II SA/Gl 361/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-07-18
NSAAdministracyjneWysokawsa
postępowanie egzekucyjnegrzywna w celu przymuszenianadzór budowlanyzabezpieczenie obiektunieruchomośćobowiązek niepieniężnyegzekucja administracyjnawsa

WSA w Gliwicach oddalił skargę na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do zabezpieczenia zrujnowanego obiektu, uznając działania organu egzekucyjnego za zgodne z prawem.

Skarżący T.Z. zaskarżył postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku zabezpieczenia byłego szpitala. Organ egzekucyjny nałożył grzywnę, argumentując, że obowiązek nie został wykonany w całości, a dotychczasowe działania skarżącego były niewystarczające i prowizoryczne. Skarżący podnosił trudności finansowe, pogodowe oraz działania osób trzecich. WSA oddalił skargę, stwierdzając, że organ egzekucyjny działał zgodnie z prawem, a grzywna w celu przymuszenia jest środkiem nacisku, a nie karą, i jej wysokość nie podlega miarkowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę T.Z. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (ŚWINB) utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w wysokości 10.000 zł. Grzywna została nałożona za niewykonanie w całości obowiązku zabezpieczenia zrujnowanego obiektu byłego szpitala przy ul. [...] w B., wynikającego z decyzji PINB z dnia 3 czerwca 2024 r. Skarżący podnosił, że nie jest możliwe wykonanie wszystkich zobowiązań w krótkim terminie z uwagi na wielkość nieruchomości, wysokie nakłady finansowe oraz warunki atmosferyczne. Twierdził również, że jego prace zabezpieczające są niszczone przez osoby trzecie. WSA oddalił skargę, uznając, że organ egzekucyjny działał zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd podkreślił, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności ostatecznej decyzji administracyjnej, a grzywna w celu przymuszenia jest środkiem nacisku mającym na celu skłonienie zobowiązanego do wykonania obowiązku, a nie karą. Sąd stwierdził, że dotychczasowe działania skarżącego były niewystarczające, a prowizoryczne ogrodzenie nie spełniało wymogów trwałego zabezpieczenia. WSA wskazał, że wykonanie obowiązku nie jest uzależnione od możliwości finansowych czy warunków pogodowych, a skarżący odpowiada za jego realizację. Sąd zaznaczył, że w przypadku wykonania obowiązku, nałożona grzywna podlega umorzeniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jest związany ostateczną decyzją administracyjną i nie może jej weryfikować.

Uzasadnienie

Sąd powołuje się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym organ egzekucyjny nie jest władny uchylać, zmieniać ani weryfikować ostatecznej decyzji administracyjnej, która stanowi tytuł wykonawczy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.e.a. art. 6 § par. 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 1a § pkt 12 lit. b

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 29 § par. 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 119 § par. 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 121 § par. 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 122 § par. 1 i 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 125 § par. 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pr. bud. art. 83 § ust. 1

Prawo budowlane

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności ostatecznej decyzji administracyjnej. Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem nacisku, a nie karą, i jej wysokość nie podlega miarkowaniu. Częściowe wykonanie obowiązku nie zwalnia z obowiązku jego całościowego wykonania. Prowizoryczne zabezpieczenia nie spełniają wymogów trwałego zabezpieczenia obiektu.

Odrzucone argumenty

Trudności finansowe i pogodowe usprawiedliwiają niewykonanie obowiązku w terminie. Działania osób trzecich uniemożliwiają wykonanie obowiązku. Ogrodzenie z siatki na drewnianych palach stanowi trwałe zabezpieczenie.

Godne uwagi sformułowania

grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym organ egzekucyjny nie jest władny uchylać, zmieniać czy też w inny sposób weryfikować ostateczną decyzję administracyjną grzywna winna być na tyle wysoka, by w ocenie zobowiązanego nieopłacalne było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku

Skład orzekający

Tomasz Dziuk

przewodniczący sprawozdawca

Krzysztof Nowak

sędzia

Renata Siudyka

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących grzywny w celu przymuszenia w postępowaniu egzekucyjnym, zakres kontroli sądu administracyjnego w sprawach egzekucyjnych, charakter obowiązku zabezpieczenia obiektu budowlanego."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego obowiązku zabezpieczenia obiektu budowlanego i zastosowania grzywny w celu przymuszenia. Może być mniej bezpośrednio stosowalna do innych rodzajów obowiązków niepieniężnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie środków egzekucyjnych w sytuacji zaniedbania obowiązków przez właściciela nieruchomości zagrażającej bezpieczeństwu. Pokazuje też granice argumentacji strony skarżącej w kontekście przepisów egzekucyjnych.

Czy można uniknąć grzywny za zaniedbanie, tłumacząc się brakiem pieniędzy i wandalizmem?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 361/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-07-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Nowak
Renata Siudyka
Tomasz Dziuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 6 par. 1, art. 1 a pkt 12 lit. b, art. 29 par. 1, art. 119, art. 122 par. 1 i 2, art. 121 par. 4, , art. 125 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lipca 2025 r. sprawy ze skargi T. Z. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 19 grudnia 2024 r. nr WINB-WOA.7722.325.2024.PG w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia i ustalenia opłaty za wydanie postanowienia oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 października 2024 r., wydanym na podstawie art. 2 § 1 pkt 10, art. 5 § 1 pkt 1, art. 64a § 1 pkt 1, art. 119 § 1, art. 121 § 2, art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 479, dalej "u.p.e.a.") oraz art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego (t.j. Dz.U. z 2023, poz. 682 ze zm.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. (PINB) nałożył na T.Z. ("zobowiązany", "skarżący") grzywnę w wysokości 10.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego z dnia 16 września 2024 r. nr [...], ustalając jednocześnie opłatę za wydanie tego postanowienia w wysokości 68 zł.
W tym samym postanowieniu PINB wezwał ponadto zobowiązanego do uiszczenia grzywny w terminie 7 dni na podany rachunek bankowy pod rygorem ściągnięcia w trybie egzekucji administracyjnej, a także do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia 16 września 2024 r. nr [...] tj. :
1. zabezpieczenia obiektu - byłego szpitala "[...]" przy ul. [...] w B., stwarzającego zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi i mienia poprzez:
- wykonanie trwałego ogrodzenia w celu uniemożliwienia wejścia osobom trzecim na teren wokół budynku i do obiektu będącego w złym stanie technicznym,
- trwałe zaślepienie otworu w fundamencie budynku, a następnie uzupełnienie ziemią otworu w gruncie powstałego wskutek osunięcia się fragmentu ziemi przy fundamencie budynku do piwnic,
- zamurowanie otworu - uzupełnienie ściany na poziomie I kondygnacji przy klatce schodowej (nad ścianą, w której znajdują się ubytki),
- uzupełnienie ubytków w zewnętrznej warstwie ściany przy klatce schodowej, które umożliwiają wspięcie się po niej na I kondygnację,
- usunięcie luźnych elementów zwisających ze stropu I kondygnacji tj. fragmentów tynku i metalowych elementów,
- trwałe zaślepienie otworów powstałych w stropie budynku na poziomie I kondygnacji,
2. trwałe zabezpieczenie studzienek znajdujących się na terenie zielonym wokół budynku, które nie posiadają pokryw,
3. umieszczenie na budynku i na ogrodzeniu informacji o stanie zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz o zakazie wstępu do budynku,
- w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego postanowienia, gdyż w razie nie wykonania obowiązku w wyznaczonym terminie będzie orzeczone wykonanie zastępcze.
W uzasadnieniu PINB przypomniał treść decyzji z dnia 3 czerwca 2024 r. nr [...], nakazującej zobowiązanemu wykonanie zabezpieczenia obiektu - byłego szpitala "[...]" przy ul. [...] w B., stwarzającego zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi i mienia, wskazując na czym to zabezpieczenie ma polegać, a także przypomniał okoliczności, w których doszło do wydania tej decyzji. PINB wyjaśnił także, że w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 1 sierpnia 2024 r. oraz w dniu 11 września 2024 r. stwierdzono, że nie wykonano w całości nakazu wynikającego z tej decyzji. W dniu 1 sierpnia 2024 r. stwierdzono, że poza zasypaniem otworu w gruncie przy fundamencie piwnic i umieszczeniu tabliczek o treści "wstęp wzbroniony" nakazów wynikających z decyzji PINB nie wykonano, a w konsekwencji w dniu 12 sierpnia 2024 r. wystosowano do zobowiązanego upomnienie. W trakcie zaś następnej kontroli w dniu 11 września 2024 r. stwierdzono, że budynek po byłym szpitalu nie jest skutecznie zabezpieczony. Istnieje bezpośredni dostęp na teren, na którym znajduje się budynek, poprzez zawalone fragmenty starego ogrodzenia, w ogrodzeniu brak jest ciągłości. Właściciel nie wykonał nowego, trwałego ogrodzenia, brak tablic ostrzegawczych, nie zabezpieczono dziur w stropie, nie zabezpieczono dostatecznie otworu w ziemi przy fundamencie (możliwość wejścia do obiektu), nie usunięto zwisających ze stropu elementów, nie zamurowano fragmentu ściany na poziomie I kondygnacji przy klatce schodowej (możliwość wejścia). PINB dodał, że brak dostatecznego zabezpieczenia obiektu i terenu potwierdza również pismo Komisariatu Policji [...] w B. z dnia 16 lipca 2024 r.
PINB wyjaśnił jednocześnie, że w dniu 16 września 2024 r. wydany został tytuł wykonawczy wraz z wnioskiem o zastosowanie środka egzekucyjnego tj. grzywny celem przymuszenia. Zaakcentował przy tym, że z istoty obowiązku nałożonego na właściciela nieruchomości powyższą decyzją PINB z dnia 3 czerwca 2024 r. wynika, że dopiero całościowe wykonanie tego obowiązku doprowadzi do realizacji celu, dla którego decyzja została wydana. Natura tego obowiązku jest bowiem niepodzielna.
PINB wskazał również, że wymierzając grzywnę wziął pod uwagę zagrożenia dla zdrowia i życia osób, jakie stwarza nieskuteczne zabezpieczenie terenu i budynku przed dostępem osób trzecich. Zobowiązany zwleka zaś z wykonaniem w całości obowiązku nałożonego na niego decyzją nr [...]. Prowizoryczne czynności zabezpieczające tj. uzupełnienie ubytków w starym zniszczonym ogrodzeniu (tylko z jednej strony budynku ), przykrywanie studzienek gałęziami czy niedostateczne zasypywanie otworu przy fundamentach (tylko powierzchniowo, bez wypełnienia otworu na całości jego głębokości) nie wypełniają postanowień nałożonych na inwestora decyzją PINB.
PINB odniósł się także do wysokość grzywny. Wyjaśnił, że określił ją kierując się przede wszystkim zapewnieniem skuteczności środka egzekucyjnego oraz charakterem nałożonego obowiązku. Uwzględnił długotrwałość i czas zwłoki w wykonaniu obowiązku i charakter obowiązku. Zastosowany środek egzekucyjny ma na celu doprowadzenie do wykonania obowiązku przez zobowiązanego własnymi środkami i uniknięcie obciążenia kosztami wykonania zastępczego. Bezpośrednio prowadzi więc on do wykonania obowiązku i jest najmniej uciążliwy dla zobowiązanego.
Zobowiązany wniósł zażalenie na powyższe postanowienie PINB. Podniósł w nim, że z uwagi na wielkość nieruchomości nie jest możliwe wykonanie wszystkich zobowiązań w terminie dwóch miesięcy, ponieważ wymaga to ogromnych nakładów finansowych. Jednocześnie wskazał, że z uwagi na warunki atmosferyczne nie jest możliwe wykonanie wszystkich wskazanych prac.
Obecnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 grudnia 2024 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (ŚWINB) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu ŚWINB przedstawił najpierw przebieg dotychczasowego postępowania, a także przytoczył i omówił podstawę prawną rozstrzygnięcia, przytaczając fragmenty wyroków sądów administracyjnych w celu wyjaśnienia, w jaki sposób rozumieć należy zastosowane w sprawie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W kontekście tych przepisów ŚWINB stwierdził, że organ I instancji dochował wymogów z nich wynikających, bowiem jeszcze przed wydaniem zaskarżonego postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia skarżącemu wysłano tytuł wykonawczy z dnia 16 lutego 2024 roku nr [...], który został odebrany przez adresata w dniu 1 marca 2024 r.
ŚWINB stwierdził, że zgodnie z przedłożonym materiałem dowodowym zobowiązany nie wykonał w całości zobowiązania do dnia wydania zaskarżonego postanowienia. Ponadto w zażaleniu zobowiązany sam podkreślił, że nie wykonał zobowiązania w całości. ŚWINB zgodził się zatem z koniecznością wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji wobec zobowiązanego z uwagi na niewykonanie przedmiotowego obowiązku. Odnosząc się do zarzutów zażalenia ŚWINB zaakcentował, że zobowiązanie, o którym mowa w decyzji nr [...] powinno zostać wykonane w całości. Częściowe wykonanie zobowiązania nie stanowi podstawy do stwierdzenia, że obowiązek został spełniony.
ŚWINB odniósł się także do wysokości grzywny i wskazał, że zgodnie z treścią art. 121 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny może nałożyć grzywnę na osobę fizyczną do wysokości 10.000,00 zł. Nałożenie zatem przez PINB grzywny w wysokości 10.000,00 zł nie stanowi naruszenia prawa. Organ egzekucyjny sam decyduje o wysokości nałożonej grzywny. Nałożenie zaś w niniejszej sprawie na zobowiązanego grzywny powinno przymusić go do wykonania określonego obowiązku.
ŚWINB wskazał także, że sprawa dotycząca oceny legalności decyzji nakładającej obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości nie może być przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Ewentualna wadliwość tytułu wykonawczego może być podnoszona w innym, odrębnym postępowaniu, nie zaś w sprawie, której przedmiotem jest wyłącznie ocena legalności zastosowanego środka egzekucyjnego.
Końcowo ŚWINB stwierdził, że postanowienie PINB zostało wydane poprawnie i nie uchybia przepisom prawa.
W skardze na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł o jego uchylenie a także o uchylenie postanowienia organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że podjął doraźne czynności celem zabezpieczenia budynku. Niemniej z uwagi na wielkość nieruchomości, niemożliwym jest wykonanie wszystkich zabezpieczeń od razu. Wymaga to bowiem ogromnych nakładów finansowych oraz sporządzenia odpowiednich projektów. Dlatego nie jest możliwym wykonanie tych prac w terminie dwóch miesięcy. Ponadto zimą jakiekolwiek prace zewnętrzne będą niemożliwe do przeprowadzenia (groźba zawalenia budynku, rozszczelnienie oraz odpadnięcie wykonanych elementów).
Skarżący zaakcentował, że nie zignorował zobowiązania Inspektora Nadzoru Budowlanego i sukcesywnie wprowadza zabezpieczenia budynku. Jednak jego prace są niszczone przez osoby trzecie, a przygotowane materiały są rozkradane. W związku z tym nałożona grzywna jest przedwczesna. Skarżący wniósł zarazem o uchylenie nałożonej grzywny i odroczenie terminu wykonania zobowiązania do marca, kwietnia 2025 r., wskazując, że do tego czasu jest w stanie przygotować projekty oraz zaplanować prace remontowe, mające na celu zabezpieczenie budynku. Skarżący zakwestionował ponadto wysokość nałożonej grzywny. Według niego jej wysokość powinna być miarkowana, gdyż nie pozostaje on bierny w kwestii wykonania nałożonych obowiązków. Podniósł także, że wszystkie zobowiązania wynikające z decyzji był wykonywane, jednak efekty prac są ciągle niszczone przez osoby trzecie. Dodał, że nieruchomość posiada ogrodzenie z siatki zamontowanej na drewnianych palach, które według niego jest stałe, a wykonanie innego ogrodzenia nie będzie stanowić bariery przed wejściem na teren nieruchomości. Dokonywał już i wciąż dokonuje zamurowywania ścian, zasypywania otworu przy fundamentach, zabezpieczania studzienek, zamurowania oraz zaspawania otworów drzwiowych. Po każdym wybiciu jakiegokolwiek otworu przez osoby trzecie jest on niwelowany.
W odpowiedzi na skargę, ŚWINB wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna i z tego względu nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej "p.p.s.a.").
Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.p.e.a. w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.
W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że decyzja PINB z dnia 3 czerwca 2024 r., nr [...], nakazującą skarżącemu wykonanie zabezpieczenia obiektu byłego szpitala "[...]" przy ul. [...] w B., stwarzającego zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi i mienia, jest decyzją ostateczną. Wynikający z niej obowiązek stał się wymagalny, a tym samym decyzja ta podlega wykonaniu, a do podjęcia czynności zmierzających do wyegzekwowania jej wykonania zobowiązywał wierzyciela art. 6 § 1 u.p.e.a. W doktrynie i orzecznictwie wywodzi się z tego przepisu istnienie zasady prawnego obowiązku wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. Oznacza to, że jeżeli zobowiązany nie wykona obowiązku dobrowolnie, wierzyciel musi podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem, czy wszczynać egzekucję, ale ciąży na nim taki obowiązek. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie zależy od jego woli (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 19 listopada 2010 r., II FSK 1957/10; 9 lutego 2011 r., II FSK 1604/09; z 18 listopada 2011 r., II OSK 1663/10).
Zasadniczo nie stanowi przedmiotu sporu to, że obowiązki wynikające z decyzji PINB z dnia 3 czerwca 2024 r. nr [...] nie zostały w całości wykonane. Skarżący podnosi co prawda, że podjął i nadal podejmuje działania zmierzające do ich wykonania ale nie kwestionuje, że pomimo tych zabiegów stan obiektu nie odpowiada treści decyzji PINB z dnia 3 czerwca 2024 r. Jednak przyczyn takiej sytuacji skarżący dopatruje się po stronie osób trzecich, które wchodzą na teren nieruchomości, a ponadto wskazuje na przeszkody związane brakiem środków potrzebnych do sfinansowania nakazanych prac, jak i na warunki pogodowe związane z porą roku, które według niego stoją na przeszkodzie wykonania prac określonych decyzją PINB z dnia 3 czerwca 2024 r.
Oceniając legalność zaskarżonego wskazać należy, że zgodnie z art. 1a pkt 12 lit. b tiret pierwsze u.p.e.a., podstawowym środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym jest grzywna w celu przymuszenia. Niewykonanie przez skarżącego całości obowiązków wynikających z decyzji PINB z dnia 3 czerwca 2024 r. dało zatem, w ocenie Sądu, podstawy do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia.
W kontekście zarzutów skarżącego wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że organ egzekucyjny nie jest władny uchylać, zmieniać czy też w inny sposób weryfikować ostateczną decyzję administracyjną, która podlega wykonaniu. Nie jest też uprawniony do badania zgodności z prawem decyzji nakładającej obowiązek i jest związany tą decyzją. Dopóki bowiem w obiegu prawnym pozostaje decyzja ostateczna stanowiąca tytuł wykonawczy, podlega ona egzekucji, a organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania tej decyzji i nie ma możliwości negowania prawidłowości nałożenia obowiązków.
Zgodnie z art. 119 u.p.e.a., grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (§ 1), a także, gdy nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 2). Jak natomiast stanowi art. 122 § 1 i 2 u.p.e.a., przedmiotowy środek nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu: 1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32; 2) postanowienie o nałożeniu grzywny. Postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać: 1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych; 2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze.
Stosownie do art. 121 § 4 u.p.e.a. jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia. W myśl natomiast art. 121 § 2 u.p.e.a. z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 zł.
W rozpoznawanej sprawie tryb nałożenia grzywny w celu przymuszenia, określony w art. 122 u.p.e.a., został zachowany. Skarżącemu doręczono postanowienie o nałożeniu grzywny oraz odpis tytułu wykonawczego, określający nałożony na skarżącego obowiązek, zgodnie z decyzją ostateczną PINB z dnia 3 czerwca 2024 r. Wydanie tytułu wykonawczego zostało poprzedzone doręczeniem skarżącemu upomnienia, w którym wezwano go do wykonania obowiązku wskazanego w decyzji. Ponadto postanowienie o wymierzeniu grzywny zawiera wszystkie wymagane elementy określone w art. 122 § 2 u.p.e.a.
Sąd nie stwierdził jednocześnie, żeby wysokość grzywny została ustalona przez PINB w sposób arbitralny, z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. W uzasadnieniu postanowienia PINB wyjaśnił bowiem przesłanki, jakimi kierował się przy ustalaniu grzywny w celu przymuszenia. Wskazał, że spośród środków egzekucyjnych obowiązków o charakterze niepieniężnym grzywna w celu przymuszenia stanowi najmniej uciążliwy środek dla zobowiązanego. PINB uznał, że zastosowanie pozostałych środków nie jest celowe. Nieuiszczona lub nieściągnięta grzywna podlega umorzeniu, a na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywna uiszczona lub ściągnięta może być w całości lub w części zwrócona. W przypadku zaś wykonania zastępczego koszty, które obciążają zobowiązanego nie podlegają zwrotowi. Wskazano także na cel grzywny jakim jest nakłonienie zobowiązanego, poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się.
W ocenie Sądu PINB w uzasadnieniu postanowienia nakładającego grzywnę w celu przymuszenia przytoczył ustalenia faktyczne sprawy oraz przekonujące argumenty wskazujące, dlaczego nałożył grzywnę w maksymalnej wysokości 10.000 zł.
W kontekście zarzutów skargi należy zaakcentować, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku, która ma na celu skłonienie zobowiązanego, przez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. Dlatego nie ma tu zastosowania, wyrażona w prawie karnym, zasada miarkowania, nakazująca dostosowanie wysokości nałożonej grzywny do możliwości finansowych zobowiązanego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 31 sierpnia 2016 r., II OSK 2975/14; 26 maja 2015 r., II OSK 2611/13; 13 czerwca 2014 r., II OSK 106/13). By środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna winna być na tyle wysoka, by w ocenie zobowiązanego nieopłacalne było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku. Z tych też przyczyn w ramach uznania administracyjnego, wymierzając grzywnę, organ egzekucyjny winien kierować się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, a nie słusznym interesem strony (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 26 lipca 2012 r., II OSK 813/11; 28 kwietnia 2020 r., II OSK 1475/19; 6 kwietnia 2022 r., I OSK 1335/21 - opubl. w CBOSA). Nie mogły więc odnieść skutku twierdzenia skarżącego zmierzające do wykazania, że podjął i nadal podejmuje on działania do wykonania wszystkich obowiązków lecz niezadawalający rezultat tych działań wynika, a to z ograniczonych możliwości finansowych i warunków pogodowych, a to z działań osób trzecich, które pomimo starań skarżącego dalej dostają się na teren przedmiotowego obiektu, niszcząc rezultaty dotychczasowych prac zabezpieczających i powodując konieczność podejmowania przez skarżącego kolejnych działań i, jak się można domyślać, ponawiania działań już wcześniej przez skarżącego podjętych. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy według stanu na dzień wydania zaskarżonego postanowienia dawał w ocenie Sądu podstawy do tego, aby uznać, że pomimo niewątpliwych zabiegów skarżącego jego obowiązki wynikające z decyzji PINB z dnia 3 czerwca 2024 r. nie zostały w całości wykonane. Jednocześnie istniejące w tym zakresie braki nie można było, zdaniem Sądu, uznać za marginalne czy nieistotne. Wręcz przeciwnie, stan obiektu w dalszym ciągu stwarzał zagrożenie dla zdrowia i życia, a organ nie mógł akceptować takiego stanu rzeczy. Wykonanie obowiązków nałożonych w decyzji PINB z dnia 3 czerwca 2024 r., według treści tej decyzji, nie zostało w żaden sposób powiązane z możliwościami finansowymi skarżącego, warunkami pogodowymi czy działaniami osób trzecich; nie przewidziano też możliwości odsunięcia w czasie ich realizacji. Adresat tej decyzji bez względu na podnoszone w skardze okoliczności odpowiada zatem za realizację skonkretyzowanych w niej obowiązków i nie może uchylać się od ich całościowego wykonania lub oczekiwać wydłużenia obowiązującego terminu ich realizacji. Niezależnie od tego Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, wedle którego ogrodzenie z siatki zamontowanej na drewnianych palach spełnia wymagania trwałego ogrodzenia uniemożliwiającego wejście osób trzecich na teren przedmiotowego obiektu. Przeciwnie, takie ogrodzenie ma charakter prowizoryczny i nie daje wystarczającej ochrony przed dostępem osób trzecich, które chcą dostać się na ten teren. W konsekwencji zamontowanie takiego ogrodzenie nie sposób zakwalifikować jako wykonanie decyzji PINB z dnia 3 czerwca 2024 r.
Należy zwrócić także uwagę, że w świetle art. 125 §1 u.p.e.a. "W razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu." Zatem jeśli skarżący wykona obowiązek, będzie możliwość skorzystania z ww. ulgi. Art. 125 § 1 u.p.e.a. wyraża normę prawną o charakterze bezwzględnie obowiązującym.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym uzasadniały przepisy art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI