II SA/Gl 437/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-10-14
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanarozbiórkapozwolenie na budowęstrefa ochronnagazociągkontenerybudynek gospodarczynadzór budowlany

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanych obiektów budowlanych, uznając je za niezgodne z przepisami dotyczącymi stref ochronnych gazociągów.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję nakazującą rozbiórkę budynku modułowego z kontenerów oraz budynku gospodarczego z wiatą, wybudowanych bez pozwolenia na budowę. Skarżący twierdzili, że obiekty te są tymczasowe i nie wymagają pozwolenia. Organy administracji uznały jednak, że obiekty te powstały w warunkach samowoli budowlanej i naruszają strefy ochronne gazociągów, co uniemożliwia ich legalizację. Sąd administracyjny zgodził się z organami, oddalając skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę Z. P. i J. P. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę budynku modułowego z 10 kontenerów stalowych oraz budynku gospodarczego z wiatą stalową. Obiekty te zostały wybudowane w latach 2005-2007 bez wymaganego pozwolenia na budowę, w warunkach samowoli budowlanej. Skarżący argumentowali, że obiekty te miały charakter tymczasowy i służyły jako zaplecze budowy, a zatem nie wymagały pozwolenia na budowę. Organy administracji, po wieloletnim postępowaniu i kilku uchyleniach decyzji, ostatecznie uznały, że obiekty te naruszają przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie warunków technicznych dla sieci gazowych, w szczególności § 10 ust. 3, który zabrania wznoszenia obiektów budowlanych w strefach kontrolowanych gazociągów. Lokalizacja obiektów w bezpośrednim sąsiedztwie lub nad gazociągami uniemożliwiła ich legalizację. Sąd administracyjny, analizując stan faktyczny i prawny, uznał, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy prawa. Sąd podkreślił, że obiekty te powstały przed uzyskaniem pozwolenia na budowę dla innych obiektów na nieruchomości, co oznaczało konieczność uzyskania pozwolenia na ich budowę w momencie ich wzniesienia. Ponieważ naruszały one przepisy techniczne dotyczące stref ochronnych gazociągów, nie było możliwości ich legalizacji, a nakaz rozbiórki był uzasadniony. W związku z tym, sąd oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, obiekty te powstały przed uzyskaniem pozwolenia na budowę dla innych obiektów na nieruchomości, co oznaczało konieczność uzyskania pozwolenia na ich budowę w momencie ich wzniesienia.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko orzecznictwa, że zaplecze techniczno-budowlane może być wzniesione z chwilą uzyskania ostateczności pozwolenia na budowę obiektu głównego. Skoro obiekty zaplecza powstały kilka lat wcześniej, wymagały pozwolenia na budowę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

P.b. art. 48

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozporządzenie MG art. 10 § ust. 3

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 10 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie

Pomocnicze

P.b. art. 29 § ust. 1 pkt 24

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 9 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 48

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 9

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obiekty budowlane zostały wzniesione w warunkach samowoli budowlanej, ponieważ nie uzyskano na nie pozwolenia na budowę w momencie ich wzniesienia. Samowolnie wybudowane obiekty naruszają przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie warunków technicznych dla sieci gazowych, co uniemożliwia ich legalizację. Lokalizacja obiektów w strefach kontrolowanych gazociągów jest niedopuszczalna i stanowi podstawę do nakazu rozbiórki.

Odrzucone argumenty

Obiekty miały charakter tymczasowy i służyły jako zaplecze budowy, nie wymagając pozwolenia na budowę. Obiekty znajdują się poza strefami ochronnymi gazociągów. Organy nie zebrały całego materiału dowodowego i nie wyjaśniły wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych.

Godne uwagi sformułowania

nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części jest najdalej idącą, najbardziej dolegliwą sankcją za naruszenie przepisów prawa budowlanego lokalizacja samowolnie wybudowanych obiektów w kolizji z regulacjami obowiązującego rozporządzenia MG wyklucza możliwość ich legalizacji

Skład orzekający

Krzysztof Nowak

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Dobrowolski

sędzia

Aneta Majowska

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących samowoli budowlanej, tymczasowych obiektów budowlanych oraz naruszenia stref ochronnych gazociągów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z lokalizacją obiektów w strefie gazociągu i ich charakterem jako zaplecza budowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje długotrwały proces administracyjny i sądowy związany z samowolą budowlaną oraz konflikt interesów między właścicielami nieruchomości a operatorem infrastruktury krytycznej (gazociągi).

Samowola budowlana przy gazociągu: rozbiórka nieunikniona mimo argumentów o tymczasowości obiektów.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 437/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-10-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-04-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Grzegorz Dobrowolski
Krzysztof Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 29 ust. 1 pkt 24, art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2024 r. sprawy ze skargi Z. P., J. P. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 19 lutego 2024 r. nr WINB-WOA.7721.133.2022.AS/KS w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 19 lutego 2024 r., nr WINB-WOA.7721.133.2022.AS/KS, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej "ŚWINB" lub organ odwoławczy") po rozpatrzenia odwołania Z. P. oraz odwołania O. S.A. z siedzibą w W. (dalej "O."), od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. (dalej "PINB") nr [...] z 1 marca 2022 r., znak; [...], którą nakazano Z. P. i J. P. (dalej "strony" lub "skarżące"), właścicielom nieruchomości usytuowanych przy ul. [...] w D., na działkach nr 1, 2., 3., 4., 5., 6. i 7. (dawniej działki nr 8, 9., 10., 11., 12., 13., 14., k.m. [...].) rozbiórkę
- budynku modułowego złożonego z 10 kontenerów stalowych,
- obiektu budowlanego składającego się z budynku gospodarczego wraz z wiatą stalową,
usytuowanych na działkach nr 4, 5., 6. i 7. (dawniej działki nr 11, 12., 13., 14., k.m. [...].), wybudowanych w latach 2005-2007 r. bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę, utrzymał ją w mocy.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z 10. lipca 2019 r. O. zawiadomił PINB o naruszeniu strefy kontrolnej gazociągów [...] nitka I i II, przy ul. [...] D.. Naruszenia zostały wykryte podczas rutynowych czynności kontrolnych trasy gazociągu. Wyniku zawiadomienia organ I instancji przeprowadził czynności kontrolne z udziałem właściciela terenu oraz przedstawicieli O. 22 sierpnia 2019 r. w zakresie potwierdzenia naruszenia ww. strefy kontrolnej opisanego wyżej gazociągu. Podczas czynności w terenie ustalono, iż na kontrolowanych działkach są cztery budynki blaszane, myjnia samochodowa, parking dla samochodów oraz plac manewrowy, które według O. są zlokalizowane w strefie kontrolnej sieci gazowych (gazociągu).
Decyzją nr [...] z 9 października 2020 r., znak: [...] organ I instancji umorzył postępowanie administracyjne w sprawie usytuowania obiektów budowlanych przy ul. [...] w D. na działkach o nr ewid. 8, 9., 10., 11., 12., 14. km. [...]., z naruszeniem strefy kontrolnej gazociągów [...] nitka I i II.
Od ww. rozstrzygnięcia PINB odwołanie złożyła O.
W dniu 8 stycznia 2021 r. ŚWINB wydał decyzję w sprawie prowadzonej pod oznaczeniem [...], którą uchylił w całości zaskarżoną decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu ŚWINB wskazał, iż obiekty usytuowane po wschodniej stronie gazociągu zostały zrealizowane w oparciu o decyzję stanowiącą pozwolenie na budowę Prezydenta Miasta D. nr [...] z 6 stycznia 2008 r., znak: [...] oraz decyzję Prezydenta Miasta D. nr [...] z 10. stycznia 2010 r., znak: [...]([...]). Na załączniku graficznym dołączonym do wniosku z 10. lipca 2019 r. obiekty te są opisane jako budynek blaszany (15 m od gazociągu [...] nitka 1 i 11), myjnia samochodowa (14 m od gazociągu [...] nitka I i II) oraz hala magazynowa (11,5 m od gazociągu [...] nitka I i II). W ocenie organu odwoławczego poczynione w tym zakresie przez organ I instancji ustalenia pozwoliły na stwierdzenie, iż kwestia usytuowania ww. obiektów budowlanych względem przedmiotowego gazociągu została zweryfikowana i wyjaśniona przez PINB w sposób wystarczający. Jednakże ŚWINB uznał, iż wątpliwości budzi usytuowanie obiektu blaszanego znajdującego się po zachodniej części gazociągu [...] nitka I i II na działkach o nr ewid. 11, 12., 13., 14., oraz usytuowanie obiektu blaszanego bezpośrednio na gazociągu na działce o nr ewid. 14 Obiekty te nie zostały bowiem objęte wskazanymi w aktach decyzjami o pozwoleniu na budowę. ŚWINB zalecił więc PINB, aby organ I instancji w ponownie rozpatrywanej sprawie ustalił w jaki sposób obiekty blaszane w strefie kontrolnej gazociągu są złączone z gruntem, jakiej budowy zaplecze stanowią, kiedy zostały wzniesione oraz jednoznacznie ustalił sposób ich użytkowania. Ponadto zdaniem ŚWINB wyjaśnienia wymagało, czy teren bezpośrednio nad gazociągiem został podniesiony oraz utwardzony w sposób mogący utrudniać usuwanie awarii lub powodować niekontrolowaną migrację gazu w gruncie.
W dniu 24 maja 2021 r. PINB wydał decyzję nr [...], znak; [...], którą ponownie umorzył postępowanie w sprawie.
Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się ponownie O., która wniosła odwołanie do ŚWINB.
W dniu 21 lipca 2021 r. ŚWINB wydał decyzję, znak: [...], którą uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez PINB. W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie mamy do czynienia ani z pojęciem zaplecza budowy, ani też z pojęciem tymczasowego obiektu budowlanego. ŚWINB uznał, że zarówno budynek modułowy złożony z 10 kontenerów stalowych, o łącznej powierzchni zabudowy 150 m² (9. m x 6 m), pełniący funkcję gospodarczą, jak i drugi obiekt budowlany, będący w części budynkiem gospodarczym, a w części wiatą gospodarczą, stanowiący konstrukcyjnie jedną całość (wspólny dach), o łącznej powierzchni 85 m² (budynek: 6 m x 5 m i wiata: 11 m x 5 m, tj. 30 m² + 55 m²), ze względu na powierzchnię zabudowy, wymagały uzyskania pozwolenia na budowę i powstały w warunkach samowoli budowlanej. ŚWINB zalecił PINB, aby w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji wszczął procedurę legalizacyjną przewidzianą w art. 48 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U z 2020 r., poz. 1333 ze zm.) - dalej "P.b.". Ponadto wskazał, że w dalszym ciągu organ I instancji nie wyjaśnił kwestii związanej z utwardzeniem terenu w kontekście regulacji wynikających z art. 50 [...] pkt 2 i 4 P.b. oraz jego podniesieniem w strefie kontrolowanej gazociągu, jak i bezpośrednio na gazociągu.
W dniu 10. października 2021 r. PINB wydał postanowienie nr [...], znak; [...], którym wstrzymał "prowadzenie robót budowlanych polegających na samowolnej budowie budynku modułowego złożonego z 10 kontenerów stalowych oraz obiektu złożonego z obiektu oraz wiaty stalowej przy ul. [...] w D., na działkach nr 8, 9., 10., 11., 12., 13., 14. k.m. [...]., bez uzyskania wymaganych decyzji pozwolenia na budowę".
Zażalenie na ww. postanowienie PINB złożyły strony.
Postanowieniem z 7 grudnia 2021 r. znak: [...] ŚWINB uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez PINB.
Ostatecznie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego PINB decyzją nr [...] z 1 marca 2022 r. nakazał stronom, właścicielkom nieruchomości usytuowanych przy ul. [...] w D., na działkach nr 1., 2., 3., 4., 5., 6. i 7. (dawniej działki nr 8, 9., 10., 11., 12., 13., 14., k.m. [...].) rozbiórkę:
- budynku modułowego złożonego z 10 kontenerów stalowych,
- obiektu budowlanego składającego się z budynku gospodarczego wraz z wiatą stalową,
usytuowanych na działkach nr 4, 5., 6. i 7. (dawniej działki nr 11, 12., 13., 14., k.m. [...].), wybudowanych w latach 2005-2007 r. bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę. PINB uznał, że samowolnie wybudowane obiekty budowlane naruszają przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. 2013 poz. 640 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przedmiotowe obiekty zostały wzniesione w ramach samowoli budowlanej. Jednocześnie nie była możliwa ich legalizacja ze względu na niezgodność z przepisami wyżej wspomnianego rozporządzenia. Jednocześnie organ uznał, że dokonane przez strony podniesienie i utwardzenie terenu nie narusza przepisów prawa budowlanego.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Z. P. podnosząc naruszenie prawa procesowego poprzez niezebranie całego materiału dowodowego i niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych oraz błędne przyjęcie, iż na budowę spornych obiektów konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę.
Odwołanie złożył również O., wnosząc o uzupełnienie treści decyzji wobec budynku blaszanego oraz myjni samochodowej. Odwołujący się nie zgodził się również ze stanowiskiem organu I instancji odnośnie podniesienia i utwardzenia terenu, gdyż wykonane roboty budowlane mogą mieć wpływ na eksploatację gazociągu.
Decyzją z dnia 1 sierpnia 2022 r., znak: [...] ŚWINB utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uznał, że zarówno ustalenia organu I instancji, jak wywiedzione z nich skutki prawne są prawidłowe.
Skargę na tą decyzję do tutejszego Sądu złożyły jej adresatki reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika.
Wyrokiem z dnia 4 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1569/22 WSA w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję. Jak wskazał sąd w uzasadnieniu wyroku zaskarżona decyzja nie mogła ostać się w obrocie prawnym ze względów formalnych. Toczące się postępowanie dotyczyło bezpieczeństwa gazociągów będących własnością O. S.A. z siedzibą w W.. Z przedstawionego na rozprawie aktu notarialnego wynikało, że przeniesienie praw do części gazociągu nastąpiło dnia [...] r. Decyzja ŚWINB została wydana dnia 1 sierpnia 2022 r. i w konsekwencji sąd przyjął, iż rozstrzygnięcie organu odwoławczego zapadło bez udziału jednej ze stron w postępowaniu.
Mając na uwadze ww. wyrok WSA w Gliwicach, ŚWINB pismami z 7 lipca 2023 r. oraz 5 września 2023 r. wezwał O. S.A. z siedzibą w W. do przesłania tutejszemu organowi aktu notarialnego z [...] r., na który powołał się WSA w GLiwicach w ww. wyroku, celem uaktualnienia kręgu stron przedmiotowego postępowania odwoławczego. W załączeniu do pisma z 20 września 2023 r. pełnomocnik O. przesłała ŚWINB fragment aktu notarialnego z [...] r., rep. [...]r. sporządzonego przez notariusza B. W., z którego wynika, iż O. przeniósł w ww. dniu na P sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej "P.") własność gazociągu relacji [...] nitka II. W konsekwencji powyższego należało poszerzyć krąg stron niniejszego postępowania o P. Pismem z 10 stycznia 2024 r. ŚWINB zawiadomił wszystkie strony postępowania, w tym P. o możliwości zapoznania się z aktami niniejszej sprawy w trybie art. 10 k.p.a.
Decyzją z dnia 19 lutego 2024 r. ŚWINB utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W szerokim uzasadnieniu organ odwoławczy uzasadnił dlaczego uznał, że zarówno ustalenia organu I instancji, jak wywiedzione z nich skutki prawne są prawidłowe.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyły skarżące reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika i zarzuciły mu naruszenie prawa, a w szczególności:
1) prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz.U. 2024 r., poz. 572) – dalej "k.p.a." poprzez niezebranie całego materiału dowodowego i nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych i błędne ustalenie, że na wzniesienie przedmiotowych obiektów tymczasowych wymagane było uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę, podczas gdy na tego rodzaju obiekty takie pozwolenie nie jest wymagane.
2) naruszenie prawa materialnego, a to art. 29 ust. 1 pkt 12 i 24 w związku z art. 3 pkt 5 P.b. poprzez jego błędną interpretację i nie zastosowanie polegające na nieuznaniu przedmiotowych obiektów za tymczasowe obiekty budowlane w rozumieniu ww. przepisów, podczas gdy obiekty te spełniają kryteria przewidziane w tych przepisach.
3) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że tymczasowe obiekty budowlane naruszają strefy ochronne gazociągów, podczas gdy obiekty te znajdują się poza tymi strefami.
Wskazując na powyższe uchybienia skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej decyzji PINB z dnia 1 marca 2022 r. w całości. Ponadto wniosły o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 19 lutego 2024 r. i poprzedzającej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z dnia 1 marca 2022 r.
Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.
Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 437/24, tut. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 9. lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 110.7) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest prawidłowa.
Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja ŚWINB z dnia 19 lutego 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję PINB z 1 marca 2022 r.
Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest to, czy budynki będące przedmiotem postępowania zostały wzniesione w okresie prowadzenia prac budowlanych na terenie nieruchomości na podstawie prawomocnych decyzji o pozwoleniu na budowę. Kwestia ta ma istotny wpływ na sytuację prawną Skarżących jako sprawców samowoli i właścicieli nieruchomości, a przez to również na wynik sprawy.
W judykaturze podkreśla się, że nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części jest najdalej idącą, najbardziej dolegliwą sankcją za naruszenie przepisów prawa budowlanego, dlatego też należy wcześniej rozważyć wszystkie inne możliwości przewidziane przez przepisy, pozwalające na legalizację obiektu. Tego rodzaju sankcji nie można stosować zwłaszcza w tych sytuacjach, w których nie do końca jest jasny i jednoznaczny stan faktyczny sprawy. W postępowaniu w przedmiocie orzeczenia nakazu rozbiórki organy nadzoru budowlanego zobowiązane są zatem do szczególnie starannego i dokładnego wyjaśnienia wszystkich aspektów faktycznych i prawnych danej sprawy (vide wyroki: WSA w Olsztynie z 29 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 510./17, WSA w Łodzi z 17 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Łd 744/17, WSA we Wrocławiu z 23 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Wr 523/22, CBOSA).
Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28 P.b., przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31 P.b.
Mając to na uwadze stwierdzić trzeba, że warunkiem zainicjowania postępowania legalizacyjnego jest stan faktyczny konkretnej sprawy, z którego wynika, że inwestor pomimo obowiązku nie dokonał zgłoszenia bądź nie uzyskał pozwolenia na budowę obiektu, dopuszczając się tym samym samowoli budowlanej. W tej sytuacji najistotniejszą kwestią jest kwalifikacja prawnobudowlana samowolnej zabudowy i ocena jej z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie wskazuje się, że naruszenia Prawa budowlanego powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od jej likwidacji (zob. uchwała NSA z 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II OPS 2/13, ONSAiWSA 2014/6/89, wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1974/10).
Powyższe oznacza, że ustalenia, czy dane roboty budowlane podlegały reglamentacji Prawa budowlanego, w tym w szczególności czy na ich wykonanie konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę, dokonanie zgłoszenia, czy też można ich było dokonać bez jakichkolwiek formalności, należy dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie wybudowania danego obiektu.
Jak już wyżej wskazano dla sprawy, której przedmiotem jest ocena legalności zabudowy, istotne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, albowiem pozwala to na dokonanie adekwatnej kwalifikacji prawnobudowlanej zabudowy, a następnie oceny, czy jej realizacja wymagała wcześniejszego zgłoszenia, czy pozwolenia na budowę, czy też mamy do czynienia z zabudową niepodlegającą reglamentacji Prawa budowlanego. Wreszcie, prawidłowe ustalenia faktyczne determinują warunki legalizacji, w tym wysokość opłaty legalizacyjnej stanowiącej warunek sine qua non skutecznego procesu legalizacji oraz uwarunkowania ewentualnej rozbiórki. W toku postępowania wyjaśniającego konieczne jest zatem szczegółowe scharakteryzowanie obiektu objętego działaniami kontrolnymi, w tym dokładne określenie jego usytuowania na nieruchomości, wskazanie jego parametrów oraz szczegółów konstrukcyjnych mających wpływ na kwalifikację jako określonego rodzaju obiektu budowlanego, tj. budynku, budowli, obiektu małej architektury, bądź tymczasowego obiektu budowlanego.
Ze względu na charakter rozbiórki jako sankcji prawnej pociągającej za sobą najbardziej dotkliwe skutki faktyczne dla osoby dopuszczającej się samowoli budowlanej, jej zastosowanie wymaga wszechstronnych i niewątpliwych ustaleń oraz oceny stanu faktycznego z uwzględnieniem wszystkich kontekstów prawnych niezbędnych do tego, aby inwestor, który znalazł się w sytuacji odbiegającej od wzorca normatywnego, mógł rzeczywiście skorzystać z dobrodziejstwa legalizacji oferowanej przez prawo, a nie wskutek wieloaspektowości tego procesu napotykał tylko na bariery w realizacji swojego uprawnienia. To organy nadzoru budowlanego kształtują postępowanie legalizacyjne, w toku którego również i inne uprawnione organy podejmują działania jurysdykcyjne niezbędne dla skutecznej legalizacji (warunki zabudowy, decyzja środowiskowa) i powinny postrzegać je w całokształcie okoliczności sprawy.
W takich sytuacjach organy administracji publicznej powinny ze starannością realizować obowiązki wynikające z zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie zaś do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej ma obowiązek wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, sporne budynki, których legalność budowy była przedmiotem rozstrzygnięć organów obu instancji, stanowią zgodnie z oświadczeniami skarżących i treścią skargi zaplecze socjalno-magazynowe dla budów prowadzonych na nieruchomości nalężących do skarżących, mają charakter tymczasowy (zostały wzniesione tylko na czas prowadzenia prac budowlanych) i po ich zakończeniu zostaną usunięte. Jednocześnie w sprawie nie budzi wątpliwości, że obiekty te zostały wzniesione w latach 2005-2007. Jak twierdzą skarżące, stało się to w okresie prowadzenia prac budowlanych na podstawie prawomocnych decyzji o pozwolenie na budowę. Skarżące nie wskazały jednak jakie pozwolenia na budowę obiektów były wówczas w obiegu prawym. Jak ustalił Sąd, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że pierwszą (najstarszą) decyzją w przedmiocie pozwolenia na budowę na nieruchomości skarżących była decyzja Prezydenta Miasta D. nr [...] z 6 stycznia 2008 r., znak: [...] Sąd zgadza się tym samym z ustaleniami dokonanymi przez organy nadzoru budowlanego w tym przedmiocie i ich stanowiskiem, popartym dodatkowo orzecznictwem sądów administracyjnych a dotyczącym pojęcia tymczasowego obiektu budowlanego. Kluczowym w tym zakresie jest przywołany przez organ odwoławczy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1444/11, CBOSA. Sąd orzekający w sprawie podziela zawarte w nim stanowisko, że w przypadku budowy lub wykonywania innych robót budowlanych inwestor ma prawo do wzniesienia obiektu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 24 P.b. stanowiącego zaplecze techniczno - budowlane, z chwilą uzyskania przez decyzję o pozwoleniu na budowę przymiotu ostateczności, przy czym niewątpliwie chodzi tu o decyzję o pozwoleniu na budowę dotyczącą obiektu budowlanego, w związku z budową którego ma powstać zaplecze techniczno-magazynowe tj. obiektu co wyraźnie należy podkreślić przeznaczonego do czasowego użytkowania". Skore obiekty zaplecza techniczno-magazynowego powstały kilka lat wcześniej przed uzyskaniem przez skarżące pozwolenia na budowę pierwszego z obiektów jakie miały powstać na ich nieruchomości to słusznie orzekające w sprawie organy uznały, że w okresie kiedy były wznoszone koniecznym było uzyskanie pozwolenia na ich budowę. Z materiału dowodowego sprawy wynika, i tak też uznały organu nadzoru budowlanego, że powstały one w warunkach samowoli budowlanej, gdyż skarżące takich pozwoleń nie uzyskały.
Kolejnym istotnym etapem postępowania organu nadzoru budowalnego, którego prawidłowość podlegała ocenie Sądu, stało się ustalenie czy zgodnie z brzmieniem art. 48 w zw. z art. 9. ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 471) można zastosować w stosunku do samowolnie wybudowanych przez skarżące obiektów procedurę legalizacyjną.
W sprawie nie budzi wątpliwości, że budynek blaszany znajdujący się na działkach nr 11,12., 13., 14. znajduje się w odległości 10 m od gazociągu [...] nitka I oraz w odległości 16 m od gazociągu [...] nitka II. Natomiast budynek blaszany zlokalizowany na działce 14 znajduje się bezpośrednio nad gazociągami. Skarżące kwestionujące kolizję budynków ze strefami ochronnymi gazociągów na poparcie swoich twierdzeń nie przywołują żadnych dokumentów i w skardze powołują się na stanowisko zwarte w decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 lutego 2021 r., nr [...], która uchylała decyzję Wojewody Śląskiego z 14 października 2020 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta D. z 8 listopada 2010 r., nr [...], znak: [...], zatwierdzającej projekt budowalny i udzielającej Z. P. pozwolenia na budowę hali magazynowej na artykuły przemysłowe konfekcjonowane na działkach nr. ewid. 11, 12., 13., 13., 14. k.m. [...], przy ul. [...] w D. Sąd zwraca uwagę, że przywołana decyzja odnosiła się do legalnie wybudowanych obiektów i dokonywała wykładni przepisów rozporządzeń dotyczących warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie w dniu wydania pozwolenia na ich budowę. Sprawa rozpoznawana przez Sąd dotyczy natomiast budynków, które nie były przedmiotem tamtego postępowania i wzniesionych bez uzyskania stosownych pozwoleń na budowę.
Dokonując oceny stanowiska organów nadzoru budowlanego w przedmiocie możliwości legalizacji samowolnie wzniesionych obiektów, Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie prawidłowo odwołały się do przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 10. kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 2013 r., poz. 640) – dalej "rozporządzenie MG". Legalizacja obiektu może być bowiem dokonana zgodnie z art. 48 ust. 2 ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333), jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem.
W świetle przywołanych wyżej przepisów lokalizacja samowolnie wybudowanych obiektów w kolizji z regulacjami obowiązującego rozporządzenia MG wyklucza możliwość ich legalizacji. Zgodnie z § 10 ust. 3 rozporządzenia MG w strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów oraz podejmować działań mogących spowodować uszkodzenia gazociągu podczas jego użytkowania. Słusznie organ I instancji przywołał w tym zakresie stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 705/17, które Sąd orzekający w sprawie również podziela.
Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że podniesione w skardze zrzuty naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego nie zasługują na uwzględnienie. Organy administracji orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły i oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy i wydały decyzje, w stosunku do których brak jest podstaw aby wyeliminować je z obrotu prawnego.
W konsekwencji przeprowadzonej weryfikacji legalności zaskarżonej decyzji Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI