II SA/Gl 349/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2008-09-29
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo o ruchu drogowymrejestracja pojazduspółka cywilnaspółka jawnaprzekształcenie spółkidowód własnościwspółwłasnośćsąd administracyjnysamorządowe kolegium odwoławcze

WSA w Gliwicach oddalił skargę w sprawie rejestracji pojazdu, uznając brak wystarczających dowodów własności spółki jawnej po przekształceniu ze spółki cywilnej.

Sprawa dotyczyła rejestracji samochodu nabytego przez wspólników spółki cywilnej, który następnie został włączony do majątku przekształconej spółki jawnej. Organy administracji odmówiły rejestracji z powodu braku bezspornego dowodu własności spółki jawnej. WSA w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że w sytuacji sporu własnościowego organ rejestrujący nie może rozstrzygać kwestii prawnych, a jedynie opierać się na niespornych dowodach.

Sprawa dotyczyła rejestracji pojazdu, który pierwotnie należał do wspólników spółki cywilnej, a następnie został włączony do majątku spółki jawnej powstałej w wyniku przekształcenia. Organy administracji odmówiły rejestracji, argumentując, że spółka jawna nie przedstawiła wystarczającego, bezspornego dowodu własności pojazdu. Skarżąca spółka twierdziła, że przekształcenie spółki cywilnej w jawną spowodowało automatyczne przejście majątku, w tym pojazdu, na spółkę jawną, co powinno być wykazane poprzez analizę umowy spółki i dokumentów finansowych, takich jak wpisanie pojazdu do ewidencji środków trwałych i jego amortyzacja. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po wcześniejszym uchyleniu decyzji organu odwoławczego, ponownie rozpoznał sprawę. Sąd uznał, że choć analiza umowy spółki z uwzględnieniem zasad wykładni z art. 65 § 2 k.c. jest dopuszczalna, to w sytuacji sporu własnościowego między stronami, organ administracji nie jest właściwy do rozstrzygania takich kwestii. Rejestracji można dokonać jedynie na podstawie niespornych dowodów własności. Wobec istnienia sporu, organ odwoławczy prawidłowo odmówił rejestracji, a WSA oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nabycie praw własności nie następuje automatycznie i wymaga przeniesienia, które musi być udokumentowane w sposób bezsporny.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że na gruncie pierwotnego brzmienia art. 26 k.s.h. brak było postanowień regulujących majątkowe skutki przekształcenia, a nabycie praw majątkowych przez spółkę jawną wymagało przeniesienia. W sytuacji sporu własnościowego, organ administracji nie jest właściwy do rozstrzygania takich kwestii, a rejestracji można dokonać jedynie na podstawie niespornych dowodów własności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.p.r.d. art. 72 § 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

Do rejestracji pojazdu wymagane jest przedstawienie dowodu jego własności.

Pomocnicze

u.p.r.d. art. 74

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

k.s.h. art. 26 § 4

Kodeks spółek handlowych

Przewidywał konieczność zgłoszenia spółki cywilnej prowadzącej przedsiębiorstwo większych rozmiarów do sądu rejestrowego.

k.s.h. art. 26 § 5

Kodeks spółek handlowych

Reguluje majątkowe skutki przymusowego przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną, stanowiąc, że powstałej spółce jawnej przysługują wszystkie prawa i obowiązki stanowiące majątek wspólny wspólników.

k.s.h. art. 8 § 1

Kodeks spółek handlowych

Spółka nabywa prawa we własnym imieniu.

k.c. art. 65 § 2

Kodeks cywilny

Umowy należy oceniać z uwzględnieniem zgodnego zamiaru stron i celu umowy.

Dz.U. 2002 nr 133 poz. 1123 art. 4 § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów

Określa dokumenty stanowiące dowód własności pojazdu.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

W sytuacji sporu własnościowego organ administracji nie jest właściwy do rozstrzygania kwestii prawnych, a rejestracji można dokonać jedynie na podstawie niespornych dowodów własności.

Odrzucone argumenty

Przekształcenie spółki cywilnej w jawną spowodowało automatyczne przejście własności pojazdu na spółkę jawną, co powinno być wykazane poprzez analizę umowy spółki i dokumentów finansowych (wpis do ewidencji środków trwałych, amortyzacja).

Godne uwagi sformułowania

Ustalenia w przedmiocie istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego należą do właściwości sądów powszechnych. Organy administracji dokonują zaś rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. W sytuacji sporu co do prawa organ administracji obowiązany jest odmówić zarejestrowania pojazdu.

Skład orzekający

Bonifacy Bronkowski

przewodniczący

Iwona Bogucka

sprawozdawca

Rafał Wolnik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kompetencji organów administracji w sprawach rejestracji pojazdów w przypadku sporów własnościowych oraz znaczenia dowodów własności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia spółki cywilnej w jawną na gruncie przepisów obowiązujących przed 2004 r. oraz interpretacji dowodów własności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje złożoność prawną przekształceń spółek i znaczenie prawidłowego dokumentowania własności, co jest istotne dla praktyków prawa gospodarczego i administracyjnego.

Spór o rejestrację auta: czy przekształcenie spółki cywilnej w jawną oznacza automatyczne przejęcie własności?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 349/08 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2008-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-03-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Bonifacy Bronkowski /przewodniczący/
Iwona Bogucka /sprawozdawca/
Rafał Wolnik
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 98 poz 602
art. 72 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Referent Anna Cyganek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2008 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] W. F., T. K. Sp. Jawna w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dopuszczenia pojazdu do ruchu oddala skargę.
Uzasadnienie
Bezsporne w sprawie jest, że w dniu [...] r., wspólnicy spółki cywilnej P.H. "[...]": I. G., M. P., W. F. nabyli samochód marki [...]. Samochód ten zarejestrowano w [...] r. na rzecz wspólników spółki.
W dniu [...] r. doszło do zawarcia przez wspólników spółki cywilnej umowy spółki jawnej. Podaną w umowie przyczyną dokonania tej czynności było zaistnienie przesłanek z art. 26 § 4 kodeksu spółek handlowych, kwalifikujących przedsiębiorstwo wspólników jako przedsiębiorstwo większych rozmiarów. Spółka została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu [...] r. pod nr [...].
W toku działalności spółki jawnej do szło do zmian osobowych w jej składzie. Ze spółki wystąpili: M. P. ([...] r.) oraz I. G. ([...] r.). Jednocześnie w dniu [...] r. do spółki wstąpił T. K. Od tego czasu spółka prowadzi działalność pod firmą P.H. "[...]"[...] spółka jawna.
Decyzją Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. dokonano, na podstawie art. 74 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm.), czasowej rejestracji przedmiotowego pojazdu na rzecz P.H. "[...]"[...] spółka jawna. Wówczas I.G. zwrócił się do Wydziału Komunikacji UM w T. o wstrzymanie przerejestrowania przedmiotowego samochodu i niedokonywanie zmian do czasu pisemnego zrzeczenia się prawa do tego pojazdu, z uwagi na fakt, że w dalszym ciągu jest jego współwłaścicielem.
W tym stanie rzeczy organ I instancji wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o dokument potwierdzający nabycie samochodu od I. G., W. F. i M. P., pod rygorem wydania rozstrzygnięcia w oparciu o dotychczas złożone dokumenty.
W odpowiedzi na to wezwanie strona przedstawiła obszerne wyjaśnienia wskazujące, że w wyniku dokonanego w dniu [...] r. przekształcenia spółka jawna przejęła w całości majątek spółki cywilnej, w tym wyposażenie i środki trwałe. Przejęcie przedmiotowego samochodu przez spółkę jawną spowodowało, że zgodnie z art. 8 § 1 k.s.h. spółka ta nabyła go we własnym imieniu od wspólników spółki cywilnej i stała się jego właścicielem. W tym stanie rzeczy żądanie dokumentu potwierdzającego nabycie prawa własności pojazdu jest bezpodstawne.
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta T. odmówił zarejestrowania przedmiotowego pojazdu. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. W uzasadnieniu decyzji przywołano treść art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym skuteczne wnioskowanie o rejestrację pojazdu wymaga przedłożenia m.in. bezspornego dowodu jego własności. Organ odwoławczy uznał, że strona nie wykazała tytułu prawnego do samochodu.
Decyzja ta została zaskarżona przez P.H. "[...]"[...] spółka jawna do sądu administracyjnego. Skargę oparto na zarzucie naruszenia art. 8 § 1 k.s.h. oraz art. 73 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a w jej uzasadnieniu podniesiono m. in. że podmiot wnioskujący o zarejestrowanie pojazdu przedłożył ciąg dokumentów, które są wzajemnie spójne, uzupełniają się i potwierdzają, że nastąpiło przeniesienie uprawnień właścicielskich z wspólników dotychczasowej spółki cywilnej na spółkę jawną. Podkreślono, że opieranie się wyłącznie na dosłownym, literalnym brzmieniu zapisów umowy spółki jawnej pozostaje w sprzeczności z art. 65 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym umowy należy oceniać z uwzględnieniem zgodnego zamiaru stron i celu umowy, a także odwoływać do rzeczywistych, uzgodnionych skutków prawnych, które miały nastąpić w związku z zawarciem umowy. W niniejszej sprawie celem wspólników spółki cywilnej była kontynuacja działalności na bazie posiadanych składników majątkowych, a konieczna zmiana dotyczyła wyłącznie formy prawnej prowadzonej działalności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 27 listopada 2006r. w sprawie o sygn. IV SA/GL 667/05 uchylił decyzję organu II instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że twierdzenie, że skarżąca spółka nie jest właścicielem pojazdu jest przedwczesne, albowiem dokonano niepełnej analizy dowodów w sprawie. Za istotne i pierwotne dla sprawy uznano przy tym zbadanie, czy przedmiotowy pojazd stał się własnością P.H. "[...]"[...] spółka jawna. Dla przeprowadzenia tych ustaleń konieczna jest analiza umowy spółki jawnej (z uwzględnieniem zasad określonych w art. 65 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny – Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), w szczególności zapisu § 1 umowy, w którym wskazano, że wspólnicy prowadzą działalność w formie spółki cywilnej, która stała się przedsiębiorstwem wielkich rozmiarów, co zobligowało strony do zawarcia umowy spółki jawnej. Zobowiązano organ do ustosunkowania się do kwestii wpisania pojazdu do ewidencji środków trwałych i dokonywania odpisów amortyzacyjnych. Ustalenie, że dany składnik majątku (stanowiący uprzednio współwłasność wspólników spółki cywilnej przekształconej w spółkę jawną) został umieszczony w wykazie środków trwałych P.H. "[...]"[...] s.j., podlegał amortyzacji, a dokonywane odpisy amortyzacyjne zaliczano, zgodnie z art. 22 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, do kosztów uzyskania przychodu tej spółki jawnej pozwalałoby na domniemanie, że współwłaściciele pojazdu (wspólnicy P.H. "[...]"[...] s.c.) wnieśli samochód do majątku utworzonej spółki jawnej. Sąd stwierdził, że przed dniem wejścia w życie art.26 § 5 k.s.h., przeniesienie własności składników majątku pozostającego we współwłasności wspólników spółki cywilnej, wykorzystywanego w ramach prowadzonej przez tą spółkę działalności gospodarczej na spółkę jawną powstałą zgodnie z wymogiem art. 26 § 4 k.s.h. może być wykazane w inny sposób niż poprzez umowę zbycia ruchomości na rzecz spółki jawnej. W sytuacji, gdy zostanie ustalone przez organ administracji, że P.H. "[...]"[...] s.j. nabyła własność przedmiotowego pojazdu, to w oparciu o ujawnione w okresie późniejszym w Krajowym Rejestrze Sądowym zmiany osobowe dotyczące wspólników tej spółki nie można twierdzić, że spółce jawnej o zmienionym składzie osobowym nie przysługuje prawo własności konkretnego składnika majątku spółki.
Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało sprawę do rozpatrzenia przez ten organ, wskazując na konieczność uwzględnienia zaleceń Sądu zawartych w wyroku.
Organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną i przesłuchał strony. Z protokołu z dnia [...] r. wynika, że strony: W. F. i I. G. podtrzymali swoje stanowiska, nie zgłaszając nowych dowodów w sprawie. Organowi I instancji przedłożono kopie wyciągów z ewidencji środków trwałych wg planu amortyzacji na rok [...] i [...], w których przedmiotowy samochód został wykazany. Złożono oświadczenie doradcy podatkowego E. M.-K. z dnia [...] r., w którym jako osoba prowadząca księgowość spółki oświadcza, że w wyniku przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną, wszelkie aktywa i pasywa zostały przejęte ze spółki cywilnej do będącej następca prawnym spółki jawnej.
Równolegle pismem z dnia [...] r. I. G., powołując się na prawo współwłasności przedmiotowego pojazdu, nie zgodził się na dokonanie zmiany właściciela. Podniósł, że gdyby wolą współwłaścicieli było dokonanie takich zmian, to zrobiliby to w odpowiednim trybie i czasie.
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta T. zarejestrował samochód ciężarowy marki [...] na rzecz przedsiębiorstwa P.H. "[...]"[...] spółka jawna w T. W uzasadnieniu opisano szczegółowo przebieg dotychczasowego postępowania i podnoszone w nim argumenty. Stwierdzono, że uzupełniono materiał dowodowy zgodnie z zaleceniem Sądu o ewidencję środków trwałych. Ustalono na jej podstawie, z pojazd podlegał amortyzacji, zatem stał się środkiem trwałym spółki jawnej. Przytoczono również wyrywkowo fragmenty uzasadnienia wyroku z dnia 27 listopada 2006 r. Bez wyjaśnienia znaczenia podnoszonych argumentów dla istoty sprawy stwierdzono, że podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych jest każdy wspólnik spółki jawnej z uwzględnieniem konieczności wniesienia środka trwałego w postaci samochodu jako wkład do spółki jawnej, co w sprawie miało miejsce na zasadzie art. 26 § 4 k.s.h., a więc z pominięciem umowy zbycia ruchomości na rzecz spółki. Zbycie udziałów w spółce jawnej przez ustępujących wspólników łączyło się z przejściem zysku na nabywców udziałów, co oznacza, że prawo zysku przypisane jest przez podmiot, który posiada status wspólnika w chwili powstania prawa. Stan ten powoduje, że w rozliczeniu za rok podatkowy tylko ten wspólnik będzie zobowiązany do wykazania dochodu i tylko on uzyskuje roszczenie o wypłatę przypadającego na niego udziału w zysku.
Odwołanie od tej decyzji złożył I. G. Podniósł, że samochód został nabyty na współwłasność. Przepis art. 26 § 5 kodeksu spółek handlowych wszedł w życie 15 stycznia 2004 r., zatem nie ma zastosowania w sprawie. Wobec tego należało ustalić, czy doszło do przejścia własności samochodu na spółkę jawną. Strona uznała, że stan współwłasności nadal istnieje, albowiem własność ta nie przeszła na spółkę. Spółka złożyła wniosek o rejestrację dopiero dwa lata po jej zawiązaniu, po ustąpieniu I. G. Gdyby wolą wspólników było przeniesienie prawa do samochodu na spółkę, to uczyniono by to w sposób wyraźny. Fakt, że nie wystąpiono o rejestrację pojazdu w terminie 30 dni od zaistnienia okoliczności uzasadniających rejestrację, potwierdza w przekonaniu strony zasadność jej twierdzeń. Ujawnienie samochodu w ewidencji środków trwałych i jego amortyzacji nie może natomiast świadczyć o przejściu prawa własności na spółkę, było bowiem bezprawne. Zwrócono uwagę, że właściwy do rozstrzygnięcia kwestii własności pojazdu jest sąd a nie organ administracji.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i orzekło o odmowie zarejestrowania przedmiotowego pojazdu na rzecz P.H." [...]" spółka jawna w T.
W uzasadnieniu nawiązano do zaleceń zawartych w wyroku sądu z dnia 27 listopada 2006 r., wskazując na związanie jego zaleceniami.
Kolegium zwróciło uwagę, że w dacie zawierania umowy spółki jawnej przez wspólników spółki cywilnej, będących współwłaścicielami pojazdu, art. 26 k.s.h nie miał aktualnie obowiązującego brzmienia i nie przewidywał, że spółce jawnej przysługują wszystkie prawa i obowiązki stanowiące majątek wspólny wspólników spółki cywilnej przekształconej w spółkę jawną. Umowa spółki nie zawiera w tej kwestii postanowienia. Fakt ujawnienia pojazdu w ewidencji środków trwałych nie jest dowodem na stosunki własnościowe, albowiem to nie ewidencja służy wykazaniu tytułu prawnego. Wskazano też na odmienne charakterystyki środków trwałych na gruncie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych i w przepisach ustawy o rachunkowości. Kolegium podkreśliło, że rejestracja pojazdu odbywa się na podstawie dokumentów, o jakich mowa w art. 72 ust. 1 ustawy z dnia Prawo o ruchu drogowym, w tym dowodu własności. Dowodem takim w szczególności mogą być dokumenty wskazane w § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. nr 133, po. 1123 ze zm.). Jeżeli dane dotyczące zbywcy pojazdu zawarte w dowodzie własności dołączonym do wniosku o rejestrację nie są zgodne z danymi zawartymi w dowodzie rejestracyjnym, przez dowód własności rozumie się wszystkie dokumenty potwierdzające fakt przeniesienia prawa własności pojazdu. Rejestracji dokonuje się jednak w oparciu o dokumenty potwierdzające niesporne stany w sferze stosunków własnościowych, w przypadku sporu ustalenie istnienia lub nieistnienia prawa należy do kompetencji sadów powszechnych.
W skardze do sądu pełnomocnik P.H. "[...]"[...] spółka jawna w T. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego, zarzucając wydanie jej z naruszeniem art. 65 § 2 k.c. poprzez błędną wykładnię woli oświadczeń wspólników spółki cywilnej w zakresie zawierania spółki jawnej jako kontynuacji dotychczasowej działalności gospodarczej na bazie dotychczasowego majątku wspólników oraz § 4 ust. 2 rozporządzenia MI z 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów poprzez uznanie, że przedłożone przez skarżącą dokumenty nie stanowią dowodu prawa własności pojazdu. W uzasadnieniu zarzucono, że Kolegium nie zrealizowało wytycznych zawartych w wyroku sądu z dnia 27 listopada 2006 r., w szczególności nie zanalizowało zawartej umowy spółki przy uwzględnieniu reguł wykładni z art. 65 § 2 k.c. i pominęło cel zawarcia umowy spółki jawnej. Było nim dostosowanie formy prawnej już prowadzonej działalności do wymogów prawa, spółka jawna stanowiła zatem kontynuację dotychczasowej działalności. Oczywistym dla wspólników było, że taki sam będzie przedmiot działalności oraz że będzie ona prowadzona na bazie dotychczasowego majątku wspólników. To, że w umowie nie wymieniono wszystkich składników majątku pozostaje bez znaczenia, skoro zostały one wymienione w dokumentach finansowych. Natomiast fakt dokonywania odpisów amortyzacyjnych świadczy dodatkowo o zgodnej woli wspólników prowadzenia działalności z wykorzystaniem dotychczasowego majątku. Aktualna zmiana stanowiska jednego ze wspólników nie może decydować o rzeczywistej treści zawartej umowy. Występując ze spółki I. G. potwierdził prawidłowość dokonanych rozliczeń a tym samym potwierdził, że pozostawione w majątki Spółki środki trwałe, w tym przedmiotowy samochód, stanowią jej własność.
W dniu [...] r. M. P. skierował do sądu pismo procesowe, w którym podał, że w dacie zawarcia umowy spółki jawnej dla wszystkich wspólników było oczywiste, że dokonują przeniesienia dotychczasowego majątku na rzecz tworzonej spółki. Nie spisano tego w umowie, albowiem w tej kwestii wspólnicy byli jednomyślni.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje:
W aktualnie obowiązującym stanie prawnym, art. 26 § 5 ustawy z dnia 15 września 200 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. nr 94, poz. 1037 ze zm.) reguluje majątkowe skutki przymusowego przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną stanowiąc, że powstałej spółce jawnej przysługują wszystkie prawa i obowiązki stanowiące majątek wspólny wspólników. Takie brzmienie zostało temu przepisowi nadane art. 1 pkt 8 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 229, poz. 2276) i obowiązuje od 15 stycznia 2004 r.
W rozpatrywanym przypadku do przymusowego przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną doszło przed [...] r., pod rządami art. 26 w jego pierwotnym brzmieniu. Przepis ten w § 4 przewidywał konieczność zgłoszenia spółki cywilnej prowadzącej przedsiębiorstwo większych rozmiarów do sądu rejestrowego. Spółka tak zgłoszona stawała się spółką jawną z chwilą wpisania do rejestru. Obligatoryjne dane podlegające zgłoszeniu określone zostały w art. 26 § 1 kodeksu spółek handlowych. Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną nie było oparte na zasadzie kontynuacji. Spółka przekształcana nie legitymuje podmiotowością prawną. Mają ją tylko wspólnicy, którym w odniesieniu do majątku nabytego w trakcie trwania spółki przysługuje współwłasność. W obowiązującym w dacie przekształcenia stanie prawnym brak było postanowień regulujących majątkowe jego następstwa. Lakoniczność regulacji rodzi w konsekwencji szereg wątpliwości, którym na gruncie pierwotnego brzmienia art. 26 ustawy dawano wyraz w orzecznictwie. Jego analiza wskazuje, że na gruncie pierwotnego brzmienia art. 26 ustawy brak było przekonania co do kontynuacji praw i obowiązków po stronie powstałej spółki jawnej. Odmawiano powstałej w drodze przekształcenia spółce jawnej automatycznego przyznania legitymacji procesowej w postępowaniu zainicjowanym przez wspólników spółki cywilnej (por. postanowienie SN z 23 czerwca 2004 r. V CZ 53/04, Biul. SN 2004, nr 11, poz. 11 oraz wyrok SN z 8 lipca 2003 r. IV CK 13/03, Glosa 2005, nr 1, s. 17). W postanowieniu z dnia 7 lipca 2004 r., sygn. I CK 79/04 (Glosa 2006, nr 1, s. 9) Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że w następstwie konstytutywnego wpisu spółki jawnej do rejestru powstaje nowy podmiot prawa a nabycie przez niego praw majątkowych przysługujących wspólnikom spółki cywilnej nie następuje automatycznie, lecz wymaga przeniesienia.
Stąd podstawową kwestią do rozważenia w niniejszej sprawie było ustalenie, czy wobec dokonanego przekształcenia spółki cywilnej w jawną i zawarcia w tym przedmiocie umowy, doszło do przeniesienia prawa własności pojazdu stanowiącego współwłasność wspólników spółki cywilnej. Zalecenia w tym zakresie sformułowane zostały w wyroku wydanym przez WSA w Gliwicach w dniu 27 listopada 2006. W uzasadnieniu tego wyroku w szczególności wskazano, że przed dniem wejścia w życie art. 26 § 5 k.s.h. przeniesienie własności składników majątku pozostającego we współwłasności wspólników spółki cywilnej na spółkę jawną powstałą zgodnie z art. 26 § 4 k.s.h. może być wykazane w inny sposób, niż poprzez umowę zbycia ruchomości na rzecz spółki jawnej. Sąd nie przesądził wówczas następstwa prawnego spółki jawnej, zalecił natomiast zbadanie tej kwestii z wykorzystaniem pełnego materiału dowodowego. Materiał taki został w sprawie zebrany i poddany analizie.
Zgodnie z art. 72 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, do zarejestrowania pojazdu wymagane jest przedstawienie dowodu jego własności. Wymóg ten powtarza także przepis § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. nr 133, poz. 1123 ze zm.). W § 4 ust. 1 rozporządzenie określa, że dowodem własności pojazdu jest w szczególności jeden z następujących dokumentów: umowa sprzedaży, umowa zamiany, umowa darowizny, umowa o dożywocie, faktura VAT, prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności.
Należy zgodzić się ze stanowiskiem prezentowanym w dotychczasowym postępowaniu zarówno przez organy administracji jak i przez sąd administracyjny, że ze względu na przykładowe wymienienie dokumentów stanowiących dowód własności pojazdu, wykazanie tytułu prawnego do pojazdu może nastąpić z wykorzystaniem różnych dokumentów, ilustrujących w sposób dostateczny tok następstwa prawnego. W niniejszej sprawie nie była problemem wielokrotność przenoszenia prawa do pojazdu na kolejne podmioty i wykazanie ciągłości w tym zakresie, lecz kwestia udokumentowania woli współwłaścicieli pojazdu w dacie przekształcenia spółki jawnej w spółkę cywilną. W wyroku z 27 listopada 2006 r. Sąd zalecił zbadanie treści oświadczenia woli dotyczącego zawarcia umowy spółki jawnej z zastosowaniem reguł interpretacji oświadczeń woli wskazanych w art. 65 § 2 kodeksu cywilnego, czyli z odwołaniem się do zgodnego zamiaru stron umowy i jej celu.
W przekonaniu orzekającego Sądu nie budzi wątpliwości, że w sytuacji braku jednego dokumentu (np. umowy) wyraźnie stanowiącego o woli wspólników, należy dopuścić przeprowadzenie dowodu z różnych materiałów. W razie przedstawienia dokumentu umowy organ nie powinien także ograniczać się do jej dosłownego brzmienia, lecz zastosować metody właściwe dla interpretacji oświadczeń woli stron stosunku cywilnoprawnego. Reguły te mają jednak zastosowanie w sytuacji, gdy strony postępowania o zarejestrowanie pojazdu są zgodne co do stanu prawnego a kwestie dowodowe związane są wyłącznie z wykazaniem, udokumentowaniem ich twierdzeń dotyczących tytułu do pojazdu. Organ administracji niewątpliwie nie ma wówczas podstaw do domagania się, aby strony przedstawiły dokument określonego rodzaju i o określonej treści.
Inaczej sytuacja wygląda jednak wówczas, gdy między stronami postępowania w przedmiocie rejestracji pojazdu trwa spór na tle własnościowym. W niniejszej sprawie strony wzajemnie odmawiają sobie prawa do przedmiotowego pojazdu i dla wykazania swego tytułu wskazują na różne okoliczności i dokumenty, wywodząc z nich jednak odmienne konkluzje. W takim stanie rzeczy do właściwości organu dokonującego rejestracji pojazdu nie należy rozstrzygnięcie sporu. Należy zgodzić się ze stanowiskiem, wyrażanym w orzecznictwie, że organ może dokonać rejestracji w oparciu o ustalony niesporny stan własnościowy. Ustalenie tego stanu własnościowego może zatem być dokonane z wykorzystaniem różnych środków dowodowych, ale efekt ustaleń winien być bezsporny. Ustalenia w przedmiocie istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego należą do właściwości sądów powszechnych. Organy administracji dokonują zaś rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. W sytuacji sporu co do prawa organ administracji obowiązany jest odmówić zarejestrowania pojazdu. (por. wyrok NSA z dnia 14 października 1998 r., sygn. II SA 1093/98, LEX 41322 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 września 2004 r., sygn. II SA/Wa 3046/03, LEX 173977).
W przekonaniu orzekającego Sądu konkluzja organu odwoławczego w niczym zatem nie uchybiła wyrokowi WSA w Gliwicach z dnia 27 listopada 2006 r., w wyroku tym nie sformułowano bowiem wiążącej oceny prawnej, zaś wskazania co do dalszego postępowania zostały zrealizowane.
Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI