II SA/GL 356/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-08-01
NSAAdministracyjneWysokawsa
utrzymanie czystościsprawozdaniakara pieniężnaterminowośćkodeks postępowania administracyjnegoprawo administracyjnekontrolanadzór

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie kary pieniężnej za nieterminowe złożenie sprawozdań, wskazując na nieprawidłową ocenę przesłanek odstąpienia od nałożenia kary.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na przedsiębiorcę za nieterminowe składanie kwartalnych sprawozdań dotyczących opróżniania zbiorników bezodpływowych. Po wielokrotnych postępowaniach przed organami administracji i sądem, WSA w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję SKO. Sąd uznał, że organ odwoławczy nieprawidłowo ocenił przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, w szczególności błędnie zinterpretował pojęcie 'zaprzestania naruszenia prawa' oraz nie wykazał wystarczająco znikomości wagi naruszenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie, która utrzymała w mocy karę pieniężną nałożoną na przedsiębiorcę za nieterminowe składanie kwartalnych sprawozdań dotyczących działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych. Sprawa charakteryzowała się długotrwałym postępowaniem administracyjnym, obejmującym wielokrotne decyzje organów pierwszej i drugiej instancji oraz wcześniejsze postępowania sądowe. Kluczowym zagadnieniem stała się interpretacja przepisów dotyczących kar pieniężnych oraz możliwość odstąpienia od ich nałożenia na podstawie art. 189f k.p.a. Sąd uznał, że SKO błędnie oceniło przesłanki z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Po pierwsze, ocena 'znikomości wagi naruszenia prawa' była ogólnikowa i wymagała szczegółowego rozważenia dla każdego okresu sprawozdawczego, uwzględniając m.in. wpływ pandemii COVID-19 na terminy składania sprawozdań za I i II kwartał 2020 r. Po drugie, Sąd uznał za błędną interpretację organu odwoławczego, że złożenie sprawozdania po terminie nie stanowi 'zaprzestania naruszenia prawa', wskazując, że samo złożenie sprawozdania, nawet z opóźnieniem, jest spełnieniem obowiązku i tym samym zaprzestaniem naruszenia. Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 139 k.p.a. dotyczącego pogorszenia sytuacji prawnej strony, wskazując, że zakaz ten nie dotyczy organu pierwszej instancji działającego na skutek decyzji kasatoryjnej organu odwoławczego. Ostatecznie, ze względu na naruszenie przepisów postępowania, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, ale organ musi prawidłowo ocenić obie przesłanki. W tej sprawie organ odwoławczy nieprawidłowo ocenił przesłankę zaprzestania naruszenia prawa, a ocenę znikomości wagi naruszenia uznał za ogólnikową.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że złożenie sprawozdania po terminie stanowi zaprzestanie naruszenia prawa, a ocena znikomości wagi naruszenia wymagała szczegółowego rozważenia dla każdego okresu sprawozdawczego, uwzględniając okoliczności takie jak pandemia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

u.u.c.p.g. art. 9o § ust. 1, ust. 2

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.u.c.p.g. art. 9xb § pkt 2

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

k.p.a. art. 189f § par. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

k.p.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. c

Kodeks postępowania administracyjnego

u.u.c.p.g. art. 9o § ust. 1, ust. 2

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.u.c.p.g. art. 9xb § pkt 2

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

k.p.a. art. 8 § par. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 139

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy nieprawidłowo ocenił przesłanki z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. (znikomość wagi naruszenia i zaprzestanie naruszenia prawa). Złożenie sprawozdania po terminie stanowi zaprzestanie naruszenia prawa. Ocena znikomości wagi naruszenia wymagała szczegółowego rozważenia dla każdego okresu sprawozdawczego, z uwzględnieniem okoliczności pandemii.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 139 k.p.a. dotyczący pogorszenia sytuacji prawnej strony. Argumentacja organu odwoławczego co do braku możliwości odstąpienia od nałożenia kary ze względu na wagę naruszenia i brak zaprzestania naruszenia prawa.

Godne uwagi sformułowania

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że stanowisko organu odwoławczego przedstawione co do przesłanki 'znikomości wagi naruszenia prawa' jest ogólnikowe, natomiast – nieprawidłowe co do przesłanki 'zaprzestania naruszenia prawa'. Zdaniem Sądu, uzasadniony jest pogląd, iż złożenie sprawozdania po terminie, bo tylko wtedy można mówić o naruszeniu prawa, stanowi zaprzestanie tego naruszenia. Naruszenie prawa w kontekście rozpoznawanej sprawy w istocie polega bowiem na niezłożeniu sprawozdania w terminie. W przeciwnym razie, dla wskazanego naruszenia, które dotyczy nieterminowego złożenia sprawozdania, nigdy - w ocenie Sądu - nie można byłoby mówić o 'zaprzestaniu naruszenia'.

Skład orzekający

Aneta Majowska

sprawozdawca

Krzysztof Nowak

przewodniczący

Wojciech Gapiński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 189f k.p.a.), w szczególności pojęcia 'zaprzestania naruszenia prawa' oraz oceny 'znikomości wagi naruszenia'."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kar pieniężnych nakładanych na podstawie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, ale zasady interpretacji art. 189f k.p.a. mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje złożoność postępowań administracyjnych i sądowych w sprawach o kary pieniężne, a także kluczowe znaczenie precyzyjnej interpretacji przepisów proceduralnych, takich jak art. 189f k.p.a.

Nieterminowe sprawozdanie kosztowało firmę ponad 100 tys. zł. Sąd wskazał na błędy organów w ocenie kary.

Dane finansowe

WPS: 102 900 PLN

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 356/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-08-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Krzysztof Nowak /przewodniczący/
Wojciech Gapiński
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1297
art. 9o ust. 1, ust. 2, art. 9xb pkt 2
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 189f par. 1, art. 8 par. 1, art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Protokolant starszy referent Weronika Siedlaczek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 22 stycznia 2024 r. nr SKO.4117.949.2023 w przedmiocie kary pieniężnej za przekazanie po terminie kwartalnego sprawozdania podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz skarżącego kwotę 7400 (siedem tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 20 lutego 2024 r. (nadanym w dniu 22 lutego 2024 r.) S. H. (dalej: Strona, Skarżący), prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe "H" R., ul. [...] , [...] K., reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 22 stycznia 2024 r. nr SKO.4117.949.2023 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przekazanie po terminie kwartalnego sprawozdania podmiotu prowadzącego działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
W wyniku przeprowadzonej kontroli, która wykazała niezłożenie wymaganych sprawozdań przez podmiot prowadzący działalność w ww. zakresie, Wójt Gminy K.1 (dalej: organ pierwszej instancji) wezwał Stronę do wypełnienia tego obowiązku. Sprawozdania za I, II, III, IV kwartał 2019 roku oraz za I i II kwartał 2020 roku zostały nadane w dniu 19 sierpnia 2020 r.
Decyzją z dnia 29 października 2020 r. Nr [...] organ pierwszej instancji nałożył na Stronę, karę pieniężną w wysokości 36.500 zł za przekazanie po terminie kwartalnego sprawozdania podmiotu prowadzącego działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych za I, II, III, IV kwartał 2019 r. i I i II kwartał 2020 r. Na skutek wniesionego odwołania decyzja została uchylona decyzją organu odwoławczego z dnia 28 stycznia 2021 r. znak SKO.4117.74.2020 a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, ze wskazaniem, że przepisy nie pozwalają na sumowanie dni opóźnienia od kilku sprawozdań.
Decyzją w dniu 29 kwietnia 2021 r. Nr [...] organ pierwszej instancji nałożył na Stronę karę pieniężną w łącznej wysokości 115.300 zł za przekazanie po terminie kwartalnego sprawozdania podmiotu prowadzącego działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych za I, II, III, IV kwartał 2019 r. i I i II kwartał 2020 r., przy uwzględnieniu ustalenia odrębnych kar pieniężnych dla każdego z okresów, dla których wymagane było złożenie sprawozdania. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z dnia 20 grudnia 2021 r. nr SKO.4117.46.2021 uchyliło zaskarżoną decyzję i orzekło o nałożeniu na Stronę kary pieniężnej w łącznej wysokości 118.400 zł za przekazanie po terminie ww. kwartalnych sprawozdań. Decyzja organu odwoławczego została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 256/22, w uzasadnieniu którego zwrócono uwagę na wynikający z art. 139 k.p.a. zakaz wydania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Sąd wyjaśnił, iż w rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji nałożył karę niższą niż organ odwoławczy rozpoznający odwołanie strony złożone na jej korzyść, a jednocześnie w sprawie nie zachodziła sytuacja rażącego naruszenia interesu społecznego, na którą powoływał się organ odwoławczy.
Po ponownym rozpoznaniu odwołania, organ odwoławczy decyzją z dnia 27 lutego 2023 r. znak SKO.4117.96.2022 uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji z dnia 29 kwietnia 2021 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na konieczność ustalenia w sposób bezsporny liczby dni opóźnienia dla każdego sprawozdania, uwzględnienia istotnej zmiany porządku prawnego oraz wyboru rozwiązania względniejszego dla strony, a także rozważenia zasadności zastosowania art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej k.p.a.).
Na skutek ponownie przeprowadzonego postępowania, organ pierwszej instancji decyzją nr [...] z dnia 12 kwietnia 2023 r., w oparciu o art. 90 ust. 1 i 2, art. 9xb pkt 2 i art. 9zb ust. 1b ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1257 z późn. zm., dalej: u.u.c.p.g.) w zw. z art. 104 i art. 107 § 1 k.p.a. nałożył na Stronę łączną karę pieniężną w wysokości 118.400 zł za przekazanie po terminie kwartalnego sprawozdania podmiotu prowadzącego działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych za I, II, III, IV kwartał 2019 r. i I i II kwartał 2020 r., w tym w wysokości:
- 36.500 zł za przekazanie po terminie sprawozdania za I kwartał 2019 r.,
- 33.000 zł za przekazanie po terminie sprawozdania za II kwartał 2019 r.,
- 23.800 za przekazanie po terminie sprawozdania za III kwartał 2019 r.,
- 14.600 zł za przekazanie po terminie sprawozdania za IV kwartał 2019 r.,
- 8.700 zł za przekazanie po terminie sprawozdania za I kwartał 2020 r.,
- 1.800 zł za przekazanie po terminie sprawozdania za II kwartał 2020 r.
W pierwszej części uzasadnienia organ przywołał przebieg dotychczasowego postępowania oraz podstawę prawną rozstrzygnięcia. Następnie, uwzględniając przepisy ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568) oraz ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875), zawieszające bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów wyszczególnionych w tej ustawie, obliczył dla każdego okresu sprawozdawczego liczbę dni opóźnienia z uwagi na złożenie przez Stronę wymaganych sprawozdań po terminie, przy uwzględnieniu dla każdego z tych okresów - stanu prawnego obowiązującego w dacie naruszenia jak również w dacie podejmowania decyzji.
W oparciu o zapis art. 9xb pkt 2 u.u.c.p.g. obowiązujący w dacie wystąpienia naruszenia (stawki 100 zł i maksymalnej liczby dni opóźnienia 365), organ ustalił dla kolejnych okresów sprawozdawczych następujące kwoty: za I kwartał 2019 r. 365 dni x 100 zł = 36.500 zł; za II kwartał 2019 r. 330 dni x 100 zł = 33.000 zł; za III kwartał 2019 r. 238 dni x 100 zł = 23.800 zł; za IV kwartał 2019 r. 146 dni x 100 zł = 14.600 zł; za I kwartał 2020 r. 87 dni x 100 zł = 8.700 zł; za II kwartał 2020 r. 18 dni x 100 zł = 1.800 zł, oraz kwotę łączną w wysokości 118.400 zł. Natomiast na podstawie art. 9xb ust. 1 pkt 2 obowiązującego w dacie podejmowania rozstrzygnięcia (stawki 300 zł i maksymalnej liczby dni opóźnienia 90), dokonał następujących ustaleń: za I kwartał 2019 r. 90 dni x 300 zł = 27.000 zł; za II kwartał 2019 r. 90 dni x 300 zł = 27.000 zł; za III kwartał 2019 r. 90 dni x 300 zł = 27.000 zł; za IV kwartał 2019 r. 90 dni x 300 zł = 27.000 zł; za I kwartał 2020 r. 87 dni x 300 zł = 26.100 zł; za lI kwartał 2020 r. 18 dni x 300 zł = 5.400 zł, oraz kwotę łączną w wysokości 139.500 zł. Przy tych ustaleniach, w powołaniu na art. 189c k.p.a. organ stwierdził, iż na gruncie rozpoznawanej sprawy przepisy obowiązujące w dacie wystąpienia naruszenia są korzystniejsze dla Strony.
W odniesieniu do treści art. 189f k.p.a. organ zwrócił uwagę, że w przeszłości Skarżący wielokrotnie naruszał przepisy w zakresie terminowości składania sprawozdań, czyli naruszenia tego samego rodzaju za okresy: I, II, III, IV kwartał 2016 r., I, II, III, IV kwartał 2017 r., a posiadając pozwolenie na prowadzenie działalności w opisanym wyżej zakresie zobowiązany był do przestrzegania przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku, która nakłada m.in. terminowe składanie sprawozdań, o czym również został pouczony w decyzji o udzieleniu tego zezwolenia z dnia 23 kwietnia 2013 r., ponadto sprawozdania zostały złożone dopiero w wyniku wezwania. W ocenie organu nie zostały zatem spełnione przesłanki umożliwiające odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej. Nieterminowe złożenie przez Stronę sprawozdania nie może zostać uznane jako znikome naruszenie prawa. Brak stosowanych sprawozdań powoduje, że organ nie może realizować swoich ustawowych obowiązków związanych z organizacją systemu nadzoru i kontroli gospodarki ściekowej. Dodatkowo zdaniem organu nie można zaprzestać naruszenia prawa poprzez jego złożenie po terminie.
Decyzja została doręczona w dniu 17 kwietnia 2023 r.
Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w ustawowym terminie złożył odwołanie od opisanej wyżej decyzji podnosząc zarzuty: naruszenia art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 139 k.p.a. polegające na wydaniu decyzji pogarszającej sytuację prawną odwołującego się; błędnej wykładni art. 9xb pkt 2 u.u.c.p.g. w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez uznanie, że przepis operujący sztywną i nadmiernie represyjną karą pieniężną jest zgodny z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i przyjęcie, że organ nie jest uprawniony do bezpośredniego stosowania Konstytucji poprzez odmowę zastosowania przepisu ustawy sprzecznego z ustawą zasadniczą, a także naruszenie art. 189f k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo że waga naruszenia prawa była znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
W uzasadnieniu wskazał, że organ zignorował uwagi Sądu o niedopuszczalności pogorszenia sytuacji prawnej Skarżącego poprzez nałożenie kary pieniężnej w wysokości znacznie przekraczającej karę nałożoną w pierwszej wydanej w tej sprawie decyzji w wysokości 36.500 zł, gdy obecnie kara wynosi 118.000 zł. Ponadto Skarżący podtrzymał argumentację o niekonstytucyjności art. 9xb pkt 2 u.u.c.p.g. podkreślając, że w orzecznictwie dopuszcza się odmowę zastosowania przepisu sprzecznego z ustawą zasadniczą. Skarżący zakwestionował również odmowę zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wskazując, iż nie składał sprawozdań polegając na opinii prawnej swojego prawnika, stopień naruszenia prawa należy oceniać poprzez realne skutki dla organu z powodu niedopełnienia obowiązku, których organ nie wskazał, nadto złożenie sprawozdań przerwało zdaniem Skarżącego stan bezprawny, wobec czego zaktualizowała się przesłanka zaprzestania naruszenia prawa.
Po rozpoznaniu odwołania, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją nr SKO.4117.949.2023 z dnia 22 stycznia 2024 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 9o ust. 1 i 2, art. 9xb pkt 2, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i orzekło o nałożeniu na Skarżącego kary pieniężnej w łącznej wysokości 102.900 zł za przekazanie po terminie kwartalnego sprawozdania podmiotu prowadzącego działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych za I, II, III, IV kwartał 2019 r. i I i II kwartał 2020 r. w tym:
- 27.000 zł za przekazanie po terminie sprawozdania za I kwartał 2019 r.,
- 27.000 zł za przekazanie po terminie sprawozdania za II kwartał 2019 r.,
- 23.800 zł za przekazanie po terminie sprawozdania za III kwartał 2019 r.,
- 14.600 zł za przekazanie po terminie sprawozdania za IV kwartał 2019 r.,
- 8.700 zł za przekazanie po terminie sprawozdania za I kwartał 2020 r.,
- 1.800 zł za przekazanie po terminie sprawozdania za II kwartał 2020 r.
Po zrelacjonowaniu stanu sprawy, Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji wywiązał się z zaleceń zawartych w decyzji kasatoryjnej organu odwoławczego dotyczących ustalenia dni opóźnienia i wyliczenia kary pieniężnej według przepisów obowiązujących w dacie naruszenia prawa oraz w dacie podejmowania rozstrzygnięcia, pomijając jednak, że każde sprawozdanie za ściśle określony kwartał jest odrębnym bytem prawnym, w stosunku do którego nakładana jest kara za jego złożenie z opóźnieniem, zatem kary za poszczególne delikty stanowią odrębne decyzje. Kolegium zestawiło tabelarycznie wysokość kar według ww. przepisów i na tej podstawie wybrało jako względniejsze dla strony - kary niższe w odniesieniu do każdej poszczególnej kary, a nie dla kary łącznej tak jak to uczynił organ pierwszej instancji. Powyższe dało łącznie kwotę 102.900 zł.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Wskazał przy tym na brak znikomości naruszenia, świadomość Skarżącego co do ciążących na nim obowiązków, a także brak możliwości zaprzestania naruszenia prawa w sytuacji złożenia sprawozdania po terminie. Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania wyjaśnił, że zakaz wydawania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się dotyczy tylko organu odwoławczego, i nie wiąże organu pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. Wyjaśnił również, iż nie jest możliwa przez organy administracji ocena, że dany przepis jest nadmiernie represyjny i w związku z tą oceną odmowa jego zastosowania, ocena ta jest rolą Trybunału Konstytucyjnego.
Decyzja została doręczona w dniu 25 stycznia 2024 r.
Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący wnosząc sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Względem zaskarżonej decyzji podniósł zarzuty naruszenia: 1) art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 139 k.p.a. polegające na wydaniu decyzji pogarszającej sytuację prawną Odwołującego się; 2) art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak rozważenia i ustosunkowania się do zarzutów odwołania, tj. zarzutu naruszenia art 139 k.p.a., naruszenia art. 9xb pkt 2 u.u.c.p.g. oraz art. 8 Konstytucji RP; 3) art. 189f k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo że waga naruszenia prawa była znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji i umorzenie postępowania, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącego akcentował, że organ pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę powinien mieć na uwadze zakaz wskazany w art. 139 k.p.a. i nie orzekać na niekorzyść Skarżącego. Ponadto decyzja organu odwoławczego z dnia 22 stycznia 2024 r. była dla Skarżącego niekorzystna, gdyż z jej uzasadnienia wynikało, że ponownie obliczona kara finansowa będzie znacznie wyższa niż ustalona przez organ pierwszej instancji w kwocie 36.500 zł. Zdaniem strony skarżącej organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów odwołania, w tym zarzutu niekonstytucyjności art 9xb pkt 2 u.u.c.p.g. Pełnomocnik Skarżącego ponowił także argumentację odnoszącą się do zarzutu niezastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., podkreślając błędne ustalenia organu, że Skarżący miał świadomość obowiązku składania sprawozdań, waga naruszenia prawa nie była znikoma, a nadto nie spełnił przesłanki zaprzestania naruszania prawa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ odwoławczy zwrócił uwagę, że nie jest podmiotem uprawnionym do występowania z wnioskiem o badanie zgodności ustaw z Konstytucją. Organ odwoławczy zauważył także, iż zaskarżoną decyzją nie naruszył art. 139 k.p.a., lecz korygując wysokość orzeczonych kar zadziałał na korzyść strony.
Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 356/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem oceny sądowoadministracyjnej w oparciu o wymienione powyżej kryteria, uczyniona została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przekazanie po terminie kwartalnego sprawozdania podmiotu prowadzącego działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych.
Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie z jej art. 9o, podmiot prowadzący działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych jest obowiązany do sporządzania kwartalnych sprawozdań (ust. 1). Sprawozdanie jest przekazywane wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta w terminie do końca miesiąca następującego po kwartale, którego dotyczy (ust. 2). Stosownie do art. 9xb pkt 2 tej ustawy (w brzmieniu na dzień naruszenia), podmiot prowadzący działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, który: przekazuje po terminie sprawozdanie, o którym mowa w art. 9o - podlega karze pieniężnej w wysokości 100 zł za każdy dzień opóźnienia, nie więcej jednak niż za 365 dni. Na mocy art. 2 pkt 10 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1549, wejście w życie z dniem 9 sierpnia 2022 r.), art. 9xb u.u.p.c.g. (w ust. 1 pkt 2) otrzymał brzmienie: podmiot prowadzący działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych, który: przekazuje po terminie sprawozdanie, o którym mowa w art. 9o - podlega karze pieniężnej w wysokości 300 zł za każdy dzień opóźnienia, nie więcej jednak niż za 90 dni. Karę pieniężną oblicza się zatem jako iloczyn stawki określonej w tych przepisach oraz liczby dni opóźnienia, nie więcej jednak niż 365 dni (w brzmieniu sprzed 9 sierpnia 2022 r.) oraz nie więcej niż 90 dni (w brzmieniu po tej nowelizacji).
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, decyzją Wójta Gminy K.1 z dnia 23 kwietnia 2023 r. Nr [...] znak [...], udzielono Skarżącemu zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych z terenu gminy K.1. Decyzja zawiera m.in. pouczenie o obowiązku sporządzania kwartalnych sprawozdań do końca miesiąca następującego po kwartale, którego dotyczy (karta nr 3 akt administracyjnych). Pismem z dnia 3 sierpnia 2020 r. Skarżący został wezwany do sporządzenia i złożenia wymaganych sprawozdań za I, II, III, IV kwartał 2019 r. oraz za I i II kwartał 2020 r. Sprawozdania za ww. kwartały zostały nadane do organu w dniu 19 sierpnia 2020 r. (karta nr 5-11 akt administracyjnych).
Nie budziło wątpliwości, iż w kontrolowanej sprawie na Skarżącym ciążył obowiązek, o którym mowa w art. 9o ust. 1 omawianej ustawy. Stąd też, Skarżący jako podmiot prowadzący działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 9xb pkt 2 u.u.c.p.g., względnie art. 9xb ust. 1 pkt 2 tej ustawy (w brzmieniu od dnia 9 sierpnia 2020 r.), w sytuacji ustalenia, że do przekazania przedmiotowego sprawozdania doszło po terminie określonym przepisami prawa. W sprawie nie pozostawało sporne, że Skarżący nie przekazał w terminie określonym w art. 9o ust. 2 sprawozdań kwartalnych za I, II, III, IV kwartał 2019 r. oraz za I i II kwartał 2020 r. Sprawozdania dla wymienionych okresów zostały bowiem nadane w dniu 19 sierpnia 2020 r.
Jak ustaliły organy rozpoznające sprawę, przy uwzględnieniu okresów zawieszenia terminów wynikających z przepisów prawa administracyjnego w związku z obowiązywaniem stanu epidemii,
- dla I kwartału 2019 r. - ilość dni opóźnienia 422 dni, zatem zgodnie z brzmieniem art. 9xb pkt 2 u.u.c.p.g. kara pieniężna w wysokości 100 zł za każdy dzień opóźnienia, nie więcej jednak niż za 365 dni, wyniosła 36.500 zł (przyjęto 365 dni), natomiast kara pieniężna, obliczona zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym od 9 sierpnia 2022 r., w wysokości 300 zł za każdy dzień opóźnienia, nie więcej jednak niż za 90 dni, wyniosła 27.000 zł (przyjęto 90 dni),
- dla II kwartału 2019 r. - ilość dni opóźnienia 330 dni, zgodnie z brzmieniem art. 9xb pkt 2 u.u.c.p.g. kara pieniężna wyniosła 33.000 zł (przyjęto 330 dni), natomiast kara pieniężna obliczona zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym od 9 sierpnia 2022 r. wyniosła 27.000 zł (przyjęto 90 dni),
- dla III kwartału 2019 r. - ilość dni opóźnienia 238 dni, zgodnie z brzmieniem art. 9xb pkt 2 u.u.c.p.g. kara pieniężna wyniosła 23.800 zł (przyjęto 238 dni), natomiast kara pieniężna obliczona zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym od 9 sierpnia 2022 r. wyniosła 27.000 zł (przyjęto 90 dni),
- dla IV kwartału 2019 r. - ilość dni opóźnienia 146 dni, zgodnie z brzmieniem art. 9xb pkt 2 u.u.c.p.g. kara pieniężna wyniosła 14.600 zł (przyjęto 146 dni), natomiast kara pieniężna obliczona zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym od 9 sierpnia 2022 r. wyniosła 27.000 zł (przyjęto 90 dni),
- dla I kwartału 2020 r. - ilość dni opóźnienia 87 dni, zgodnie z brzmieniem art. 9xb pkt 2 u.u.c.p.g. kara pieniężna wyniosła 8.700 zł (przyjęto 87 dni), natomiast kara pieniężna obliczona zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym od 9 sierpnia 2022 r. wyniosła 26.100 zł (przyjęto 87 dni),
- dla II kwartału 2020 r. - ilość dni opóźnienia 18 dni, zgodnie z brzmieniem art. 9xb pkt 2 u.u.c.p.g. kara pieniężna wyniosła 1.800 zł (przyjęto 18 dni), natomiast kara pieniężna obliczona zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym od 9 sierpnia 2022 r. wyniosła 5.400 zł (przyjęto 18 dni).
Powyższe ustalenia odnoszące się do ilości dni opóźnienia, a także iloczynu stawki oraz ilości dni opóźnienia w podziale na kwartały sprawozdawcze, zostały dokonane w sposób tożsamy zarówno przez organ pierwszej jak i drugiej instancji. Ponadto nie były kwestionowane przez Skarżącego ani na etapie wniesionego odwołania ani też w zarzutach skargi. Także Sąd nie dopatrzył się uchybień w ich ustaleniu.
Zasadnie organy uwzględniły przy tym konieczność dokonania ustaleń również dla stanu prawnego obowiązującego od 9 sierpnia 2022 r. Jak wynika bowiem z brzmienia art. 189c k.p.a., jeżeli w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony.
Na etapie wyboru kary pieniężnej względniejszej w odniesieniu dla każdego okresu sprawozdawczego, organ pierwszej instancji nieprawidłowo przyjął, że należy uwzględnić sumę kar pieniężnych ustaloną na podstawie kar obliczonych w oparciu o przepisy obowiązujące przed 9 sierpnia 2022 r. (118.400 zł) oraz sumę kar pieniężnych ustalonych na podstawie znowelizowanego przepisu art. 9xb pkt 2 u.u.p.c.g. (139.500 zł). Organ pierwszej instancji przy takim założeniu ustalił jako względniejsze dla Strony przepisy obowiązujące w czasie naruszenia prawa i ustalił karę w łącznej wysokości 118.400 zł. Organ pierwszej instancji pominął jednak, że dla każdego naruszenia - spoczywającego na Skarżącym - obowiązku sporządzania kwartalnych sprawozdań i ich przekazania właściwemu organowi w terminie do końca miesiąca następującego po kwartale, którego dotyczy (art. 9o ust. 1 i 2 omawianej ustawy), odrębnie ustalana jest kara pieniężna i może ona zostać nałożona odrębną decyzją.
Wobec powyższego wybór zastosowania przepisów korzystniejszych powinien zostać dokonany odrębnie dla każdego uchybienia obowiązkowi przedłożenia kwartalnego sprawozdania. Powyższe uchybienie organu pierwszej instancji zostało jednak prawidłowo wyeliminowane przez organ odwoławczy. Mianowicie, w odniesieniu do naruszenia obowiązku przekazania kwartalnego sprawozdania podmiotu prowadzącego działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, za I kwartał 2019 r. (27.000 zł) i II kwartał 2019 r. (27.000 zł), jak ustalił organ odwoławczy, zastosowanie znajdzie ustawa nowa – obowiązująca w czasie wydania decyzji, natomiast za III kwartał 2019 r. (23.800 zł), IV kwartał 2019 r. (14.600 zł), I kwartał 2020 r. (8.700 zł) i II kwartał 2020 r. (1.800 zł) zastosowanie znajdzie ustawa obowiązująca poprzednio – w czasie naruszenia prawa.
Ustalenia te nie budzą wątpliwości. Dokonany wybór ustawy względniejszej nie był również przedmiotem skargi.
W tym miejscu, przechodząc do dalszych rozważań, odnotować należy, iż zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt III OPS 1/21 do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, stosuje się art. 189f k.p.a.
Stosownie do treści § 1 tego przepisu organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa (pkt 1) lub za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna (pkt 2). Instytucja prawna odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu) o charakterze administracyjnym. Istotą odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest nienakładanie tej kary, mimo że doszło do naruszenia prawa przez obowiązanego (zob. A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex el. 2020). Przesłanka określona w pkt 2 przywołanego przepisu (art. 189f § 1) nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Jak wskazuje się bowiem w literaturze przedmiotu do zastosowania zakazu konieczne jest spełnienie przesłanki tożsamości (identyczności) zachowania będącego przedmiotem odrębnych postępowań. Użycie w przepisie określenia "za to samo zachowanie", a nie "za ten sam czyn", przemawia za tym, że chodzi o faktyczną tożsamość zachowania rozumianego jako zespół okoliczności faktycznych, nie zaś o kwalifikację prawną tego zachowania (zob. M Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex el. 2022).
W odniesieniu do pkt 1 art. 189f § 1 k.p.a. - odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu wymaga łącznego spełnienia wymienionych w nim przesłanek, oceny, że waga stwierdzonego naruszenia prawa jest znikoma, a także stwierdzenia przez organ, że strona zaprzestała naruszania prawa.
Dokonując oceny pierwszej przesłanki - znikomości wagi naruszenia prawa organ odwoławczy stwierdził, iż w niniejszej sprawie waga naruszenia nie była znikoma. W tym kontekście zwrócił uwagę, że organ samorządu ze względu na brak wymaganych ustawowo sprawozdań "nie może realizować swoich ustawowych obowiązków". Zdaniem organu odwoławczego uznanie, że niewywiązywanie się z obowiązków związanych z działalnością wymagającą zezwolenia "stanowi mało ważne naruszenie prawa, stałoby w sprzeczności z celem tej regulacji". Podkreślił też, że Skarżący miał "świadomość ciążących na nim obowiązków związanych ze sprawozdawczością", a dodatkowo w decyzji udzielającej zezwolenia organ "przypomniał o tym obowiązku" (str. 7-8 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Co do drugiej przesłanki – zaprzestania naruszenia prawa uznał, że ta przesłanka również nie została spełniona, ponieważ "naruszenie prawa polegające na niezłożeniu sprawozdań w ustawowym terminie ma charakter nieusuwalny" (str. 8 zaskarżonej decyzji).
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że stanowisko organu odwoławczego przedstawione co do przesłanki "znikomości wagi naruszenia prawa" jest ogólnikowe, natomiast – nieprawidłowe co do przesłanki "zaprzestania naruszenia prawa". Wymaga odnotowania, iż istotą odpowiedzialności administracyjnej jest jej zobiektywizowanie, a więc co do zasady jest nakładana w przypadku spełnienia przesłanek określonych w odpowiednim przepisie prawa oraz jest niezależna od okoliczności jej towarzyszących, w tym przede wszystkim zawinienia strony. To właśnie z tego powodu ustawodawca przewidział określone rozwiązania prawne pozwalające na odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, ulgi w jej spłacie a także przypadki, w których kara nie może już być wymierzona lub ezgekwowana. Większość administracyjnych kar pieniężnych ma charakter obligatoryjny, a ewentualne miarkowanie możliwe jest w granicach wyznaczonych przepisami ustawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2023 r. sygn. akt III OSK 2411/21). Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że przesłanka "znikomości" uchybienia nie może być rozstrzygnięta przez Sąd, bowiem ocena ta należy do organu. To organ powinien ocenić, czy w sprawie zaszły przesłanki do odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy, przesłanka "znikomości" naruszenia prawa została oceniona w sposób niewystarczający. Świadczy o tym niedostateczna argumentacja organu odwoławczego przedstawiona na str. 8 uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Przede wszystkim Sąd zauważa, że w pełni uzasadnione było dokonanie odrębnych ocen dla poszczególnych naruszeń prawa. Nałożenie przedmiotowej kary pieniężnej za przekazanie po terminie kwartalnego sprawozdania podmiotu prowadzącego działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, co zasadnie zauważył również organ odwoławczy, odnosi się odrębnie do każdego okresu sprawozdawczego. Każde odrębne naruszenie obowiązku przekazania kwartalnych sprawozdań do końca miesiąca następującego po kwartale, którego dotyczy, stanowi bowiem odrębne naruszenie prawa i obliguje organ do wymierzenia odrębnie ustalonej kary pieniężnej przy uwzględnieniu ustalonej dla danego okresu sprawozdawczego ilości dni opóźnienia. Wobec tego, dokonując rozważenia zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, organ winien odnieść się odrębnie do każdego z tych naruszeń, względnie wyszczególnić te okoliczności, które są odmienne bądź zostały odmiennie ocenione.
Nie można przy tym pomijać, że w rozpoznawanej sprawie naruszenie obowiązku nałożonego art. 9o ust. 2 u.u.c.p.g. dotyczy sześciu kolejnych sprawozdań za kwartały: I, II, III, IV 2019 roku oraz I i II kwartał 2020 roku, oraz odrębnych związanych z tymi naruszeniami - kar pieniężnych. Dla każdego naruszenia obowiązku terminowego przekazania kwartalnego sprawozdania – co dotyczy ww. sześciu sprawozdań, znacznie różnią się ustalone ilości dni opóźnienia, od 422 dni do 18 dni opóźnienia. Ponadto termin przedłożenia sprawozdań za I i II kwartał 2020 r. upływał w okresie obowiązywania stanu epidemii z powodu Covid-19 (ogłoszonego od dnia 20 marca 2020 r. na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2020 r., poz. 291). Organ powinien zatem rozważyć czy na gruncie niniejszej sprawy okoliczności związane z ówczesną sytuacją pandemii mogą mieć wpływ na ocenę "znikomości" wagi naruszenia prawa dla przypadających w tym okresie obowiązków sprawozdawczych. Powyższe pozostaje niezależne od zawieszenia biegu terminów, uwzględnionych przez organy przy obliczaniu ilości dni opóźniania w realizacji obowiązku przekazania kwartalnych sprawozdań. Konieczne było zatem wyczerpujące dokonanie analizy przez organ rozpoznający sprawę, a także pełne uzasadnienie zajętego stanowiska.
Co do drugiej przesłanki z pkt 1 art. 189f § 1 k.p.a. - "zaprzestania naruszenia prawa", wyjaśnić należy, że przepis art. 189f ust. 1 pkt 1 k.p.a. nie mówi o: "usunięciu naruszenia prawa", a o: "zaprzestaniu naruszenia prawa", tymczasem organy rozpoznające sprawę błędnie przyjęły, że naruszenie prawa przez osobę nieskładającą sprawozdania w terminie ma charakter nieusuwalny.
Zdaniem Sądu, uzasadniony jest pogląd, iż złożenie sprawozdania po terminie, bo tylko wtedy można mówić o naruszeniu prawa, stanowi zaprzestanie tego naruszenia. Naruszenie prawa w kontekście rozpoznawanej sprawy w istocie polega bowiem na niezłożeniu sprawozdania w terminie. W przeciwnym razie, dla wskazanego naruszenia, które dotyczy nieterminowego złożenia sprawozdania, nigdy - w ocenie Sądu - nie można byłoby mówić o "zaprzestaniu naruszenia". A zatem złożenie tego sprawozdania nawet w terminie późniejszym powoduje, że dochodzi do zaprzestania naruszenia przez stronę prawa. Podmiot zobowiązany bowiem, pomimo złożenia ww. sprawozdania nieterminowo, to jednak obowiązek ten spełnił. Tym samym w ocenie Sądu organ nieprawidłowo uznał, iż w sprawie nie została ziszczona druga z przesłanek zawartych w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu nie znajdzie zatem uzasadnienia, gdy podmiot zobowiązany w ogóle nie dopełni ciążącego na nim obowiązku złożenia sprawozdania, jak też w sytuacji, gdy waga naruszenia w realiach danej sprawy nie będzie pozwalała na nadanie jej charakteru znikomej. Jedna z ww. przesłanek została zatem oceniona przez organ nieprawidłowo, druga natomiast w sposób niewystarczający.
Nie przesądzając rozstrzygnięcia, Sąd zważył, iż przedwczesne stało się stwierdzenie braku podstaw do zastosowania instytucji z art. 189f § 1 k.p.a.
Nieuzasadniony pozostawał natomiast zarzut naruszenia art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 139 k.p.a. polegający na wydaniu decyzji pogarszającej sytuację prawną odwołującego się (zarzut nr 1 petitum skargi). Umyka stronie skarżącej, że decyzja Nr [...] z dnia 29 października 2020 r. nakładająca karę pieniężną w wysokości 36.500 zł za przekazanie po terminie kwartalnego sprawozdania podmiotu prowadzącego działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych za I, II, III, IV kwartał 2019 r. i I i II kwartał 2020 r. została uchylona decyzją organu odwoławczego znak SKO.4117.74.2020 z dnia 28 stycznia 2021 r. a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. Rozstrzygnięcie kasatoryjne Kolegium nie zostało zakwestionowane przez Skarżącego.
W rozpoznawanym postępowaniu – zaskarżoną obecnie decyzją nr SKO.4117.949.2023 z dnia 22 stycznia 2024 r., organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji nr [...] z dnia 12 kwietnia 2023 r. nakładającą na Stronę łączną karę pieniężną w wysokości 118.400 zł, i orzekł nałożeniu na Skarżącego kary pieniężnej w łącznej wysokości 102.900 zł za przekazanie po terminie kwartalnego sprawozdania podmiotu prowadzącego działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych za I, II, III, IV kwartał 2019 r. i I i II kwartał 2020 r. Rozstrzygnięciem organu odwoławczego, podlegające aktualnie kontroli sądowoadministracyjnej, nie nałożono na Skarżącego kary pieniężnej w wysokości wyżej niż to uczyniono na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.
Brak jest zatem podstaw do wywodzenia zarzutu pogorszenia sytuacji Strony przez organ odwoławczy. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 maja 1998 r. sygn. akt FPS 2/98, przepis art. 139 k.p.a. nie ma zastosowania przy rozpatrywaniu sprawy przez organ pierwszej instancji w postępowaniu toczącym się w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Na powyższą uchwałę zwracał już uwagę tut. Sąd w wyroku z dnia 10 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 256/22. Zakaz z przepisu art. 139 k.p.a. nie tylko nie obejmuje decyzji o charakterze kasacyjnym (a więc decyzji, które nie orzekają merytorycznie), ale też nie wiąże organu pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu i rozstrzyganiu sprawy w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 października 2015 r., sygn. akt I OSK 392/14, z dnia 9 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 2554/22).
Natomiast - decyzją organu pierwszej instancji, od której odwołanie rozpoznawał organ odwoławczy, na skutek wyroku tut. Sądu z dnia 10 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 256/22, była decyzja Nr [...] z dnia 29 kwietnia 2021 r., którą organ nałożył na Stronę karę pieniężną w łącznej wysokości 115.300 zł. Decyzja ta została uchylona decyzją z dnia 27 lutego 2023 r. znak SKO.4117.96.2022 (karta nr 35 akt administracyjnych). Argumentacja, o którą organ odwoławczy oparł uchylenie decyzji organu pierwszej instancji z dnia 29 kwietnia 2021 r. dotyczyła konieczności bezspornego ustalenia liczby dni opóźnienia w odniesieniu do każdego sprawozdania, uwzględnienia zmiany stanu prawnego oraz wyliczenia kary pieniężnej według przepisów obowiązujących w dacie naruszenia prawa i w dacie podejmowania rozstrzygnięcia, a następnie wyboru rozwiązania względniejszego dla strony, a także konieczności rozważenia zasadności zastosowania art. 189f k.p.a. Przy takim uzasadnieniu, organ odwoławczy zasadnie skorzystał z trybu art. 138 § 2 k.p.a. Jednocześnie Skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, pomimo prawidłowego pouczenia, nie kwestionował wydania decyzji kasatoryjnej w procedurze przysługującego Stronie sprzeciwu.
Uwzględniając powyższe należało stwierdzić naruszenie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z zasadą zaufania wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a. oraz zasadą przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a.
Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. organ winien mieć na uwadze wskazania wynikające wprost z niniejszego uzasadnienia, w tym zważyć, iż rozważenie istotnych z punktu widzenia instytucji odstąpienia od wymierzenia kary okoliczności winno mieć miejsce w postępowaniu administracyjnym i znaleźć pełen wyraz w uzasadnieniu decyzji organu stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku), na które składa się uiszczony wpis sądowy w wysokości 2.000 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 5.400 zł ustalone na podstawie § 2 pkt 6 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (teksy jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 z późn. zm.).
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI