II SA/GL 420/25

II SA/Gl 420/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-07-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Edyta Kędzierska /sprawozdawca/
Renata Siudyka /przewodniczący/
Stanisław Nitecki
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1145
art. 136 ust. 3,  art. 137,  art. 216 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2025 r. sprawy ze skargi J. S., B. S., J. S1., B. G., J. G., H. M., K. U. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 10 stycznia 2025 r. nr NWXIV.7581.3.27.2024 w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Starosta [...], decyzją z dnia 22 listopada 2024 r., wydaną na podstawie art. 142 ust. 1, art. 136 ust. 3, art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1145, dalej również u.g.n.), po rozpoznaniu wniosku J. S., J. S1., H. M., B. S., K. U., B. G., J. G. (dalej jako strona skarżąca) – reprezentowanych przez radcę prawnego T. S. - orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w gminie U., obręb U., oznaczonej jako dz. [...] (w granicy wywłaszczenia dz.[...]), objętej księgą wieczystą [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa w trwałym zarządzie Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w C.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w rozpatrywanym przypadku wywłaszczenie nastąpiło przed 27 maja 1990 r. - na podstawie aktu notarialnego z dnia [...]r. - zaś wniosek o zwrot został złożony po 22.09.2004 r. (tj. po wejściu w życie nowego brzmienia art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami), zatem organ zobowiązany był ustalić, czy przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia. W kwestii ustalenia celu wywłaszczenia organ podniósł, że w powyższym akcie notarialnym powołane zostało zaświadczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydział Architektury i Nadzoru Budowlanego z dnia 6.12.1960 r. o lokalizacji szczegółowej Nr [...] zatwierdzające lokalizację szczegółową budowy ośrodka wczasowo - wypoczynkowego na terenie położonym w J. Następnie organ dodał, że z zawartego w aktach sprawy załącznika graficznego do zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej wynika, iż nieruchomość będąca przedmiotem niniejszej decyzji, mieści się w granicach lokalizacji. Poddając analizie załącznik graficzny do lokalizacji szczegółowej Nr [...] stwierdził, iż przejęta przez Skarb Państwa dz. [...] ( z której w wyniku kolejnych podziałów geodezyjnych została wydzielona dz.[...]), nie była przeznaczona pod zabudowę obiektem kubaturowym w postaci domu wczasowego. Ponadto organ wskazał, że sporządzona została dokumentacja polegająca na naniesieniu granic działki wywłaszczonej położonej w U. oznaczonej w chwili wywłaszczenia jako dz. [...] i [...] na aktualną mapę zasadniczą wraz ze spisem działek wchodzących w całości lub w części w granice obszaru, z uwzględnieniem dokumentacji archiwalnej tj. załącznika do lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia 6.12.1960 r. Sporządzona przez geodetę uprawnionego dokumentacja potwierdziła, iż dz. [...] wchodzi w skład wywłaszczonej działki [...]. Ponadto z dokumentacji wynika, że na obszarze obejmującym w dacie wywłaszczenia dz. [...] inwestor nie planował budowy obiektów kubaturowych w postaci budynków wczasowo-wypoczynkowych. Na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia 14.11.1994 r. gmina U. stała się z mocy prawa właścicielem działki, z której w wyniku podziałów geodezyjnych została wydzielona dz. [...]. Organ wskazał, że w dniu 15 marca 2022 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna połączona z wizją na nieruchomości. Ponadto Burmistrz Miasta U. przedłożył szereg dokumentów archiwalnych stanowiących o realizacji celu wywłaszczenia określonego w akcie notarialnym z dnia [...]
Biorąc pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy Starosta [...] stwierdził, że w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako dz. [...] usytuowanej w granicy dz. [...] , objętej wywłaszczeniem w 1962 r., nie zostały spełnione przesłanki warunkujące jej zwrot na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela. Wskazał, że nieruchomość oznaczona w dacie wywłaszczenia jako dz. [...] wpisuje się w obszar, na którym nastąpiła realizacja celu wywłaszczenia.
Organ podkreślił, że oceny zbędności nieruchomości należy dokonywać przez pryzmat charakteru inwestycji, z powodu której doszło do wywłaszczenia, a w sytuacji, gdy celem wywłaszczenia była realizacja obiektów stanowiących tzw. infrastrukturę złożoną, wieloetapową, realizowaną przez dłuższy czas, należy przyjąć, iż poszczególne obiekty wchodzące w jej skład, stanowią elementy tej inwestycji. Przy planowaniu powstania ośrodka wczasowo - wypoczynkowego w U., nie każde miejsce miało być zabudowane konkretnym obiektem. Charakter takiej inwestycji bezspornie zawierał w sobie przestrzeń bez zabudowy w postaci np. zieleni, parkingów, ścieżek, dróg oraz innej niezbędnej infrastruktury towarzyszącej. W związku z tym organ stwierdził, że takie zagospodarowanie nieruchomości stanowiło realizację celu wywłaszczenia pn.: Budowa ośrodka wczasowo-wypoczynkowego w U.
Organ podniósł, że uwzględnienie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest uzależnione od ustalenia, iż nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tylko nieruchomość, która spełnia wskazane w przepisie art. 137 ust. 1 u.g.n. warunki, może być uznana za zbędną i w konsekwencji zwrócona byłym właścicielom lub ich spadkobiercom. Zadaniem organu orzekającego w tym zakresie jest więc ustalenie, czy nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Organ podkreślił, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym istnieje ugruntowany pogląd, iż w przypadku wywłaszczenia nieruchomości pod inwestycję obejmującą swym zasięgiem wielohektarowy obszar (w tym przypadku ośrodek wczasowo-wypoczynkowy), cel wywłaszczenia uznaje się za zrealizowany nie tylko w razie wybudowania na objętych wywłaszczeniem nieruchomościach konkretnych budynków, ale również innych obiektów związanych z potrzebami wczasowiczów oraz z prawidłowym funkcjonowaniem ośrodka wczasowo-wypoczynkowego. Dotyczy to zatem wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę ośrodka - takich jak budynki wczasowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze (chodniki).
Wojewoda Śląski, w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez stronę skarżącą, decyzją z dnia 10 stycznia 2025 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że według ustaleń dokonanych w niniejszej sprawie, cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany. W umowie z [...] wskazano, że zgodnie z zaświadczeniem o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z 6 grudnia 1960 r. wydanym przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K., wywłaszczenie nastąpiło na cele związane z budową ośrodka wczasowo-wypoczynkowego w U. Organ podniósł, że w aktach sprawy znajdują się mapy zieleni sporządzone przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Geodezyjne Gospodarki Komunalnej w K. z 10 listopada 1970 r., na podstawie których, zgodnie ze zleceniem Starosty [...] z 21 lipca 2022 r. uprawniony geodeta opracował mapę, na którą naniósł m.in. obszar działki nr [...]. Porównanie załącznika graficznego dołączonego do ww. zaświadczenia z mapą zieleni sporządzoną przez geodetę pokazuje, iż przedmiotowa działka objęta była wywłaszczeniem i znajdowała się częściowo na terenach oznaczonych jako zieleń niska oraz zieleń wysoka urządzona (zgodnie z legendą zawartą w mapach zieleni), a ponadto zlokalizowany był na niej parking. Dokumentacja ta potwierdza, że od początku działka była powiązana funkcjonalnie z realizacją przedmiotowej inwestycji.
Organ podkreślił, że w ramach ustaleń, czy doszło do realizacji celu wywłaszczenia w niniejszej sprawie, nie można pominąć dokumentów odnoszących się do parceli nr [...]oraz [...], z których powstała działka nr[...]. Dodał, że biegły z listy Wojewody [...] – Z. W., w sporządzonej 3 lutego 1994 r. wycenie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] wskazał, iż działka ta zabudowana jest obiektem garażowym oraz większą część powierzchni działki zajmują place parkingowe i dojazdy (wybudowane w 1964 r.) wykonane z elementów betonowych (trylinki), a pozostała część działki porośnięta jest trawą. Z operatu szacunkowego sporządzonego 7 grudnia 1998 r. przez rzeczoznawcę majątkowego wynika, że działka nr [...] użytkowana była jako teren parkingu i zieleni oraz stanowiła w przeważającej części utwardzony plac parkingowy z trylinki, a poza placem parkingowym znajdował się trawnik. Jako dowody w sprawie przyjęto również zdjęcia lotnicze pozyskane z Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w Warszawie, pochodzące z lat: 1973, 1983, 1992, 1994, 1998, potwierdzające, że przedmiotowa działka stanowiła częściowo teren porośnięty drzewami oraz utwardzony duży obszar na miejsca postojowe. Dopiero fotografia z 2003 r. przedstawiała inny obraz zagospodarowania działki, tj. wybudowanie zaplecza socjalno – warsztatowego Jednostki Ratowniczo – Gaśniczej w U.
Następnie organ podniósł, że przy ocenie, czy miała miejsce realizacja celu, jakim jest budowa ośrodka wczasowo-wypoczynkowego, należy uwzględniać nie tylko powstanie budynków, w których mogą wypoczywać ludzie, lecz również infrastrukturę i urządzenia służące osobom korzystającym z niego. Ośrodek wczasowo - wypoczynkowy jest bowiem pojęciem ogólnym i obejmuje zarówno domy wypoczynkowe, usługowo-handlowe, ośrodki zdrowia, budynki rekreacyjne, jak np. basen, garaże, parkingi, zieleń, ciągi piesze, drogi, a także instalacje podziemne (wodociągi, gazociągi, sieć kanalizacyjną itp.) oraz nadziemne (np. linie energetyczne) umożliwiające właściwe korzystanie z takiego założenia urbanistycznego, które są niezbędne do jego prawidłowego funkcjonowania (wyroki WSA w Krakowie: z 2 października 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 872/15; z 7 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 35/24). Pogląd taki dominuje od wielu lat w orzecznictwie sądowym.
Wojewoda Śląski stwierdził, że w przeprowadzonym postępowaniu Starosta [...] prawidłowo zastosował przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Zagospodarowanie przedmiotowej działki prowadzi do wniosku, iż stanowi ona część kompleksu, jakim jest ośrodek wczasowo-wypoczynkowy wraz z infrastrukturą umożliwiającą właściwe korzystanie z takiego założenia urbanistycznego, tworzącego funkcjonalną i spójną całość. Dodał, że nie można tracić z pola widzenia faktu, iż taka inwestycja stanowi swego rodzaju złożony makroorganizm urbanizacyjny, który rządzi się zasadami uwzględniającymi potrzeby osób korzystających z tego ośrodka. Wobec tego, przeznaczenie przedmiotowej działki na parking oraz tereny zielone, należy uznać za realizujące cel wywłaszczenia. Roszczenie o zwrot nieruchomości w powyższych okolicznościach nie może być uwzględnione w całości, ani w części.
W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący – reprezentowani przez pełnomocnika będącego radcą prawnym – podnieśli zarzut naruszenia w sprawie przepisów prawa materialnego, tj.: - 1) art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm., zwanej dalej u.z.t.w.n.) poprzez ich błędne niezastosowanie i odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położoną w U. w sytuacji, gdy nieruchomość ta stała się zbędna na cel wywłaszczenia ze względu na niezrealizowanie celu wywłaszczenia; -2) art. 137 ust. 1 i 2 w zw. z art. 216 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 6 u.z.t.w.n. poprzez ich błędną wykładnię i "przyjęcie, że realizacja celu wywłaszczenia w postaci budowy ośrodka wczasowo-wypoczynkowego w U. opisanego w sposób bardzo ogólny nie wymaga zagospodarowania całej działki [...] położonej w U. będącej przedmiotem wywłaszczenia zgodnie z konkretnym celem wywłaszczenia tej działki, co w praktyce uniemożliwia zwrot nawet części wywłaszczonej nieruchomości bez względu na realizację celu wywłaszczenia"; - 3) art. 21 ust. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) poprzez niedokonanie zwrotu nieruchomości, pomimo jej niewykorzystania na cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia - co stanowi naruszenie konstytucyjnego prawa do własności oraz jego prawnej ochrony.
Ponadto skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: - 1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej k.p.a.), poprzez nieustalenie przez organ istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, co doprowadziło do błędnych wniosków o zrealizowaniu celu wywłaszczenia na działce nr [...], pomimo braku dowodów wskazujących na realizację celu wywłaszczenia na obszarze całej działki objętej wnioskiem.
W związku z powyższym, skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zastępstwa prawnego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Na rozprawie pełnomocnik skarżących podtrzymał skargę i podniósł, że cel wywłaszczenia powinien być określony precyzyjnie, a wszelkie niejasności powinny być interpretowane na korzyść skarżących. Dodał, że obecnie na działce działa jednostka ratowniczo – gaśnicza, a nie taki był cel wywłaszczenia.
Pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę. Podkreślił, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a późniejsze zagospodarowanie gruntu nie ma znaczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a. określa, jakie naruszenia prawa stanowią podstawę uwzględnienia skargi.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji według kryterium zgodności z prawem, stwierdzić należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż przy wydaniu decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w gminie U., obręb U., oznaczonej jako dz. Nr[...] , stanowiącej własność Skarbu Państwa w trwałym zarządzie Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w C.
Z materiału dokumentacyjnego zawartego w aktach administracyjnych wynika, że wywłaszczenie nieruchomości oznaczonej jako dz.[...], z której w wyniku zmian geodezyjnych powstała przedmiotowa nieruchomość oznaczona jako dz.[...], nastąpiło na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] zawartej w formie aktu notarialnego, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Zgodnie zaś z art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przepisy rozdziału 6 działu 111 (w zakresie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości), stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Natomiast według art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Na podstawie art. 137 ust. 1 tej ustawy, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo; 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Przepis art. 137 ust. 2 cytowanej ustawy określa, że jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.
Podkreślenia wymagało, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014r. sygn. P 38/11, art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje się nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r. zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym, nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli lub ich spadkobierców te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia.
W niniejszej sprawie organ zobowiązany był ustalić, czy wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia.
Prawidłowo przy tym organ ustalił sam cel wywłaszczenia – wskazując, że w akcie notarialnym z dnia [...] powołane zostało zaświadczenie Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 6.12.1960 r. o lokalizacji szczegółowej Nr [...] zatwierdzające lokalizację szczegółową budowy ośrodka wczasowo-wypoczynkowego na terenie położonym w J.
W ramach oceny, że organ prawidłowo ustalił cel wywłaszczenia przedmiotowej działki podkreślenia wymagało, że przejście na rzecz Skarbu Państwa własności tej działki nastąpiło w drodze umowy notarialnej z dnia [...] , na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a zatem ponad 60 lat temu, w całkowicie innych warunkach ustrojowych. Z tego powodu – jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 czerwca 2017 r., sygn. I OSK 2625/16 - interpretacja celu wywłaszczenia powinna uwzględniać realia, w jakich ono następowało. Kryteria oraz standardy oceny sposobu formułowania i znaczenia celu wywłaszczenia zależne są bowiem między innymi od okresu, w jakim dochodziło do wywłaszczenia (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. I OSK 2625/16). Wymagania dotyczące szczegółowości określenia celu wywłaszczenia powinny być adekwatne do standardów stosowania prawa z daty wydania aktu wywłaszczeniowego, a nie z daty dokonywania kontroli. Podniesione zatem w tym zakresie zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.
Dodać poza tym należało, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, w sprawie nie doszło do "rekonstrukcji celu wywłaszczenia na podstawie dokumentów powstałych już po wywłaszczeniu". Dokumenty powołane przez organy obydwu instancji, pochodzące z dat późniejszych niż powyższy akt notarialny, stanowiły bowiem podstawę ustalenia, że doszło do realizacji wymienionego celu wywłaszczenia, a nie ustalenia, jaki był cel tego wywłaszczenia, co wynika z treści decyzji wydanych w sprawie. Przede wszystkim wynika z nich – wbrew twierdzeniom skargi - że powstał ośrodek wczasowo–wypoczynkowy w U. Takie ustalenie znajduje się bowiem u podstaw takich stwierdzeń organu odwoławczego, jak choćby to, że przeznaczenie przedmiotowej działki uzasadnia wniosek, iż stanowiła ona część kompleksu, jakim jest ośrodek wczasowo-wypoczynkowy wraz z infrastrukturą umożliwiającą właściwe korzystanie z takiego założenia urbanistycznego, tworzącego funkcjonalną i spójną całość. Nie sposób przyjąć, aby nie było w tym stwierdzeniu zawarte kluczowe ustalenie, że ten ośrodek wczasowo-wypoczynkowy powstał.
Natomiast w związku z ustaleniem, że celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była budowa ośrodka wczasowo-wypoczynkowego, zasadnie Wojewoda Śląski stwierdził, iż dla wykazania, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, wystarczające jest ustalenie, że wywłaszczona działka została zagospodarowana, jako fragment infrastruktury tego ośrodka tj. czy to pod zabudowę, czy pod infrastrukturę techniczną czy pod tereny zielone.
Jak bowiem podkreślił organ odwoławczy, cytując w tym zakresie pogląd wyrażony w orzecznictwie – który podzielił Sąd rozpoznający niniejszą sprawę - w przypadku realizacji takiej inwestycji, o wykorzystaniu na cel wywłaszczenia świadczy nie tylko zabudowanie domami wczasowymi, ale także inne zagospodarowanie niż zabudowa, w tym pozostawienie terenów zielonych (wyroki NSA: z 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1519/14; z 30 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2999/15; z 30 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 670/16; wyroki WSA w Krakowie: z 11 października 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 942/23; z 25 października 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 1027/23).
W powyższym zakresie Wojewoda Śląski podniósł, że w aktach sprawy znajdują się mapy zieleni sporządzone przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Geodezyjne Gospodarki Komunalnej w K. z 10 listopada 1970 r., na podstawie których, zgodnie ze zleceniem Starosty [...] z 21 lipca 2022 r. uprawniony geodeta opracował mapę, na którą naniósł m.in. obszar działki nr[...] . Porównanie załącznika graficznego dołączonego do zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z 6 grudnia 1960 r. z mapą sporządzoną przez geodetę pokazuje, iż przedmiotowa działka objęta była wywłaszczeniem i znajdowała się częściowo na terenach oznaczonych jako zieleń niska oraz zieleń wysoka urządzona (zgodnie z legendą zawartą w mapach zieleni), a ponadto zlokalizowany był na niej parking.
Na tej podstawie prawidłowo zatem organ wskazał, że dokumentacja ta potwierdza, iż od początku działka była powiązana funkcjonalnie z realizacją przedmiotowej inwestycji.
Natomiast kwestionując te ustalenia, pełnomocnik skarżących podniósł w skardze, że aktualnie działka jest zabudowana budynkiem jednostki Ratowniczo – Gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej w U. oraz parkingiem, z czego można wywieść wniosek, że zagospodarowanie terenu nie odpowiada pierwotnym zamierzeniom.
Co do tego argumentu wskazać należało, że umknęło pełnomocnikowi skarżących, iż od daty sporządzenia omawianych wyżej map zieleni z 10 listopada 1970 r., upłynęło ponad pięćdziesiąt lat. Z tego powodu, aktualny stan zagospodarowania działki - w tym wskazane w skardze posadowienie na niej budynku jednostki Ratowniczo – Gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej w U. - nie może być odnoszony do ustaleń dotyczących okoliczności sprzed pięćdziesięciu lat – w tym okresie nastąpiły bowiem istotne zmiany, które także zostały udokumentowane w materiale dowodowym, szczegółowo opisanym w decyzji. Zmiany te obrazują m.in. zdjęcia lotnicze, a poza tym liczne inne dokumenty powołane w decyzjach przez organy obu instancji. W szczególności zdjęcia lotnicze z lat: 1973, 1983, 1992, 1994, 1998 – jak podkreślił organ odwoławczy - potwierdzają, że przedmiotowa działka stanowiła częściowo teren porośnięty drzewami oraz utwardzony duży obszar na miejsca postojowe, a dopiero fotografia z 2003 r. przedstawiała inny obraz zagospodarowania działki, tj. wybudowanie zaplecza socjalno – warsztatowego Jednostki Ratowniczo – Gaśniczej w U. Natomiast zmiany te – co wymaga podkreślenia – nie stanowią tych okoliczności, które są podstawą wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Jak bowiem prawidłowo stwierdził organ odwoławczy, "jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to późniejsze wykorzystanie części gruntu na inny cel nie czyni tego gruntu zbędnym na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej". Według utrwalonej linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego - w stosunku do wywłaszczeń dokonanych w odległym czasie konieczne jest także uwzględnienie, że podmiot dysponujący w wyniku wywłaszczenia prawem do nieruchomości, w toku wykonywania swego prawa mógł i może następczo zmieniać zagospodarowanie terenu, pod warunkiem pierwotnego użycia na cel wywłaszczenia (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. I OSK 2625/16). Istotne znaczenie ma zatem ustalenie – o czym była mowa wyżej – czy w związku z realizacją celu wywłaszczenia, jakim była budowa ośrodka wczasowo-wypoczynkowego, przedmiotowa działka została pierwotnie wykorzystana na cel wywłaszczenia. O tym zaś świadczy - jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym - także inne zagospodarowanie niż zabudowa, w tym pozostawienie terenów zielonych.
Dla realizacji przedmiotowego celu wystarczający jest zatem nawet stan zagospodarowania sprowadzający się do pozostawienia terenów zielonych. Tym bardziej jest nim stan stwierdzony w oparciu o mapy zieleni z 1970 r., według których – jak już była o tym mowa - przedmiotowa działka znajdowała się częściowo na terenach oznaczonych jako zieleń niska oraz zieleń wysoka urządzona (zgodnie z legendą zawartą w mapach zieleni), a ponadto zlokalizowany był na niej parking. Zdjęcia lotnicze wymienione w decyzji również potwierdzają ustalenia, że przedmiotowa działka stanowiła częściowo teren porośnięty drzewami oraz utwardzony duży obszar na miejsca postojowe.
Prawidłowo zatem stwierdził organ odwoławczy, że ustalone przeznaczenie przedmiotowej działki uzasadnia wniosek, iż stanowiła ona część kompleksu, jakim jest ośrodek wczasowo-wypoczynkowy wraz z infrastrukturą umożliwiającą właściwe korzystanie z takiego założenia urbanistycznego, tworzącego funkcjonalną i spójną całość.
Wobec tego, zasadnie organ ten wskazał, że przeznaczenie przedmiotowej działki na parking oraz tereny zielone, należy uznać za realizujące cel wywłaszczenia. W konsekwencji - roszczenie o zwrot nieruchomości w powyższych okolicznościach nie może być uwzględnione w całości, ani w części.
W podsumowaniu wskazać należało, że prawidłowo organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.
Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, w szczególności spełniającego warunki określone w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Przede wszystkim w sprawie nie doszło do naruszenia wymienionych w skardze przepisów Konstytucji RP.
W tych okolicznościach brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem decyzji organów obydwu instancji, wydanych na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a..
W związku z powyższym, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.
Powołane orzeczenia sądowe dostępne są na stronie; orzeczenia.nsa.gov.pl.