II SA/Gl 347/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Gminy S. i Prokuratora Rejonowego na postanowienie SKO, uznając, że koszty sporządzenia opinii rzeczoznawcy w sprawie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności obciążają organ, a nie stronę, chyba że wynikły z jej winy.
Sprawa dotyczyła kosztów postępowania w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności. Prezydent Miasta obciążył wnioskodawców kosztami opinii rzeczoznawcy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło to postanowienie, uznając, że koszty te obciążają organ. Gmina S. i Prokurator zaskarżyli decyzję SKO. Sąd oddalił skargę Gminy z powodu braku interesu prawnego, a skargę Prokuratora uznał za nieuzasadnioną, potwierdzając, że koszty opinii obciążają organ.
Sprawa rozpatrywana przez WSA w Gliwicach dotyczyła kosztów postępowania administracyjnego w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności. Prezydent Miasta S. obciążył wnioskodawców (A. i J. S.) kosztami sporządzenia opinii rzeczoznawcy majątkowego, argumentując, że zostały one poniesione w ich interesie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło to postanowienie, stwierdzając, że zgodnie z art. 262 § 1 kpa, koszty te obciążają organ, ponieważ sporządzenie opinii jest obowiązkiem organu wynikającym z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 67 w zw. z art. 4a ustawy o przekształceniu). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Gminy S. z powodu braku wykazanego interesu prawnego do jej wniesienia, mimo uznania legitymacji skargowej gminy. Sąd podkreślił, że interes prawny musi wynikać z normy prawa materialnego, a Gmina nie wskazała takiej normy. Sąd oddalił również skargę Prokuratora Rejonowego w S., uznając ją za nieuzasadnioną. Sąd podzielił stanowisko SKO, że sporządzenie operatu szacunkowego jest obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie, wynikającym z art. 4a ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, w celu ustalenia opłaty za przekształcenie. Koszty te obciążają organ, chyba że wynikły z winy strony. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do obciążenia wnioskodawców kosztami opinii, gdyż nie wynikły one z ich winy, a operat był aktualny.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Koszty sporządzenia opinii rzeczoznawcy majątkowego w postępowaniu o przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności obciążają organ prowadzący postępowanie, chyba że wynikły z winy strony.
Uzasadnienie
Sporządzenie operatu szacunkowego jest obowiązkiem organu wynikającym z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, stosowanych na podstawie art. 4a ust. 1 ustawy o przekształceniu. Organ ma obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, w tym ustalenia wartości nieruchomości i opłaty za przekształcenie. Koszty te nie wynikają z winy strony, chyba że zostanie to udowodnione.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (12)
Główne
k.p.a. art. 262 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów.
u.p.u.w. art. 4
Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności
u.p.u.w. art. 4a § ust. 1
Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności
Do ustalenia opłaty za przekształcenie stosuje się odpowiednio przepisy art. 67 ust. 1, art. 69 i art. 70 ust. 2-4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Obowiązek sporządzenia operatu szacunkowego wynika z tego przepisu i obciąża organ.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.n. art. 67 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 69
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 70 § ust. 2-4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.s.g. art. 31
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 39 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
p.p.s.a. art. 50 § § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Koszty sporządzenia opinii rzeczoznawcy w postępowaniu o przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności obciążają organ, a nie stronę, chyba że wynikły z jej winy (argumentacja SKO i Sądu). Gmina S. nie wykazała interesu prawnego do wniesienia skargi.
Odrzucone argumenty
Koszty sporządzenia opinii rzeczoznawcy obciążają stronę, gdyż postępowanie jest wszczynane w jej interesie (argumentacja Prezydenta Miasta S. i częściowo SKO). Gmina S. posiada legitymację skargową i interes prawny do zaskarżenia postanowienia dotyczącego kosztów.
Godne uwagi sformułowania
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznaje legitymację skargową Gminy S., która nie może być pozbawiona tego statusu tylko dlatego, że Prezydent Miasta S. z mocy przepisu kompetencyjnego stał się organem prowadzącym postępowanie... Sąd nie dostrzega po stronie Gminy tak rozumianego interesu, zresztą autor skargi i pisma precyzującego skargę oraz pełnomocnik skarżącej na rozprawie nie byli w stanie wskazać normy prawnej, która kreuje interes prawny Gminy. Nie jest okolicznością istotną, że postępowanie o przekształcenie wszczynane jest na wniosek strony, że prowadzone jest w interesie strony, skoro z faktu tego nie można wyprowadzić wniosku, że wynikłe koszty postępowania obciążać winny stronę.
Skład orzekający
Łucja Franiczek
przewodniczący
Elżbieta Kaznowska
członek
Leszek Kiermaszek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, kto ponosi koszty sporządzenia opinii rzeczoznawcy w sprawach przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności oraz kwestia legitymacji i interesu prawnego gminy do zaskarżania postanowień dotyczących kosztów postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego, ale zasady dotyczące kosztów postępowania i interesu prawnego mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii podziału kosztów postępowania administracyjnego między organ a stronę, co ma praktyczne znaczenie dla obywateli i samorządów. Dodatkowo porusza złożony problem legitymacji procesowej jednostek samorządu terytorialnego.
“Kto płaci za wycenę nieruchomości? Sąd rozstrzyga spór między gminą a wnioskodawcami.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 347/04 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2005-11-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-05-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Elżbieta Kaznowska Leszek Kiermaszek /sprawozdawca/ Łucja Franiczek /przewodniczący/ Symbol z opisem 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności Sygn. powiązane I OSK 389/06 - Wyrok NSA z 2007-01-16 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie: WSA Elżbieta Kaznowska NSA Leszek Kiermaszek (spr.) Protokolant referent Ewa Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Gminy S. oraz Prokuratora Rejonowego w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania w sprawie o przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności o d d a l a s k a r g i Uzasadnienie Prezydent Miasta S. postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], wydanym na podstawie art. 264 kpa, ustalił koszty postępowania prowadzonego z wniosku A. i J. S. o przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w S. przy ulicy B. na kwotę [...] zł i zobowiązał wnioskodawców do uiszczenia tych kosztów w terminie 14 dni od dnia ostateczności postanowienia. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w toku postępowania zaistniała potrzeba określenia wartości nieruchomości dla ustalenia opłaty za przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności, o której mowa w art. 4 w związku z art. 4a ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299). Powołano zatem biegłego, który sporządził opinię, w której określona została wartość nieruchomości. Za sporządzenie tej opinii rzeczoznawca otrzymał wynagrodzenie w kwocie [...] zł. Zdaniem organu, koszty te obciążają stronę, gdyż poniesione zostały w jej interesie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie (art. 262 § 1 pkt 2 kpa). Na powyższe postanowienie zażalenie wnieśli A. i J. S. domagając się jego uchylenia. Podnieśli w nim, że brak jest podstaw do obciążenia ich kosztami sporządzenia opinii przez rzeczoznawcę, skoro ponoszą wysokie koszty za przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 262 oraz art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 kpa, uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i orzekło, że koszty postępowania administracyjnego prowadzonego przez Prezydenta Miasta S. obciążają ten organ. Motywując podjęte rozstrzygnięcie Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 262 § 1 kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z winy strony oraz zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Natomiast z powołanego przez organ pierwszej instancji przepisu art. 4a ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności wynika, że do ustalenia opłaty, o której mowa w art. 4 tej ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy art. 67 ust. 1, art. 69 i art. 70 ust. 2-4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543). Z przepisów powyższych wynika, zdaniem Kolegium, że obowiązek sporządzenia operatu szacunkowego wypływa z brzmienia art. 67 ostatnio powołanej ustawy, a na organie spoczywa obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Zatem poniesione wydatki na sporządzenie tegoż operatu nie mogą obciążać strony jako koszty, które poniesione zostały w interesie lub na żądanie strony. Kolegium zauważyło, że gdyby operat stał się nieaktualny (wskutek zawieszenia postępowania z przyczyn leżących po stronie użytkowników wieczystych), wówczas koszty nowej wyceny obciążać powinny stronę. Powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. zaskarżyli do Sądu Gmina S. (skargę w imieniu Gminy wniósł Prezydent Miasta) oraz Prokurator Rejonowy w S., w obu wypadkach domagając się uchylenia tej decyzji. Skarżąca Gmina S. zarzuciła Kolegium dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 262 § 1 pkt 2 kpa, który jednoznacznie określa, że stronę obciążają te koszty postępowania, które poniesione zostały w jej interesie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie. Postępowanie o przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności prowadzone jest niewątpliwie w interesie strony, wszczęte zostaje na wniosek strony. W takiej sytuacji strona zobligowana jest do poniesienia kosztów sporządzenia przez biegłego opinii, bowiem sporządzenie takiej opinii jest niezbędne, ma na celu ustalenie wartości nieruchomości jako przedmiotu prawa użytkowania wieczystego dla ustalenia opłaty za przekształcenie tego prawa w prawo własności. Tym bardziej, że w ustawie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, w tym po uwzględnieniu noweli dokonanej ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r., brak jest przepisu, który nakładałby na organ orzekający obowiązek poniesienia kosztów postępowania. Z kolei art. 4a ustawy określa jedynie, że osoba, która nabyła własność nieruchomości zobowiązana jest do uiszczenia dotychczasowemu właścicielowi opłaty za przekształcenie, stosując art. 67 ust. 1, art. 69 i art. 70 ust. 2-4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Twierdzenie Kolegium, że obowiązek sporządzenia operatu szacunkowego wypływa z brzmienia art. 67 tej ustawy nie znajduje uzasadnienia, bowiem jego treść określa jedynie cenę nieruchomości, którą ustala się na podstawie jej wartości określonej przez rzeczoznawcę, brak zaś jest przepisu, który nakładałby na organ obowiązek poniesienia takiej wyceny. Skarga Prokuratora Rejonowego w S. również oparta została o zarzut naruszenia art. 262 § 1 kpa przez jego niezastosowanie wskutek błędnej wykładni art. 4a ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Zdaniem Prokuratora wadliwa wykładnia tego przepisu polegała na uznaniu, że koszt sporządzenia operatu szacunkowego spoczywa na organie prowadzącym postępowanie, podczas gdy prawidłowa jego interpretacja prowadzi do wniosku odmiennego, a mianowicie, że przepis ten dotyczy tylko sposobu ustalenia opłaty za przekształcenie, a nie reguluje kwestii ponoszenia kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na pierwszą skargę wniosło o jej odrzucenie, a na wypadek nieuwzględnienia tego żądania – o oddalenie skargi. Kolegium wskazało, że skarga została faktycznie wniesiona przez Prezydenta Miasta S. działającego w imieniu własnym, czyli jako organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji, a nie przez Gminę S. reprezentowaną przez Prezydenta Miasta. Świadczy o tym treść podniesionych zarzutów, sposób oznaczenia skarżącego, opieczętowanie skargi pieczęcią Prezydenta Miasta. W skardze nie sformułowano interesu prawnego Gminy S. uprawniającego do wniesienia skargi. Kolegium następnie podtrzymało w całości dotychczasowe stanowisko i argumentację. Powołało się także na wyrok NSA z dnia 10 listopada 1995 r. sygn. III SA 199/05, w którym wyrażono pogląd, że organ pokrywa koszty postępowania ponoszone w wykonaniu obowiązku ustawowego. Natomiast stronę obarczają koszty powstałe z jej winy i na skutek czynności wykonanych na żądanie lub w interesie strony. W odpowiedzi na skargę Prokuratora Rejonowego w S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Kolegium wywodziło, że obowiązek sporządzenia operatu szacunkowego wypływa z art. 67 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym cenę nieruchomości ustala się na podstawie jej wartości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego, co z kolei wiąże się z koniecznością uiszczenia zapłaty za wykonaną wycenę. Nie można uznać, że nie są to koszty wypływające z przepisów prawa. Zdaniem Kolegium wątpliwości co do tego kto winien ponosić koszty sporządzenia operatu mogłyby istnieć w okresie od [...] r. [...] r. W stanie prawnym wówczas obowiązującym wysokość opłaty za przekształcenie określał art. 5 ustawy, który wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2000 r. został uznany za niekonstytucyjny (Dz.U. Nr 28, poz. 352) i z dniem 14 kwietnia 2000 r. utracił moc. Natomiast ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r. (Dz.U. Nr 72, poz. 748), która weszła w życie z dniem 28 lipca 2001 r., wprowadzono przepis art. 4a przesądzając zasady i tryb wyceniania nieruchomości. Na rozprawie przed Sądem skarżący podtrzymali żądania zawarte w skargach. Pełnomocnik Gminy S. na poparcie swych twierdzeń przywołał stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. zawarte w postanowieniu z dnia [...] r., nr [...] i wskazał, że przyjmując pogląd SKO w K. to gmina ponosiłaby koszty postępowania przekształceniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności pozostaje do rozważenia zagadnienie legitymacji czynnej Gminy S. do wniesienia skargi w niniejszej sprawie, skoro w postępowaniu administracyjnym w pierwszej instancji postanowienie wydał Prezydent Miasta S. Nie może zaś być kwestionowane, że po sprecyzowaniu skargi stroną skarżącą jest właśnie Gmina S., nie zaś Prezydent Miasta. Zagadnienie legitymacji skargowej gminy doczekało się już bogatego orzecznictwa oraz licznych wypowiedzi w doktrynie prawa. Zarówno w okresie obowiązywania wcześniejszych aktów regulujących postępowanie przed sądem administracyjnym, jak i na gruncie art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wypowiadane były i są nadal prezentowane zróżnicowane poglądy, czy gminie przysługuje legitymacja skargowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sytuacji, gdy jej organ w pierwszej instancji wydał decyzję lub postanowienie. Pierwszy z poglądów wyrażony został już w pierwszym okresie funkcjonowania nowej struktury ustrojowej państwa, zwłaszcza w orzecznictwie, które przyjęło, że bez względu na przedmiot sprawy i jego rzeczywisty związek z interesem prawnym gminy, nie jest ona stroną postępowania administracyjnego w postępowaniu dotyczącym praw osoby trzeciej, w której decyzję wydał wójt tej gminy, a w związku z tym nie może również występować w charakterze strony skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. w szczególności postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 1990 r., sygn. SA/Wr 990/90, ONSA 1990, nr 4, poz. 7, ostatnio zaś wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2005 r., sygn. OSK 1017/04, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 marca 2005 r., sygn. I SA/Bk 43/05, nie publ.). Zwolennicy tego poglądu uznają, iż gmina wydając poprzez swoje organy decyzje administracyjne, nie działa jako właściciel, lecz jako podmiot uprawniony do podejmowania tego typu aktów w imieniu państwa. Wskazują, że gmina uprawniona jest co prawda do wykonywania przysługujących jej uprawnień właścicielskich, jednakże funkcja ta musi ustąpić, skoro pozostaje w konflikcie z kompetencją do rozstrzygania w drodze decyzji o prawach i obowiązkach osób pozostających poza systemem organów administracji publicznej. W roli tego organu nie ma bowiem miejsca na jego własny interes prawny lub obowiązek, także wówczas, gdy w rzeczywistości decyzja dotyka jego praw lub obowiązków. Taka pozycja organu zapobiega zaś równoczesnemu występowaniu w charakterze strony kierującej się własnym interesem i zabiegającej o uzyskanie korzystnej dla siebie decyzji (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 1993 r., sygn. III AZP 8/93, OSNAP 1994, nr 1, poz. 3, uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2000 r., sygn. OPK 14/00, ONSA 2001, nr 1, poz. 17). Stanowisko odmienne, uznające legitymację skargową gminy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zakłada z kolei, że jedynie ta jednostka jako osoba prawna - jeżeli wykaże swój interes prawny do wniesienia skargi - jest podmiotem legitymowanym do występowania w tym postępowaniu, natomiast podmiotem tym nie jest organ tej jednostki. Fakt wydania przez ten organ decyzji administracyjnej w pierwszej instancji nie pozbawia zatem wspomnianej jednostki prawa do występowania w postępowaniu przed sądem administracyjnym w charakterze strony skarżącej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 1999 r., sygn. II SA/Ka 1623/97 i z dnia 8 listopada 1999 r., sygn. II SA/Ka 81/98, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2001 r., sygn. III RN 104/00, OSNAP 2002, nr 1, poz. 4, postanowienia SN z dnia 9 listopada 2001 r., sygn. III RN 189/01, OSNAP 2002, nr 8, poz. 177). Zwolennicy tego poglądu podkreślają, że jednostka samorządu terytorialnego, będąca podmiotem praw i obowiązków przyznanych przepisami prawa materialnego, nie może utracić przymiotu strony postępowania tylko z tego powodu, że jej organ był w tym postępowaniu organem rozstrzygającym sprawę co do jej istoty. Uznają przy tym, że pojęcie strony ma charakter materialnoprawny, nie jest zaś pojęciem procesowym, wobec czego o tym, czy dany podmiot jest stroną postępowania przesądzają przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym, nie zaś przepisy procesowe. Zwolennicy tej koncepcji wskazują na złożony status prawny wójta (burmistrza, prezydenta miasta), występującego z jednej strony jako organ gminy upoważniony do reprezentowania gminy na zewnątrz (art. 31 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), z drugiej strony zaś jako organ wydający decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 39 ust. 1 powołanej ustawy). Podkreślają przy tym, że w sferze, w jakiej wójt wydaje decyzje administracyjne, działa w granicach własnych przyznanych mu ustawowo kompetencji, nie zaś w granicach interesu prawnego gminy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2004 r., sygn. OSK 520/04, nie publ. i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 maja 2004 r., sygn. II SA/Ka 551/02, nie publ.). Do chwili obecnej orzecznictwo sądowe nie wypracowało jednolitego stanowiska w omawianym zakresie. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznaje legitymację skargową Gminy S., która nie może być pozbawiona tego statusu tylko dlatego, że Prezydent Miasta S. z mocy przepisu kompetencyjnego stał się organem prowadzącym postępowanie o przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności, w toku tego postępowania wydał postanowienie o ustaleniu kosztów oraz decyzję (w dniu [...] r.) załatwiającą sprawę co do istoty w pierwszej instancji. Skarżąca Gmina wnosząc skargę nie wykazała jednak, zdaniem Sądu, swego interesu prawnego. Ugruntowany jest w orzecznictwie i doktrynie pogląd, że tylko przepis prawa materialnego stanowiąc podstawę tego interesu stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Mieć interes prawny oznacza odnaleźć i wskazać normę prawną, która w sposób bezpośredni, realny i indywidualny stwarza uprawnienie do realizacji konkretnej korzyści bądź kreuje obowiązek jako powinność oznaczonego zachowania się wyznaczonego nakazem lub zakazem. Sąd nie dostrzega po stronie Gminy tak rozumianego interesu, zresztą autor skargi i pisma precyzującego skargę oraz pełnomocnik skarżącej na rozprawie nie byli w stanie wskazać normy prawnej, która kreuje interes prawny Gminy. Twierdzenia strony skarżącej, iż koszty opracowania operatu szacunkowego są roszczeniem związanym bezpośrednio z przekształceniem stanu prawnego nie stwarzają jeszcze przesłanki do konstruowania poglądu, że w tym upatrywać należy istnienie interesu prawnego. Tego rodzaju stwierdzenia niewątpliwie przemawiają za przyjęciem tezy, iż świadczy to o posiadaniu przez Gminę interesu faktycznego polegającego na tym, że Gmina broni się przed wydatkowaniem z własnych funduszy kwoty pieniężnej przeznaczonej na pokrycie kosztów opinii biegłego (operatu szacunkowego rzeczoznawcy). Z urzędu wypadnie zauważyć, że skarżąca Gmina istnienia interesu prawnego nie może upatrywać w tym, że była właścicielem nieruchomości w stosunku do której użytkownicy wieczyści złożyli wniosek o przekształcenie przysługującego im prawa rzeczowego. Skarga nie została bowiem wniesiona na kasacyjną decyzję organu odwoławczego w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności, lecz na postanowienie tego organu wydane w kwestii kosztów postępowania. Zatem podjęcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżonego postanowienia nie prowadzi w żaden sposób do uszczuplenia lub pozbawienia prawa własności Gminy S. Na marginesie dostrzec trzeba, że Gmina nie kwestionowała w żaden sposób decyzji o przekształceniu użytkowania wieczystego w prawo własności. Istnienia interesu prawnego Gminy S. do wniesienia skargi nie można doszukiwać się w przepisach ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), głównie zaś zawartych w Rozdziale 6 – Gminna gospodarka finansowa, czy też przepisach ustawy z dnia 26 listopada 1998 r., o finansach publicznych (Dz.U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148 ze zm.) dotyczących zasad i trybu gospodarowania środkami gminnymi. Rozważenia te prowadzą do wniosku, że w rozpoznawanej sprawie Gmina S. nie wykazała interesu prawnego, co tym samym skutkuje potrzebą oddalenia skargi bez konieczności ustosunkowania się do merytorycznych zarzutów zawartych w skardze. Nieuzasadnioną okazała się zaś skarga Prokuratora Rejonowego w S. Postępowanie w sprawie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności, prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299 ze zm.), wszczyna się na wniosek użytkownika wieczystego. Zgodzić się należy z twierdzeniami skarżącego, że postępowanie to niewątpliwie prowadzone jest w interesie strony składającej wniosek, wszak finalnym wynikiem tej sprawy jest uzyskanie prawa własności nieruchomości przez dotychczasowego użytkownika wieczystego. Fakt ten nie świadczy jeszcze o tym, że koszty tego postępowania, które nie wynikły z winy strony, winny obciążać stronę (użytkownika wieczystego). Zgodnie bowiem z art. 262 § 1 pkt 2 kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie, na co trafnie zwróciło uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności następuje odpłatnie (art. 4 ustawy), pomijając sytuacje wymienione w art. 6 ustawy, gdy przekształcenie tego prawa rzeczowego odbywa się nieodpłatnie (przypadek taki nie zachodzi w niniejszej sprawie). Podstawę do ustalenia wysokości opłaty za przekształcenie stanowi wartość nieruchomości, ta z kolei ustalona jest na podstawie operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowego. Wynika to z odesłania zawartego w art. 4a ust. 1 ustawy, nakazującego stosowanie odpowiednio art. 67 ust. 1, art. 69 i art. 70 ust. 2-4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 161, poz. 2603 ze zm.) do ustalenia opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Podzielić należy stanowisko Kolegium, że z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 6, sporządzenie operatu szacunkowego jest niezbędne do ustalenia opłaty za przekształcenie. W wyniku złożenia wniosku przez użytkownika wieczystego obowiązkiem organu jest więc zlecić rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatu szacunkowego, czynność ta należy do obowiązków organu orzekającego i wynika, zdaniem Sądu, wprost z brzmienia art. 4a ust. 1 ustawy. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, a elementem tych ustaleń jest konieczność określenia wartości nieruchomości, w konsekwencji opłaty za przekształcenie. Celowi temu służy wykonanie operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę. Nie jest okolicznością istotną, że postępowanie o przekształcenie wszczynane jest na wniosek strony, że prowadzone jest w interesie strony, skoro z faktu tego nie można wyprowadzić wniosku, że wynikłe koszty postępowania obciążać winny stronę. Zgodnie z tym co rozważono obowiązek ich poniesienia wynika z powołanego art. 4a ust. 1 ustawy. Żaden zaś inny przepis nie nakłada na stronę obowiązku poniesienia tych kosztów. Oznacza to, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności strona występująca z takim wnioskiem nie jest zobowiązana do ponoszenia kosztów opinii biegłego (operatu szacunkowego rzeczoznawcy), chyba że koszty te wynikły z winy strony (art. 262 § 1 kpa). Odmienny pogląd wyrażony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. w postanowieniu z dnia [...] r. nr [...], nr [...] nie jest uzasadniony, gdyż opiera się na wadliwym założeniu, iż koszty sporządzenia operatu szacunkowego nie wynikają z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie o przekształcenie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że brak było podstaw do nakładania na A. i J. S. obowiązku poniesienia kosztów opinii biegłego (operatu szacunkowego rzeczoznawcy), skoro koszty te nie wynikły z ich winy. Zaakcentować zaś trzeba, że powyższa okoliczność nie stanowiła przedmiotu sporu w toku postępowania. Wyraźnie bowiem wskazał organ pierwszej instancji, iż operat szacunkowy sporządzony w [...] r. zachowuje ważność i nie zachodzi potrzeba dokonania jego aktualizacji (vide: pismo organu z dnia [...] r.). Wbrew zatem zarzutowi skarżącego zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z obrazą art. 4a ust. 1 ustawy wskutek dokonania błędnej wykładni i z naruszeniem art. 262 § 1 pkt 2 kpa przez niezastosowanie tego przepisu. Z tych wszystkich względów uznając skargę Prokuratora za nieuzasadnioną Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI