnego danej nieruchomości, który to podział poprzedzać musi ewentualny podział danej nieruchomości na kilka nieruchomości. Każda z powstałych w wyniku podziału działek ewidencyjnych musi spełniać warunki określone w planie miejscowym, który określa między innymi przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające terenów o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania. Rozgraniczenie działek nie może naruszać ich przeznaczenia, które ustalane jest w prawie miejscowym, a podział nieruchomości jest konsekwencją jego treści. Tym samym dopuszczalny jest tylko taki podział, który gwarantuje, że działki gruntu powstałe w jego wyniku będą mogły być zagospodarowane zgodnie z celem przewidzianym dla tych gruntów w planie miejscowym. Postępowanie w sprawie o podziału nieruchomości jest postępowaniem dwuetapowym. W pierwszym etapie wójt, burmistrz lub prezydent miasta opiniuje w formie postanowienia zgodność proponowanego podziału z ustaleniami planu miejscowego, a następnie orzeka w przedmiocie podziału nieruchomości na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Z przedłożonych dokumentów wynika, iż wnioskodawczyni nie była w chwili wydania decyzji zatwierdzającej podział współwłaścicielem działki 5. Z obecnych wpisów w księdze wieczystej prowadzonej dla działki 5 nie wynika by wnioskodawczyni, czy właściciele wydzielonych działek nr 2 i 3 mieli ustanowione prawo przejazdu przez działkę 5. Natomiast z zapisów księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla działki nr 5 wynika, że skarżący jest współwłaścicielem wykazanych działek nr 6 i 8, natomiast odwołująca się jest współwłaścicielem działek nr 7 i 9. Stąd też są właścicielami nieruchomości, które są obciążone służebnościami gruntowymi na rzecz działki 5. Zdaniem Kolegium, działka 1 wraz z terenem wydzielanych działek nr 2 i 3 posiadała w dacie podziału dostęp do drogi publicznej wojewódzkiej (ul. [...]). Obecnie jest to droga publiczna gminna. Posiadane prawo dostępu do drogi publicznej mogło być utrzymane w dowolny sposób przy zbywaniu wydzielonych działek. Z uzasadnienia decyzji z 1998 r. wynika, że dostęp do drogi publicznej dla działki nr 2 miał być zapewniony na zasadzie współwłasności działki nr 3, która przylega do drogi publicznej - ulicy [...]. Wobec tego nie zaistniały żadne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania podziałowego. Tym samym nie zaszły przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z 1998 r., albowiem została ona wydana przez organ właściwy i została skierowana do jej stron oraz była wykonalna w dniu jej wydania i nie wywołała czynu zagrożonego karą. Z tego powodu jej wykonanie nie skutkuje jej nieważnością z mocy prawa. Sprawę rozstrzygnięto w granicach wniosku wnioskodawczyni, która deklarowała, że wydzielona działka nr 2 będzie posiadała dojazd z działki nr 5, której będzie współwłaścicielem. Nadto, na moment podziału działka nr 2 miała zapewniony dostęp do drogi, tj. ul. [...]. Pismem z dnia 22 lutego 2022 r. skarżący złożył skargę na powyższą decyzję i zarzucił jej naruszenie: – art. 93 ust 3 u.g.n. poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, iż współwłasność wydzielonych działek nr 2 i 3 (z działki nr 1) w warunkach bezpośredniego dostępu tylko jednej z działek wydzielonych o nr 3 do drogi publicznej (ul. [...]) uprawniała organ I instancji do wydania decyzji z 1998 r. i braku wykazania w postępowaniu podziałowym dostępu działki nr 2 do drogi publicznej w postaci ustanowienia dla tejże wydzielonej działki służebności drogowej; – art. 99 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie i nie uwzględnienie wynikającego z niego obowiązku dokonania podziału nieruchomości pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostanie ustanowiona służebność drogowa zapewniająca działce 2 dostęp do drogi publicznej, – art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepełną ocenę materiału dowodowego i nieuwzględnienie wynikającej z zebranego materiału dowodowego rozbieżności pomiędzy projektem podziału a zatwierdzającą go decyzją Burmistrza w zakresie sposobu zapewnienia dostępu wydzielonej działki 2 do drogi publicznej czego konsekwencją jest sprzeczność z art. 96 ust 1 u.g.n., bowiem decyzja z 1998 r. zatwierdzająca projekt podziału w swej treści jest sprzecznz z tym projektem, – art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez brak zawiadomienia przez organ o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1998 r. wszystkich osób będących stronami, czyli wbrew art. 61 § 4 i art. 28 k.p.a., a tym samym braku ich udziału w postępowaniu bez ich winy. Jednocześnie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Pismem z dnia 17 marca 2022 r. Kolegium wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżący pismem z dnia 19 września 2022 r. poinformował, iż działka nr 5 stanowi prywatną drogę dojazdową do drogi publicznej - ulicy [...], natomiast działka nr 10 to rów z płynącym ciekiem wodnym, będącym własnością Miasta Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., w skrócie: "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a. Innymi słowy, obowiązany jest dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Istota sporu sprowadza się do zaistnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji z dnia 26 marca 1998 r. (w skrócie: "decyzja z 1998 r."), wydanej na podstawie art. 92-99 u.g.n. i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu, zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości stanowiącej własność L.S., położonej w Z. przy ul. [...], oznaczonej geodezyjnie nr ewidencyjnym 1- pow. 0,1267 ha na działki o nr 2- pow. 0,0786 ha oraz nr 3- pow. 0,0481 ha. Nadzwyczajny tryb postępowania administracyjnego jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnej, a organ administracji publicznej orzekający w tym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne, tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia - w dacie wydania kontrolowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., przy jednoczesnym braku okoliczności, które uniemożliwiają stwierdzenie nieważności decyzji, wymienionych w art. 156 § 2 k.p.a. Organ administracji publicznej nie jest natomiast władny rozpatrywać w tym postępowaniu sprawy co do jej istoty, a tym bardziej prowadzić postępowania dowodowego, jak to może czynić w postępowaniu zwykłym (odwoławczym). Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Wskazać należy, że orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowało konsekwentne stanowisko odnośnie właściwego rozumienia terminu "rażące naruszenie prawa". Przyjmuje się w nim, że rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2000 r. sygn. akt 2998/99). O rażącym (a nie jakimkolwiek) naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Z uwagi na doniosłość zasady trwałości decyzji zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności musi być oczywiste i oczywistość tę właściwy organ ma obowiązek wykazać (por. wyroki NSA: z dnia 6 lutego 1995 r. sygn. akt II SA 1642/94; z dnia 18 czerwca 1997 r. sygn. akt III SA 422/96; z dnia 22 października 1999 r. sygn. akt I SA 8/98; z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GSK 190/12). W myśl art. 97 ust. 1 u.g.n. podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wykładnia tego przepisu dokonana z uwzględnieniem art. 28 k.p.a. prowadzi do wniosku, że interes prawny w postępowaniu podziałowym posiadają, co do zasady, wyłącznie właściciel, względnie użytkownik wieczysty nieruchomości podlegającej podziałowi, tj. osoby, które dysponują tytułem prawnym do dzielonej nieruchomości. Zgodność podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego jest podstawową przesłanką dopuszczalności podziału, o którym ostatecznie rozstrzyga decyzja o podziale. Dopuszczalny jest tylko taki podział nieruchomości, który gwarantuje, że działki gruntu powstałe w jego wyniku będą mogły być zagospodarowane zgodnie z celem przewidzianym dla tych gruntów w planie zagospodarowania przestrzennego. W myśl generalnej zasady zawartej w przepisie art. 93 ust. 1 u.g.n. podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego oraz przepisami szczególnymi. Zgodność z ustaleniami planu dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. Stosownie do ustępu 3 tego przepisu podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej. Za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. Nie ulega wątpliwości, że warunek zapewnienia nowo utworzonym w wyniku podziału nieruchomości działkom gruntu dostępu do drogi publicznej wprowadzony został, jako jedno z kryteriów dopuszczalności podziału, przez art. 93 ust. 3 u.g.n. Należy zauważyć, że na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jednolity: Dz. U. 1991 r. Nr 30 poz. 127 z późn. zm.) warunek zapewnienia dostępu do drogi publicznej, chociaż nie został sformułowany wprost, zawierał się w przesłance "wydzielenia gruntu niezbędnego do prawidłowego korzystania z domu lub budynku" występującej w sytuacjach określonych w art. 10 ust. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy, gdy podział następował niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W orzecznictwie NSA już na tle tego przepisu sformułowano pogląd, że nie jest konieczne, by każda z nowo powstałych działek w wyniku podziału miała bezpośredni dostęp do drogi publicznej. Uznawano bowiem, że prawidłowe korzystanie z domu mieszkalnego usytuowanego na działce, która w wyniku podziału nieruchomości nie ma takiego dostępu, może wynikać także z ustanowionej służebności gruntowej (por. wyrok NSA z 15 grudnia 1994 r. SA/Lu 630/94 Wokanda 1995/5 str. 34-36). Jest to rozwiązanie zbieżne - jak widać - z uregulowaniem obecnie obowiązującego art. 93 ust. 3 u.g.n. Celem takiego unormowania jest zapobieganie podziałom nieruchomości bez jednoczesnego uregulowania kwestii dostępu do drogi publicznej. W świetle przepisu § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz. U. 1998 r. Nr 25 poz. 130), wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 100 ustawy o gospodarce nieruchomościami, obowiązującego w dacie wydania decyzji (później § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości - Dz. U. 2004 r. Nr 268 poz. 2663), w przypadku konieczności ustanowienia służebności drogowych, o których mowa w art. 93 ust. 3 u.g.n., w decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości zamieszcza się warunek, o którym mowa w art. 99 tej ustawy. Powyższy warunek powinien być zawarty w decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości usytuowanej bezpośrednio przy drodze publicznej i jest to tzw. klauzula dodatkowa aktu administracyjnego. Na skutek podziału działki nr 1 nowoutworzona działka nr 3 stanowić miała współwłasność właściciela powstałej działki nr 2 oraz współwłaściciela dz. nr 4, o co wnioskowała sama wnioskodawczyni. Nowa działka nr 2 powstała w wyniku podziału ma dostęp do drogi publicznej ul. [...] poprzez działkę nr 3, wynika to z treści decyzji organu I instancji z 1998 r., bowiem zgodnie z wnioskiem wnioskodawczyni z dnia 23 marca 1998 r. działka nr 3 stanowi współwłasność właściciela działki nr 2 oraz współwłaściciela nr 4. Z decyzji z 1998 r. nie wynika, że wydzielono działki drogowe, czy też ustanowiono służebność przechodu i przejazdu. Wprawdzie w projekcie podziału zamieszczonym na załączniku graficznym do tej decyzji i sporządzonym przez uprawnionego geodetę dokonana została maszynopisem adnotacja, że dojazd do działki nr 2 ustalono z działki nr 5 (załącznik do decyzji z 1998 r.). Jednak adnotacja ta nie jest spójna z rozstrzygnięciem merytorycznym zawartym w treści decyzji i wyraźnie została dopisana nie wiadomo w jakim czasie i przez kogo. Zdaniem skarżącego działka nr 5 stanowi prywatną drogę dojazdową, która obciąża służebnością przejazdu samego skarżącego i jego siostrę jako współwłaścicieli działki nr 6 oraz jego siostrę jako dysponującą działką nr 11, co zapewnia komunikację drogą gminną o nazwie [...], która stanowi wyłącznie działki o nr 12 i 13, natomiast płynący w rowie ciek wodny, będący własnością Miasta Z. stanowi działkę nr 10. Skarżący jest w ½ współwłaścicielem działki nr 6, tak jak jego siostra. W dniu podziału należała ona do ich rodziców i była obciążona służebnością przejazdu na rzecz władających działką nr 5 (która powstała w wyniku podziału działki nr 14). Z ustaleń poczynionych przez Kolegium wynika, że działka nr 5 nie była nigdy własnością wnioskodawczyni, zatem nie mogła być objęta jej wnioskiem. Co więcej działkę nr 2 oddziela od działki nr 5 inna działka o nr 10, która stanowi rów z płynącym ciekiem wodnym i jest własnością Miasta Z. (pismo skarżącego z dnia 19 września 2022 r.). Tymczasem, z pisma burmistrza Miasta Z. z dnia 8 września 2021 r. znak [...] wynika, iż działka nr 10 w 1998 r. miała nr 15 i stanowi ogólnodostępną drogę z możliwością realizacji przejazdu, będącą własnością Gminy Z. Zważywszy na zaistniały stan obowiązkiem organu wszczynającego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji było zbadanie nie tylko, czy wystąpiła ta przesłanka, która legła u podstaw wszczęcia postępowania, ale także, czy nie miały miejsca inne naruszenia prawa objęte art. 156 § 1 w związku z treścią art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Zakończenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej decyzją o odmowie stwierdzenia nieważności oznacza, że sprawa jej eliminacji z obrotu prawnego została w sposób ostateczny merytorycznie rozpoznana. Powoduje to, że zachodzi domniemanie, iż kwestionowana decyzja nie jest obarczona żadną z wadliwości wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z kolei w myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W tym stanie rzeczy, wobec jasnej i wyraźnej niespójności zapisów decyzji z 1998 r. zaskarżona decyzja została wydana w wyniku naruszenia wskazanych wyżej przepisów u.g.n., które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem dotyczyło reguł postępowania, dlatego organ winien przy ponownym rozpoznaniu sprawy jeszcze raz przeanalizować w kontekście przedmiotu postępowania przesłankę rażącego naruszenia prawa, uwzględniając wskazane powyżej okoliczności. Na marginesie wypada przypomnieć, że art. 156 § 2 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 16 września 2021 r., na podstawie art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021r. poz.1491 ze zm.), stanowi, iż na mocy art. 158 § 2 k.p.a., jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2, na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. i przyznano zwrot kosztów postępowania, w tym wpisu od skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI