II SA/Gl 315/25

II SA/Gl 315/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-07-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Edyta Kędzierska
Renata Siudyka /przewodniczący sprawozdawca/
Stanisław Nitecki
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1145
art. 112 ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2025 r. sprawy ze skargi C. F. (F.) na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 21 stycznia 2025 r. nr NWXIV.7581.1.3.2024 w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 21 stycznia 2025 r. nr NWXIV.7581.1.3.2024, Wojewoda Śląski (organ odwoławczy, Wojewoda), po rozpatrzeniu odwołania C. F. (skarżący) od decyzji Starosty Z. (organ I instancji) wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia 26 września 2024 r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Gminy C., poprzez pozbawienie prawa własności nieruchomości położonej w M., obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0321 ha, stanowiącej własność skarżącego z przeznaczeniem pod drogę - ul. [...] oraz o ustaleniu z tego tytułu odszkodowania na rzecz skarżącego w wysokości 23 500,00 zł, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z 8 kwietnia 2021 r. Wójt Gminy C., wystąpił do Starosty Z. o wywłaszczenie części nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] (po podziale [...]), położonej w M., obrębie [...], stanowiącej własność skarżącego. Wskazano, iż wywłaszczenie ma nastąpić na realizację celu publicznego zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.- dalej "u.g.n.") tj. wydzielenie gruntów pod drogi publiczne.
Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy C. zatwierdził podział działki nr [...] na m.in. działkę nr [...] o pow. 0,0321 ha, oznaczając jej użytek gruntowy jako droga (dr). Decyzją z dnia 11 marca 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (SKO), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymało w mocy decyzję podziałową, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z 23 września 2021 r., sygn. akt II SA/GI 554/21 oddalił jego skargę na przedmiotową decyzję SKO.
Decyzją z dnia 31 marca 2022 r. nr [...], Starosta Z. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wywłaszczenia ww. nieruchomości. Organ I instancji wyjaśnił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż przedmiotowa działka jest zajęta pod drogę publiczną. Zdaniem organu I instancji instytucja wywłaszczenia może odnosić się tylko do realizacji przyszłych zamierzeń inwestycyjnych - nie może bowiem dojść do wywłaszczenia nieruchomości, na której został już zrealizowany cel publiczny.
Decyzją z 12 lipca 2022 r. nr [...], Wojewoda Śląski uchylił
powyższą decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny materiał dowodowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 26 września 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1180/22 oddalił sprzeciw skarżącego od decyzji Wojewody.
Decyzją z dnia 26 września 2024 r. nr [...] Starosta Z. orzekł o wywłaszczeniu, poprzez pozbawienie prawa własności przedmiotowej nieruchomości, stanowiącej własność C. F. na rzecz Gminy C. z przeznaczeniem pod drogę - ul. [...] oraz o ustaleniu z tego tytułu odszkodowania w wysokości 23 500,00 zł. Po uzupełniniu materiału dowodowego organ I instancji uznał za spełnione wszystkie ustawowe przesłanki dopuszczalności zastosowania instytucji wywłaszczenia działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...]. Wskazał, że wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności sprawy. Stwierdził, że wyznaczony przez organ I instancji dwumiesięczny termin na zawarcie umowy w trybie art. 115 ust. 2 u.g.n. nie doprowadził do zawarcia umowy zbycia nieruchomości. Ponadto liczne prowadzone przez Sąd Rejonowy w Z. [...] sprawy dotyczące objętej wnioskiem o wywłaszczenie działki, zdaniem organu I instancji, potwierdzają zasadność i ważkość sprawy. Dalej wskazał, że dla potrzeb niniejszego postępowania został wykonany przez uprawnionego rzeczoznawcę operat szacunkowy określający wartość rynkową prawa własności wywłaszczanej nieruchomości nr [...], położonej w obrębie [...] (kwiecień 2024 r.). Przedmiotowy operat został pozytywnie oceniony przez organ I instancji.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji, skarżący reprezentowany przez pełnomocnika zaskarżył ją w całości zarzucając, naruszenie przepisów, a to: art. 112 ust. 3 w związku z art. 6 u.g.n. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i wydanie decyzji wywłaszczeniowej ex post, a nadto wydanie tejże decyzji co do literalnie celu publicznego nieznanego ustawie, art. 7a k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonych do niniejszego odwołania oznaczonych numerami 1, 2 i 3 - zrzutów ekranu z Google Street View obrazujących stan urządzenia drogi na spornej nieruchomości - dla stwierdzenia faktu, iż cel publiczny został w sprawie zrealizowany wobec czego wywłaszczenie spornej nieruchomości jest niedopuszczalne oraz zobowiązanie Wójta Gminy C. do przedstawienia Wojewodzie Śląskiemu kompletnej przetargowej i powykonawczej dokumentacji stwierdzającej jakie roboty drogowe zostały dotąd przeprowadzone na działce odpowiadającej po zmianie oznaczenia działce [...] oraz uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i odmowę wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, względnie umorzenie postępowania przed organem I instancji; ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zakwestionował cel publiczny na jaki dokonano wywłaszczenia nieruchomości.
Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu przedstawił przebieg postępowania według chronologii zdarzeń. Zaakcentował, że zasady wywłaszczania nieruchomości i orzekania o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości uregulowane są w przepisach rozdziału 4 i 5 u.g.n. Uznał, że w rozpatrywanej sprawie wszystkie warunki wywłaszczenia nieruchomości zostały spełnione, gdyż wywłaszczenie nieruchomości jest niezbędne dla realizacji celu publicznego, działka nr [...] w m.p.z,p. jest przeznaczona pod tereny dróg publicznych i oznaczona symbolem DG-D - istniejące i projektowane drogi gminne klasy D (dojazdowe) o docelowych szerokościach 10 m w liniach rozgraniczających i przekrojach jednojezdniowych, a prawo do nieruchomości nie może być nabyte w drodze umowy.
Zauważył, że u.g.n do celów publicznych zalicza wydzielanie gruntów pod drogi publiczne (art. 6 pkt 1 u.g.n.). Z materiału zgromadzonego w sprawie, w tym z wniosku o wywłaszczenie nieruchomości z dnia 8 kwietnia 2021 r. i zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia 12 października 2021 r. wynika, że celem wywłaszczenia jest realizacja drogi publicznej, gminnej dojazdowej - ul. [...].
Ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu i wyrysu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy C. nr [...] z dnia [...] r. (Dz. U. Woj. [...] z [...] r. nr [...] poz. [...] – dalej "m.p.z.p") wynika, iż działka nr [...] jest przeznaczona pod tereny dróg publicznych i oznaczona symbolem DG-D - istniejące i projektowane drogi gminne klasy D (dojazdowe) o docelowych szerokościach 10 m w liniach rozgraniczających i przekrojach jednojezdniowych. Przeznaczenie w planie miejscowym działki nr [...] pod drogę publiczną gminną i zamiar jednostki samorządu terytorialnego realizowania na tym terenie drogi gminnej przesądza o tym, że projektowane zamierzenie realizuje cel publiczny, o którym mowa art. 112 ust. 3 u.g.n. Przebieg drogi został przewidziany w m.p.z.p., który jest aktem powszechnie obowiązującego prawa. Regulacja planu przewidująca przebieg drogi gminnej m.in. przez wywłaszczoną działkę należącą do skarżącego stanowi obowiązujące prawo i organ jest tym ustaleniem związany, orzekając w przedmiocie wywłaszczenia spornej działki na cel publiczny.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że prawo do działki nr [...] nie może być nabyte w drodze umowy o czym świadczy przebieg rokowań, który został udokumentowany w aktach sprawy (pisma z: dnia 16 lipca 2019 r., dnia 26 lipca 2019 r., dnia 6 sierpnia 2019 r., dnia 20 kwietnia 2021 r., dnia 17 maja 2021 r.). Z dokumentacji tej jednoznacznie wynika, że skarżący nie wyraził zgody na sprzedaż działki w cenie proponowanej przez gminę.
Stwierdził, że organ I instancji pismem z dnia 21 czerwca 2021 r. wyznaczył stronom dwumiesięczny termin do zawarcia umowy sprzedaży działki na rzecz gminy i po bezskutecznym upływie tego terminu zawiadomieniem z dnia 12 października 2021 r. wszczął postępowanie wywłaszczeniowe. Niepowodzenie negocjacji potwierdza również protokół z rozprawy administracyjnej przeprowadzonej dnia [...] r., w trakcie której pełnomocnik skarżącego wniósł o "umorzenie postępowania wywłaszczeniowego jako bezprzedmiotowego". Ponadto Rada Gminy C. uchwałą nr [...] z dnia [...] r. wyraziła zgodę na nabycie przedmiotowej nieruchomości, w związku z czym Wójt Gminy C. przeprowadzał negocjacje na rzecz jednostki samorządu terytorialnego zgodnie z umocowaniem zawartym w uchwale organu stanowiącego tej jednostki.
Wojewoda odniósł się szczegółowo do operatu szacunkowego, który stanowił podstawę do ustalenia odszkodowania na rzecz osoby wywłaszczonej . W niniejszej sprawie rzeczoznawca majątkowy K. B. opracował operat szacunkowy, w którym wartość rynkową prawa własności przedmiotowej nieruchomości dla celów wywłaszczenia oszacował na kwotę 23 500,00 zł. Wartość rynkową przejętego gruntu określono w nim podejściem porównawczym, metodą porównywania parami, obejmując badaniem rynek nieruchomości gruntowych niezabudowanych o przeznaczeniu pod drogi na terenie powiatu z.. Okresem analizy objęto transakcje rynkowe w okresie od 29 kwietnia 2022 r. do 28 kwietnia 2024 r. Na tak zdefiniowanym rynku odnotowano 34 transakcje, gdzie po odrzuceniu transakcji o cenach skrajnych i transakcji niespełniających warunku porównywalności wzięto pod uwagę 10 transakcji, z których biegły wybrał 4 do porównań. Średnią cenę transakcyjną 1 m2 ustalono na poziomie 72,93 zł/m2. Ceny podobnych nieruchomości w badanym okresie nie wykazywały tendencji spadkowych ani wzrostowych, a raczej miały charakter stabilny, co spowodowało, że rzeczoznawca odstąpił od aktualizacji cen transakcyjnych na datę wyceny. Biegły dokonał również analizy, po której stwierdził, że przeznaczenie wywłaszczane] nieruchomości jest zgodne z celem wywłaszczenia (pod tereny dróg), zatem zasada korzyści w tym przypadku nie występuje. Na podstawie wyżej opisanego procesu wyceny biegły ustalił, iż wartość rynkowa prawa własności nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...] na dzień wyceny tj. 28 kwietnia 2024 r. wyniosła 23 500,00 zł.
W ocenie Wojewody operat szacunkowy sporządzony na potrzeby postępowania zawiera wszystkie niezbędne elementy, w szczególności określa przedmiot i cel wyceny, powołuje podstawę prawną wyceny, źródła danych, wskazuje daty istotne dla określenia wartości nieruchomości, zawiera analizę i charakterystykę rynku nieruchomości, wskazuje podejście i metodę szacowania, przedstawia obliczenia oraz wynik wyceny wraz z uzasadnieniem. Operat szacunkowy nie zawiera błędów logicznych czy niejasności oraz jest zgodny z przepisami u.g.n. i rozporządzeniem Ministra Rozwoju i Technologii z 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1832), w związku z czym bezsprzecznie mógł stanowić podstawę ustalenia odszkodowania w tym postępowaniu.
Odnosząc się do zarzutu odwołującego jakoby cel publiczny w postaci budowy drogi został już zrealizowany wskazał, że kwestia budowy dróg publicznych niezależnie czy mamy do czynienia z istniejącą drogą, czy jej rozbudową stanowi cel publiczny. Celem publicznym jest także utrzymanie i wykonanie budowlanych robót drogowych. Wynika to z treści art. 6 pkt 1 u.g.n. i oznacza, że budowa drogi gminnej jako drogi publicznej jest inwestycją celu publicznego z mocy prawa, niezależnie od tego, jaka część mieszkańców gminy będzie z tej drogi korzystać (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 2617/15). Ustawowa definicja drogi składa się z dwóch elementów: elementu materialnego dotyczącego takiej cechy drogi jak jej ogólnodostępność i elementu formalnego, czyli zaliczenia jej do jednej z kategorii dróg stosowną uchwałą (art. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 320 ze zm.- dalej "u.d.p".). Oba te elementy muszą występować łącznie, aby droga mogła być zaliczona do dróg publicznych. Okoliczność, że przejmowana działka w części została utwardzona nawierzchnią smołową w latach 60-tych i 70-tych przez mieszkańców gminy przy pomocy Społecznego Komitetu [...] i faktyczne jej wykorzystywanie jako drogi nie oznacza, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. W postępowaniu odwoławczym ustalono, że ul. [...] nigdy nie była objęta uchwałą rady gminy w sprawie zaliczenia jej do określonej kategorii dróg gminnych publicznych (pismo Wójta Gminy C. z 18 grudnia 2024 r.), a zatem nie posiada statusu drogi publicznej. Gdyby tak było, to wówczas nastąpiłoby przejęcie tej działki z mocy prawa z dniem 31 grudnia 1998 r. na podstawie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), którego celem było uregulowanie spraw własnościowych gruntów zajętych pod drogi publiczne. Dowodzi to, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na przejmowanej działce tym bardziej że zagospodarowanie tej nieruchomości zostało dokonane przez "czyn społeczny". Zamierzona natomiast obecnie inwestycja podmiotu publicznego - Gminy C. ma na celu budowę nowej drogi wraz z dostosowaniem jej do wymogów, jakie muszą spełniać drogi o statusie publicznym. W dodatku drogi te muszą stanowić własność Skarbu Państwa (drogi krajowe) lub samorządu województwa, powiatu lub gminy. Przepis nie dopuszcza, by właścicielem drogi publicznej był podmiot prywatny (art. 2a u.d.p.). Mając na uwadze powyższe Wojewoda stwierdził, że cel publiczny dopiero będzie realizowany.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zaskarżył w całości decyzję Wojewody i zarzucił jej (podobnie jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji) naruszenie przepisów, a to art. 112 ust. 3 u.g.n. w związku z art. 6 u.g.n. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i wydanie decyzji wywłaszczeniowej ex post, tj. w odniesieniu do nieruchomości na której cel publiczny został już zrealizowany, a nadto wydanie tejże decyzji co do literalnie celu publicznego nieznanego ustawie - cyt. pod drogę (ul. [...]), art. 7a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości rodzących się na tle treści Uchwały nr [...] Rady Gminy C. z dnia [...] r. na niekorzyść strony, art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.), poprzez wydanie decyzji sprzecznej ze zgromadzonym w toku sprawy materiałem dowodowym i niezebranie dokumentacji, która dowodziłaby tezy jakoby cel publiczny w postaci budowy drogi z odwodnieniem nie został wykonany. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z zrzutu ekranu Google Street View obrazujących stan urządzenia drogi na spornej nieruchomości - dla stwierdzenia faktu, iż cel publiczny został w sprawie zrealizowany wobec czego wywłaszczenie spornej nieruchomości jest niedopuszczalne oraz uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i odmowę wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, względnie umorzenie postępowania przed organem I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
Zdaniem skarżącego decyzja Wojewody nie odpowiada prawu i jako taka winna zostać wyeliminowana z obiegu prawnego. Podkreślił, że działka [...] będąca własnością skarżącego stanowi urządzoną drogę asfaltową z uzbrojeniem podziemnym oraz odwodnieniem powierzchniowym, a Wójt Gminy C. nie przedstawił dokumentacji jaka dowodziłaby konieczności przebudowy tej drogi, w tym istniejącego systemu odwodnienia. W opinii skarżącego wnioskodawca nie wiedział jak sformułować cel publiczny, któremu służyć miałoby wywłaszczenie. W postępowaniach cywilnych potwierdzono wykonanie drogi z odwodnieniem na nieruchomości skarżącego. W ocenie skarżącego zaskarżona decyzja bezprawnie legalizuje wykonaną inwestycję drogową. Wskazał dalej na sentencję nieprawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r. sygn. [...]) o treści: nakazuje pozwanej Gminie C. przywrócenie do stanu poprzedniego nieruchomości położonej w M. składającej się z działki o numerze ewidencyjnym [...] objętej [...] Sądu Rejonowego w Z.. Ponownie wskazał na stanowisko judykatury, że w sytuacji kiedy już został zrealizowany cel publiczny wyłączona jest możliwość wydania ex post decyzji o wywłaszczeniu i podkreślił, że w jego przeświadczeniu cel w postaci budowy drogi został na przedmiotowej nieruchomości zrealizowany o czym świadczą oznaczenie działki w ewidencji gruntów i obowiązującym m.p.z.p. Ponadto wydanie decyzji o wywłaszczeniu decyzji po zrealizowaniu celu publicznego prowadziłoby i służyłoby w istocie wyłącznie uregulowaniu stanu prawnego nieruchomości, a to powinno nastąpić jednak w innym trybie - np. na drodze postępowania cywilnego. W opinii skarżacego sama treść wniosku o wywłaszczenie, w okolicznościach sprawy, wykluczała wywłaszczenie. Załączył do skargi zrzuty ekranu z Geoportalu Krajowego obrazujące działkę skarżącego w chwili obecnej oraz po ewentualnym wywłaszczeniu, które rozrywa nieruchomość na 5 bezużytecznych części.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną.
W piśmie z dnia 28 lutego 2025 r. Wojewoda wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W piśmie z dnia 21 marca 2025 r. skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał stanowisko zawarte w osobistej skardze skarżącego. Podkreślił, że polskie prawo nie przewiduje wywłaszczenia nieruchomości w sytuacji, gdy inwestycja publiczna została zrealizowana. Pełnomocnicy organu i uczestnika postępowania wnieśli o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach i zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.- dalej :p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Odnosząc się do wniosku dowodowego skarżącego wskazać należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W orzecznictwie i literaturze przedmiotu wskazuje się, że przewidzianą w art. 106 § 3 p.p.s.a. możliwość przeprowadzenia przez sąd dowodu uzupełniającego z dokumentu należy rozumieć wyłącznie jako odnoszącą się do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, a nie do sytuacji wystąpienia wątpliwości związanych z ustaleniami zaistniałego w sprawie stanu faktycznego. Przepis ten nie może bowiem służyć czynieniu nowych ustaleń w sprawie lub ich zwalczaniu. W postępowaniu przed sądem administracyjnym kontrola aktów administracyjnych odbywa się na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), tj. na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego i zgromadzonego materiału dowodowego.
Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia 21 stycznia 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Z. z dnia 26 września 2024 r. o wywłaszczeniu na rzecz Gminy C., poprzez pozbawienie prawa własności nieruchomości położonej w M., obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0321 ha, stanowiącej własność skarżącego z przeznaczeniem pod drogę - ul. [...] oraz o ustaleniu z tego tytułu odszkodowania na rzecz skarżącego w wysokości 23 500,00 zł. Przy czym skarżący kwestionował jedynie dopuszczalność wywłaszczenia nieruchomości pod drogę (ul. [...]).
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm.- dalej "u.g.n."). Zgodnie z art. 112 ust 3 u.g.n. wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. Natomiast z godnie z art. 6. ust. 1 u.g.n. celem publicznym jest wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, drogi rowerowe i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, a także łączności publicznej i sygnalizacji. Z przytoczonych powyżej regulacji wynika, że ustawodawca umożliwia przymusowo, a więc wbrew woli właściciela nieruchomości, zrealizowanie celu publicznego, w sytuacji, gdy nie wyraża on na to zgody.
W ocenie skarżącego cel publiczny w postaci budowy drogi (ul. [...]) został już zrealizowany, co wyklucza możliwość wywłaszczenia działki nr [...] Przedmiotowa działka, będąca własnością skarżącego stanowi urządzoną drogę asfaltową z uzbrojeniem podziemnym oraz odwodnieniem powierzchniowym. Ponadto skarżący stwierdził, że po wywłaszczeniu wskazanej działki, pozostałe staną się dla skarżącego bezużyteczne. Nie jest kwestionowane przez skarżącego, że działka nr [...] w aktualnym m.p.z.p. jest przeznaczona pod tereny dróg publicznych i oznaczona symbolem DG-D.
Wojewoda stwierdził, że cel publiczny dopiero będzie realizowany, a okoliczność, że działka nr [...] w części została utwardzona nawierzchnią smołową w latach 60-tych i 70-tych przez mieszkańców gminy przy pomocy Społecznego Komitetu [...] i faktyczne jej wykorzystywanie jako drogi nie oznacza, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Ulica [...] nigdy nie była objęta uchwałą rady gminy w sprawie zaliczenia jej do określonej kategorii dróg gminnych publicznych, a zatem nie posiada statusu drogi publicznej. W wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r. sygn. akt [...] wskazano, iż Gmina C. twierdziła, że utrzymywała drogi ul. [...] i ul. [...] jednakże w tym samym wyroku Sąd ustalając stan faktyczny sprawy wskazał, że początkowo była to droga polna utwardzana przez okolicznych mieszkańców, a dopiero w 2004 r. gmina zdecydowała się na wylanie dywany asfaltowego. Brak jest dowodów potwierdzających aby ulica [...] i ulica [...], pod które zajęta jest wydzielona działka nr [...], w sposób prawem przewidziany zaliczone zostały do dróg publicznych przed dniem 31 grudnia 1998 r. Przypomnieć należy, że w dniu 31 października 1998 r. weszła w życie ustawa z dnia 14 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 z późn. zm.- dalej "ustawa reformująca"). Zgodnie z art. 73 ustawy reformującej wynika, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, za odszkodowaniem. W aktach sprawy znajduje uchwała nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych (Dz.Urz. [...] z dnia [...] r. nr [...]), z której wynika, że ul. [...] nie istniała i nie została zaliczona do kategorii dróg gminnych C.. Wobec powyższego zdaniem Sądu słusznie organy uznały, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na przejmowanej działce, a tym bardziej że zagospodarowanie tej nieruchomości zostało dokonane przez czyn społeczny. Zamierzona natomiast obecnie inwestycja podmiotu publicznego - Gminy C. ma na celu budowę nowej drogi wraz z dostosowaniem jej do wymogów, jakie muszą spełniać drogi o statusie publicznym. W dodatku drogi te muszą stanowić własność Skarbu Państwa (drogi krajowe) lub samorządu województwa, powiatu lub gminy.
Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy C. zatwierdził podział działki nr [...] na m.in. działkę nr [...] o pow. 0,0321 ha, oznaczając jej użytek gruntowy jako droga (dr). Decyzja ta jest ostateczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 554/21 oddalił skargę obecnie skarżącego na decyzję drugoinstancyjną. Zarzut skarżącego dotyczący kwestii bezużyteczności pozostałych działek po wywłaszczeniu działki nr [...] jest bezzasadny.
Jak słusznie wskazały orzekające w sprawie organy zasady wywłaszczania nieruchomości i orzekania o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości uregulowane są w przepisach rozdziału 4 i 5 u.g.n. W rozpatrywanej sprawie wszystkie warunki wywłaszczenia nieruchomości zostały spełnione, gdyż wywłaszczenie nieruchomości jest niezbędne dla realizacji celu publicznego, działka nr [...] w m.p.z,p. jest przeznaczona pod tereny dróg publicznych, a prawo do nieruchomości nie może być nabyte w drodze umowy.
Nadto, w ocenie Sądu, postępowanie w niniejszej zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadami określonymi w k.p.a. W szczególności organy kompleksowo zgromadziły materiał dowodowy niezbędny do jej rozstrzygnięcia, co pozwoliło na ustalenie stanu faktycznego sprawy i istotnych okoliczności, stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a następnie dokonały jego oceny, która nie przekracza granic wyznaczonych w art. 80 k.p.a. W rezultacie trafnie przyjęto, że spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 112 u.g.n., której uzasadnienie spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. Jednocześnie, oceny tej nie zdołały podważyć zarzuty skargi, dotyczące zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego.
W konsekwencji, Sąd uznał, że decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji jest prawidłowa i zgodna z prawem.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.