II SA/GL 38/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-05-24
NSAAdministracyjneŚredniawsa
zasiłek pielęgnacyjnyniepełnosprawnośćświadczenia rodzinnepostępowanie administracyjneprawo proceduralnekontrola sądowaorgan administracjidecyzja administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego, uznając prawidłowość przyznania świadczenia za okres od marca 2022 r. do lutego 2023 r., jednocześnie wskazując na konieczność rozpatrzenia wniosku za okres od lutego 2020 r. do lutego 2022 r.

Skarga dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego. Skarżący zarzucał błędne rozpatrzenie odwołania, nieuwzględnienie okresu od lutego 2020 r. do lutego 2022 r. oraz brak podstaw prawnych i faktycznych decyzji. Sąd uznał, że przyznanie świadczenia za okres od marca 2022 r. do lutego 2023 r. było prawidłowe. Kwestia świadczenia za wcześniejszy okres nie została rozstrzygnięta przez organ I instancji, a sąd odwoławczy nie mógł jej rozpoznać ze względu na zasadę dwuinstancyjności. Sąd oddalił skargę, podkreślając obowiązek organu I instancji do rozpatrzenia wniosku za okres od lutego 2020 r. do lutego 2022 r.

Sprawa dotyczyła skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego. Skarżący domagał się zmiany decyzji przyznającej zasiłek, wskazując na wadliwe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, które zostało skorygowane wyrokiem Sądu Rejonowego. Świadczenie zostało przyznane za okres od 1 marca 2022 r. do 28 marca 2023 r., a następnie od 1 marca 2023 r. do 29 lutego 2024 r. Skarżący podniósł jednak, że jego sprawa za okres od 1 lutego 2020 r. do 28 lutego 2022 r. nie została rozpatrzona, domagając się przyznania świadczenia za ten okres na podstawie milczącej zgody organu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, uznając prawidłowość przyznania świadczenia za wskazany okres, ale zwróciło uwagę organowi I instancji na konieczność rozpatrzenia wniosku za okres od lutego 2020 r. do lutego 2022 r. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając organowi II instancji m.in. błędne przyjęcie zakresu odwołania, nieuwzględnienie okresu od lutego 2020 r. do lutego 2022 r. oraz brak podstaw prawnych i faktycznych decyzji. Sąd, analizując sprawę, uznał, że przyznanie świadczenia za okres od marca 2022 r. do lutego 2023 r. nastąpiło zgodnie z prawem. Kwestia świadczenia za okres od lutego 2020 r. do lutego 2022 r. nie została rozstrzygnięta przez organ I instancji. Sąd podkreślił, że rozstrzygnięcie w tym zakresie przez organ odwoławczy mogłoby naruszyć zasadę dwuinstancyjności, a orzeczenie negatywnie wpłynęłoby na sytuację prawną skarżącego. W związku z tym Sąd oddalił skargę, jednocześnie wskazując na obowiązek organu I instancji do niezwłocznego rozpatrzenia wniosku skarżącego za okres od 1 lutego 2020 r. do 28 lutego 2022 r.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie może rozpoznać wniosku dotyczącego okresu nieobjętego decyzją organu I instancji i odwołaniem, gdyż mogłoby to naruszyć zasadę dwuinstancyjności i negatywnie wpłynąć na sytuację prawną strony.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rozpatrzenie przez organ odwoławczy wniosku o świadczenie za okres nieobjęty decyzją organu I instancji naruszyłoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Ponadto, orzeczenie w tym zakresie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację prawną skarżącego, pozbawiając decyzję o przyznaniu świadczenia przymiotu ostateczności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (5)

Główne

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych art. 16 § 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych art. 16 § 3

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Błędne przyjęcie przez SKO, że odwołanie dotyczyło przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od 1 marca 2022 r. do 28 lutego 2023 r. Brak uwzględnienia przez SKO otrzymanego odwołania w części dotyczącej terminu od 1 lutego 2020 r. do 28 lutego 2022 r. Brak odpowiedniego rozpatrzenia sprawy przez SKO zgodnie z treścią odwołania i wyjście poza ramy odwołania. Brak wskazania podstaw prawnych wydania decyzji przez SKO. Brak podania podstawy faktycznej i prawnej w uzasadnieniu decyzji SKO. Brak przeprowadzenia przez SKO rozprawy, dodatkowego postępowania i postępowania wyjaśniającego zgodnie z treścią odwołania.

Godne uwagi sformułowania

Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przede wszystkim było by to orzeczenie negatywnie wpływające na sytuację prawną skarżącego. Decyzja o przyznaniu świadczenia utraciłaby bowiem przymiot ostateczności. Niezależnie od tego wydanie rozstrzygnięcia w tym zakresie przez organ odwoławczy mogłoby stanowić naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Uchybienia w tym zakresie mogą skutkować konsekwencjami wynikającymi z bezczynności organu (przewlekłości postępowania) przewidzianego przepisami k.p.a.

Skład orzekający

Wojciech Gapiński

przewodniczący

Grzegorz Dobrowolski

sprawozdawca

Artur Żurawik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego w kontekście rozpatrywania wniosków o świadczenia, obowiązki organów w zakresie rozpatrywania wniosków o świadczenia za okresy nieobjęte decyzjami."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku rozstrzygnięcia przez organ I instancji i próby rozszerzenia zakresu postępowania przez organ II instancji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowe problemy proceduralne w postępowaniu administracyjnym dotyczącym świadczeń, w szczególności kwestię rozpatrywania wniosków za okresy nieobjęte decyzjami i zasadę dwuinstancyjności.

Nierozpatrzony wniosek o zasiłek: czy sąd administracyjny może naprawić błąd organu?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 38/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-05-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik
Grzegorz Dobrowolski /sprawozdawca/
Wojciech Gapiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 323
art. 16
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.),, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 listopada 2023 r. nr SKO-PSŚ/41.5/3225/2023/22866/ w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 3 marca 2023 roku A. M. wystąpił do Wójta Gminy T. o zmianę decyzji 2 marca 2020 roku, nr [...] o przyznaniu mu zasiłku pielęgnacyjnego. Wskazał, że rozstrzygnięcie to zostało wydane na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, które okazało się wadliwie i zostało zmienione wyrokiem Sądu z dnia [...] roku. Ustaleń w tym zakresie dokonano na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r., sygn. akt [...], który zmienił orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim.
W związku z tym, iż w/w wyrok uprawomocnił się z dniem [...] r. świadczenie przyznano (w wysokości 215,84 zł miesięcznie) decyzją z dnia 4 października 2023 r. nr [...] na okres od 1 marca 2022 r. do 28 marca 2023 r. z uwagi na to iż, decyzją nr [...] z dnia 5 maja 2023 r. przyznano zasiłek pielęgnacyjny na okres od 1 marca 2023 do 29 lutego 2024 r. (zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności).
Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat. Wskazał, że sprawa jego świadczenia za okres od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 28 lutego 2022 r. nie została rozpatrzona. Wskazał, że "jeśli nie ma decyzji odmowie za nierozpatrzony okres oraz brak informacji o tym w uzasadnieniu, należy domniemać iż za sprawą milczącej zgody organu świadczenie pielęgnacyjne za okres od 01.02.2020 roku do 28.02.2022 roku zostało przyznane i jeśli organ I instancji twierdzi inaczej to powinien ponad wszelką wątpliwość to udowodnić, zgodnie Konstytucją RP z art. 7 Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa".
Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Uznało, że świadczenie za okres wskazany w decyzji organu I instancji zostało ustalone prawidłowo (zgodnie z orzeczeniem). Zwróciło również organowi I instancji uwagę, że o konieczności rozpatrzenia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres 1 lutego 2020 r. do 28 lutego 2022 r. w związku z decyzją z dnia 2 marca 2020 r. Nr [...].
Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat. Zaskarżając decyzję organu II instancji "w części" zarzucił SKO w Katowicach:
- błędne przyjęcie, iż odwołanie dotyczyło przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od 1 marca 2022 r. do 28 lutego 2023 r.,
- brak uwzględnienia otrzymanego odwołania w części, dotyczącego terminu od 1 lutego 2020 r do 28 lutego 2022r,
- brak odpowiedniego rozpatrzenia sprawy zgodnie z treścią odwołania i wyjście poza ramy odwołania,
- brak wskazania podstaw prawnych wydania decyzji z dnia 24 listopada 2023 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, o takiej treści oraz formie,
- brak podania podstawy faktycznej i prawnej w uzasadnieniu decyzji z dnia 24 listopada 2023 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach,
- brak przeprowadzenia zgodnie z treścią odwołania rozprawy, dodatkowego postępowania i postępowania wyjaśniającego przez organ II instancji.
Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Zgodnie z art. 16 ust.2 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 323) zasiłek pielęgnacyjny przysługuje niepełnosprawnemu dziecku, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Osobie, która ukończyła 75 lat. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życie legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia.
W świetle akt sprawy obecnie skarżący został zaliczony do osób niepełnosprawnych od 15 października 1998 r. na mocy wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r., sygn. akt [...], który zmienił orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Woj. Śl. . Wyrok stal się prawomocny z dniem [...] r. W związku z powyższym zaskarżoną decyzją organ I instancji przyznał stronie świadczenie od 1 marca 2022 r. do 28 lutego 2023 r. , natomiast decyzją z dnia 15 maja 2023 r. Nr [...] przyznano stronie świadczenie od dnia złożenia wniosku od 1 marca 2023 r. do 29 lutego 2024 r. (zgodnie z orzeczeniem). Okoliczności powyższe są niesporne i nie są ani przez organ ani przez stronę kwestionowane. Jednocześnie Sądu uznaje, że przyznanie świadczenia za wspomniany okres nastąpiło zgodnie z prawem.
Pozostaje do rozważenia zarzut skargi dotyczący przyznania skarżącemu świadczenia za okres od dnia 1 lutego 2020 r. do 28 lutego 2022 r. Organ I instancji nie rozstrzygnął w tym zakresie. Nie jest to jednak uchybienie uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim było by to orzeczenie negatywnie wpływające na sytuację prawną skarżącego. Decyzja o przyznaniu świadczenia utraciłaby bowiem przymiot ostateczności. Niezależnie od tego wydanie rozstrzygnięcia w tym zakresie przez organ odwoławczy mogłoby stanowić naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Sąd, w ślad za stanowiskiem organu odwoławczego, podkreśla, że organ I instancji jest zobowiązany do rozstrzygnięcia w zakresie wniosku strony o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 lutego 2020 r. do 28 lutego 2022 r. Powinno nastąpić to bez zbędnej zwłoki. Uchybienia w tym zakresie mogą skutkować konsekwencjami wynikającymi z bezczynności organu (przewlekłości postępowania) przewidzianego przepisami k.p.a.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI