II SA/GL 392/25

II SA/Gl 392/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-07-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Krzysztof Nowak /przewodniczący/
Renata Siudyka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 34 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 146 par. 1 , art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant specjalista Ewa Bojarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2025 r. sprawy ze skargi T.K. na akt Prezydenta Miasta J. z dnia 14 stycznia 2025 r. nr DU.513.93.1.2025.AS w przedmiocie wynagrodzenia kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu w sprawie dotyczącej opłaty za pobyt członka rodziny w DPS 1) uchyla zaskarżony akt; 2) oddala skargę w pozostałym zakresie; 3) zasądza od Prezydenta Miasta J. na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym aktem, nr DU.513.93.1.2025.AS z dnia 14 stycznia 2025 r., Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. (organ) odmówił T. K. (także kurator, skarżący) przyznania wynagrodzenia za czynności kuratorskie w postępowaniu administracyjnym.
Organ wyjaśnił między innymi, że w myśl art. 263 Kodeksu postępowania administracyjnego do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji . Organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty związane z rozstrzygnięciem sprawy. Dalej zacytował fragmenty wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego odnoszące się do wynagrodzenia kuratora. Organ stwierdził, że złożonych przez kuratora wyjaśnień nie wynika, aby podejmował skuteczne działania uzasadniające zwrot poniesionych przez niego kosztów.
Z akt sprawy wynika, że na wniosek organu adwokat T. K., postanowieniem Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] r., sygn. akt [...] został ustanowiony kuratorem dla nieobecnej A. G. (strona) celem ochrony jej praw z powodu nieobecności w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organ w sprawie ustalenia opłaty za pobyt rodzica w domu pomocy społecznej.
Pismem z dnia 5 maja 2023 r. organ zawiadomił kuratora o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia dla strony opłaty za pobyt jej matki w domu pomocy społecznej.
Pismem z dnia 3 czerwca 2023 r. organ wezwał kuratora do złożenia wyjaśnień w sprawie określenia sytuacji majątkowej, mieszkaniowej i zdrowotnej strony i zakreślił termin do ich złożenia na piśmie.
Decyzją z dnia 22 września 2023 r. organ postanowił ustalić opłatę za pobyt matki strony w pieczy zastępczej oraz zobowiązać stronę do dokonywania ustalonych opłat. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO) po rozpatrzeniu odwołania strony reprezentowanej przez kuratora, decyzją z dnia 14 grudnia 2023 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w całości. pomocy społecznej.
Pismem z dnia 24 czerwca 2024 r. organ wezwał kuratora do złożenia wyjaśnień w sprawie określenia sytuacji majątkowej, mieszkaniowej i zdrowotnej A. G. i zakreślił termin do ich złożenia na piśmie, a następnie pismem z dnia 31 lipca 2024 r. organ zawiadomił go o wszczęciu postepowania administracyjnego w sprawie ustalenia dla A. G. (strona) opłaty za pobyt jej matki w domu pomocy społecznej od dnia 1 kwietnia 2014 r. w związku ze zmianą sytuacji dochodowej jej matki.
Decyzją z dnia 16 października 2024 r. organ postanowił ustalić opłatę za pobyt matki strony w pieczy zastępczej oraz zobowiązać stronę do dokonywania ustalonych opłat. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO) po rozpatrzeniu odwołania sporządzonego przez kuratora działającego na rzecz strony, decyzją z dnia 12 grudnia 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w całości.
Skarżący, pismem z dnia 25 września 2024 r. zwrócił się do organu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.
W wezwaniu z dnia 16 października 2024 r. organ wystąpił do skarżącego o przedłożenie na piśmie zestawienia/specyfikacji kosztów i wykonanych czynności w związku z pełnieniem funkcji kuratora.
W dniu 8 listopada 2024 r. skarżący przedłożył organowi żądane zestawienie.
W piśmie z dnia 14 stycznia 2025 r. organ odmówił skarżącemu przyznania wynagrodzenia za czynności kuratorskie w postępowaniu administracyjnym uznając, że nie znajduje podstaw prawnych do jego przyznania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej i niekierowanie się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Wniósł o uwzględnienie skargi, uchylenie zaskarżonego aktu w całości, uznanie przez Sąd w wyroku uprawnienia skarżącego do otrzymania wynagrodzenia w kwocie 4 428 zł jako kuratorowi osoby nieznanej z miejsca pobytu oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowoadministracyjnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podkreślił, że nie tylko podejmował skuteczne działania realizujące obowiązek kuratora ale też sporządzał w imieniu strony odwołania do SKO. Stwierdził, że jego wniosek o przyznanie mu wynagrodzenia wobec nakładu pracy i własnych kosztów jakie poniósł jest zasadny. We wskazanym zakresie przywołał stanowisko Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 388/13.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym akcie.
W piśmie z dnia 13 maja 2025 r. skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w skardze. Podkreślił, że przez ponad dwa lata od daty ustanowienia go kuratorem strony finansuje postępowanie z własnych środków, działa zgodnie ze swoja wiedzą, a także poświęca swój czas. Stwierdził, że stanowisko organu jest niezrozumiałe i poniżające.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z kolei z ostatnio powołanym przepisem sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że zaskarżony akt narusza prawo w sposób uzasadniający jego uchylenie.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest ocena, czy organ prawidłowo odmówił przyznania skarżącemu wynagrodzenia za czynności kuratorskie.
Poza sporem jest, że skarżący na wniosek organu został postanowieniem Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] r., sygn. akt [...] został ustanowiony kuratorem dla nieobecnej A. G. celem ochrony jej praw z powodu nieobecności w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organ w sprawie ustalenia opłaty za pobyt rodzica w domu pomocy społecznej.
Spór w sprawie sprowadza się do zasadności żądania zasądzenia wynagrodzenia na rzecz adwokata działającego jako kurator osoby nieznanej z miejsca pobytu w postępowaniu administracyjnym, wyznaczonego na wniosek organu, przez sąd powszechny.
Wbrew stanowisku organu kuratorowi ustanowionemu dla strony postępowania administracyjnego przysługuje z tytułu pełnionej przez niego funkcji wynagrodzenie pomimo, że wysokość tego wynagrodzenia ani zasady i tryb jego przyznawania nie zostały unormowane w przepisach k.p.a. ani w przepisach szczególnych.
W zakresie sposobu określania wysokości wynagrodzenia kuratora dla osoby nieobecnej, nieznanej z miejsca pobytu, Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 278/12, z uwzględnieniem zmian przepisów, które miały miejsce po jego wydaniu. NSA uznał, że wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustanowionego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. należy do kosztów postępowania administracyjnego. Stanowisko to koreluje z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88, (publ. OSNC 1990/1/11), w uzasadnieniu której SN stwierdził, że wynagrodzenie za sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony ze względu na jej charakter ściśle związany z konkretnym postępowaniem administracyjnym uzasadnia traktowanie tego wynagrodzenia w ramach kosztów postępowania administracyjnego.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por.: wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 930/14, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Po 38/16, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 577/16, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 529/17, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 643/18, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 24 stycznia 2023 r. sygn.,. akt I SA/Rz 640/22) podkreślono, że przeciwne stanowisko nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą RP jako Państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Nie można bowiem przyjąć, by w demokratycznym państwie prawnym jednostka ponosiła konsekwencje ewidentnych błędów i zaniedbań prawodawcy. Koniecznym jest w takiej sytuacji odszukanie w systemie prawa przepisów, których zastosowanie w drodze analogii pozwoliłoby na wypełnienie zaistniałej luki prawnej, nieuzupełnionej przez ustawodawcę. Lukę tę w wyjątkowych przypadkach wypełnić można w drodze analogii.
Stosunek prawny istniejący między organem administracji i przedstawicielem dla nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego. Jego elementem jest obowiązek wykonania przez wyznaczoną osobę niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela osoby nieobecnej, z czym wiąże się prawo kuratora do uzyskania wynagrodzenia za podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony czynności, przy uwzględnieniu nakładu pracy i poniesionych wydatków, generowanych rodzajem sprawy i stopnia jej zawiłości. W przedmiotowej sprawie znajdują zatem zastosowanie przepisy Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2018r., poz. 536) oraz przepisy określające wynagrodzenie adwokackie w innej sprawie tj. § 14 ust. 1 pkt 1) lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z póżn. zm.) w wysokości 480,00 zł.
W konsekwencji uznać należało, że organ wydając zaskarżony akt odmawiając przyznania skarżącemu wynagrodzenia działał z naruszeniem prawa, tj. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę stanowisko wyrażone powyżej odnośnie zasadności wniosku o przyznanie wynagrodzenia i konieczności wyjaśnienia kwestii wysokości wynagrodzenia, z uwzględnieniem zawiłości danej sprawy i nakładu pracy kuratora.
W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 536), które regulują wynagrodzenie kuratora działającego w podobnym charakterze. Uznał jednocześnie, że wniosek o uznanie przez Sąd w wyroku uprawnienia skarżącego do otrzymania wynagrodzenia w kwocie 4 428 zł jako kuratorowi osoby nieznanej z miejsca pobytu za niezasadny.
W ponownie prowadzonym postępowaniu do organu należeć będzie ustalenie wynagrodzenia kuratora, mając powyższe na uwadze, z uwzględnieniem nakładu jego pracy, a także ustalenie, czy wydatki wskazane przez skarżącego były uzasadnione i związane bezpośrednio z rozstrzygnięciem sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że skarżący - wykonując czynności kuratora - nie działał w charakterze adwokata, gdyż nie świadczył pomocy prawnej w rozumieniu ustawy o adwokaturze.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.