II SA/Gl 313/17

II SA/Gl 313/17 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2017-06-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2017-04-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik /sprawozdawca/
Bonifacy Bronkowski
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II OSK 3259/17 - Wyrok NSA z 2019-11-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 353
74, 82
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2017 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej Jolanty Kornakiewicz sprawy ze skargi J. P. i S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Burmistrz Miasta B., po rozpatrzeniu wniosku Kompanii Węglowej S.A. Centrum Wydobywczego "[...]", Oddział KWK "A" z dnia 26 marca 2009 r. orzekł w następujący sposób: I. określam środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na "Wydobywaniu węgla kamiennego ze złoża węgla kamiennego KWK «A», na lata 2009 - 2020 oraz 2021 - 2030 z wyłączeniem eksploatacji pokładu [...] w obszarze administracyjnym Gminy C.; II. Odmawiam określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na "Wydobywaniu węgla kamiennego ze złoża węgla kamiennego KWK «A» na lata 2031 - 2048."
Powyższa decyzja została doręczona stronom, nie została zaskarżona i stała się decyzją ostateczną.
Pismem z dnia 2 grudnia 2013 r. mieszkańcy Gminy C., w tym m. in. S. P. i J. P., wystąpili do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej SKO) z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wyżej opisanej decyzji Burmistrza Miasta B. z dnia [...] r. nr [...]. W treści tego pisma wskazali, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, a także, że w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. Jako podstawę prawną wskazano art. 156 §1 pkt 2, 5 i 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – dalej k.p.a.). Podniesiono, że eksploatacja ma być prowadzona na obszarze zagrożonym powodzią i spowoduje osiadanie terenów, prowadząc do zagrożenia zalewem ludzi i mienia.
SKO decyzją z dnia [...] r., nr [...], stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza Miasta B. z dnia [...] r., nr [...], w całości. Stwierdzono, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), a to:
- art. 74 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (obecnie j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 353 ze zm. - dalej u.i.ś.) w zakresie pkt I i pkt II sentencji decyzji Burmistrza Miasta B.;
- art. 82 ust. 3 u.i.ś. w zakresie, w jakim Burmistrz Miasta B. określił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia, to jest w zakresie pkt I sentencji decyzji Burmistrza Miasta B.;
- art. 80 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 82 ust. 1 u.i.ś. w zakresie pkt II sentencji decyzji Burmistrza Miasta B.
Wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją Kolegium złożyły: Kompania Węglowa S.A. w K., Oddział KWK "A" oraz Gmina B. reprezentowana przez Burmistrza Miasta B.
SKO decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] r.
Na ww. decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosły Gmina B. oraz Kompania Węglowa S.A. w K.
W wyniku rozpatrzenia przedmiotowych skarg Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt. II SA/Gl 708/15 orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia [...] r., nr [...] oraz zasądził od SKO na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.
W związku z powyższym wyrokiem postępowanie w przedmiotowej sprawie powróciło na etap wniosków Kompanii Węglowej S.A. w K., Oddział KWK "A" oraz Gminy B. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją Kolegium z dnia [...] r.
SKO decyzją z dnia [...] r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3 oraz w związku z art. 105 § 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosków z dnia 6 listopada 2014 r. Kompanii Węglowej S.A. w K. Oddział KWK "A" oraz z dnia 10 listopada 2014 r. Gminy B. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. orzekło:
I. uchylić w całości decyzję z dnia [...] r. nr [...], i orzec co do istoty sprawy w następujący sposób:
odmówić stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta B. z dnia [...] r., nr [...] o treści sentencji: "określam środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu węgla kamiennego ze złoża węgla kamiennego KWK «A», na lata 2009 - 2020 oraz 2021 - 2030 z wyłączeniem eksploatacji pokładu [...] w obszarze administracyjnym Gminy C." oraz
II. umorzyć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta B. z dnia [...] r., nr [...], o treści sentencji: "Odmawiam określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu węgla kamiennego ze złoża węgla kamiennego KWK «A», na lata 2031 - 2048."
W uzasadnieniu podano m. in., że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzeka w warunkach związania prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt. II SA/Gl 708/15. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., rozpatrując ponownie sprawę, nie dopatrzyło się rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), a to przepisów: art. 74 ust. 1 pkt 6 u.i.ś. w zakresie pkt I sentencji decyzji Burmistrza Miasta B.; art. 82 ust. 3 u.i.ś. w zakresie, w jakim Burmistrz Miasta B. określił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na "Wydobywaniu węgla kamiennego ze złoża węgla kamiennego KWK "A", na lata 2009 - 2020 oraz 2021 – 2030, to jest w zakresie pkt I sentencji decyzji Burmistrza Miasta B.. W tym zakresie Sąd orzekający w sprawie przesądził, iż nie można mówić o rażącym naruszeniu tych przepisów w sprawie. Nadto, decyzją z dnia [...] r. zawartą w punkcie II sentencji, Burmistrz Miasta B. odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu węgla kamiennego ze złoża węgla kamiennego KWK "A", na lata 2031 - 2048. W tym zakresie wnioskodawcy nie posiadają interesu prawnego stanowiącego podstawę legitymacji do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.
Skargę na powyższą decyzję złożył pełnomocnik J. P. i S. P., zaskarżając ją w całości. Decyzji zarzucono:
I. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1. przepisów art. 77 § 4 i 80 k.p.a. poprzez pominięcie, że organ ochrony środowiska bezzasadnie ograniczył postępowanie dowodowe wyłącznie do dokumentów przedstawionych we wniosku o wydanie decyzji środowiskowej bez odniesienia się do faktów i dokumentów znanych Organowi z urzędu na etapie wydawania decyzji środowiskowej;
2. przepisu art. 156 § 1 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na rozpoznaniu sprawy z ograniczeniem wyłącznie do wniosków wskazanych przez Uczestników i pominięciu pozostałych przesłanek nieważnościowych wymienionych w przepisie;
3. naruszenie art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na brak jakichkolwiek rozważań Organu co do zgłaszanej przez Wnioskodawców argumentacji na wykazanie rażącego naruszenia prawa.
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
1. przepisu art. 5 dyrektywy 85/337/EWG poprzez jego niezastosowanie i odmowę stwierdzenia nieważności decyzji wydanej bez ustalenia głównych skutków przedsięwzięcia;
2. przepisu art. 40 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 469 ze zm. – dalej p.w.), poprzez jego niezastosowanie, skutkiem czego nie stwierdzono nieważności decyzji określającej uwarunkowania środowiskowe przedsięwzięcia na terenie zagrożonym powodzią;
3. przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 672 ze zm. – dalej p.o.ś.), poprzez pominięcie, że raport oddziaływania na środowisko zawierał nieprawdziwe dane w zakresie istnienia na spornym terenie wału przeciwpowodziowego rzeki P.
Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w uzasadnieniu na okoliczność ich treści, zwrot kosztów postępowania od organu, który wydał zaskarżoną decyzję.
Skarżący wskazują na istotne ograniczenie postępowania dowodowego przed Organem ochrony środowiska (co aprobuje SKO), poprzez oparcie rozstrzygnięcia na jednym wyłącznie dowodzie, czyli raporcie oddziaływania na środowisko załączonym do wniosku przez wnioskodawcę. Pominięto inne środki dowodowe dostępne Burmistrzowi B., w tym w szczególności dane o zagrożeniu powodziowym na terenie objętym planowanym przedsięwzięciem, których tenże Organ nie przeprowadził. Tymczasem fakt zagrożenia powodziowego na tym terenie był znany Organowi ochrony środowiska z urzędu. Kolejno wskazują, że podejmując rozstrzygnięcie Burmistrz nie dostrzegł, iż raport oddziaływania zawiera nieprawdziwe dane co do istnienia na tym terenie wału przeciwpowodziowego. Jak wskazywali Skarżący, wał taki nie istnieje, tymczasem w raporcie twierdzono przeciwnie. Organ obowiązany był dokonać kontroli decyzji pod względem wszystkich przesłanek nieważności wymienionych w przepisie art. 156 § 1 k.p.a. lecz tego nie uczynił. Skarżona decyzja nie zawiera żadnych własnych rozważań Organu we wskazanym przez Sąd zakresie. Kolegium, powołując się na związanie wynikające z wyroku sądowego poprzestało na powtórzeniu za Sądem, że uchybienia nie miały charakteru rażącego naruszenia prawa. W realiach niniejszej sprawy nie ma możliwości wydobywania kopaliny bez powiększania zagrożeń dla środowiska, zdrowia i życia ludzkiego ze względu na już istniejący stan zagrożenia powodziowego. Zmiany ukształtowania terenu (osiadania górnicze), skutkującej wzrostem zagrożenia powodziowego, zabraniały w dniu wydania decyzji przepisy Prawa wodnego. SKO przeoczyło, że organ ochrony środowiska nie zastosował art. 40 p.w. Kolejno, skarżący wskazywali na możliwość występowania w sprawie przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. W uzasadnieniu wskazywali na możliwość popełnienia czynu zagrożonego karą, stypizowanego w art. 190 p.w. oraz art. 164 k.k.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu podtrzymał swą poprzednią argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.
W pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutu, że SKO nie zbadało wszystkich przesłanek nieważności z art. 156 §1 k.p.a. Tymczasem, SKO wyraźnie stwierdziło w zaskarżonej decyzji: "Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie dopatrzyło się także żadnej z pozostałych wad enumeratywnie wyliczonych w art. 156 § 1 k.p.a." Jednocześnie odniesiono się do poszczególnych przesłanek z przywołanego przepisu. Nie jest zatem zasadny zarzut niewzięcia pod uwagę wszystkich przesłanek nieważności z art. 156 §1 k.p.a.
Także WSA w Gliwicach w wyroku sygn. II SA/Gl 708/15 wskazał: "We wniosku z dnia 2 grudnia 2013 r. uczestnicy postępowania wskazali w tym względzie na przyczyny nieważności określone w art. 156 § 1 pkt 2, 5 i 6 k.p.a. Nie sformułowali jednak konkretnych zarzutów przemawiających chociażby ogólnie, zaistnieniu przesłanek nieważności z pkt 5 i 6 § 1 art. 156 k.p.a. Takich przesłanek nie dopatrzyły się również składy orzekające SKO w K. W stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy również Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia tego rodzaju podstaw nieważności i w konsekwencji do czynienia w tym względzie bliższych rozważań." Te ustalenia prawomocnego wyroku wiążą w niniejszym postępowaniu, zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a.
Należy tu również przyjąć, że wydana przez Ministra Środowiska decyzja koncesyjna nr [...] z dnia [...] r. wywołała już nieodwracalne skutki prawne, co przesądził prawomocny wyrok tut. Sądu w sprawie II SA/Gl 708/15. Na podstawie tej koncesji doszło już bowiem do wydobycia kopalin. Powoduje to niemożność stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 §2 k.p.a.).
Skoro jest to kwestia już przesądzona ww. wyrokiem, stąd jedynie przypomnieć należy treść art. 42 ust. 1 pkt 1 p.g.g., wg którego "W sprawach uregulowanych niniejszym działem rozpoczęcie działalności objętej koncesją uważa się za zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych". Wg ust. 2 umawianego przepisu "Przepis ust. 1 nie uchybia obowiązkowi naprawienia szkody." Co prawda przepis ten znajduje się w ustawie Prawo geologiczne i górnicze, a decyzja objęta postępowaniem nieważnościowym wydana była na podstawie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, jednak celem było tu uzyskanie koncesji na wydobycie. Jest to ciąg czynności i aktów proceduralnych, który prowadzi do możliwości wydobycia kopalin, zatem poszczególne przepisy nie mogą być rozpatrywane w oderwaniu od innych (zob. też art. 72 ust. 1 pkt 4 u.i.ś.). Nieodwracalne skutki prawne odnoszą się zatem nie tylko do decyzji koncesyjnej, ale także do decyzji środowiskowej, a to w sytuacji, gdy bez niej nie byłoby możliwe wydanie koncesji oraz gdy określone w decyzji środowiskowej warunki stanowią integralną część decyzji koncesyjnej.
W skardze podnosi się także kwestię negatywnego wpływu eksploatacji górniczej na powierzchnię ziemi i wynikające stąd zagrożenia. W piśmiennictwie wskazuje się w tym kontekście: "Państwo, które dysponuje znaczącymi zasobami węgla, a jednocześnie nie jest w stanie uzyskać stabilnego dostępu do innych nośników energii (...), kierując się potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego, musi takie złoża objąć ochroną pozwalającą na podjęcie ich wykorzystania w przyszłości. Stanowi to bowiem element bezpieczeństwa energetycznego. Podobnie można ten problem widzieć w odniesieniu do pozostałych złóż kopalin (bezpieczeństwo surowcowe). Oczywiste jest bowiem, że podjęcie wydobycia złoża możliwe jest wyłącznie w miejscu jego występowania; zmiana tej lokalizacji nie jest możliwa. (...) Można co prawda wyobrazić sobie gospodarkę, która w całości oparta jest na wykorzystywaniu surowców mineralnych pochodzących z zagranicy, tyle że rozwiązanie to może okazać się niezmiernie kosztowne, a w dodatku bardzo niebezpieczne." (A. Lipiński, Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony złóż kopalin, w: Praca zbiorowa, Zrównoważony rozwój jako czynnik determinujący prawne podstawy zarządzania geologicznymi zasobami środowiska, Katowice 2016, s. 125). A. Lipiński, odnosząc się do kwestii wydobycia kopalin i wpływu na powierzchnię ziemi wskazuje, że "Nigdy nie można (...) wykluczyć powstania takich deformacji, w tym również nieszkodliwych)." (tamże, s. 129 – 130, przypis 23).
Należy mieć jednak na uwadze funkcjonującą na gruncie Prawa geologicznego i górniczego zasadę racjonalnej gospodarki złożem kopaliny, obejmującą m. in. nakaz kompleksowego i racjonalnego wykorzystania kopaliny głównej i kopalin towarzyszących (np. art. 26 ust. 3 i 5, art. 29 ust. 1 p.g.g. oraz art. 26b, art. 27a i art. 54 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 archiwalnej już, a obowiązującej w czasie wydawania koncesji, ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. – Prawo geologiczne i górnicze; Dz. U. z 2005 r., Nr 228, poz. 1947 ze zm. – dalej d.p.g.g.). Są to bowiem złoża nieodnawialne, występujące tylko i wyłącznie w określonych miejscach, a zatem, jako dobro wspólne, winny być wykorzystane w sposób maksymalnie efektywny, dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju oraz interesów przyszłych pokoleń. Jednocześnie art. 20 ust. 2 pkt 2 d.p.g.g. (obecnie art. 26 ust. 3 p.g.g.) mówił o konieczności dołączenia do wniosku koncesyjnego projektu zagospodarowania złoża. Z niego z kolei ma wynikać m. in. technologia eksploatacji zapewniająca ograniczenie ujemnych wpływów na środowisko.
Wyrazem zasady racjonalnej gospodarki złożem jest m. in. art. 144 ust. 1 p.g.g., zgodnie z którym właściciel nie może sprzeciwić się zagrożeniom spowodowanym ruchem zakładu górniczego, który jest prowadzony zgodnie z ustawą. Może on jednak żądać naprawienia wyrządzonej tym ruchem szkody, na zasadach określonych ustawą. Odpowiedzialność za szkody górnicze została w ustawie z 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (art. 144, art. 146) uregulowana podobnie, jak w ustawie z 1994 r. (art. 91, art. 93; zob. też wyrok Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2014 r., sygn. V CSK 93/13, LEX nr 1430404).
Z art. 144 ust. 1 p.g.g., obowiązującego w momencie złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza, można wręcz wywodzić brak interesu prawnego właścicieli nieruchomości także w postępowaniach administracyjnych prowadzących do zaprzestania działalności powodującej zagrożenia związane z ruchem zakładu górniczego. Osoby takie z woli ustawodawcy mają co najwyżej roszczenia odszkodowawcze, dochodzone w trybie cywilnym. Podobnie stwierdza się w doktrynie: "Treść omawianego przepisu posiada swoje odniesienie także na gruncie prawa administracyjnego." (M. Tyburek, Komentarz do art. 144 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, LEX-el.). Z kolei w wyroku NSA z dnia 21 grudnia 2005 r., sygn. II GSK 139/05, wskazano, na gruncie poprzednio obowiązującej regulacji o podobnym brzmieniu: "Skoro art. 91 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego wprowadza zasadę braku uprawnień właściciela do sprzeciwiania się zagrożeniom spowodowanym ruchem zakładu górniczego (jeżeli ruch ten odbywa się zgodnie z zasadami określonymi w ustawie), to za regułę przyjąć trzeba brak uprawnień właściciela do budowania na podstawie samych zagrożeń związanych z działalnością wydobywczą tezy o jego statusie strony w sprawach dotyczących koncesji, czy też weryfikacji wydanych w tym zakresie decyzji w trybie nadzwyczajnym, a w szczególności o postępowaniu nadzorczym. Wprawdzie zasada przewidziana w art. 91 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego o braku uprawnień właściciela do sprzeciwiania się zagrożeniom spowodowanym ruchem zakładu górniczego obwarowana została zastrzeżeniem, że ruch ten musi odbywać się zgodnie z zasadami określonymi w ustawie, co oznaczałoby (a contrario) dopuszczenie uprawnienia właściciela do wyrażania sprzeciwu, gdyby ta wyjątkowa sytuacja (niezgodność ruchu zakładu górniczego z zasadami określonymi w ustawie) zaistniała. W niniejszej sprawie nie zostały jednak ujawnione żadne okoliczności, które mogłyby o tym ekstremalnym przypadku świadczyć."
Podobnie jest w sprawie obecnie rozpoznawanej. Jednocześnie w doktrynie na kanwie art. 144 ust. 1 p.g.g. zwraca się uwagę, że "Podstawowym kryterium oceny zgodności z prawem prowadzonej działalności stanowi prowadzenie jej na podstawie koncesji." (M. Tyburek, Komentarz do art. 144 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, LEX-el.). Taka koncesja została wydana i stanowi podstawę legalnego wydobycia.
Jednocześnie, co można powtórzyć, w prawomocnym wyroku tut. Sądu sygn. II SA/Gl 708/15, wyraźnie powiązano decyzję koncesyjną i środowiskową oraz ich skutki. To oznacza, że zakwestionowanie decyzji środowiskowej oznaczałoby zakwestionowanie prawnych podstaw decyzji koncesyjnej, wbrew regulacji art. 144 ust. 1 p.g.g.
Za brakiem interesu skarżących przemawia dodatkowo argumentacja, którą tut. Sąd podziela, a która znalazła się w wyroku NSA z dnia 25 października 2006 r., II GSK 163/06. Stwierdzono tam, że "Podmiot ma interes prawny w postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną, a przedmiotem postępowania istnieje - uzasadnione treścią normy prawa materialnego - realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go «zainteresowanym» tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony. Nie jest zatem legitymowany do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony ten, kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami przewidywanymi, takimi które według jego zamiarów wystąpią dopiero w przyszłości." W niniejszej sprawie skarżący powołują się na zdarzenia hipotetyczne, dotyczące zmian na powierzchni ziemi, które – ich zdaniem – spowodują zalanie ich nieruchomości.
Nie można przy tym pominąć, że szczegóły wydobycia ustalane są na etapie późniejszym – koncesyjnym i to organ koncesyjny ma obowiązek ustalenia takich warunków wydobycia, by zminimalizować negatywne jego skutki. W czasie prowadzenia postępowania koncesyjnego (2010 r.) obowiązywało tu rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 czerwca 2005 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać projekty zagospodarowania złóż (Dz. U. z 2005 r., Nr 128, poz. 1075 ze zm.). W § 1 ust. 1 wskazuje się, że "Projekt zagospodarowania złoża sporządzany dla istniejącego lub projektowanego obszaru górniczego powinien uwzględniać optymalny wariant wykorzystania zasobów złoża, z uwzględnieniem geologicznych warunków jego występowania, wymagań w zakresie ochrony środowiska, bezpieczeństwa powszechnego, bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzkiego, technicznych możliwości oraz ekonomicznych uwarunkowań wydobywania kopaliny." Wg §2 ust. 1 "Projekt zagospodarowania złoża kopaliny sporządza się w formie opisowej, graficznej i tabelarycznej." Z kolei §2 ust. 2 pkt 6 wskazuje, że część opisowa projektu zagospodarowania złoża, stosownie do zamierzonego sposobu eksploatacji i rodzaju kopaliny, powinna zawierać m. in. przedstawienie stanu środowiska i sposobu jego ochrony przed ujemnymi, bezpośrednimi i pośrednimi skutkami eksploatacji i przeróbki kopaliny, sposobu postępowania z odpadami powstałymi w związku z wydobywaniem kopaliny, przedstawienie sposobu ochrony wód podziemnych i powierzchniowych, sposobu korzystania z wód kopalnianych, a w szczególności postępowania z wodami nienadającymi się do wykorzystania i wodami skażonymi."
Nie może mieć również znaczenia przesądzającego fakt, że projekt zagospodarowania złoża zawiera warunki eksploatacji określone przez samego przedsiębiorcę. To organ koncesyjny dokonuje tu konkretnych ustaleń dotyczących sposobu eksploatacji złoża, także w zakresie ochrony środowiska i to on ewentualnie może odmówić wydania koncesji. Art. 26b d.p.g.g. wskazywał bowiem, że "Odmowa udzielenia koncesji może nastąpić, jeżeli zamierzona działalność narusza wymagania ochrony środowiska, w tym związane z racjonalną gospodarką złożami kopalin, również w zakresie wydobycia kopalin towarzyszących, bądź uniemożliwia wykorzystanie nieruchomości zgodnie z ich przeznaczeniem."
Przy tym, skoro obowiązywała i obowiązuje zasada racjonalnego wykorzystania kopalin i skoro wydana została koncesja, stąd rzeczą właściwych organów jest takie zadbanie o zabezpieczenie terenów nadrzecznych, by eksploatacja górnicza nie stanowiła tu zagrożenia. Istnieje bowiem szereg możliwości technicznych, by zminimalizować zagrożenie przeciwpowodziowe. Jest to już jednak kwestia podjęcia określonych działań faktycznych. Świadczy o tym choćby treść decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r., Nr [...], zatwierdzająca plan ruchu KWK "A" na lata 2014 – 2016, zgodnie z którą dany teren można odwodnić w sposób grawitacyjny, a wykonane zabezpieczenia mogą zapobiec wdarciu się wody w przypadku wysokiego stanu wód w okolicy rzeki P. Jest to zatem kwestia wykonania odpowiednich zabezpieczeń.
W związku z powyższym nie można też uznać argumentów o naruszeniu przepisów ustawy – Prawo wodne, Prawo ochrony środowiska i art. 5 dyrektywy 85/337/EWG. To nie decyzja środowiskowa dopuszczała eksploatację złóż i ruch zakładu górniczego, ale decyzja koncesyjna, w której uwzględniono wymagania nie tylko decyzji środowiskowej, ale i szereg innych dokumentów, w tym projekt zagospodarowania złoża, w oparciu o który organ koncesyjny ustalił sposób wykonywania takiej działalności, również w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia.
Przy tym skarżący, co najistotniejsze, w świetle ww. przepisów nie mają uprawnienia, by kwestionować decyzję z dnia [...] r. Burmistrza Miasta B.. Nie została zatem spełniona przesłanka wyjściowa, przez co odnoszenie się do szczegółowych przepisów ma charakter wtórny. W razie wystąpienia jakiejkolwiek szkody przysługiwać im będzie roszczenie odszkodowawcze.
Dla jasności proceduralnej wskazać wypada, że WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. II SA/Gl 708/15, nie przesądził o posiadaniu przez skarżących interesu prawnego w kwestionowaniu ww. decyzji Burmistrza z [...] r. (w części interes ten wręcz zakwestionował), bowiem rozpatrywał skargi strony przeciwnej, tj. Gminy i Kompanii Węglowej i to ich zarzuty podlegały ocenie.
Nie doszło zatem do takiego naruszenia art. 7, 8, 77 §1 i 4, 80, 107 §3, 156 §1 i 2 k.p.a., art. 5 dyrektywy 85/337/EWG, art. 40 p.w., art. 66 ust. 1 pkt 1 p.o.ś., bądź też innych przepisów, które uzasadniałoby uwzględnienie skargi.
Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
-----------------------
d