II SA/Gl 433/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-08-28
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanarozbiórkaplan miejscowynadzór budowlanydecyzja administracyjnaniezgodność z planemhala produkcyjnatartak

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę hali tartacznej, uznając ją za samowolę budowlaną niezgodną z planem miejscowym.

Skarżący M. W. zaskarżył decyzję nakazującą rozbiórkę hali produkcyjnej, wybudowanej w 2010 r. bez pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego uznały, że hala jest samowolą budowlaną, a jej legalizacja jest niemożliwa z uwagi na niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który wyklucza usługi uciążliwe i przetwórstwo drewna na tym terenie. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę po wyroku NSA uchylającym poprzednie orzeczenia, potwierdził prawidłowość ustaleń organów i oddalił skargę.

Sprawa dotyczyła skargi M. W. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach, utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. nakazującą rozbiórkę hali produkcyjnej. Hala, wybudowana około 2010 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę, służyła działalności tartacznej. Organy nadzoru budowlanego stwierdziły, że obiekt jest samowolą budowlaną, a jego legalizacja jest niemożliwa, ponieważ jego lokalizacja i funkcja (produkcja wyrobów tartacznych) są sprzeczne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (teren oznaczony jako s.U.11, wykluczający usługi uciążliwe i przetwórstwo drewna). Naczelny Sąd Administracyjny wcześniej uchylił poprzednie orzeczenia, wskazując na konieczność weryfikacji sprawy w oparciu o aktualny plan miejscowy oraz analizę przepisów dotyczących odległości od granicy działki. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organy ustaliły, że hala narusza § 39 ust. 1 i 2 m.p.z.p., a także wytyczne dotyczące usług uciążliwych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, związany wykładnią NSA, uznał, że organy prawidłowo zebrały materiał dowodowy i zastosowały prawo materialne. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że hala jest trwale związana z gruntem, wymagała pozwolenia na budowę, a jej niezgodność z planem miejscowym uniemożliwia legalizację, co skutkuje obowiązkiem orzeczenia rozbiórki. Sąd odniósł się również do zarzutów procesowych dotyczących naruszenia art. 10 i 40 § 2 k.p.a., uznając je za niezasadne lub nie mające wpływu na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, hala podlega rozbiórce, ponieważ stanowi samowolę budowlaną, a jej legalizacja jest niemożliwa z uwagi na niezgodność z ustaleniami planu miejscowego.

Uzasadnienie

Hala została wybudowana bez wymaganego pozwolenia na budowę i jej przeznaczenie (produkcja tartaczna) jest sprzeczne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który wyklucza usługi uciążliwe i przetwórstwo drewna na tym terenie. Brak możliwości legalizacji skutkuje obowiązkiem orzeczenia rozbiórki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

p.b. art. 48 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

ustawa zmieniająca art. 25

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw

Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Pomocnicze

p.b. art. 49b § ust. 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Mylne wskazanie w podstawie prawnej decyzji PINB art. 49b ust. 3 p.b. zamiast art. 48 ust. 1 p.b. nie stanowi uchybienia mającego wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 40 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 190

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozporządzenie w sprawie warunków technicznych art. 12 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozporządzenie w sprawie warunków technicznych art. 12 § ust. 10

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

u.o.rz. art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle

Prawo przedsiębiorców

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców

p.b. art. 52

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Argumenty

Skuteczne argumenty

Hala stanowi samowolę budowlaną, ponieważ została wybudowana bez wymaganego pozwolenia na budowę. Hala jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który wyklucza usługi uciążliwe i przetwórstwo drewna na terenie s.U.11. Brak możliwości legalizacji samowoli budowlanej z uwagi na niezgodność z planem miejscowym. Hala jest obiektem budowlanym trwale związanym z gruntem.

Odrzucone argumenty

Organ nie dokonał szczegółowej analizy zapisów m.p.z.p. Nie ustalono charakteru spornego obiektu (nie jest budynkiem trwale związanym z gruntem). Naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. i niedoręczanie przesyłek pełnomocnikowi. Naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności.

Godne uwagi sformułowania

Organy nadzoru budowlanego wywiązały się z obowiązku prawidłowego zebrania i oceny materiału dowodowego. Organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego. Organy wykonały wytyczne zawarte w wyroku NSA z 11 marca 2024 r., II OSK 581/23. Sporna hala jako wybudowana bez wymaganego pozwolenia na budowę i niezgodna z ustaleniami obowiązującego m.p.z.p. nie może zostać zalegalizowana. Mylne wskazanie w podstawie prawnej decyzji PINB art. 49b ust. 3 p.b. zamiast art. 48 ust. 1 p.b. nie stanowi uchybienia mającego wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Skład orzekający

Rafał Wolnik

przewodniczący

Tomasz Dziuk

członek

Agnieszka Kręcisz-Sarna

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej, legalizacji obiektów budowlanych oraz zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a także stosowania przepisów proceduralnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i planu miejscowego, ale stanowi przykład stosowania ogólnych zasad prawa budowlanego i administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowy problem samowoli budowlanej i jej konsekwencji, z naciskiem na zgodność z planem miejscowym. Jest to istotne dla praktyków prawa budowlanego i administracyjnego.

Samowola budowlana i plan miejscowy: dlaczego hala tartaczna musi zniknąć?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 433/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-08-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/
Rafał Wolnik /przewodniczący/
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2020 poz 471
art. 25
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk,, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Protokolant specjalista Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 15 stycznia 2025 r. nr WINB-WOA.7721.292.2024.KZ w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 15 stycznia 2025 r., nr WINB-WOA.7721.292.2024.KZ Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej "ŚWINB" lub "Organ odwoławczy") utrzymał w mocy w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. (dalej "PINB" lub "Organ I instancji") z 26 lipca 2024 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.
PINB, po rozpoznaniu sprawy dotyczącej legalności budowy obiektów budowlanych na działce o numerze ewidencyjnym [...] w S., gmina U., nakazał inwestorowi – M. W. (dalej "Skarżący") rozbiórkę hali używanej do produkcji wyrobów tartacznych, zlokalizowanej na ww. działce.
Podstawę prawną decyzji Organu I instancji stanowił przepis art. 49b ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 z późn. zm.; dalej "p.b."), art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471; dalej "ustawa zmieniająca") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej "k.p.a.").
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że PINB wszczął z urzędu postępowanie w sprawie legalności budowy obiektów budowlanych na działce nr [...] w S. Podczas oględzin stwierdzono, że na ww. działce znajduje się zakład produkujący wyroby tartaczne. Na działce znajduje się hala o konstrukcji mieszanej stalowo-drewnianej ze ścianami osłoniętymi płytami warstwowymi. Hala przylega do 3-kondygnacyjnego budynku murowanego z cegły i pustaków. Wymiary obiektu wynoszą 17,10 m x 10,10 m. Rzut hali jest w planie wielokąta o powierzchni zabudowy około 158 m2. Wysokość obiektu wynosi około 4,20 m – 4,70 m. Dach jednospadowy, o nachyleniu w stronę drogi dojazdowej. Pokrycie dachu stanowi blacha trapezowa. W obiekcie znajduje się "wielopiła". Stwierdzono tam także duże ilości trocin, co świadczy o użytkowaniu hali do produkcji wyrobów tartacznych. Według oświadczenia Skarżącego hala powstała około 2010 r. Pozostałe obiekty budowlane znajdujące się na działce nr [...] objęte zostały odrębnymi postępowaniami administracyjnymi.
PINB ustalił na podstawie wpisu w CEIDG, że na działce nr [...] prowadzona jest działalność gospodarcza, która obejmuje produkcję wyrobów tartacznych (PKD 161 OZ) oraz produkcję wyrobów stolarskich (PKD 1623Z). W dniu oględzin na działce prowadzone były prace związane z przetarciem drewna.
Badając możliwość legalizacji wniesionej samowolnie hali służącej produkcji tartacznej PINB stwierdził, że hala produkcyjna została wybudowana niezgodnie z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tj. Dz.U. z 2015 r., poz. 1422 z późn. zm.; dalej "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych") ponieważ północna ściana hali zlokalizowana w granicy z działką nr [...] posiada otwory okienne. Ponadto w samowolnie wzniesionej hali zlokalizowana jest produkcja wyrobów tartacznych (według podanego kodu PKD w CEIDG) a zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy U. z dnia [...] r. nr [...] działka, na której znajduje się zakład produkcyjny jest przeznaczona pod zabudowę usługową, rzemiosła i drobnej wytwórczości.
Mając na uwadze niezgodność lokalizacji wiaty z rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych i postanowieniami planu, PINB 16 grudnia 2020 r. wydał decyzję nr [...] nakazującą Skarżącemu rozbiórkę hali. ŚWINB decyzją z 7 grudnia 2021 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji w całości.
Wyrokiem z 8 września 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 230/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej "WSA") w Gliwicach oddalił skargę Skarżącego na decyzję ŚWINB z 7 grudnia 2021 r.
Skarżący od powyższego wyroku złożył skargę kasacyjną zarzucając niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie oraz brak szczegółowej analizy postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Naczelny Sąd Administracyjnym (dalej "NSA") wyrokiem z 11 marca 2024 r., II OSK 581/23 uchylił ww. wyrok WSA w Gliwicach i decyzję ŚWINB z 7 grudnia 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PINB z 16 grudnia 2020 r.
W uzasadnieniu wskazano, że organy obu instancji, a także WSA w Gliwicach badały sprawę w oparciu o nieobowiązujący plan miejscowy. Sporną inwestycję weryfikowano pod kątem zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przez pryzmat uchwały nr [...] Rady Gminy w U. z dnia [...] r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy U. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego, poz. [...]). Choć formalnie plan z 2004 r. obowiązuje, organy jak i WSA w Gliwicach powinny dostrzec z urzędu, że w dniu [...] r. weszła w życie uchwała nr [...] Rady Gminy U. z dnia [...] r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszarów zabudowy i obszarów rolnych w gminie U. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego poz. [...]; dalej "m.p.z.p."). Z arkusza S.3 m.p.z.p. wynika, że nowy plan objął między innymi teren działki nr [...] (symbol s.U.11). Nadto NSA zwrócił uwagę, że weryfikacja lokalizacji budynków względem granicy działki zależy od przepisów planu miejscowego (§ 12 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych). Stosownie do § 12 ust. 10 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, zachowanie odległości określonych w tym paragrafie nie jest wymagane w przypadku, gdy sąsiednia działka jest działką drogową. Są to zagadnienia, które powinny być przez organy w okolicznościach sprawy zbadane i ocenione. NSA zasygnalizował, że wedle załącznika graficznego arkusza S.3 do m.p.z.p. teren od północnej strony działki nr [...] bezpośrednio za jego granicą (działka nr [...]), przeznaczony został pod drogę (s.KDW.14).
Wypełniając wytyczne NSA, Organ I instancji pozyskał wypis i wyrys z aktualnie obowiązującego dla działki nr [...] m.p.z.p. PINB ustalił, że hala zlokalizowana jest na terenie oznaczonym w planie jako s.U.11. Zgodnie z § 39 ust. 2 planu w terenie s.U.11 wyklucza się usługi uciążliwe. Działalność prowadzona na działce obejmuje zgodnie z danymi w CEIDG m.in. gospodarkę leśną, produkcję pozostałych wyrobów stolarskich i ciesielskich dla budownictwa, produkcję wyrobów tartacznych i pozyskiwanie drewna. Hala narusza zatem warunki § 39 ust. 1 i ust. 2 m.p.z.p. PINB stwierdził także, że działka sąsiadująca od strony północnej o nr [...] jest przeznaczona pod drogę wewnętrzną (s.KDW.14). Z tego względu wytyczne zawarte w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych nie mają zastosowania. Ponowna analiza wykazała, że legalizacja hali na działce nr [...] w S. nie jest możliwa.
W odwołaniu od decyzji Skarżący zarzucił niedokładne ustalenie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie, a w szczególności charakteru obiektu podlegającego rozbiórce. Nadto naruszenie prawa procesowego poprzez niezastosowanie art. 40 § 2 k.p.a. i niedoręczanie przesyłek w toku postępowania pełnomocnikowi Skarżącego. Zdaniem Skarżącego sporna hala nie jest obiektem budowlanym w stosunku do którego wymagane jest pozwolenie na budowę lub zgłoszenie. Organ I instancji nie ustalił okoliczności związanych z własnością działki nr [...].
Zaskarżoną obecnie decyzją ŚWINB utrzymał w mocy decyzję PINB uznając, że odwołanie Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
W uzasadnieniu decyzji ŚWINB zrelacjonował przebieg postępowania i przytoczył treść przepisów prawa, które znalazły zastosowanie w sprawie. Organ odwoławczy wskazał, że sporna hala ma powierzchnię zabudowy wynoszącą około 158 m2 i jest wykorzystywana w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Biorąc pod uwagę brzmienie art. 28 ust. 1 p.b. należy uznać, że dla spornej hali wymagane było pozwolenie na budowę.
ŚWINB podzielił stanowisko Organu I instancji, że wdrożenie trybu legalizacyjnego nie było możliwe z uwagi na niezgodność z zapisami planu miejscowego, tj. § 39 ust. 1 i ust. 2. Odnosząc się do naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. ŚWINB wskazał, że dopiero 21 października 2024 r. wpłynęło pełnomocnictwo udzielone przez Skarżącego, a istnienia stosunku pełnomocnictwa nie można domniemywać. Właścicielem działki nr [...] jest Skarżący, co ustalono na podstawie księgi wieczystej nr [...]. Krąg stron postępowania w sprawie samowoli budowlanej określa art. 52 p.b. i został on ustalony w sposób prawidłowy.
Pismem z 4 marca 2025 r. Skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, zaskarżył do sądu administracyjnego decyzję ŚWINB w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych.
Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa procesowego, a to:
1) art. 7 i 8 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie;
2) art. 10 k.p.a. w związku z art. 40 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie;
3) art. 40 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niedoręczanie przesyłek w toku postępowania pełnomocnikowi.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podkreślił, że organ nie dokonał szczegółowej analizy zapisów m.p.z.p. Nadto nie ustalił charakteru spornego obiektu. Obiekt ten nie jest budynkiem, gdyż nie jest trwale powiązany z gruntem. Konieczne jest ustalenie czy Skarżący i jego żona mają wspólność majątkową. Bez wątpienia żona Skarżącego jako osoba prowadząca działalność na działce nr [...] powinna być stroną postępowania.
ŚWINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że zarzuty zawarte w skardze są bezzasadne, a motywy zaskarżonej decyzji zostały wyczerpująco wyjaśnione w jej uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.").
Dla rozpoznania niniejszej sprawy znaczenie ma także art. 190 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich NSA rozpoznał skargę kasacyjną i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 20 września 2006 r., II OSK 1117/05, opublikowano w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Sąd nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyroku NSA z 11 marca 2024 r., II OSK 581/23.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji Organu I instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
W rozpoznawanej sprawie organy nadzoru budowlanego stwierdziły, że hala używana do produkcji wyrobów tartacznych, zlokalizowana na działce nr [...] w S., gmina U. została wzniesiona przez Skarżącego w 2010 r. z naruszeniem przepisów p.b., tj. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Po analizie postanowień m.p.z.p. organy stwierdziły, że brak jest możliwości legalizacji hali, a w konsekwencji nakazały Skarżącemu jej rozbiórkę. Skarżący kwestionuje prawidłowość zapadłych w sprawie rozstrzygnięć, wskazując na naruszenie przepisów postępowania, tj. przepisów odnoszących się do postępowania wyjaśniającego oraz art. 10 k.p.a. w związku z art. 40 § 2 k.p.a.
Zdaniem Sądu, organy nadzoru budowlanego wywiązały się z obowiązku prawidłowego zebrania i oceny materiału dowodowego. Organy dokonały bowiem ustaleń stanu faktycznego sprawy w zakresie okoliczności istotnych dla jej załatwienia. Organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego. Organy wykonały wytyczne zawarte w wyroku NSA z 11 marca 2024 r., II OSK 581/23.
Przypomnieć należy, że naruszenie przepisów prawa budowlanego powinno być ocenianie według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od jej likwidacji (por. wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r., II OSK 1974/10 oraz uchwała NSA z 16 grudnia 2013 r., II OPS 2/13, opubl. w CBOSA).
Sporna hala o wymiarach 17,10 m x 10,10 m i powierzchni zabudowy wynoszącej około 158 m2 została wzniesiona w 2010 r. Na wybudowanie hali Skarżący nie uzyskał pozwolenia na budowę, nie zgłaszał także robót budowlanych polegających na budowie tego obiektu (ustalenia protokołu kontroli przeprowadzonej 13 lipca 2020 r.). Hala o wskazanych parametrach, według przepisów p.b. obowiązujących w 2010 r., podlegała obowiązkowi uzyskania pozwolenia na budowę.
Nie jest zasadny zarzut Skarżącego, że organy nie ustaliły charakteru spornego obiektu budowlanego. W ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego przeprowadzono oględziny z udziałem Skarżącego i dokonano stosownych ustaleń co do przeznaczenia, funkcji i parametrów obiektu. Podczas czynności oględzin wykonano szkice i dokumentację fotograficzną, które to dokumenty stanowią załącznik do protokołu z oględzin. Ustalenia protokołu oględzin nie były przez Skarżącego kwestionowane.
Nie sposób także podzielić zarzutu Skarżącego, że sporna hala nie nosi cech obiektu budowlanego trwale związanego z gruntem. O trwałości związania z gruntem decyduje taki sposób posadowienia obiektu, który zapewnia całej konstrukcji pełną stabilność, uniemożliwiając czynnikom zewnętrznym przesunięcie czy wręcz zniszczenie. O tym, czy dany obiekt jest trwale związany z gruntem, czy też nie, nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem, nie decyduje również technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia go w inne miejsce, ale to czy wielkość tego obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania (por. wyrok NSA z 11 marca 2025 r., II OSK 1802/22, opubl. w CBOSA). W świetle zgromadzonego materiału dowodowego (w tym dokumentacji fotograficznej) należy uznać, że masa, rozmiar i posadowienie hali zapewnia jej stabilność, uniemożliwiając łatwe jej przesunięcie, przeniesienie czy zniszczenie.
Następnie należy wskazać, że organy nadzoru budowlanego w sposób prawidłowy ustaliły stan normatywny, według którego dokonano oceny możliwych sposobów likwidacji skutków samowoli budowlanej. Zasadnie odwołano się do art. 25 ustawy zmieniającej, zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawa zmieniająca weszła w życie w trakcie trwającego już postępowania, ponieważ zostało ono uruchomione 3 marca 2020 r.
Stosownie do art. 48 ust. 1 p.b. (w brzmieniu właściwym dla sprawy) organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Zgodnie natomiast z ust. 2 tego przepisu jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.
Jak wynika z ustaleń organów nadzoru budowlanego, hala zlokalizowana jest na terenie oznaczonym s.U.11, tj. terenie zabudowy usługowej, na którym zgodnie z § 39 ust. 2 m.p.z.p. wyklucza się usługi uciążliwe. Z protokołu oględzin wynika, że hala służy działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną (żonę Skarżącego), która polega m. in. na działalności tartacznej. Na podstawie danych z CEIDG ustalono, że działalność ww. osoby fizycznej obejmuje w szczególności produkcję wyrobów tartacznych, produkcję pozostałych wyrobów stolarskich i ciesielskich dla budownictwa, transport drogowy towarów oraz pozostałą sprzedaż detaliczną prowadzoną poza siecią sklepową, straganami i targowiskami. Kod PKD 16.10.Z, tj. produkcja wyrobów tartacznych obejmuje m. in. piłowanie, heblowanie i obróbkę mechaniczną drewna, rozcinanie na warstwy, korowanie lub struganie kłód. Kod PKD 16.23.Z, tj. produkcja pozostałych wyrobów stolarskich i ciesielskich dla budownictwa obejmuje m. in. produkcję wyrobów z drewna przeznaczonych głównie dla budownictwa, produkcję prefabrykowanych budynków lub ich elementów, z drewna (na przykład saun), produkcję przenośnych domów i przyczep mieszkalnych, produkcję drewnianych stoisk wystawowych. Natomiast kod 49.41.Z, tj. transport drogowy towarów obejmuje przewozy towarów realizowane środkami transportu drogowego przystosowanymi do przewozu towarów ciężkich, towarów masowych (zob. załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), Dz. U. poz. 1936).
Na terenie oznaczonym s.U.11 w m.p.z.p. ustalono przeznaczenie podstawowe, tj. zabudowę usługową, z wyłączeniem usług uciążliwych według definicji zawartej w m.p.z.p. (§ 39 ust. 1 i ust. 2). Dopuszczono dla terenów i obiektów przeznaczenie uzupełniające: 1) obiekty gospodarcze i garażowe; 2) w terenach: "u.U.1, u.U.3, u.U.7, u.U.8, g.U.1, s.U.2÷8, s.U.10, z.U.1" dopuszcza się obiekty przetwórstwa drewna, pod warunkiem zabezpieczenia przed uciążliwościami sąsiedniej zabudowy mieszkaniowej. W terenach tych wyklucza się usługi: turystyczne, oświaty, wychowania dzieci i młodzieży, opieki zdrowotnej i społecznej; 3) w terenach: "g.U.3, s.U.1, s.U.2, s.U.4÷9" dopuszcza się funkcję mieszkaniową jednorodzinną, pod warunkiem zabezpieczenia przed uciążliwościami; 4) w terenach: "u.U.2÷4" dopuszcza się magazyny, składy i bazy transportu; 5) w terenie "u.U.4" dopuszcza się punkt segregacji odpadów; 6) w terenie "u.U.5" dopuszcza się stację dystrybucji paliw płynnych; 7) zieleń urządzona i nieurządzona; 8) drogi, dojazdy i dojścia, place, miejsca postojowe; 9) budowle i urządzenia sportowo-rekreacyjne; 10) infrastruktura techniczna.
Z zacytowanych postanowień m.p.z.p. wynika, że na terenie oznaczonym s.U.11 wykluczona jest działalność produkcyjna, a nadto nie są dopuszczalne obiekty przetwórstwa drewna. Wobec tego prowadzona w spornej hali działalność polegająca na produkcji wyrobów tartacznych oraz pozostałych wyrobów stolarskich i ciesielskich dla budownictwa pozostaje w sprzeczności z przeznaczeniem podstawowym terenu s.U.11, tj. funkcją zabudowy usługowej. Działalność tego rodzaju nie mieści się także w przeznaczeniu uzupełniającym terenu s.U.11. Nadto na ww. terenie wykluczono usługi uciążliwe, obejmujące zgodnie z § 4 pkt 16 lit. a) m.p.z.p. m. in. rzemiosło stosujące technologie oparte na mechanicznej obróbce drewna. W m.p.z.p. nie zdefiniowano pojęcia "rzemiosła". Definicję tego pojęcia zawarto w art. 2 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (aktualny tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 2159 z późn. zm.; dalej "u.o.rz."). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.o.rz. w brzmieniu obowiązującym na dzień uchwalenia m.p.z.p. rzemiosłem jest m. in. zawodowe wykonywanie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną, z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji tej osoby i jej pracy własnej, w imieniu własnym i na rachunek tej osoby - jeżeli jest ona mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że hala służy działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną, tj. działalności tartacznej, w której stosowana jest technologia oparta na mechanicznej obróbce drewna. Prowadzenie tego rodzaju działalności na terenie oznaczonym s.U.11 jest w świetle § 39 ust. 2 m.p.z.p. niedopuszczalne.
Organy w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć przywołały właściwe postanowienia m.p.z.p. i dokonały ich prawidłowej oceny, co znalazło swój wyraz w uzasadnieniach podjętych rozstrzygnięć. Skarżący wytykając organom brak szczegółowej analizy zapisów m.p.z.p. nie sformułował żadnych konkretnych zarzutów w tym zakresie.
Wobec powyższego słuszne jest stanowisko organów, że sporna hala jako wybudowana bez wymaganego pozwolenia na budowę i niezgodna z ustaleniami obowiązującego m.p.z.p. nie może zostać zalegalizowana w ramach procedury przewidzianej przez p.b. Skoro nie istnieje możliwość legalizacji samowoli budowlanej, organ nadzoru budowlanego zobligowany był do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę zgodnie z art. 48 ust. 1 p.b. Mylne wskazanie w podstawie prawnej decyzji PINB art. 49b ust. 3 p.b. zamiast art. 48 ust. 1 p.b. nie stanowi uchybienia mającego wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Przepis stanowiący postawę rozstrzygnięcia istniał w chwili jego podjęcia, a samo rozstrzygnięcie zawarte w decyzji jest prawidłowe. Decyzja, która nie zawiera powołania podstawy prawnej, określa ją ogólnikowo lub błędnie, nie jest decyzją wydaną bez podstawy prawnej, lecz jedynie dotknięta jest wadą formalną z powodu naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. Skutek taki zachodzi wówczas, kiedy decyzja znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa (por. wyrok WSA w Poznaniu z 12 stycznia 2006 r., IV SA/Po 73/04; wyrok NSA z 24 lipca 2018 r., I GSK 1753/18 – opubl. w CBOSA).
Strona postępowania w świetle art. 52 p.b. została ustalona prawidłowo. Właścicielem nieruchomości, na której zlokalizowano halę jest Skarżący. Nadto z protokołu oględzin wynika, że to Skarżący był inwestorem hali. Fakt prowadzenia na terenie nieruchomości działalności gospodarczej przez żonę Skarżącego nie ma zatem znaczenia dla ustalenia stron postępowania. Podobnie jak kwestia wspólności majątkowej małżonków - tym bardziej, że w świetle wpisów księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości Skarżący jest jej wyłącznym właścicielem.
Odnosząc się do naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. to Sąd zauważa, że w aktach postępowania pierwszoinstancyjnego brak jest pełnomocnictwa udzielonego przez Skarżącego pełnomocnikowi. Jednakże z uzasadnienia decyzji PINB wynika, że odwołując się od decyzji z 16 grudnia 2020 r. nr [...] Skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika (strona 3 uzasadnienia). Organ odwoławczy nie wyjaśnił zatem w sposób dostateczny zarzucanej przez Skarżącego kwestii pominięcia pełnomocnika w postępowaniu przed PINB. Jednakże uchybienie to nie ma wpływu na wynik sprawy. Przyjmując, że doszło do wadliwego doręczenia decyzji PINB z 26 lipca 2024 r. to uchybienie to nie spowodowało ujemnych konsekwencji dla Skarżącego, w szczególności nie pozbawiło go możliwości skorzystania ze środków zaskarżenia. Jeśli zaś chodzi o zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. to należy wskazać, że może on odnieść skutek tylko, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu, Skarżący nie wykazał, aby naruszenie przez PINB zasady czynnego udziału strony w postępowaniu mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Skarżący nie wskazał bowiem jakie czynności dowodowe zamierzał dokonać bądź jakie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zamierzał podnieść w postępowaniu przed PINB, gdyby organ ten przed rozstrzygnięciem sprawy decyzją zawiadomił jego pełnomocnika w trybie art. 10 § 1 k.p.a. Skarżący nie wykazał także, że w przypadku zapoznania się z przedłożonymi dowodami lub podniesionymi okolicznościami przed wydaniem decyzji, organ mógłby wydać odmienne rozstrzygnięcie. Zaś na etapie postępowania odwoławczego, Skarżący nie złożył żadnych wniosków dowodowych ani nie przedstawił nowych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI