II SA/GL 341/24

II SA/Gl 341/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-07-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Beata Kalaga-Gajewska
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OZ 820/24 - Postanowienie NSA z 2025-01-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 177
art. art. 194 ust. 3
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Protokolant Starszy referent Renata Pacewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2024 r. sprawy ze skargi A. C. (C.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 20 grudnia 2023 r. nr SKO.IV/424/2275/2023 w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt w rodzinnej pieczy zastępczej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 7 czerwca 2023r, nr [...] Starosta [...] odmówił A. C. odstąpienia w całości od ustalenia opłaty za pobyt jego małoletniej córki w rodzinnej pieczy zastępczej, począwszy od dnia 10 lutego 2020 r. oraz odstąpienia w części od ustalenia opłaty za pobyt w rodzinnej pieczy zastępczej, począwszy od dnia 10 lutego 2020 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że miesięczny dochód rodziny uzyskany w 2023 r. pomniejszony o regularnie płacone przez stronę alimenty w wysokości 350 zł miesięcznie wyniósł 9.017,81zł (miesięczny dochód z miesiąca marca 2023 r.) przekracza 250% kryterium dochodowego rodziny, które w tym przypadku wynosi 4,500zł (3 osoby x 600zł kryterium na osobę w rodzinie) x 250%. Zatem nie zachodzą przesłanki do odstąpienia w całości od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej na zasadach określonych w uchwale Nr [...] Rady Powiatu w B. z dnia 24 czerwca 2021 r., w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej lub dziecka pozbawionego opieki i wychowania rodziców umieszczonego w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub zakładzie rehabilitacji leczniczej przez sąd, począwszy od dnia 10 lutego 2020 r. Również nie występują przesłanki do odstąpienia od ustalenia opłaty w części za pobyt dziecka w pieczy zastępczej począwszy od dnia 10 lutego 2020 r. Organ wskazał, że wysokość ustalonej opłaty będzie przedmiotem odrębnego postępowania, gdyż przepisy procesowe nie pozwalają na ich łączne rozpatrzenie w jednym akcie. Ponadto podkreślił, że w ramach postępowania o ustalenie opłaty, organ rozpozna wniosek o umorzenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.
Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat. Zarzucił w nim organowi administracji:
1. naruszenie art. 194 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Powiatu w B. należało umorzyć opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej w całości, względnie w jej zdecydowanej większości,
2. naruszenie § 3 ust. 1 punkt 3 uchwały nr [...] Rady Powiatu w B., zmienioną uchwałą nr [...] uchwały Rady Powiatu w B. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy prawidłowa ocena sytuacji osobistej, życiowej i materialnej skarżącego prowadzi do wniosku, że ściągnięcie należności stanowi zagrożenie dla egzystencji skarżącego oraz osób pozostających na jego utrzymaniu, a w konsekwencji uznanie, że w sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia opłaty w całości,
3. naruszenie § 3 ust. 2 punkt 4 i 9 uchwały nr [...] Rady Powiatu w B., zmienioną uchwałą , nr [...] uchwały Rady Powiatu w B. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy prawidłowa ocena sytuacji osobistej, życiowej i materialnej skarżącego prowadzi do wniosku, że w sprawie zostały spełnione kryteria co najmniej do częściowego umorzenia opłaty.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2023 r., nr SKO.IV/424/2275/2023 zleciło organowi I instancji przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, w tym jednoznacznego określenia kwoty dochodu rodziny jaki został wyliczony po ponownej analizie akt, w wynik złożonego odwołania (wraz z szeregiem załączników) i uwzględnieniu informacji rocznej ZUS z wykazem załączonej składki zdrowotnej w 2022 r. w kwocie 4.016,04zł -wraz z wyliczeniem.
Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej Zgodnie z jej z art. 193 ust. l "za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości:
- przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka;
- średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo- wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym;
Organ podkreślił, że zgodnie z art. 194 ust.2 ustawy rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. A organ, na wniosek lub z urzędu, uwzględniając powyższą uchwałę, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Przy czy użyte w powyższym przepisie słowo "może" oznacza, że rozstrzyganie kwestii ulgi w formie umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, odbywa się na zasadzie uznania administracyjnego. Instytucja uznania administracyjnego jest konstrukcją prawną, dającą organowi możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia, w granicach wyznaczonych przez prawo. Jednakże wybór ten poprzedzać ma należyte zgromadzenie i zanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, a także przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego.
Zgodnie z § 5 uchwały NR [...] Rady Powiatu w B. z dnia 24 czerwca 2021 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej lub dziecka pozbawionego opieki i wychowania rodziców umieszczonego w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub zakładzie rehabilitacji leczniczej przez sąd) całkowite odstąpienie od ustalenia opłaty może nastąpić w przypadku, gdy:
1) dochód na osobę w rodzinie lub dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza 250% kryterium dochodowego,
2) osobą zobowiązaną jest małoletni rodzic pozostający na utrzymaniu innych osób,
3) osoba zobowiązana przebywa w pieczy zastępczej, specjalnym ośrodku szkolno- wychowawczym, młodzieżowym ośrodku socjoterapii, młodzieżowym ośrodku wychowawczym, zakładzie poprawczym,
4) osoba zobowiązana nie przekroczyła 25 roku życia, kontynuuje naukę i nie posiada własnego dochodu,
5) osoba zobowiązana posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub równoznaczne na podstawie innych przepisów,
6) osoba zobowiązana przebywa w instytucjach zapewniających odpłatnie całodobowe utrzymanie, w tym w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, zakładzie rehabilitacji leczniczej, zakładzie pielęgnacyjnoopiekuńczym lub domu pomocy społecznej,
7) nie można ustalić miejsca zamieszkania lub faktycznego pobytu osoby zobowiązanej
Z kolei zgodnie z § 6. 1. w/w uchwały, można częściowo odstąpić od ustalenia opłaty, przy czym opłata tak ustalona winna wynosić:
1) 20 % - w pierwszym roku pobytu dziecka w pieczy zastępczej,
2) 40 % - w drugim roku pobytu dziecka w pieczy zastępczej,
3) 60 % - w trzecim roku i następnych latach pobytu dziecka w pieczy zastępczej, kwoty stanowiącej różnicę między dochodem rodziny lub osoby samotnie gospodarującej, a 250% odpowiednio kryterium dochodowego rodziny lub kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak nie mniej niż 100,00 zł.
Zgodnie z treścią § 2 uchwały, ilekroć jest mowa o:
pkt.5) dochodzie - oznacza to dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie określony zgodnie z art. 6 pkt 3 i 4 i art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Do dochodu nie wlicza się pożyczek i kredytów oraz świadczeń z pomocy społecznej.
pkt. 6) kryterium dochodowym - oznacza to kryterium uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, podlegające weryfikacji na podstawie art. 9 tej ustawy.
Jak podkreślił organ w przedmiotowej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 października 2022 r. (sygn.akt II SA/Gl 915/22) została uchylona decyzja SKO w Bielsku-Białej nr [...] dnia 2 maja 2022 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] nr [...] z dnia 28 października 2021 r. ustalająca opłatę za pobyt dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej. Mając na względzie stanowisko zawarte w wyroku, organ I instancji pismem z dnia 17 marca 2023 r. wezwał stronę do dostarczenia oświadczenia o aktualnej sytuacji rodzinnej, materialnej i zdrowotnej wraz z dokumentami potwierdzającymi aktualną sytuację dochodową rodziny wraz potwierdzeniem płatności alimentów za ostatnie 6 miesięcy. W dniu 7 kwietnia 2023 r. wpłynął wniosek strony o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt małoletniej w rodzinnej pieczy zastępczej. W oparciu o powyższe organ I instancji dokonał analizy sytuacji dochodowej, życiowej, rodzinnej strony w oparciu o zgromadzone dokumenty.
Kolegium wskazało, że w weryfikacji kryterium dochodowego należy mieć na względzie, że ustawa o pomocy społecznej, reguluje swoją własną definicję pojęcia dochodu. W myśl art. 8 ust.3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
- miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu;
- składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach
- kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób;
- miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu;
- składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach
Organ I instancji ustalił między innymi, że strona i jego żona prowadzą odrębne działalności gospodarcze opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W wyniku weryfikacji organ I instancji ustalił, że na dochód rodziny składa się dochód uzyskany z prowadzonych działalności gospodarczych w 2022 r. przez stronę oraz jego żonę, który stanowi ich dochód miesięczny uzyskany w 2023 r. pomniejszony o płacone alimenty na rzecz małoletniej córki w wysokości 350 zł miesięcznie. Mianowicie: 6149,63zł (miesięczny dochód żony strony w roku 2023) + 3218,18zł (miesięczny dochód strony w 2023r -350zł (alimenty) = 9.017,81zł (miesięczny dochód z miesiąca marca 2023 r.).
Dochód ten przekracza więc 250% kryterium dochodowego rodziny, które w tym przypadku wynosi 4.500zł. Zatem nie zachodzą przesłanki do odstąpienia w całości od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej na zasadach określonych w uchwale Nr [...] Rady Powiatu w B. z dnia 24 czerwca 2021 r. począwszy od dnia 10 lutego 2020 r. Również nie występują przesłanki do odstąpienia od ustalenia opłaty w części za pobyt dziecka w pieczy zastępczej począwszy od dnia 10 lutego 2020 r.
W uzasadnieniu decyzji zostało zawarte bardzo precyzyjne wyliczenie dochodów rodziny strony. Ponadto stwierdzono, że ustawa o pomocy społecznej w art. 8 ust. 3 szczegółowo precyzuje co można odliczyć od dochodu rodziny, zatem nie ma możliwości odliczenia wskazanych w odwołaniu kosztów paliwa w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą przez stronę czy innych poniesionych wydatków rodziny (szereg dokumentów przedstawionych przez stronę we wniosku i odwołaniu to wydatki, m.in. ulga termomodernizacyjna, spłata kredytu hipotecznego, spłata długów w [...], [...], opłata za prywatne przedszkole drugiej córki strony, [...] — ubezpieczenie na życie, kredyt [...] Bank na sprzęt agd, opłaty za media: prąd, gaz, internet i tv.
Ponadto w zaświadczeniu z dnia 29 maja 2023 r. Naczelnik I Urzędu Skarbowego w B. wykazał podatek należny od strony w kwocie 0,00 zł, co jest zgodne z art. 8 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej. Co prawda strona podnosi argument w odwołaniu, że zapłacił podatek w kwocie 1 042,00 zł, jednak został mu on zwrócony w związku z odliczeniem ulgi na dziecko.
Niezależnie od powyższego SKO zwróciło uwagę, powtarzając za organ Starostą [...], że strona spełnia warunek do umorzenia częściowego opłaty wynikający z § 3 ust. 2 pkt 4 Uchwały nr [...]Rady Powiatu w [...] (osoba zobowiązana przez okres ostatnich sześciu miesięcy wywiązywała się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 200,00 zł lub w kwocie ustalonych alimentów). Umorzenie częściowe opłaty nastąpi w decyzji
ustalającej opłatę, o czym organ informował stronę w uzasadnieniu decyzji z dnia
7 czerwca 2023 r.
Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia zaskarżonego aktu ewentualnie "stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzucił SKO w Bielsku-Białej naruszenie:
1) art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie wszechstronnej oraz zgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego analizy całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnej oceny zgromadzonych w przedmiotowej sprawie dowodów w zakresie oceny, czy na gruncie niniejszej sprawy spełniona została określona w § 3 ust. 1 pkt 3 uchwały Nr [...] Rady Powiaty w B. z dnia 24 czerwca 2021 roku przesłanka umorzenia w całości opłaty za pobyt małoletniej A. I. w pieczy zastępczej;
2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie decyzji organu pierwszej instancji w mocy w sytuacji, w której przedmiotowy organ z naruszeniem art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. zaniechał dokładnego wyjaśnienia i zbadania, czy wobec skarżącego spełniona została określona w § 3 ust. 1 pkt 3 uchwały Nr [...] Rady Powiaty w B. z dnia 24 czerwca 2021 r. przesłanka umorzenia w całości opłaty za pobyt małoletniej córki strony w pieczy zastępczej;
2) § 3 ust. 1 pkt 3 uchwały w zw. z art. 194 ust, 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo okoliczności tego rodzaju, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzi przesłanka umorzenia w całości opłaty za pobyt małoletniej córki strony w pieczy zastępczej, tj. zagrożenie dla egzystencji osoby zobowiązanej oraz osób pozostających na jej utrzymaniu związane z dalszym ściąganiem opłat za pobyt małoletniej w pieczy zastępczej.
W ocenie pełnomocnika skarżącego organ wydający skarżoną decyzję nie dokonał wszechstronnej oraz zgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego analizy całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym zwłaszcza zaofiarowanej przez skarżącego dokumentacji wykazującej jego sytuację rodzinną i majątkową w postaci między innymi potwierdzeń spłaty rat kredytów, potwierdzeń wpłat alimentów, potwierdzeń wpłat podatków i składek do ZUS, czy też potwierdzeń uiszczania opłat za pobyt w przedszkolu drugiej małoletniej córki skarżącego.
Rzetelna oraz zgodna z zasadami swobodnej oceny dowodów analiza zgromadzonego materiału dowodowego winna bowiem prowadzić do wniosku, iż na gruncie niniejszej sprawy zachodzi przesłanka umorzenia w całości opłaty za pobyt małoletniej córki strony w pieczy zastępczej, tj. zagrożenie dla egzystencji osoby zobowiązanej oraz osób pozostających na jej utrzymaniu związane z dalszym ściąganiem opłat za pobyt w pieczy zastępczej. Powyższe powinno stanowić z kolei podstawę do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji odmawiającej odstąpienia w całości od ustalenia opłaty za pobyt małoletniej w rodzinnej pieczy zastępczej, począwszy od dnia 10 lutego 2020 r. oraz odmawiającej odstąpienia w części od ustalenia opłaty za pobyt małoletniej w rodzinnej pieczy zastępczej, począwszy od dnia 10 lutego 2020 r.
W ocenie pełnomocnika skarżącego decyzja wydana również została z naruszeniem prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. Organ odwoławczy nie zastosował bowiem w stanie faktycznym sprawy § 3 ust. 1 pkt 3 uchwały z dnia 24 czerwca 2021 roku w zw. z art. 194 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji pomimo okoliczności tego rodzaju, iż na gruncie niniejszej sprawy zachodzi przesłanka umorzenia w całości opłaty za pobyt małoletniej w pieczy zastępczej, tj. zagrożenie dla egzystencji osoby zobowiązanej oraz osób pozostających na jej utrzymaniu strony.
Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Istota przedmiotowego postępowania sprowadza się do rozpoznania wniosku skarżącego o odstąpienie od ustalenia odpłatności za pobyt córki w rodzinnej pieczy zastępczej. Konieczne jest tu wyjaśnienie kilku reguł ogólnych, które w ocenie Sądu odgrywają kluczową rolę. Po pierwsze rodzice dzieci są odpowiedzialni za ich wychowanie i powinni osobiście sprawować nad nimi opiekę, a tym samym ponosić koszty ich utrzymania. W sytuacji, gdy z jakichś przyczyn nie są w stanie lub nie potrafią zapewnić dziecku wychowania i opieki, państwo stosownie do postanowień art. 72 ust. 2 Konstytucji RP obowiązane jest zapewnić dziecku prawo do opieki i pomocy ze strony władz publicznych. Przejęcie przez władze publiczne opieki nad dzieckiem nie oznacza, że rodzice dziecka są automatycznie zwalniani z ciążących na nich obowiązków. Obowiązki te są dwojakiego rodzaju, a mianowicie o charakterze alimentacyjnym oraz związane z pokrywaniem kosztów pobytu dziecka w pieczy zastępczej.
Podstawą prawną podjętych w sprawie rozstrzygnięć są przepisy ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodzin i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2024 r. poz. 177.- dalej "ustawa"), która normuje zasady umieszczania dzieci w pieczy zastępczej jak również zakres pomocy udzielanej rodzinom zastępczym i podmiotom instytucjonalnym zapewniającym opiekę dziecku. Ustawa ta wprowadza również obowiązek rodziców dziecka do ponoszenia kosztów pobytu dziecka w pieczy zastępczej. W regulacjach tych zamieszczona jest możliwość odstąpienia od ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Przy czym ustawodawca w tym zakresie upoważnił organy jednostek samorządu terytorialnego do wprowadzenia regulacji normujących zasady odstępowania od ustalania odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Jak stanowi bowiem art. 194 ust. 3 ustawy "starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1". Konieczne jest tu również wskazanie, że zgodnie z art. 194 ust. 2 ustawy "rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1".
Należy tu również podkreślić, że rozstrzygnięcia podejmowane w zakresie odstępowania od ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej podejmowane są w warunkach uznania administracyjnego i organ administracji publicznej podejmujący rozstrzygnięcie w tym zakresie musi mieć w polu widzenia nie tylko interes strony ubiegającej się o takie odstąpienie, ale także obowiązany jest reprezentować władze publiczne i kierować się interesem społecznym. W tym przypadku kierowanie się interesem społecznym związane jest z rozważeniem, czy w danej konkretnej sprawie argumenty prezentowane przez osobę ubiegającą się o odstąpienie od ustalenia odpłatności są na tyle mocne i usprawiedliwione, że pozwalają na przejęcie obowiązku ciążącego na rodzicu na członków wspólnoty, czyli na władze publiczne. Istotą odstąpienia od ustalenia odpłatności jest bowiem przejęcie przez władze publiczne wszystkich kosztów związanych z opieką nad dzieckiem przebywającym w pieczy zastępczej. Inaczej mówiąc, to nie zobowiązany rodzic, ale społeczeństwo będzie musiało pokrywać pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Dlatego rozstrzygnięcie w tej sprawie powinno być podejmowane rozważnie i tylko w wyjątkowych przypadkach.
Sąd zauważa, że dochód rodziny skarżącego ustalono zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Pojęcie dochodu zostało zdefiniowane w art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. jako suma miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszona o:
1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;
2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Niezasadne są zarzuty skargi dotyczące niezaliczenia części wydatków rodziny skarżącego, i nie pomniejszenie jego dochodu. Brak w świetle art. 8 ustawy o pomocy społecznej takiej możliwości. Od dochodu strony prawidłowo zaś odliczono kwotę alimentów płaconych na małoletnią córkę. Jak ustalono (i decyzja organu II instancji zawiera tu kazuistyczne wyliczenia) dochód rodziny skarżącego wyniósł w 2023 r. 9.017,81zł (miesięczny dochód z miesiąca marca 2023 r.).
Wobec złożenia przez skarżącego wniosku o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt jego córki w rodzinie zastępczej koniecznym było odniesienie się do przesłanek, które w świetle z § 5 uchwały NR [...] Rady Powiatu w B. z dnia 24 czerwca 2021 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej lub dziecka pozbawionego opieki i wychowania rodziców umieszczonego w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub zakładzie rehabilitacji leczniczej przez sąd całkowite odstąpienie od ustalenia opłaty może nastąpić w przypadku, gdy:
1) dochód na osobę w rodzinie lub dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza 250% kryterium dochodowego,
2) osobą zobowiązaną jest małoletni rodzic pozostający na utrzymaniu innych osób,
3) osoba zobowiązana przebywa w pieczy zastępczej, specjalnym ośrodku szkolno- wychowawczym, młodzieżowym ośrodku socjoterapii, młodzieżowym ośrodku wychowawczym, zakładzie poprawczym,
4) osoba zobowiązana nie przekroczyła 25 roku życia, kontynuuje naukę i nie posiada własnego dochodu,
5) osoba zobowiązana posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub równoznaczne na podstawie innych przepisów,
6) osoba zobowiązana przebywa w instytucjach zapewniających odpłatnie całodobowe utrzymanie, w tym w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, zakładzie rehabilitacji leczniczej, zakładzie pielęgnacyjnoopiekuńczym lub domu pomocy społecznej,
7) nie można ustalić miejsca zamieszkania lub faktycznego pobytu osoby zobowiązanej.
W 2023 r. dla rodziny trzyosobowej 250% kryterium dochodowego wynosi 4.500 zł. Proste porównanie z dochodem rodziny skarżącego wskazuje, że organy administracji nie mogły w tym przypadku odstąpić od ustalenia opłaty.
W przypadku skarżącego nie można było również zastosować rozwiązania przewidzianego w § 6 ust. 1 wspomnianej uchwały, gdyż zgodnie z nim można częściowo odstąpić od ustalenia opłaty, przy czym opłata tak ustalona winna wynosić:
1) 20 % - w pierwszym roku pobytu dziecka w pieczy zastępczej,
2) 40 % - w drugim roku pobytu dziecka w pieczy zastępczej,
3) 60 % - w trzecim roku i następnych latach pobytu dziecka w pieczy zastępczej, kwoty stanowiącej różnicę między dochodem rodziny lub osoby samotnie gospodarującej, a 250% odpowiednio kryterium dochodowego rodziny lub kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak nie mniej niż 100,00 zł.
Pozostaje wreszcie zarzut nieuwzględnienia § 3 ust. 1 pkt 3 uchwały w zw. z art. 194 ust, 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo okoliczności tego rodzaju, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzi przesłanka umorzenia w całości opłaty za pobyt małoletniej córki strony w pieczy zastępczej, tj. zagrożenie dla egzystencji osoby zobowiązanej oraz osób pozostających na jej utrzymaniu związane z dalszym ściąganiem opłat za pobyt małoletniej w pieczy zastępczej. Sądowi trudno się odnieść od tak sformułowanego zarzutu. Należy uznać za niestosowne, w przypadku trzyosobowej rodziny posiadającej dochód ponad 9 tysięcy złotych twierdzenie, że poniesienie opłaty za pobyt dziecka strony w pieczy zastępczej spowoduje, że egzystencja jego rodziny będzie zagrożona.
Reasumując, w ocenie Sądu, organy administracji w zupełnie przekonujący sposób uzasadniły podjęte przez siebie rozstrzygnięcia w sprawie.
Z tych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
-----------------------
I