II SA/GL 421/25

II SA/Gl 421/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-09-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący/
Edyta Kędzierska /sprawozdawca/
Krzysztof Nowak
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 1214
art. 61 ust. 1 pkt 2,  art. 61 ust. 2,  art. 64 pkt 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga Gajewska, Sędziowie, Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 września 2025 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 30 stycznia 2025 r., nr SKO.PS/41.5/1191/2024/21854 w przedmiocie opłaty za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezydent S. decyzją z dnia 27 listopada 2024 r., wydaną na podstawie art. 59 ust. 1, art. 60, art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, ust. 2d i art. 64 oraz art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 1214, dalej zwanej również jako u.p.s.) ustalił odpłatność skarżącego S.W. za pobyt jego wnuka J.W. w Domu Pomocy Społecznej w M. za okres ; - od 30 do 31 marca 2023 r. w kwocie 12,90 zł; - od kwietnia 2023 r. w kwocie po 200,00 zł miesięcznie i jednocześnie odmówił całkowitego zwolnienia z ponoszenia opłat – za okres od 30 marca 2023 r. do 31 marca 2025 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia 30 stycznia 2025 r. utrzymało w mocy wyżej wymienioną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył przepisy ustawy o pomocy społecznej określające krąg osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej oraz zasady ustalania wymienionej opłaty, a także unormowania dotyczące zwolnienia z tej opłaty. Następnie organ podniósł, że zgodnie z wydanym w tej sprawie wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 27 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 58/24, w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy, organ I instancji, przy ustaleniu wysokości opłaty wziął pod uwagę dochód skarżącego oraz jego możliwości i jednocześnie rozpatrzył wniosek o zwolnienie z opłaty, po wcześniejszym umożliwieniu mu przedstawienia w tym zakresie twierdzeń i dowodów na ich poparcie. Dodał, że organ I instancji połączył prowadzone dotychczas odrębnie postępowania, w jedno postępowanie dotyczące ustalenia wysokości opłaty oraz rozpatrzenia wniosków o całkowite zwolnienie z jej ponoszenia, za cały okres toczącego się postępowania – od dnia 30 marca 2023 r.
Następnie organ odwoławczy zawarł w decyzji szczegółowe ustalenia dotyczące wysokości dochodów i wydatków skarżącego, dokonane na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 4 września 2023 r. oraz w dniu 24 października 2024 r. Wskazał, że biorąc pod uwagę wywiad z 24 października 2024 r. ustalił, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Łączny miesięczny dochód rodziny od marca 2024 r. wynosi 7 950,77 zł. Miesięczne wydatki rodziny wskazane w wywiadzie, łącznie stanowią kwotę 7 384,40 zł. Podniósł, że po odliczeniu od dochodu rodziny, wszystkich miesięcznych wydatków i zobowiązań wskazanych w wywiadzie z dnia 24.10.2024 r., rodzinie pozostaje do dyspozycji kwota 566,37 zł miesięcznie. Organ dodał, że w okresie, za który jest prowadzone niniejsze postępowanie skarżący wystąpił dwukrotnie z wnioskiem o całkowite zwolnienie z ponoszenia opłaty za pobyt wnuka w DPS w oparciu o art. 64 u.p.s., powołując się głównie na sytuację zdrowotną, która przekłada się na sytuację finansową rodziny. Do każdego wniosku o zwolnienie dołączone zostały stosowne dokumenty potwierdzające przewlekłe choroby skarżącego i jego żony, a także rachunki, faktury potwierdzające wydatki, jakie w związku z tym ponoszą. Ponadto od początku postępowania skarżący podnosił, że nie jest biologicznym dziadkiem małoletniego J.W.. W tym zakresie organ podniósł, że z dołączonego do akt sprawy, pisma Prokuratury Rejonowej w R. z dnia [...] r. wynika, iż bezzasadny okazał się wniosek złożony przez skarżącego o wystąpienie przez Prokuratora o zaprzeczenie ojcostwa skarżącego wobec T.W. Ponadto skarżący nie dołączył żadnych innych dokumentów świadczących o toczącym się aktualnie postępowaniu w tej sprawie. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, według którego, nie zaistniały podstawy do całkowitego zwolnienia skarżącego z ponoszenia opłat za pobyt jego wnuka w DPS, pomimo wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 64 ust. 2 u.p.s. tj. długotrwałej choroby. Biorąc bowiem pod uwagę dochód rodziny oraz jej comiesięczne wydatki, w tym zobowiązania wynikające z utrzymania mieszkania oraz koszty związane z zakupem leków, organ stwierdził, że dochód strony jest na tyle wysoki, iż wystarczy na pokrycie wszystkich comiesięcznych wydatków ponoszonych przez rodzinę oraz ustalonej w niniejszej decyzji kwoty opłaty na rzecz wnuka umieszczonego w DPS. W podsumowaniu organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji w sposób wyczerpujący wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powody, dla których odmówił skarżącemu całkowitego zwolnienia z ponoszenia opłaty za pobyt wnuka J.W. w Domu Pomocy Społecznej w M. za okres od dnia 30 marca 2023 r. do dnia 31 marca 2025 r. i ustalił wysokość tej opłaty w kwocie 200 zł miesięcznie. Organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie została uwzględniona sytuacja dochodowa rodziny oraz możliwości, o których mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Dodał, że wszystkie wydatki rodziny zostały ustalone ze skarżącym w toku postępowania. Natomiast dodatkowe wydatki, które mogą być w przyszłości poniesione przez rodzinę (wykazane w treści odwołania), nie mogły być uwzględnione w toku niniejszego postępowania. Organ wskazał, że w przypadku zmiany sytuacji rodziny (zarówno na korzyść jak i na niekorzyść), skarżący powinien poinformować o tym organ I instancji, ponadto zawsze może złożyć kolejny wniosek o zwolnienie z odpłatności za pobyt wnuka w DPS, gdy zmieni się jego sytuacja na niekorzyść.
W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podniósł zarzuty sprowadzające się do tego, że organy obydwu instancji dokonały nieprawidłowej oceny jego możliwości finansowych oraz nie uwzględniły stanu zdrowia jego oraz jego żony i wynikających z tego wydatków. Zarzucił, że w sprawie nie zastosowano art. 64 ustawy o pomocy społecznej pomimo tego, iż występują okoliczności takie jak długotrwała, nieuleczalna choroba dwóch osób – skarżącego i jego żony.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.), na wniosek organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślenia wymagało, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a., organy obydwu instancji były związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 58/24, uchylającym poprzednio wydane decyzje organów obydwu instancji, w przedmiocie opłaty skarżącego za pobyt wnuka w domu pomocy społecznej.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem, stwierdzić należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż przy wydaniu wymienionej decyzji, jak i decyzji organu I instancji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, ani też przepisów prawa materialnego.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja w sprawie ustalenia opłaty skarżącego za pobyt wnuka w rodzinnym domu pomocy i jednoczesnego częściowego zwolnienia z tej opłaty.
Podkreślenia zatem wymagało, że skarżący jako wstępny mieszkańca domu pomocy społecznej jest osobą wymienioną w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., a zatem należy do kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia przedmiotowej opłaty.
Natomiast zgodnie z art. 61 ust. 2 u.p.s., opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: - 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; - 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.
Dodać należało, że opłata obciążająca małżonka, wstępnych i zstępnych za pobyt danej osoby w domu pomocy społecznej może zostać nałożona albo na podstawie umowy zawartej w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. albo na podstawie decyzji administracyjnej.
Natomiast według art. 61 ust. 2d u.p.s., w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2.
Przepis ten znajduje zastosowanie, jeśli osoba zobowiązana wyraża zgodę na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wówczas organ, ustalając wysokość opłaty powinien uwzględnić nie tylko kryterium dochodowe, określone w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., lecz także wysokość dochodów i możliwości osoby zobowiązanej, o których mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s.
W niniejszej sprawie został przeprowadzony rodzinny wywiad środowiskowy. Ponadto skarżący odmówił podpisania, przesłanej przez organ, umowy o ponoszeniu odpłatności za pobyt wnuka w domu pomocy społecznej. Wobec tego organ był zobowiązany do uwzględnienia określonych wyżej okoliczności przy ustalaniu wysokości przedmiotowej opłaty.
W ramach wykonania wskazań zawartych w wymienionym wyżej wyroku WSA w Gliwicach z dnia 27 czerwca 2024 r., organ wydał decyzję o ustaleniu opłaty nie tylko z uwzględnieniem kryterium dochodowego, ale również wysokości dochodów i możliwości skarżącego, po wcześniejszym umożliwieniu mu przedstawienia w tym zakresie twierdzeń i dowodów na ich poparcie. Wydając przedmiotową decyzję organ rozpoznał także wniosek skarżącego o zwolnienie z tej opłaty. Ponadto zgodnie ze wskazaniami określonymi w cytowanym wyroku WSA, organ zawarł w decyzji również ustalenia w zakresie tego, że nie toczy się postępowanie w przedmiocie zaprzeczenia ojcostwa skarżącego względem T.W., którego synem jest J.W.
W konsekwencji kontroli zgodności z prawem decyzji organów obydwu instancji stwierdzić zatem należało, że organy te wykonały wskazania zawarte w przedmiotowym wyroku.
W zaskarżonej decyzji organ zawarł szczegółową ocenę dotyczącą możliwości skarżącego w zakresie ponoszenia opłaty za pobyt wnuka w domu pomocy społecznej. Poddał analizie sytuację dochodową oraz wysokość wszelkich wydatków wskazanych przez skarżącego podczas wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dniu 24 października 2024 r., w ramach ponownego rozpoznania sprawy.
W niniejszym postępowaniu rozpoznał również wniosek skarżącego o zwolnienie z przedmiotowej opłaty i w tym kontekście ocenił dowody i przeanalizował wszystkie istotne okoliczności sprawy, stwierdzając wystąpienie przesłanki zawartej w art. 64 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. długotrwałej choroby. Uwzględniając dochód rodziny, jej comiesięczne wydatki, w tym związane z ponoszeniem kosztów leczenia skarżącego i jego żony, organ odmówił całkowitego zwolnienia skarżącego z odpłatności, ustalając opłatę w kwocie 200 zł miesięcznie.
W wyniku przeprowadzenia w określonych wyżej ramach, kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, stwierdzić zatem należało, że przy ich wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, ani też – mających w sprawie zastosowanie – przepisów ustawy o pomocy społecznej.
Podkreślenia wymagało, że uzasadniając rozstrzygnięcie w kwestii wniosku o zwolnienie z przedmiotowej opłaty organ odniósł się do wszystkich powoływanych przez skarżącego okoliczności w sposób wyczerpujący, pozwalający prześledzić tok rozumowania organu. Przeprowadził szczegółową analizę okoliczności sprawy w kontekście twierdzeń i oświadczeń skarżącego, przez co nie nastąpiło naruszenie granic przysługującego organowi uznania administracyjnego. W wyniku dokonania prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organ w sposób szczegółowy, odpowiadający wymogom wynikającym z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, uzasadnił wydaną w sprawie decyzję.
Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, podobnie jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, przez co nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.
W tych okolicznościach, brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, które zostały wydane na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a.
W związku z powyższym, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę należało oddalić.