II SA/GL 384/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2023-06-29
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dodatek węglowypomoc społecznagospodarstwo domoweźródło ogrzewaniapostępowanie administracyjneprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiustawa o dodatku węglowymwsaskarżącydecyzja administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania dodatku węglowego, uznając, że organy nie zebrały wystarczających dowodów na temat sytuacji skarżącej.

Skarżąca F.C. złożyła wniosek o dodatek węglowy, który został odrzucony przez Prezydenta Miasta J. i utrzymany w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach. Organy uznały, że skarżąca nie spełnia kryteriów samotnego gospodarstwa domowego i nie podjęła kroków do wyodrębnienia lokalu. WSA w Gliwicach uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy nie zebrały wystarczających dowodów, aby prawidłowo ocenić sytuację faktyczną skarżącej, w szczególności w kontekście przepisów dotyczących gospodarstw domowych zamieszkujących pod jednym adresem.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania skarżącej F.C. dodatku węglowego. Organ pierwszej instancji, Prezydent Miasta J., odmówił przyznania dodatku, argumentując, że skarżąca nie spełnia kryteriów osoby samotnie gospodarującej, gdyż mieszka w budynku, gdzie piętro zajmuje inne gospodarstwo domowe, a źródło ogrzewania jest współdzielone. Dodatkowo, skarżąca nie podjęła formalnych kroków w celu wyodrębnienia swojego lokalu i nadania mu odrębnego adresu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało tę decyzję w mocy, podtrzymując argumentację organu pierwszej instancji. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucając niewłaściwą interpretację przepisów, w szczególności art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym. Sąd uznał skargę za zasadną. W uzasadnieniu wskazano, że organy nie poczyniły wystarczających ustaleń faktycznych, aby prawidłowo ocenić sytuację skarżącej. W szczególności, nie zebrano wystarczających dowodów na temat ilości gospodarstw domowych pod jednym adresem oraz braku możliwości ustalenia odrębnego adresu do 30 listopada 2022 r., co było kluczowe w świetle nowelizacji ustawy. Sąd podkreślił, że przepisy te miały na celu objęcie pomocą jak największej liczby gospodarstw domowych, nawet tych zamieszkujących pod jednym adresem, jeśli stanowią odrębne jednostki i korzystają z odrębnych lub współdzielonych źródeł ogrzewania. Z uwagi na wadliwość postępowania dowodowego, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy nie poczyniły wystarczających ustaleń faktycznych, aby prawidłowo ocenić sytuację skarżącej i zastosować przepisy dotyczące dodatku węglowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie zebrały wystarczających dowodów w zakresie ilości gospodarstw domowych pod jednym adresem oraz braku możliwości ustalenia odrębnego adresu do 30 listopada 2022 r., co było kluczowe dla prawidłowego zastosowania przepisów ustawy o dodatku węglowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.d.w. art. 2 § 1

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § 3c

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § 3d

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

K.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 2

p.p.s.a. art. 119 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków art. 27a § 1

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków art. 27g § 1

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw art. 50 § 1

Ustawa z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych art. 26 § 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie poczyniły wystarczających ustaleń faktycznych w zakresie ilości gospodarstw domowych pod jednym adresem oraz braku możliwości ustalenia odrębnego adresu do 30 listopada 2022 r. Brak możliwości ustalenia odrębnego adresu lokalu z przyczyn formalnych (np. zapisy planu zagospodarowania przestrzennego) nie wyklucza przyznania dodatku węglowego.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja jest co najmniej przedwczesna. Przeprowadzone w sprawie postępowanie obarczone jest wadami wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów postępowania, w szczególności postępowania dowodowego.

Skład orzekający

Wojciech Gapiński

przewodniczący

Aneta Majowska

członek

Renata Siudyka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dodatku węglowego w kontekście gospodarstw domowych zamieszkujących pod jednym adresem oraz braku możliwości ustalenia odrębnego adresu lokalu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dodatkiem węglowym i nowelizacjami ustawy w 2022 roku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego (dodatek węglowy) i pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego przez organy administracji, nawet w skomplikowanych sytuacjach rodzinnych i mieszkaniowych.

Dodatek węglowy: Czy brak odrębnego adresu lokalu to koniec nadziei na pomoc?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 384/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Renata Siudyka /sprawozdawca/
Wojciech Gapiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1692
art. 2 ust. 1, 3c, 3d
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi F. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 stycznia 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/280/2023/1037 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia 28 grudnia 2022 r. nr [...].
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 28 grudnia 2022 r. nr [...], Prezydent Miasta J. (organ I instancji), na podstawie art. 2 ust. 1, 3, 3c, 3d, 15, 15b, 15c, 15d, art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (obecnie: t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 141 z późn. zm.- dalej "u.d.w.") w nawiązaniu do art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2236) oraz na podstawie art. 7, art. 40, art. 41, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. -dalej: "K.p.a.") odmówiono F.C. (skarżąca ) prawa do dodatku węglowego.
Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 9 listopada 2022 r. wpłynął wniosek skarżącej prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe, o wypłatę dodatku węglowego. Skarżąca wskazała, że mieszka w budynku, w którym głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe. Z deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z dnia 10 lutego 2022 r. wynika, że do ogrzewania domu służy kocioł na paliwo stałe.
Podczas wywiadu przeprowadzonego w dniu 1 grudnia 2022 r. ustalono, że skarżąca zamieszkuje parter domu. Mieszkanie składa się z 2 pokoi, spiżarni, kuchni i łazienki. Do mieszkania wchodzi się z zewnętrznej klatki schodowej. Strona utrzymuje się z własnych dochodów. Dom jest opalany współdzielonym źródłem ciepła - piec na węgiel. Skarżąca oświadczyła również, że nie poczyniła żadnych kroków formalnych w celu wyodrębnienia nowego adresu dla zajmowanego lokalu. Z oświadczeń skarżącej z dnia 7 grudnia 2022 r. oraz z dnia 14 grudnia 2022 r. wynika, że ze względu na zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie spełnia wymogów formalnych ustanowienia odrębnej własności lokalu.
Organ I instancji przywołał treść art. 2 ust. 1 i 2 u.d.w. wskazując, że skarżąca nie spełnia przesłanki osoby fizycznej samotnie zamieszkującej i gospodarującej, gdyż piętro domu zamieszkuje inne gospodarstwo domowe. Zauważył, że osoby w podeszłym wieku zazwyczaj potrzebują pomocy ze strony rodziny. Stwierdził, że w dniu 29 września 2022 r. na adres ul. [...] w J. został przyznany dodatek węglowy.
Końcowo organ I instancji wskazał, iż podczas wywiadu potwierdził fakt zamieszkiwania pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych ogrzewanych współdzielonym źródłem ciepła. Natomiast skarżąca nie podjęła działań związanych z ustaleniem odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla swojego lokalu, jak również nie spełnia przesłanki osoby fizycznej samotnie zamieszkującej i gospodarującej.
W odwołaniu skarżąca wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia. Oświadczyła, że jest osobą samotnie zamieszkującą odrębny lokal. Utrzymuje się samodzielnie z własnej emerytury, robi zakupy, płaci rachunki. W jej mieszkaniu znajduje się pełne wyposażenie. Do lokalu prowadzi odrębne wejście z klatki schodowej. Poczuła się dotknięta uwagami organu I instancji dotyczącymi jej wieku. Podkreśliła ponadto, że do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwości nadania osobnego numeru dla jej lokalu. Wyraziła opinię, że spełnia warunki do przyznania dodatku węglowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO), po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 27 stycznia 2023 r. nr SKO.PSW.41.5/280/2023/1037, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu SKO przedstawiło przebieg postępowania według chronologii zdarzeń. Wskazało, że zgodnie z deklaracją z dnia 10 lutego 2022 r. dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw w budynku przy ul. [...] w J. zainstalowanym i użytkowanym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, zasilany węglem, z funkcją c.o., natomiast we wniosku o przyznanie dodatku węglowego skarżąca wskazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe. Następnie SKO przywołało brzmienie przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia oraz podało, że treść notatki służbowej z dnia 1 grudnia 2022 r. potwierdza ustalenia dokonane przez organ I instancji o zamieszkiwaniu pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa współdzielonego źródła ogrzewania. Z wywiadu środowiskowego oraz oświadczenie skarżącej z dnia 1 grudnia 2022 r. wynika, że skarżąca nie podjęła prawem wymaganych działań mających na celu ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach. Zdaniem SKO skarżąca nie spełnia przesłanek ustawowych uprawniających do przyznania dodatku węglowego, a zaskarżona decyzja organu I instancji zasługuje na utrzymanie w mocy.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca zaskarżyła decyzję zarzucając jej naruszenie art. 2 ust. 3c u.d.w., poprzez niewłaściwą interpretację. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazała, że art. 2 ust. 3c u.d.w. nie stanowi, by wymagana była wszczęta procedura o wydzielenie odrębnego adresu lokalu. Podkreśliła, że nie ma możliwości nadania nowego adresu lokalowi znajdującemu się w budynku na potrzeby dodatku węglowego, a każda próba wyodrębnienia adresu lokalu spotkała się z odmową Urzędu Miasta.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym w trybie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i argumentacje prawną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) określonego przejawu działalności administracji publicznej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. - dalej "p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Oceniając wydane w sprawie decyzje w wyżej wskazanym zakresie kognicji Sąd w składzie rozpoznającym sprawę uznał, że wniesiona skarga jest zasadna.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli Sądu jest Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (SKO) z dnia 27 stycznia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą odmówiono skarżącej przyznania dodatku węglowego.
Materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm. – dalej "u.d.w."), a w szczególności art. 2 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego, jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Zgodnie z art. 2 ust. 2 u.d.w. przez gospodarstwo domowe rozumie się:
1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo
2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe), (art.2 ust. 2), natomiast przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3).
Ustawodawca mocą art. 50 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967, obowiązującego od 20 września 2022 r.) w ustawie o dodatku węglowym wprowadził w art. 3 regulację odnoszącą się do sytuacji zamieszkiwania pod jednym adresem więcej niż jednego gospodarstwa domowego. Zgodnie z brzmieniem dodanego ust. 3a i 3b-w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (ust. 3a), w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (ust. 3b).
Kolejną nowelizacją, obowiązującą od 3 listopada 2022 r., na podstawie art. 26 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2236) rozszerzono ww. regulację o kolejne zapisy. Mianowicie w myśl art. 2 ust. 3c w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. W tym przypadku gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową (art. 2 ust. 3d zd. 1 i 2).
Stosownie natomiast do treści art. 2 ust. 9 u.d.w. wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. Wnioski o wypłatę dodatku węglowego złożone po dniu 30 listopada 2022 r. pozostawia się bez rozpoznania (ust. 10). Skarżąca w dniu 9 listopada 2022 r. złożyła wniosek o wypłatę dodatku węglowego (karta nr 1 akt administracyjnych), zatem wniosek ten winien zostać rozpoznany.
Dodatkowo Sąd wskazuje, że całokształt powołanych regulacji pozwala dojść do wniosku, że zmierzają one, przy odformalizowaniu procedury, do objęcia pomocą finansową w postaci dodatku węglowego jak największej liczby gospodarstw domowych, uprawniając, a jednocześnie obligując, organy gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) do wnikliwego, wszechstronnego zbadania sytuacji faktycznej, w tym w zakresie źródeł ciepła rodzaju stosowanych paliw w gospodarstwach domowych i to nie tylko tych, co do których wpłynął wniosek o wypłatę dodatku węglowego, ale także tych, co do których organ jest w posiadaniu informacji wskazujących na to, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy.
W uzasadnieniu projektu ustawy (druk IX.2471) stwierdzono, że: "Projektowana regulacja ma na celu zapewnienie wsparcia dla dużej grupy gospodarstw domowych w Polsce, w tym również gospodarstw najuboższych energetycznie, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, w tym kosztów opału. Proponowane wsparcie finansowe w postaci dodatku węglowego wspomoże budżety domowe oraz zwiększy poczucie bezpieczeństwa energetycznego i socjalnego. Tym samym przyczyni się do ograniczenia negatywnych skutków sytuacji międzynarodowej na te z gospodarstw domowych, dla których główne źródło ciepła zasilane jest paliwami stałymi. Proponowane rozwiązania związane z wypłatą dodatku węglowego uzupełniono o inne regulacje, o tożsamym celu, czyli zwiększeniu bezpieczeństwa energetycznego państwa."
W rezultacie, przepisy ustawy o dodatku węglowym zobowiązują organ do ustalenia, np. w drodze wywiadu środowiskowego rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego w gospodarstwach domowych prowadzonych na terenie gminnym, jak również rodzaju paliwa używanego do ogrzewania budynków w tych gospodarstwach. Wobec braku szczegółowych ustaleń organów w powyższym zakresie, wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia należy ocenić, jak już podniesiono, jako wydane przedwcześnie. Przepisy ustawy wyposażają bowiem właściwe organy gminy w bardzo szeroki wachlarz uprawnień procesowych po to, by umożliwić udzielenie pomocy w postaci dodatku węglowego jak największej liczbie gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw została złożona przez osoby zamieszkujące pod tym samym co skarżąca adresem w dniu 10 lutego 2022 r. (karta nr 2 akt administracyjnych). Z przeprowadzonego w dniu 1 grudnia 2022 r. wywiadu środowiskowego wynika natomiast, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zajmując parter domu pod wskazanym adresem. Do mieszkania skarżącej wchodzi się z zewnętrznej klatki schodowej. Skarżąca utrzymuje się z własnych dochodów, robi zakupy, płaci rachunki. Dom jest opalany kotłem grzewczym na węgiel, który stanowi współdzielone źródło ciepła. Skarżąca oświadczyła, że nie poczyniła kroków formalnych w celu wyodrębnienia lokalu, który zajmuje. W piśmie z dnia 7 grudnia 2022 r. skarżąca dodatkowo wyjaśniła, że zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie jest możliwe nadanie odrębnego numeru dla jej lokalu (karta 7 akt adm.). Natomiast w piśmie z dnia 14 grudnia 2022 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie powtórnego wywiadu środowiskowy w celu wyjaśnienia wątpliwości co do prowadzenia przez nią jednoosobowego gospodarstwa domowego.
W związku z powyższym na organie spoczywał obowiązek ustalenia, czy w sprawie zaistniały okoliczności będące warunkiem zastosowania wyjątku od zasady określonej w art. 2 ust. 3b u.d.w. Mowa tutaj o ustaleniach zarówno w zakresie ilości gospodarstw domowych zamieszkujących pod danym adresem, jak również braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych.
W ocenie Sądu akta administracyjne przedłożone do sprawy uniemożliwiają zweryfikowania ustaleń organu I instancji w odniesieniu do przyznania dodatku węglowego w dniu 28 września 2022 r. na ww. adres (str. 2 decyzji organu I instancji). Nie poddawało się również weryfikacji ustalenie przez organ prowadzenia pod jednym adresem odrębnych gospodarstw domowych. Organ oparł się wyłącznie o stwierdzenie zawarte w notatce z wywiadu z dnia 1 grudnia 2022 r., z którego wynika, że skarżąca utrzymuje się z własnych dochodów, korzysta ze współdzielonego źródła ogrzewania i nie podjęła formalnych działań zmierzających do wyodrębnienia lokalu. Organy nie odniosły się do oświadczeń skarżącej z dnia 7 grudnia 2022 r. oraz z dnia 14 grudnia 2022 r., w których podkreślała, że ze względu na zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie spełnia wymogów formalnych ustanowienia odrębnej własności lokalu.
Sąd zauważa, iż treść art. 2 ust. 15a u.d.w. przewiduje źródła informacji, które właściwy organ dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego zobowiązany jest uwzględnić. Wymienione źródła informacji nie stanowią ponadto katalogu zamkniętego. Na gruncie przedmiotowej sprawy brak jednak jakichkolwiek ustaleń w ww. zakresie, pomimo wyraźnego obowiązku wynikającego z treści przywołanego przepisu.
W odniesieniu natomiast do przesłanki braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, Ustawodawca nie wprowadził wymogu, aby wskazana okoliczność "braku możliwości ustalenia odrębnego adresu" mogła być ustalona wyłącznie na skutek podjęcia formalnych kroków prowadzących do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego bądź też wymagane było potwierdzenia wskazanej okoliczności konkretnym dowodem. Uwzględnić bowiem należy, że zgodnie z przepisem art. 2 ust. 3d u.d.w. regulacja opisana w art. 2 ust. 3c wskazanej ustawy znajduje zastosowanie do odrębnych gospodarstw domowych, które zajmują odrębny lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu.
Uzasadnione wydaje się, o czym ostatecznie rozstrzygną organy, że brak możliwości wyodrębnienia lokalu wynikająca z zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, iż aktualizuje obowiązek rozpoznania wniosku skarżącej, jako żądania wypłaty dodatku węglowego dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania.
Natomiast z treść przepisu art. 2 ust. 3c u.d.w. expressis verbis wynika, że w opisanej powyżej sytuacji, czyli zgłoszenia żądania wypłaty dodatku węglowego dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, wyłączone jest stosowanie przepisów art. 2 ust. 3a-3b u.d.w.
W doktrynie zauważa się, że z dniem 3 listopada 2022 r. zmieniono ważne zasady dotyczące ustalenia prawa do dodatku węglowego. Jedną z ważniejszych zmian jest przyznanie prawa do dodatku gospodarstwom domowym, które co prawda mają jeden adres, ale faktycznie stanowią odrębne jednostki i posiadają niezależne źródła ciepła. Przepisy dotyczące dwóch gospodarstw domowych usytuowanych pod jednym adresem stanowią odpowiedź na liczne sytuacje, w których faktycznie i bezsprzecznie odrębne gospodarstwa domowe z powodów stricte formalnych otrzymywały tylko jeden dodatek węglowy, co w wielu przypadkach stanowiło nie tylko swoistą "niesprawiedliwość", ale generowało konflikty związane z podziałem dodatku między kilka gospodarstw domowych (P. Mrozek, P. Piskozub, A. Sobolewska, Dodatek mieszkaniowy, energetyczny, węglowy i od innych źródeł ciepła, Warszawa 2022).
O zasadności wniosku o wypłatę dodatku węglowego dla odrębnego gospodarstwa domowego rozstrzyga zatem nie tylko to, czy wniosek złożono dla tego samego adresu miejsca zamieszkania, ale także i to czy pod tym samym adresem odrębne gospodarstwo domowe zajmuje odrębny lokal i wykorzystuje oddzielne lub współdzielone źródła ogrzewania.
Zdaniem Sądu organy nie poczyniły wystarczających ustaleń czy w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki wymagane do przyznania wnioskowanego świadczenia. Decyzja jest co najmniej przedwczesna. Zgromadzony materiał dowodowy nie był, w ocenie Sądu, wystarczający ani w odniesieniu do ustalenia ilości gospodarstw, ani też niemożności ustalenia odrębnego adresu do 30 listopada 2022 r. Powyższe wymagało przeprowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego. Organ winien dopuścić z urzędu dowody przemawiające za wyjaśnieniem sprawy, podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Przeprowadzone w sprawie postępowanie obarczone jest wadami wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów postępowania, w szczególności postępowania dowodowego.
Uzasadnienie przyszłej decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 2 ust. 3c-3d u.d.w. oraz przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych załatwianej sprawy, powinno odnosić się do ustawowych warunków przyznania dodatku węglowego dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, które obejmują: zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych, brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. oraz wykorzystywania przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania.
Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI