II SA/Gl 405/22

II SA/Gl 405/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Edyta Kędzierska
Krzysztof Nowak
Stanisław Nitecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 maja 2022r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 11 stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 29 czerwca 2021 r. adw. M.Z. i działający z upoważnienia M. O. (dalej jako strona lub skarżący) wystąpił do Prezydenta Miasta C. z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na sprawowanie opieki nad żoną. Prezydent Miasta C. decyzją z 30 lipca 2021 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 2 pkt. 2, art. 3. Art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił stronie przyznania wnioskowane świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ ten przywołał stosowne przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak również przedstawił sytuację faktyczną związaną z niezbędnością opieki przez stronę nad niepełnosprawną żona. Jako zasadniczy powód odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego podkreślono, że strona posiada prawo do świadczenia emerytalnego, a brak jest regulacji prawnych pozwalających na przyznanie świadczenia wyrównawczego.
W imieniu stronu odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie wniósł jej pełnomocnik. W odwołaniu tym podniesiono zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego a w szczególności art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 17 ust. 5 pkt. 2a tej ustawy oraz art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a przywoływanego aktu. W motywach odwołania przedstawiono argumentację przemawiającą za jego uwzględnieniem.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z 4 października 2021 r. nr SKO.4106.903.2021 wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał stosowne regulacje z ustawy o świadczeniach rodzinnych, aby w dalszej kolejności odnieść się do zarzutów podniesionych w odwołaniu i we wskazaniach co do dalszego przebiegi przedmiotowego postępowania wskazał, że organ pierwszej instancji w przypadku nie zmienionego stanu faktycznego w sprawie co do niezbędności sprawowania opieki nad żoną strony, przyzna stronie wnioskowane świadczenia począwszy od następnego dnia po zawieszeniu posiadanej emerytury, tak aby zachować pełną ciągłość świadczeń.
Prezydent Miasta C. decyzją z 16 listopada 2021 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 2 pkt. 2, art. 3. Art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił stronie przyznania wnioskowane świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał stosowne przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak również przedstawił sytuację faktyczną związaną z niezbędnością opieki przez stronę nad niepełnosprawną żona. Jako powód odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia organ pierwszej instancji wskazał, że strona pomimo stosownego pouczenia, w dalszym ciągu posiada świadczenie emerytalne i nie dokonała jego zawieszenia, a tym samym nie spełnia wymogów do jego otrzymania.
Pismem z 23 listopada 2021 r. pełnomocnik strony wniósł odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie. W odwołaniu tym podniesiono zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego a w szczególności art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez odwoływanie się do przesłanki powstania niepełnosprawności oraz wskazano na błędne zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt. 2a tej ustawy w sytuacji, gdy w rozpoznawanej sprawie przepis ten nie może być zastosowany. W odwołaniu tym wskazano także na błędną interpretację art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a przywoływanego aktu polegającą na tym, że pobieranie świadczenia emerytalnego jest przesłanką negatywna dla otrzymania wnioskowanego świadczenia. W motywach odwołania przedstawiono argumentację przemawiającą za jego uwzględnieniem z licznym odwołaniem się do stanowisk prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z 11 stycznia 2022 r. nr SKO.4106.1365.2021 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał stosowne regulacje z ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w dalszej kolejności przedstawił działania i ustalenia organu pierwszej instancji poczynione w ramach ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu i podkreślił, że nie są one zasadne i nie mogą stanowić o podstawie uwzględnienia wniesionego odwołania, tym bardziej, że w uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy zaakcentował, że żadna z podnoszonych okoliczności nie mogła stanowić podstawy odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy zaakcentował, że strona oświadczyła w ramach prowadzonego postępowania, że zawieszenia prawa do emerytury dokona do otrzymaniu świadczenia pielęgnacyjnego. W stanie faktycznym i prawnym rozpoznawanej sprawy w ocenie organu odwoławczego strona nie spełnia wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia, ponieważ w dalszym ciągu pobiera świadczenie emerytalne, a jest to przesłanka negatywna dla jego otrzymania. W konkluzji swoich rozważań organ odwoławczy ponownie podkreślił, że jedyna przeszkoda w otrzymaniu przez stronę świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie przez nią świadczenia emerytalnego.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która reprezentowana przez adw. M. Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej podniesiono zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, a to art. 17 ust. 1 pkt. 1 lit. a ustawy o świadczeniach poprzez przyjęcie, że pobieranie przez wnioskodawcę emerytury stanowi negatywną przesłankę przyznania przedmiotowego świadczenia. W motywach skargi przedstawiono argumentację przemawiającą za jej uwzględnieniem i podkreślono, że organy administracji publicznej opowiedziały się za literalnym odczytaniem przepisów ustawy mającej w sprawie zastosowanie i odwołano się do stanowiska zaprezentowanego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 poz. 137) wykazała, że decyzja ta nie narusza wymogów prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. Nr 2325 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny jest czytelny i w tym zakresie nie występują wątpliwości. Sytuacja odmiennie przedstawia się w kontekście interpretacji norm prawnych mających zastosowanie w sprawie. Mając na uwadze powyższe stwierdzenie niezbędnym jest przybliżenie stanu normatywnego w rozpoznawanej sprawie.
Stosownie do postanowień art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Po myśli ust. 1a przywołanego przepisu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma osób będących opiekunem faktycznym dziecka lub osobą będącą rodziną zastępczą spokrewnioną, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zgodnie z treścią ust. 1 b przywołanego przepisu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Stosownie do postanowień ust. 5 wskazanego powyżej przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: osoba sprawująca opiekę: ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego albo ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna. Przedmiotowe świadczenie nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki: pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, względnie została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu. Przywoływane świadczenie nie przysługuje jeżeli na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; albo też członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, jak również na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, albo też na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Po przedstawieniu stanu normatywnego przyjdzie odnieść się do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy i zestawienia go z treścią przywołanych przepisów prawa. Stan faktyczny w sprawie został ustalony w sposób, który nie budzi istotniejszych wątpliwości i co także istotne w skardze do tutejszego Sądu nie podnosi się zarzutu wadliwości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Istota sporu między skarżącym reprezentowanym przez profesjonalnego pełnomocnika, a organami administracji publicznej sprowadza się wyłącznie do interpretacji postanowień przywołanego powyżej art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie organów administracji fakt pobierania przez skarżącego świadczenia emerytalnego jest jedyna i wyłączną przesłanką negatywną możliwości skutecznego ubiegania się o wnioskowane świadczenie. Skarżący i jego pełnomocnik stoją na odmiennym stanowisku, a mianowicie takim, że nie jest to przesłanka odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, a organy winny zastosować inny sposób interpretacji obowiązujących regulacji prawnych.
Zestawienie stanu prawnego ze stanem faktycznym ustalonym w ramach przedmiotowego postępowania pozwala uznać, że kwestionowane rozstrzygnięcia organów administracji publicznej obu instancji zasługują na utrzymanie w mocy. Organy te zasadnie podnoszą, że przesłanką negatywną otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego jest posiadanie prawa do świadczenia emerytalnego i jego pobieranie. Przesłanka ta wynika wprost z przepisu prawa i organy te zobowiązane są do jego respektowania. Odwoływanie się przez pełnomocnika skarżącego do zasad zamieszczonych w Konstytucji oraz do innych zasad wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa nie może być uwzględnione. Podkreślić należy, że w świetle obowiązującej regulacji prawnej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie posiadającej prawo do świadczenia emerytalnego jest możliwe jedynie wówczas, gdy osoba taka zawiesi posiadane prawo do świadczenia emerytalnego i przyznanie wnioskowanego świadczenia nastąpi dopiero z chwilą zawieszenia prawa do świadczenia emerytalnego.
Analiza akt administracyjnych oraz rozstrzygnięć organów administracji publicznej obu instancji pozwala dostrzec, że organ odwoławczy w swojej pierwszej decyzji wydanej w rozpoznawanej sprawie stwierdził w sposób jednoznaczny, że z chwilą przedłożenia dokumentu potwierdzającego zawieszenie prawa do świadczenia emerytalnego organ pierwszej instancji obowiązany będzie przyznać wnioskowane świadczenie. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji zwrócił się do skarżącego o przedłożenie stosownego dokumentu potwierdzającego zawieszenie prawa do emerytury. W ramach prowadzonych czynności procesowych skarżący oświadczył, że o zawieszenie emerytury wystąpi wyłącznie wówczas, gdy będzie miał przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W świetle tych ustaleń przyjdzie stwierdzić, że organy administracji publicznej obu instancji podjęły wszelkie możliwe działania zmierzające do tego, aby umożliwić skarżącemu otrzymanie wnioskowanego świadczenia, ponieważ organ odwoławczy mocą swojego rozstrzygnięcia przesądził o niezbędności przyznania tego świadczenia skarżącemu, w przypadku sprawowania przez niego opieki nad żoną. Z kolei organ pierwszej instancji ponownie prowadząc postępowanie administracyjne postępował zgodnie ze wskazaniami zawartymi w decyzji kasacyjnej. W konsekwencji uznać należy, że organy te dopełniły wymogów wynikających z treści art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz treści art. 7 tego aktu , a zatem poinformowały stronę o warunkach, które musza być spełnione, aby mogła otrzymać wnioskowane świadczenie. Ponadto podejmowane przez nie działania miały umocowanie w przepisach prawa, a tym samym zarzuty formułowane przez pełnomocnika skarżącego nie mogły zostać uwzględnione. Wbrew bowiem jego twierdzeniom w przypadku pobierania świadczenia emerytalnego nie jest dopuszczalna wykładnia prokonstytucyjna postanowień ustawy o świadczeniach rodzinnych. Także nie jest dopuszczalna inna wykładnia niż ta, którą zastosowały wypowiadające się w sprawie organy, a mianowicie wykładnia literalna.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.