II SA/Gl 344/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2023-09-07
NSAbudowlaneWysokawsa
warunki zabudowyplanowanie przestrzennefarma fotowoltaicznaodnawialne źródła energiibezprzedmiotowość postępowaniaład przestrzennydecyzja o warunkach zabudowyprawo administracyjneinwestycje

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla dużej farmy fotowoltaicznej, uznając, że sprawa powinna być rozpatrzona merytorycznie, a nie umorzona jako bezprzedmiotowa.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zespołu paneli fotowoltaicznych o mocy przekraczającej 500 kW. Organy administracji uznały postępowanie za bezprzedmiotowe, powołując się na przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, które miały wyłączać możliwość wydawania decyzji o warunkach zabudowy dla tak dużych instalacji bez uwzględnienia ich w planie miejscowym. Sąd administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji, stwierdzając, że postępowanie powinno zostać rozpatrzone merytorycznie, a nie umorzone, i nakazał organom ponowne rozpatrzenie wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał sprawę ze skargi E. Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta D. o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla planowanej inwestycji polegającej na budowie zespołu paneli fotowoltaicznych o mocy nieprzekraczającej 4 MW wraz z infrastrukturą i magazynem energii. Organy administracji uznały, że ustalenie warunków zabudowy dla tak dużej instalacji fotowoltaicznej jest niemożliwe bez uwzględnienia jej w planie miejscowym, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, domagając się merytorycznego rozpoznania sprawy. Sąd, analizując przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności art. 61 ust. 1 i 3, a także art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a, uznał, że organy wadliwie zinterpretowały przepisy, umarzając postępowanie jako bezprzedmiotowe. Sąd podkreślił, że wyłączenie stosowania art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. przez art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie oznacza bezprzedmiotowości postępowania, a jedynie ogranicza możliwość wydania pozytywnej decyzji. Sąd powołał się na własne wcześniejsze orzecznictwo w podobnych sprawach, wskazując, że sprawa powinna zostać rozpatrzona merytorycznie, co może skutkować wydaniem decyzji odmownej, a nie umorzeniem postępowania. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy zgodnie z przedstawioną wykładnią prawną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie nie jest bezprzedmiotowe. Organ administracji ma obowiązek merytorycznego rozpatrzenia wniosku, nawet jeśli może to skutkować wydaniem decyzji odmownej, a nie umorzeniem postępowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wyłączenie stosowania art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. przez art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania, a jedynie ogranicza możliwość wydania pozytywnej decyzji. Organ powinien rozpoznać sprawę merytorycznie, a nie ją umarzać.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.z.p. art. 61 § 1 i 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 10 § 2a

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 15 § 3 pkt 3a

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

K.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 119 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.z.e. art. 2 § 13

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla dużej farmy fotowoltaicznej nie jest bezprzedmiotowe i powinno być rozpatrzone merytorycznie. Organy administracji błędnie zinterpretowały przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, prowadząc do nieprawidłowego umorzenia postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Sąd kontrolował już wcześniej decyzje SKO wydane w bardzo zbliżonym stanie faktycznym i prawnym, których rozważania w obecnie rozpatrywanej sprawie przyjmuje za własne i w pełni podziela. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga merytorycznie sprawy i wydanie takiej decyzji zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron oraz kończy bieg postępowania w określonej instancji. Jest to zatem forma wyjątkowa. Sąd wadliwie zinterpretowało sformułowanie 'wykluczona jest dopuszczalność ustalenia warunków zabudowy dla tego rodzaju zamierzeń w drodze ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu'. Chodziło bowiem o brak możliwości wydania decyzji dla strony pozytywnej, a nie o stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania.

Skład orzekający

Krzysztof Nowak

przewodniczący

Renata Siudyka

sprawozdawca

Agnieszka Kręcisz-Sarna

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów dotyczących ustalania warunków zabudowy dla dużych instalacji fotowoltaicznych oraz interpretacja pojęcia bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z lokalizacją instalacji OZE o dużej mocy w kontekście ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego tematu energetyki odnawialnej i potencjalnych konfliktów z planowaniem przestrzennym, co jest aktualne dla wielu inwestorów i samorządów.

Duża farma fotowoltaiczna – czy można ją zbudować bez planu miejscowego? WSA wyjaśnia.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 344/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-09-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Krzysztof Nowak /przewodniczący/
Renata Siudyka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II OSK 2508/23 - Wyrok NSA z 2024-10-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 503
art. 64 ust. 1 i 2, art. 61 ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 września 2023 r. sprawy ze skargi E. Sp.z o. o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 5 stycznia 2023 r. nr SKO.UL/41.7/486/2022/20206/RS w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta D. z dnia 4 listopada 2022 r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 5 stycznia 2023 r., nr SKO.UL/41.7/486/2022/20206/RS, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO), po rozpatrzeniu odwołania E. Sp. z o.o. z siedzibą w K. ("inwestor", "skarżąca"), działając na podstawie art. 59 ust. 1, art. 52 ust. 1 i w związku z art. 64 ust. 1 i 2, art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 503 - dalej "u.p.z.p.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 – dalej "K.p.a."), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta D. ("organ I instancji") z dnia 4 listopada 2022 r., nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zespołu paneli fotowoltaicznych "[...]" o mocy nieprzekraczającej 4 MW wraz z niezbędną infrastrukturą i magazynem energii o mocy 200 MW i pojemności 800 MWh, zlokalizowanej na działce nr [...] położonej w D. obręb [...] ("planowana inwestycja").
Wnioskiem z dnia 5 sierpnia 2022 r. inwestor wystąpił do organu I instancji o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla planowanej inwestycji.
Zawiadomieniem z dnia 23 września 2022 r. organ I instancji poinformował strony o wszczęciu postępowania.
Następnie pismem z dnia 26 września 2022 r. organ I instancji, zawiadomił inwestora, że zgodnie z art. 79a K.p.a. o możliwości skorygowania treści złożonego wniosku, a także poinformował go, że ustalenie warunków zabudowy jest możliwe tylko dla instalacji fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej do 500 kW, względnie wolnostojących urządzeń fotowoltaicznych, o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 1000 kW zlokalizowanych na gruntach rolnych stanowiących użytki rolne klas V, VI, VIz i nieużytki. Strona nie zgodziła się z interpretacją przepisów dokonaną przez organ I instancji.
Decyzją z dnia 4 listopada 2022 r., nr [...]., organ I instancji uznał, że nie jest możliwe wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla planowanej inwestycji i umorzył postępowanie z uwagi na tworzenie prawidłowych układów urbanistycznych oraz troskę o zachowanie ładu przestrzennego w sposób umożliwiający zrównoważony rozwój.
W odwołaniu instancji inwestor zaskarżył decyzję organu I instancji w całości zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania tj. art. 104 i 105 § 1 K.p.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.; art. 10 ust. 2a w związku z art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p., a także art. 61 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
SKO, wskazaną na wstępie decyzją z dnia 5 stycznia 2023 r. r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu nakreśliło dotychczasowy przebieg postępowania według chronologii zdarzeń oraz przytoczyło i omówiło podstawę normatywną rozstrzygnięcia, w tym art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1 i 3, art. 10 ust. 2a u.p.z.p. (w brzmieniu do dnia 30 października 2021 r. i po tej dacie), art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. oraz art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (obecnie: t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1378 z późn. zm. dalej "u.o.z.e."). Zaakcentowało, że z przepisów u.p.z.p. nie wynika możliwość wydawania decyzji o warunkach zabudowy w każdej sytuacji i dla każdej elektrowni fotowoltaicznej. Przywołało wykładnię językową art. 10 ust. 2a u.p.z.p., wedle której gminy mogą władczo wpływać na rozmieszczenie wolnostojących urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW lub o mocy przekraczającej 1000 kW zlokalizowanych na gruntach rolnych stanowiących użytki rolne klas V, VI, Vlz i nieużytkach. Wartości te są wartościami granicznymi, poniżej których kompetencja gminy zostaje wyłączona. W takiej sytuacji to inwestor "proponuje" miejsce lokalizacji takiej inwestycji, a gmina jest władna do orzekania o ustaleniu warunków zabudowy. W ocenie Kolegium, gdy inwestor planuje realizację urządzenia wytwarzającego energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW (względnie 1000 kW) tereny pod taką inwestycję "wskazuje" gmina w studium, a następnie w planie miejscowym. Za przyjęciem powyższej wykładni przemawia też treść art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p., zgodnie z którym w planie miejscowym określa się, w zależności od potrzeb, granice terenów pod budowę urządzeń, o których mowa w art. 10 ust. 2a u.p.z.p., oraz granice ich stref ochronnych, związanych z ograniczeniami w zabudowie, zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu oraz występowaniem znaczącego oddziaływania tych urządzeń na środowisko. Do analogicznych wniosków prowadzi zastosowanie wykładni celowościowej tych przepisów oraz art. 1 ust. 1 u.p.z.p. Ochronę ładu przestrzennego zapewnia albo plan miejscowy (który kompleksowo reguluje przeznaczenia terenów i gabaryty obiektów) albo alternatywnie decyzja o warunkach zabudowy, poprzedzona analizą funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu. Wyjątki od tej zasady związane są np. z celem inwestycji (decyzje o lokalizacji celu publicznego), formą obiektu (obiekty liniowe) lub koncentracją obiektów o funkcji przemysłowej. Ten wyjątek dotyczy też instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 u.o.z.e. W ocenie Kolegium realizacja na znacznej powierzchni instalacji fotowoltaicznej ma wpływ na ład przestrzenny. Przy przyjęciu założenia, że inwestor ma całkowitą swobodę w wyborze miejsca, w którym można postawić instalację fotowoltaiczną przy dopuszczaniu dowolnej ich mocy, a co za tym idzie powierzchni, naruszony zostanie ład przestrzenny, jak i zostanie zaburzony zrównoważony rozwój gminy. Z tego względu, podział dokonany w art. 10 ust. 2a u.p.z.p. i przyjęcie, że budowa elektrowni fotowoltaicznej o mocy powyżej 500kW (względnie 1000 kW) musi być przewidziana w uchwałach rady gminy realizuje cel przepisów u.p.z.p. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 3705/19). Zatem należy odwołać się do reguł wykładni systemowej i przyjąć, że zastosowanie art. 61 ust. 1 i 3 u.p.z.p. powinno być dokonywane z uwzględnieniem pozostałych przepisów, normujących kwestie lokalizacji mikroinstalacji oraz urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW (por. art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p.). Zdaniem SKO, jednoznaczne stanowisko co do możliwości wydawania decyzji o warunkach zabudowy dla elektrowni fotowoltaicznych o mocy powyżej 100 kW zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 8 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Po 672/20 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 24 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 1350/21. Przywołane orzecznictwo zachowuje aktualność po zmianie art. 10 ust. 2a u.p.z.p. Ponadto, stanowisko to potwierdza uzasadnienie projektu ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw. W uzasadnieniu tym wskazano, że dotychczasowa regulacja uniemożliwia posadowienie urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW bez odpowiedniego uwzględnienia w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego danej gminy, a co za tym idzie w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Rozwiązanie prawne zawarte w art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. jest niemal tożsame z rozwiązaniem istniejącym przed dniem 18 listopada 2016 r., zawartym w art. 10 ust. 8 i art. 15 ust. 3 pkt 4 tejże ustawy, regulującym lokalizację tzw. sklepów wielkopowierzchniowych. W orzecznictwie zaś wypracowane zostało jednolite stanowisko, wedle którego lokalizacja takich obiektów możliwa była wyłącznie na terenach przeznaczonych na ten cel w planach miejscowych (por. wyrok NSA z dnia 8.10.2007 r. sygn. akt II OSK 291/07). Tym samym postępowanie o ustalenie warunków zabudowy dla planowanej inwestycji jest bezprzedmiotowe i jako takie prawidłowo zostało umorzone przez organ I instancji, na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., po wyczerpaniu trybu określonego w art. 79a § 1 K.p.a.
W skardze z dnia 28 listopada 2022 r. na decyzję SKO skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, zarzuciła jej naruszenie przepisów art. 10 ust. 2a w związku z art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. poprzez zastosowanie oraz utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji: art. 61 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. poprzez nieprawidłową wykładnię contra legem oraz nieprawidłowe ustalenie, iż wynikające z przepisów zwolnienie nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania; art. 104 K.p.a. poprzez niezastosowanie oraz art. 105 § 1 K.p.a. poprzez zastosowanie, a w następstwie utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji kiedy zachodziły przesłanki do merytorycznego rozpoznania sprawy. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania; zasądzenie od SKO na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła argumenty zmierzające do wykazania zasadności podniesionych zarzutów oraz wadliwości zaskarżonej decyzji. Wskazała, że niezależnie od kwestii sporu co do interpretacji treści przepisów, organ I instancji dokonał zakończenia sprawy w sposób nieprawidłowy, zaś stanowisko to podzielone zostało również przez organ II instancji. Postępowanie nieprawidłowo umorzono, podczas gdy zasadne było merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Podkreśliła, że należy rozróżnić sytuację bezprzedmiotowości postępowania od braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.- dalej "p.p.s.a.") aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).
Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., z uwagi na to, że organ odwoławczy złożył wniosek o zastosowanie tego trybu postępowania, zaś ani skarżący ani uczestnicy postępowania nie zażądali przeprowadzenia rozprawy.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wykazała, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, a tym samym skarga zasługuje na uwzględnienie.
.Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest opisana na wstępie decyzja SKO z dnia 5 stycznia 2023 r., nr SKO.UL/41.7/486/2022/20206/RS, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji umarzającą, jako bezprzedmiotowe, postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącej. o ustalenie warunków zabudowy dla planowanej inwestycji.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił m. in. przepis art. 61 u.p.z.p. Zgodnie z jego ust. 1 wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia wskazanych tam warunków. Jednocześnie ust. 3 tego przepisu wskazuje, że "Przepisów ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się do (...) instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 1378 ze zm.). Organy w taki właśnie sposób zakwalifikowały przedmiotową inwestycję. Tymczasem, zacytowany przepis (art. 61 ust. 3 u.p.z.p.) wyłącza jedynie stosowanie art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p., a nie całego art. 61 ust. 1 tej ustawy. W uzasadnieniu motywów zaskarżonej decyzji Kolegium powołuje się m. in. na treść art. 10 ust. 2a u.p.z.p. Przepis ten wskazuje, że jeżeli na obszarze gminy przewiduje się wyznaczenie obszarów, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 500 kW, a także ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu, w studium ustala się ich rozmieszczenie, z wyłączeniem: 1) wolnostojących urządzeń fotowoltaicznych, o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 1000 kW zlokalizowanych na gruntach rolnych stanowiących użytki rolne klas V, VI, VIz i nieużytki (...); 2) urządzeń innych niż wolnostojące. Równolegle wskazuje na treść art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p., w świetle którego w planie miejscowym określa się w zależności od potrzeb m. in. "(...) granice terenów pod budowę urządzeń, o których mowa w art. 10 ust. 2a, oraz granice ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie, zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu oraz występowaniem znaczącego oddziaływania tych urządzeń na środowisko." W oparciu o zacytowane regulacje normatywne stwierdziło, że wykluczona jest co do zasady dopuszczalność ustalenia warunków zabudowy dla wymienionych powyżej dużych zamierzeń, jak we wniosku skarżącej. W takich postępowaniach - zdaniem SKO - niedopuszczalne jest stosowanie trybu ustalania warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oraz badanie przesłanek z art. 61 ust. 1 u.p.z.p., gdyż występuje bezprzedmiotowość postępowania, a to oznacza sytuację, w której nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę, przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.
Zdaniem składu orzekającego nie można zaakceptować tak rozumianej koncepcji bezprzedmiotowości postępowania (por. art. 105 § 1 K.p.a.). Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji, albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego, czyli oznacza brak przedmiotu postępowania administracyjnego.
Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga merytorycznie sprawy i wydanie takiej decyzji zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron oraz kończy bieg postępowania w określonej instancji. Jest to zatem forma wyjątkowa. Co do istoty należy sprawę załatwiać merytorycznie, zwłaszcza jeżeli prawidłowo został złożony wniosek. Nie oznacza to konieczności wydania decyzji dla strony pozytywnej. Może to być także decyzja odmowna, w zależności od sytuacji faktycznej i stanu prawnego.
Sąd kontrolował już wcześniej decyzje SKO wydane w bardzo zbliżonym stanie faktycznym i prawnym, których rozważania w obecnie rozpatrywanej sprawie przyjmuje za własne i w pełni podziela (np. prawomocny wyrok z dnia 30 września 2022 r. sygn. II SA/Gl 743/22 oraz nieprawomocne wyroki z dnia 8 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1580/22, z dnia 3 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 336/23 i z dnia 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 424/23.)
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego co do zasady nie musi być wprowadzany, z wyjątkiem przypadków, kiedy z przepisów szczególnych wynika obowiązek jego sporządzenia i uchwalenia.
Z kolei studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy nie jest aktem prawa miejscowego (art. 9 ust. 5 u.p.z.p.) i nie może być podstawą decyzji o pozwoleniu na budowę.
Z tych powodów ustawodawca daje inwestorom możliwość bądź to powołania się na plan miejscowy, bądź to starania się o określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 4 ust. 1 i 2 u.p.z.p.). Odrębną kwestią jest zasadność takiego wniosku, jednakże przedmiot postępowania istnieje z racji jego złożenia.
W tym kontekście należy mieć na uwadze, że istnieje szereg potencjalnych miejsc inwestycyjnych, na których nie istnieje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a dana gmina może nie przewidywać (z różnych powodów) w jakimkolwiek rozsądnym terminie jego uchwalenia.
Zauważyć dodatkowo należy, że w powołanym przez SKO wyroku WSA w Poznaniu z 18 sierpnia 2021 r., sygn. II SA/Po 672/20, Sąd ten stwierdził m. in.: "(...) regulacja zawarta w przepisach art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. jednoznacznie wskazuje na to, że wolą ustawodawcy jest, aby inwestycje, w ramach których planuje się rozmieszczenie urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW (w poprzednim brzmieniu - przyp. tut. Sądu), były realizowane co do zasady przede wszystkim na podstawie ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego. (...) Wobec tego, co do zasady wykluczona jest dopuszczalność ustalenia warunków zabudowy dla tego rodzaju zamierzeń w drodze ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, o ile prowadzi to do zmiany przeznaczenia terenu. Zmiana przeznaczenia terenu może zostać dokonana jedynie w drodze uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub też zmiany istniejącego planu." (cytat).
SKO wadliwie zinterpretowało sformułowanie "wykluczona jest dopuszczalność ustalenia warunków zabudowy dla tego rodzaju zamierzeń w drodze ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu". Chodziło bowiem o brak możliwości wydania decyzji dla strony pozytywnej, a nie o stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania. Świadczą o tym choćby zalecenia Sądu z przywołanego orzeczenia WSA w Poznaniu: "Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy wezmą pod uwagę argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązane będą uwzględnić dokonaną wykładnię omawianych przepisów. W praktyce oznacza to, że - o ile nie doszło do zmiany stanu faktycznego (...) - załatwienie sprawy powinno nastąpić w drodze odmowy ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji." (cytat). Sąd zatem wyraźnie nakazał sprawę załatwić merytorycznie, a nie uznał bezprzedmiotowości postępowania. Ponadto, sam organ I instancji powinien poczynić ustalenia co do kwalifikacji przedmiotowej inwestycji dodatkowo pod kątem § 3 ust. 1 pkt 54 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839 z późn. zm.). Chodzi o ewentualne spełnienie przesłanek pozwalających zaliczyć inwestycję do "zabudowy przemysłowej". Za taką bowiem uznaje się, przy spełnieniu wszystkich przesłanek rozporządzenia, zabudowę służącą produkcji (wytwarzaniu) i sprzedaży energii elektrycznej. Jest to bowiem zabudowa obejmująca m. in. systemy fotowoltaiczne wraz z towarzyszącą jej infrastrukturą.
Wprawdzie wymienione rozporządzenie stanowi akt wykonawczy, to ma również zastosowanie na etapie rozpatrywania wniosku o warunki zabudowy, gdyż decyzja w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań danej inwestycji jest ważnym elementem całego procesu inwestycyjno-budowlanego (por. stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 24 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2727/17).
W świetle dotychczasowych rozważań stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie organ I instancji był zobligowany merytorycznie odnieść się do wniosku inwestora, przeprowadzając wcześniej postępowanie w celu zbadania przesłanek, od których spełnienia na gruncie u.p.z.p., zostało uzależnione wydanie decyzji.
Tymczasem, ograniczając się do umorzenia postępowania w sprawie warunków zabudowy bez wyjaśnienia kwestii istotnych dla merytorycznej oceny wniosku, organ I instancji dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 105 § 1 K.p.a., które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.
W związku z powyższym, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 997 zł., na które składa się uiszczony wpis sądowy, koszty zastępstwa procesowego i opłata skarbowa.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji, na zasadzie art. 153 p.p.s.a. związane będą oceną prawną przedstawioną w powyższych rozważaniach, a także wynikającymi z nich wskazaniami co do dalszego postępowania. Organ I instancji rozpatrzy merytorycznie wniosek inwestora, bacząc przy tym by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcie odpowiadało normom prawa materialnego.
Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI