II SA/Gl 329/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Prezydenta Miasta, uznając obowiązek zwrotu części nienależnie pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu.
Skarżąca spółka domagała się zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, argumentując, że została ona pobrana w zawyżonej wysokości na podstawie niezgodnego z prawem rozporządzenia. Organ odmówił zwrotu, powołując się na brak podstaw prawnych i przedawnienie. Sąd administracyjny uchylił decyzję organu, stwierdzając, że przepis rozporządzenia, na podstawie którego pobrano opłatę, został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego i jest niezgodny z Konstytucją.
Spółka z o.o. wniosła o zwrot 925 zł tytułem części opłaty za wydanie karty pojazdu, argumentując, że została ona pobrana w wysokości 1000 zł na podstawie § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 4 marca 2002 r., podczas gdy właściwa opłata powinna być niższa. Organ odmówił zwrotu, wskazując na brak podstaw prawnych i przedawnienie możliwości wznowienia postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a. oraz prawa materialnego poprzez zastosowanie niezgodnego z prawem rozporządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględnił skargę, uchylając zaskarżony akt i uznając obowiązek zwrotu kwoty 925 zł. Sąd uznał, że przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia z 4 marca 2002 r. został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego i jest niezgodny z Konstytucją, co skutkuje nienależnym pobraniem części opłaty. Sąd podkreślił, że sędziowie są związani Konstytucją i ustawami, co pozwala na samodzielną ocenę zgodności przepisów rozporządzenia z ustawą i Konstytucją. Sąd odrzucił argumenty organu dotyczące przedawnienia i zastosowania przepisów o finansach publicznych, wskazując na specyfikę sprawy i zasady prawa międzyczasowego. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny może samodzielnie ocenić zgodność przepisu rozporządzenia z ustawą i Konstytucją, jeśli przepis ten jest podstawą działania organu administracji.
Uzasadnienie
Sędziowie w zakresie sprawowania urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom, co pozwala na ocenę legalności i konstytucyjności przepisów podustawowych w indywidualnej sprawie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
p.r.d. art. 77 § ust. 1, ust. 3, ust. 4 pkt 2, ust. 5
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Delegacja ustawowa dla ministra do określenia wysokości opłat za kartę pojazdu, z ograniczeniem do rzeczywistego znaczenia dokumentu i kosztów druku/dystrybucji.
Pomocnicze
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu art. § 1 § ust. 1, ust. 2
Określało opłatę za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji (500 zł) oraz dla pojazdów niedopuszczonych do ruchu lub dopuszczonych warunkowo (1000 zł). Sąd uznał § 1 ust. 1 za niezgodny z prawem.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych obejmuje akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
p.p.s.a. art. 146 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skutek uwzględnienia skargi na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej - uchylenie aktu albo stwierdzenie bezskuteczności czynności.
k.p.a. art. 6, 7, 8, 77 § § 1, § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa prawna dla wydawania rozporządzeń.
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wymogi dotyczące aktów wykonawczych.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Niezawisłość sędziowska i podleganie tylko Konstytucji i ustawom.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
u.f.p. art. 60 pkt 7, 61 ust. 1 pkt 2, 67
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Opłaty za wydanie karty pojazdu jako niepodatkowe należności budżetowe, stosowanie przepisów k.p.a. i Ordynacji podatkowej.
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych art. 115 § ust. 1
Norma intertemporalna dotycząca spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Terminy przedawnienia roszczeń.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepis rozporządzenia, na podstawie którego pobrano opłatę, został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. Opłata została pobrana w wysokości zawyżonej w stosunku do rzeczywistego znaczenia dokumentu i kosztów jego wydania. Sąd administracyjny ma prawo samodzielnie ocenić zgodność przepisu rozporządzenia z ustawą i Konstytucją. Przepisy Ordynacji podatkowej o przedawnieniu nie mają zastosowania do opłat pobranych przed 1 stycznia 2010 r. Odmowa zwrotu opłaty nie powinna być rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej.
Odrzucone argumenty
Brak podstaw do zwrotu żądanej kwoty. Przedawnienie możliwości wznowienia postępowania administracyjnego. Rozporządzenie z 4 marca 2002 r. nie było przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego i wyrok TK z U 6/04 nie ma do niego zastosowania. Opłata za wydanie karty pojazdu jest czynnością administracyjną, przez co brak podstaw prawnych do rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji administracyjnej.
Godne uwagi sformułowania
sędziowie w zakresie sprawowania swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy przepis § 1 ust. 1 tegoż rozporządzenia został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego podiudziałem kontroli akt podjęty został z naruszeniem prawa przepis ten rodzi bowiem prawo do kwestionowania rozstrzygnięć ukształtowanych na podstawie niekonstytucyjnego przepisu jeszcze przed orzeczeniem Trybunału stwierdzającego taką niekonstytucyjność nie mogą być stosowane do opłat pobranych i podlegających zwrotowi w okresie wcześniejszym nie może następować w sposób automatyczny, lecz musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie
Skład orzekający
Rafał Wolnik
przewodniczący
Tomasz Dziuk
sprawozdawca
Elżbieta Kaznowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie możliwości samodzielnej oceny zgodności przepisów rozporządzenia z prawem przez sądy administracyjne oraz zasad zwrotu nienależnie pobranych opłat administracyjnych, zwłaszcza w kontekście przepisów obowiązujących przed 2010 rokiem."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej opłaty za kartę pojazdu i stanu prawnego obowiązującego przed wejściem w życie ustawy o finansach publicznych z 2009 r. oraz późniejszych zmian w przepisach dotyczących kart pojazdów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnej opłaty administracyjnej, która została pobrana w sposób budzący wątpliwości prawne, a sąd wykazał, że organy mogą działać niezgodnie z prawem, nawet jeśli nie ma bezpośredniego wyroku Trybunału Konstytucyjnego w danej sprawie.
“Sąd: Opłata za kartę pojazdu pobrana niezgodnie z prawem? Sprawdź, czy możesz odzyskać pieniądze!”
Dane finansowe
WPS: 925 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 329/22 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2022-05-26 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-03-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Elżbieta Kaznowska Rafał Wolnik /przewodniczący/ Tomasz Dziuk /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym Hasła tematyczne Ruch drogowy Sygn. powiązane II GSK 1651/22 - Wyrok NSA z 2026-02-26 Skarżony organ Prezydent Miasta Treść wyniku Uchylono zaskarżony akt Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 450 art. 77 ust. 1, ust. 3, art. 77 ust. 4 pkt 2 Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j. Dz.U. 2002 nr 18 poz 177 par. 1 ust. 1, par. 2 ust. 2 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 maja 2022 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w W. na akt Prezydenta Miasta [...] z dnia 27 stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wydanie karty pojazdu 1. uchyla zaskarżony akt, 2. uznaje obowiązek Prezydenta Miasta [...] dokonania na rzecz skarżącej Spółki zwrotu kwoty 925 (dziewięćset dwadzieścia pięć) złotych tytułem części opłaty za wydanie karty pojazdu, 3. zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz skarżącej Spółki kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu części kosztów postępowania. Uzasadnienie P. sp. z o.o. (KRS[...], REGON [...]), której następcą prawnym jest "P. " spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (KRS [...], REGON[...]) (ta ostatnia dalej zwana: "skarżącą"), uiściła na rzecz Urzędu Miasta w K. kwotę 1000 zł tytułem opłaty za wydanie karty pojazdu marki VOLVO [...] o nr rej.[...] , zarejestrowanego po raz pierwszy na terenie RP w dniu 28 listopada 2002 r. Karta pojazdu została wydana w dniu 28 listopada 2002 r. Wnioskiem z dnia 17 stycznia 2022 r. (data wpływu) skarżąca zwróciła się do Prezydenta Miasta K., aby ten stwierdził jej uprawnienie do otrzymania zwrotu kwoty 925 zł, stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu nr [...] dla wskazanego na wstępie pojazdu. Wniosek skarżącej nie odniósł jednak skutku. Pismem z 27 stycznia 2021 r. Prezydent Miasta K. poinformował bowiem, że brak jest podstaw do zwrotu żądanej kwoty. W piśmie tym wskazano, że zgodnie z obowiązującym wówczas § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. z 2002 r., Nr 18, poz. 177), opłata za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem ust. 2, wynosiła 500 zł. Natomiast zgodnie z § 2 ust. 2 tego rozporządzenia opłata za wydanie karty pojazdu dla pojazdu niedopuszczonego do ruchu lub dopuszczonego do ruchu czasowo albo warunkowo w państwie pochodzenia wynosiła 1000 zł. Na podstawie tego ostatniego przepisu organ rejestrujący pobrał opłatę za kartę pojazdu w wysokości 1000 zł. Ponadto organ wyjaśnił, że dopiero z dniem 15 kwietnia 2006 r. wszedł w życie nowy przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia na podstawie nowelizacji z 28 marca 2006 r. (Dz. U. Nr 59, poz. 421), określający opłatę w wysokości 75 zł. Ten nowy przepis wszedł w życie w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z § 1 ust. 1 Rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Natomiast Rozporządzenie z dnia 4 marca 2002 r. nie było przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego i w związku z tym wskazany powyżej wyrok nie ma do niego zastosowania. W ocenie organu, w świetle art. 145a § 1 k.p.a., przedawniła się również możliwość wznowienia postępowania administracyjnego. Ze wskazanych powodów uwzględnienie żądania nie jest możliwe. W końcowej części pisma organ wyjaśnił także, że pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu jest, wynikającą z przepisów prawa, czynnością administracyjną, przez co brak jest podstaw prawnych do rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji administracyjnej. W skardze na akt odmowy zawarty w piśmie z dnia 27 stycznia 2022 r., a dotyczący odmowy stwierdzenia uprawnienia do zwrotu nienależnie zapłaconej przez skarżącą i pobranej przez ww. organ części opłaty w kwocie 925 zł za wydanie karty pojazdu, pełnomocnik skarżącej spółki zarzucił: 1. Naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 6, art. 7, art 8, art. 77 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., poz. 98, poz. 1071 ze zm. – dalej k.p.a.); 2. Naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie w tej sprawie przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu w sytuacji jego niezgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej; Wobec powyższych zarzutów pełnomocnik skarżącej wniósł o: 1) dokonanie przez Sąd oceny przepisu § 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu pod kątem jego zgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej 2) uchylenie zaskarżonego aktu oraz uznanie obowiązku Prezydenta Miasta K. dokonania na rzecz skarżącej zwrotu kwoty 925 zł, stanowiącej część opłaty za wydanie karty pojazdu ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym; 3) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego tj. kwoty 480 zł oraz wydatku kwoty 17 zł stanowiącej równowartość opłaty skarbowej od złożenie odpisu pełnomocnictwa. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329.), zwanej dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne, niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4 powołanego przepisu). Jak natomiast stanowi art. 146 § 1 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., Sąd uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. W odniesieniu do formalnej dopuszczalności wniesionej skargi rozważenia wymagało, czy mieści się ona we wskazanym wyżej zakresie przedmiotowym postępowania sądowoadministracyjnego. Wskazać w tym miejscu należy, że kwestia właściwości sądu administracyjnego do orzekania w sprawach dotyczących żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie cytowanego przepisu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Uchwała ta co prawda dotyczyła § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze m.), lecz zważywszy na zbieżność treści tego rozporządzenia z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, argumentacja przedstawione w tej uchwale jest aktualna także w realiach rozpoznawanej sprawy. W rozpoznawanej sprawie działanie (akt) polegające na odmowie dokonania zwrotu żądanej kwoty przybrało formę prawną, zmaterializowaną w zaskarżonym akcie prawnym. W ramach merytorycznej oceny zaskarżonego aktu wskazać należy, że materialnoprawną podstawę do określenia wysokości opłaty za kartę pojazdu stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (obecnie: t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm. – dalej p.r.d.) oraz przepisy wydanych na podstawie tej ustawy rozporządzeń. Obowiązek uiszczenia ww. opłaty określony został w treści art. 77 ust. 1 p.r.d. Zgodnie z tym przepisem producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jak zaś wynika, art. 77 ust. 3 p.r.d., kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje, za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem pojazdów zabytkowych i pojazdów, o których mowa w art. 73 ust. 2a, 2b i 4. Natomiast w art. 77 ust. 4 pkt 2 p.r.d. zawarta została delegacja dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości opłat za kartę pojazdu. Jednocześnie w ust. 5 tego przepisu ustawodawca ograniczył autonomię poprzez wskazanie, że w rozporządzeniu należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów. Wykonując powyższą delegację, Minister Infrastruktury wydał 4 marca 2002 r. rozporządzenie w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 18, poz. 177, dalej: "rozporządzenie"). Przewidywało ono w § 1, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący, z zastrzeżeniem ust. 2, pobiera opłatę w wysokości 500,00 zł (ust. 1), a za wydanie karty pojazdu dla pojazdu niedopuszczonego do ruchu lub dopuszczonego do ruchu czasowo albo warunkowo w pastwie pochodzenia organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 1 000 zł (ust. 2). To rozporządzenie zostało uchylone z dniem 21 sierpnia 2003 r. przez rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). Powyższe zaś rozporządzenie zostało uchylone wprost z dniem 15 kwietnia 2006 r. na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 59, poz. 421), w którego § 1 określono, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 75 zł. Kwestia pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu była przedmiotem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 (Dz. U. z 2006 r. Nr 15, poz. 119), w którym stwierdzono niezgodność § 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodzić się należy z organem, że przedmiotem wskazanego powyżej wyroku TK nie były przepisy tego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, które były podstawą prawną pobrania od skarżącej opłaty 1000 zł za wydanie karty pojazdu dla pojazdu dopuszczonego do ruchu czasowo. Jednak w myśl art. 178 Konstytucji RP sędziowie w zakresie sprawowania swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Oznacza to, że sędziowie orzekający w danej sprawie związani są jedynie aktami rangi ustawowej. W doktrynie, jak i w orzecznictwie, przyjmuje się, że sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy. W postanowieniu z 13 stycznia 1998 r. sygn. U 2/97 Trybunał stwierdził, że ocena konstytucyjności i legalności przepisu rangi podustawowej może być dokonana przez sąd rozpatrujący sprawę indywidualną, w której przepis ten może być zastosowany. Dokonując zatem takiej właśnie, opartej na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, samodzielnej oceny konstytucyjności przepisów Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 18, poz. 177) skład orzekający stwierdził, że § 1 ust. 1 tegoż rozporządzenia został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. W ocenie Sądu upoważnienie zawarte w art. 77 ust. 4 pkt 2 p.r.d. nie uprawniało Ministra Infrastruktury do określenia w rozporządzeniu kwoty opłaty za kartę pojazdu w wysokości przewyższającej rzeczywiste znaczenie tego dokumentu dla rejestracji pojazdu oraz koszt związany z drukiem i dystrybucją tej karty. Konsekwencję uznania przez tutejszy Sąd przepisu za niekonstytucyjny w dacie jego zastosowania przez organ administracji publicznej stanowi ustalenie, że poddany kontroli akt podjęty został z naruszeniem prawa. Organ odmówił bowiem stronie skarżącej zwrotu części uiszczonej przy rejestracji samochodu opłaty, pomimo faktu, że jej pobranie w wysokości 1000,00 zł nastąpiło na mocy przepisu wykraczającego poza zakres udzielonego Ministrowi Infrastruktury upoważnienia, w wysokości zawyżonej w stosunku do wskazań zawartych w art. 77 ust. 5 p.r.d. i w tej części uiszczonych zatem nienależnie. Nadmienić jeszcze należy, że wyrażony przez Sąd w niniejszej sprawie pogląd i ocena prawna co do odmowy zwrotu przez organ części opłaty za wydanie karty pojazdu są konsekwentnie i powszechnie przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, a skład orzekający nie znalazł podstaw i argumentów, które mogłyby uzasadniać zmianę tego stanowiska (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt: I OSK 589/09, I OSK 591/09, I OSK 1204/09, I OSK 1354/09 oraz z dnia 13 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 2163/12). Niezależnie od powyższego zwrócić przyjdzie uwagę na pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 418/08. W orzeczeniu tym Sąd uznał, że jeżeli została stwierdzona niekonstytucyjność przepisu, a nie jest to decyzja administracyjna tylko czynność administracyjna w postaci pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu, to w takiej sytuacji trzeba zastosować "inne środki", do których odnosi się art. 190 ust. 4 Konstytucji. Tym środkiem jest właśnie możliwość wystąpienia o zwrot nadpłaconej kwoty za kartę pojazdu. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której nastąpiłaby utrata ochrony jednostki zagwarantowanej w art. 190 ust. 4 Konstytucji. Przepis ten rodzi bowiem prawo do kwestionowania rozstrzygnięć ukształtowanych na podstawie niekonstytucyjnego przepisu jeszcze przed orzeczeniem Trybunału stwierdzającego taką niekonstytucyjność. Aprobując tak postawioną tezę stwierdzić należy, że przemawia ona dodatkowo za koniecznością uchylenia kontrolowanego aktu. Ponadto Sąd stwierdził, podzielając stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 925/13, że opłaty za wydanie karty pojazdu począwszy od dnia 1 stycznia 2010 r., tj. dnia wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240), stanowią w myśl art. 60 pkt 7 powołanej ustawy, niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym pobierane na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym, których wysokość ustalana jest w drodze decyzji administracyjnej (art. 61 ust. 1 pkt 2). Przepis art. 67 ustawy o finansach publicznych wskazuje, że do spraw dotyczących tych należności mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. i przepisu Działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.). Jednakże przepisy te dotyczą tylko tych opłat za wydanie karty pojazdu, które pobrane zostały po dniu 1 stycznia 2010 r., a zatem nie mogą być stosowane do opłat pobranych i podlegających zwrotowi w okresie wcześniejszym. W zawisłej sprawie natomiast, zarówno czynność w postaci wniesienia opłaty ewidencyjnej za wydanie karty pojazdu, jak i wydanie decyzji o rejestracji pojazdu miały miejsce przed dniem 1 stycznia 2010 r. W konsekwencji w odniesieniu do spraw dotyczących żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej przed dniem 1 stycznia 2010 r., nie będą miały zastosowania przepisy ustawy – Ordynacji podatkowej, a zatem również stosowanie terminów przedawnienia, tj. art. 70 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, przewidującego w omawianych sprawach 5-letni okres przedawnienia. Byłoby to bowiem sprzeczne z treścią przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty, które nie obwarowały zwrotu opłaty jakimkolwiek terminem przedawnienia. Jednocześnie prowadziłoby do pogorszenia sytuacji prawnej strony skarżącej (por. wyroki NSA z dnia 15 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 1154/17 oraz z dnia 25 października 2018 r. sygn. akt I OSK 2883/16, z dnia 22 października 2020 r. sygn. akt: I OSK 1309/20). Jednocześnie wskazać należy, że w sprawie spornej opłaty nie może znaleźć zastosowania art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241 ze zm.), w którym zawarto normę intertemporalną, według której do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, o których mowa w art. 60 ustawy o finansach publicznych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Norma ta dotyczy wyłącznie spraw będących w toku w dniu wejścia ustawy w życie, a nie spraw już zakończonych, dla których ustawodawca nie przewidywał przed dniem wejścia w życie ustawy decyzyjnego trybu załatwienia. Brak jednoznacznej wypowiedzi ustawodawcy w kwestii intertemporalnej każe poszukiwać jej rozstrzygnięcia drogą wykładni i kierowania się ogólnie przyjętymi zasadami prawa międzyczasowego. Przyjęcie jednego z możliwych rozwiązań (dalsze stosowanie przepisów dotychczasowych lub oparcie się na zasadzie bezpośredniego działania nowych przepisów) nie może następować w sposób automatyczny, lecz musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r. w sprawie I OPS 1/06). W tym zakresie kierować należy się poszanowaniem podstawowej zasady prawa międzyczasowego, wynikającej z art. 2 Konstytucji, niedziałania prawa wstecz, sprowadzającej się w istocie do zakazu stosowania nowo ustanowionych uregulowań do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie tych norm, z którymi to zdarzeniami prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych przewidzianych nowymi unormowaniami. Sąd uznał, w oparciu o okoliczności, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu nie stanowi odrębnej sprawy administracyjnej, gdyż nie może być egzekwowany poza sprawą o zarejestrowanie pojazdu (tak przyjął m. in. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07), a rejestracja pojazdu dokonywana jest w drodze decyzji administracyjnej, iż powołany przepis art. 115 ust. 1 ustawy przejściowej nie odnosi się do stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy. Konsekwencją przyjętego przez Sąd stanowiska jest konieczność zachowania dotychczasowego trybu rozstrzygania przez organ w przedmiocie zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu w formie aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a nie w drodze decyzji opartej o przepis art. 61 ustawy o finansach publicznych. Zdaniem składu orzekającego, sprawa o zwrot części opłaty nie ma charakteru cywilnoprawnego. Ponadto w sprawie administracyjnej nie ma zastosowania art. 118 Kodeksu cywilnego. Odnosząc się zaś do stanowiska organu o przedawnieniu możliwości wznowienia postępowania w świetle art. 145a § 1 k.p.a., stwierdzić należy, że tryb ten nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Wznowienie postępowania dotyczy bowiem postępowań, zakończonych decyzją ostateczną oraz postanowieniem (w pewnych kategoriach), co wynika z art. 145 § 1 i art. 126 k.p.a. Tymczasem pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu nie następuje ani w formie decyzji, ani postanowienia. Z przedstawionych dotychczas względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, uwzględniając skargę na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu aktu odmownego. Z mocy art. 152 § 1 p.p.s.a., zaskarżony akt nie wywołuje skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku wobec braku odmiennego orzeczenia sądu. Na wniosek skarżącej Sąd orzekł o uprawnieniu do zwrotu na jej rzecz kwoty 925 zł w trybie art. 146 p.p.s.a. Kwota ta stanowi różnicę pomiędzy opłatą uiszczoną przez skarżącą (1000 zł), a opłatą w wysokości 75 zł, pobieraną na podstawie powołanego powyżej rozporządzenia z 2006 r. O kosztach postępowania obejmujących wpis sądowy w kwocie 200 zł oraz połowę wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej w osobie adwokata, tj. kwotę 240 zł i opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, tj. czyli w kwocie 457 zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącej zgodnie z art. 200, art. 205 i art. 206 przywoływanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Przyczyną miarkowania kosztów zastępstwa procesowego był fakt, że skarga została opracowana na podstawie orzecznictwa sądowego i jej treść jest zbieżna ze skargami w wielu innych skargach złożonych przez stronę skarżącą do tutejszego Sądu (np. sprawy: II SA/Gl 1434/19, II SA/Gl 1433/19 i II SA/Gl 45/20, II SA/Gl 1080/20, II SA/Gl 806/21 dotyczące kart innych pojazdów). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien zatem zwrócić skarżącej kwotę 925 zł jako część opłaty za wydanie karty pojazdu, pobranej bez podstawy prawnej.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI