II SA/Gl 307/20

II SA/Gl 307/20 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2020-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Bonifacy Bronkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Edyta Kędzierska
Elżbieta Kaznowska
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 57 ust 7  i art 59g ust. 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Edyta Kędzierska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 maja 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] r.; nr [...], 2) zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z 20 lutego 2020 r. M. S. (dalej jako: skarżąca) złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako ŚWINB lub organ II instancji) z [...] r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. (dalej jako: PINB lub organ I instancji) z dnia [...] r., nr [...], [...] w sprawie wymierzenia jej kary z tytułu nielegalnego przystąpienia do użytkowania budynku mieszkalnego, zlokalizowanego w miejscowości S. , przy ul. [...] , na działce o nr ewidencyjnym 1 , gm. S. w wysokości [...] zł. Zaskarżone postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym:
PINB prowadził postępowanie administracyjne w sprawie przystąpienia do użytkowania budynku mieszkalnego, zlokalizowanego w miejscowości S. , przy ul. [...] , na działce o nr ewidencyjnym 1 , gm. S. . Nie znajdując podstaw do uznania, aby przystąpiono do użytkowania tego obiektu, decyzją z [...] r. nr [...], organ I instancji umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe.
Powyższa decyzja została uchylona decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] r., znak: [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji kasatoryjnej organ II Instancji wskazał, że decyzja o umorzeniu postępowania była przedwczesna, gdyż w sprawie istnieje szereg wątpliwości, które wskazują na możliwość nielegalnego przystąpienia do użytkowania przedmiotowego budynku.
Po przeprowadzeniu dalszego postępowania dowodowego i pozyskaniu m.in. faktur za energię elektryczną za okres od 15 lipca 2016 r. do 14 lipca 2017 r. odnośnie budynku, będącego przedmiotem postępowania, jak również rachunku za usługi związane z uzdatnianiem i dostarczeniu wody w roku 2017 r., PINB decyzją z [...] r. nr [...], [...] ponownie umorzył postępowanie stwierdzając, że zgromadzony materiał dowodowy nie świadczy o przystąpieniu do użytkowania przedmiotowego obiektu.
Decyzją z [...] r. nr [...], ŚWINB ponownie uchylił decyzję organu I instancji, umarzającą postępowanie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że nie wszystkie wątpliwości wskazane w uprzednio wydanej decyzji organu II instancji zostały wyjaśnione i nie przeprowadzono należycie wszystkich wymaganych czynności dowodowych.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy PINB przesłuchał świadków w sprawie, zgodnie z wytycznymi ŚWINB, zawartymi w decyzji kasatoryjnej oraz pozyskał dane na temat zużycia wody i energii elektrycznej w przedmiotowym obiekcie w latach 2014-2016. Następnie, decyzją z [...] r. nr [...], [...], organ I instancji umorzył postępowanie po raz kolejny stwierdzając, że brak jest podstaw do uznania, że przystąpiono do użytkowania obiektu.
Powyższa decyzja PINB została ponownie uchylona przez organ II instancji decyzją z [...] r. nr [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska wyrażonego przez PINB w decyzji umarzającej postępowanie i wskazał, że zgromadzony dodatkowy materiał wyjaśniający świadczy o tym, że przystąpiono do użytkowania przedmiotowego budynku bez dochowania wszystkich formalności, a zatem postępowanie w sprawie nie stało się bezprzedmiotowe.
Czyniąc zadość wskazaniom co do dalszego postępowania, zawartym w powyższej decyzji ŚWINB, organ I instancji przesłuchał skarżącą na okoliczność rozbieżności jej zeznań, które złożyła ona przed sierż. sztab. T.S. w dniu [...] r., a w których wskazała ona, że zamieszkała w przedmiotowym budynku w 2014 r., i że budynek ten nie był jeszcze ukończony ale nadawał się do zamieszkania, z zeznaniami złożonymi przed PINB. Skarżąca wyjaśniła, że zeznania złożone [...]r. stanowiły skrót myślowy, a we wskazanym w tych zeznaniach okresie zamieszkiwała ona na tej samej nieruchomości, ale w innym budynku. Skarżąca wskazała też, że zużycie wody na nieruchomości wynikało z robót budowlanych oraz podlewania roślin.
Decyzją z [...] r. nr [...] PINB ponownie umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie wskazując, że o braku użytkowania budynku świadczą zeznania świadków oraz brak zużycia wody w 2014 r. Organ wskazał też na niecelowość pozyskiwania dowodu w postaci dokumentacji dotyczącej wywozu śmieci z przedmiotowej nieruchomości.
Organ II instancji decyzją z [...] r. nr [...]
po raz kolejny uchylił decyzję PINB o umorzeniu postępowania i ponownie wskazał, że zgromadzony przez organ pierwszej instancji obszerny materiał dowodowy świadczy o tym, iż przystąpiono do użytkowania przedmiotowego obiektu bez dochowania przewidzianych prawem formalności, co uzasadnia wdrożenie stosownego postępowania przez organy nadzoru budowlanego i nie czyni sprawy bezprzedmiotową.
Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższej decyzji, który został oddalony prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 5 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 861/19.
Po kolejnym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem z [...] r. nr [...] organ I instancji wymierzył skarżącej oraz M.B. (drugiemu z inwestorów) karę z tytułu nielegalnego przystąpienia do użytkowania przedmiotowego budynku w
wysokości [...] zł.
Po rozpoznaniu zażaleń wniesionych przez skarżącą i M.B. (dalej jako uczestnik) postanowieniem z [...] r. nr [...], organ instancji uchylił powyższe postanowienie PINB oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Jedynym powodem uchylenia powyższego postanowienia organu pierwszej instancji był fakt nałożenia kary z tytułu nielegalnego przystąpienia do użytkowania przedmiotowego budynku na oboje inwestorów podczas gdy, zdaniem organu II instancji, zgromadzony materiał dowodowy wskazywał na fakt, że do użytkowania obiektu przystąpiła wyłącznie skarżąca.
Uwzględniając uwagi, zawarte w powyższym rozstrzygnięciu ŚWINB, postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] znak: [...], PINB wymierzył skarżącej karę z tytułu nielegalnego przystąpienia do użytkowania budynku mieszkalnego, zlokalizowanego w miejscowości S. , przy ul. [...] , na działce o nr ewidencyjnym 1 , gm. S. w wysokości [...] zł.
Zażalenie na to postanowienie złożyła skarżąca wskazując, że w żaden sposób nie można uznać za udowodnione, iż przystąpiono do użytkowania spornego obiektu, w związku z czym nałożenie kary za nielegalne przystąpienie do jego użytkowania nie jest zasadne. W zażaleniu skarżąca podkreśliła, że dokumentacja zdjęciowa, mająca udowadniać fakt przystąpienia do użytkowania tego obiektu nie została należycie oceniona, a jej dokładna analiza prowadzić musi do wniosku, iż obiekt nie był użytkowany. Skarżąca podważyła także ustalenia dotyczące zużycia wody w 2015 r., które zdaniem organu świadczyć mają o użytkowaniu budynku w tym okresie.
Postanowieniem z [...] r. nr [...], organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie PINB. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w świetle zgromadzonego materiału wyjaśniającego nie ulega wątpliwości, że przystąpiono do użytkowania przedmiotowego obiektu. Podkreślono przy tym również, że kwestia ta została przesądzona w uprzednich rozstrzygnięciach ŚWINB. Organ II instancji wskazał, że kara została naliczona we właściwej wysokości, została nałożona na odpowiedni podmiot i nie przedawniła się, albowiem z akt wynika, że przystąpienie do użytkowania nastąpiło w 2015 r.
W skardze sądowej na powyższe rozstrzygniecie ŚWINB skarżąca wskazała, że organ II instancji w zasadzie jedynie powielił treść swych wcześniejszych rozstrzygnięć, ustosunkowując się do zarzutów, zaprezentowanych przez skarżącą w zażaleniu. Ponownie wskazała ona, że materiał wyjaśniający nie został przez organy obu instancji należycie przeanalizowany, a jego prawidłowa ocena powinna prowadzić do wniosku, że nie przystąpiono do użytkowania przedmiotowego budynku. W odniesieniu do wykonanej dokumentacji zdjęciowej skarżąca ponownie wskazała, że ta dokumentacja w żaden sposób nie może świadczyć o użytkowaniu obiektu. Podniosła, że ze zdjęć wynika m. in., iż w łazience nie było umywalki, w kuchni poza czajnikiem i filtrem nie było żadnych innych naczyń, a zdjęcia ogólnie obrazują puste przestrzenie i brak zarysowań świadczących o jakimkolwiek użytkowaniu. Skarżąca wskazała, że widniejące na dokumentacji zdjęciowej kwiaty doniczkowe były przeniesione z domu jej babci i przez nią doglądane. W skardze skarżąca zakwestionowała także wartość notatki policyjnej, sporządzonej [...] r. jako środka dowodowego w sprawie. Dodatkowo, skarżąca wskazała, że nawet gdyby w sprawie doszło do nielegalnego przystąpienia do użytkowania budynku, to kara z tego tytułu powinna zostać nałożona nie tylko na nią, ale także na uczestnika, który także był inwestorem przedmiotowych robót, a w pracach wykończeniowych w przedmiotowym obiekcie pomagał skarżącej do 2016 r., a zatem już po przyjętej przez organy nadzoru budowlanego dacie przystąpienia do użytkowania obiektu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał wszelkie wnioski i twierdzenia, wynikające z zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z dnia 8 maja 2020 r. uczestnik wniósł o oddalenie skargi stwierdzając, że ustalenia organów co do użytkowania przez skarżącą budynku znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym.
Rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a to zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Decyzje organów obu instancji ostać się nie mogą aczkolwiek większość ze sformułowanych w skardze zarzutów nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm., zwanej dalej Prawem budowlanym lub P.b.), zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55 ustawy, organ nadzoru budowlanego wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Jedyną przesłanką wymierzenia wyżej wskazanej kary jest stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego przystąpienia do użytkowania w sytuacji, gdy następuje to z naruszeniem warunków określonych w art. 54 i 55 ustawy Prawo budowlane.
W rozpatrywanej sprawie kwestią sporną jest po pierwsze to, czy istotnie doszło do przystąpienia do użytkowania przedmiotowego budynku mieszkalnego z naruszeniem art. 54 i 55 Prawa budowlanego, jak również to, na kogo, o ile w ogóle, powinna zostać nałożona kara z tytułu nielegalnego przystąpienia do użytkowania tego budynku.
Ustawa Prawo budowlane nie zawiera definicji legalnej pojęcia "przystąpienia do użytkowania". W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że pod pojęciem przystąpienia do użytkowania w rozumieniu art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego należy rozumieć wystąpienie określonego stanu faktycznego, polegającego na rozpoczęciu korzystania z obiektu lub jego części (tak chociażby NSA w wyroku z 1 października 2010 r. (sygn. akt: II OSK 1494/09):
Mając na względzie znaczną dolegliwość kary, pieniężnej, która może zostać nałożona na podstawie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego z naruszeniem art. 54 i 55 Prawa budowlanego, ustalenie czy istotnie przystąpiono do użytkowania obiektu budowlanego musi być poprzedzone wnikliwym i rzetelnym postępowaniem dowodowym.
W przedmiotowej sprawie skarżąca kwestionuje poczynione przez organy obu instancji ustalenia, według których doszło do przystąpienia do użytkowania budynku mieszkalnego przed uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie czy też przed zawiadomieniem organu o zakończeniu budowy.
W świetle zgromadzonego przez organy obu instancji materiału dowodowego to stanowisko skarżącej nie zasługuje jednak na uwzględnienie. W tym względzie zwrócić należy uwagę na dokumentację zdjęciową wnętrza budynku, która została sporządzona podczas czynności kontrolnych, przeprowadzonych przez PINB w dniu [...] r. Dokumentacja ta potwierdza, że w pomieszczeniach pokojów, łazienki i kuchni, w dniu kontroli znajdowały się przedmioty, które standardowo należą do wyposażenia budynku mieszkalnego i związane są z jego użytkowaniem, takie jak sprzęt RTV i AGD, meble, kwiaty, itp. Nadto, wyposażenie budynku było rozmieszczone w poszczególnych pomieszczeniach, zgodnie z ich przeznaczaniem i, wbrew twierdzeniom skarżącej wskazywało na ich codzienne użytkowanie przez domowników, jak np. meble kuchenne, kuchenka, czajnik, rozwieszone ścierki oraz naczynia w zlewie w kuchni. Jak słusznie wskazał organ drugiej instancji, trudno przyjąć za wiarygodne, aby tego typu przedmioty użytku codziennego były umieszczane w obiekcie wyłącznie po to, aby zalegać tam do czasu zakończenia robót budowlanych i legalnego przystąpienia do użytkowania. Słusznie też organ stwierdził, że jakkolwiek w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że samo ustawienie mebli w obiekcie budowlanym nie stanowi jeszcze o przystąpieniu do użytkowania tego obiektu w rozumieniu art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, to przywołana wyżej dokumentacja zdjęciowa obrazuje stan obiektu daleko wykraczający poza tak rozumiane "przygotowanie do użytkowania".
Zdaniem Sądu, omówiona wyżej dokumentacja zdjęciowa, pomimo wątpliwości zgłaszanych przez skarżącą co do poszczególnych elementów wyposażenia budynku na niej uwidocznionych czy też braku takowych, jest istotnym dowodem gdy chodzi o poczynienie ustalenia, że obiekt w dniu wykonania tych zdjęć był użytkowany w rozumieniu art. 57 Prawa budowlanego i to w sytuacji, gdy jednocześnie Sąd podziela zastrzeżenia skarżącej co do lakoniczności protokołu z oględzin budynku oraz czytelności wykonanych fotografii dla przesądzającego jednoznacznego ustalenia użytkowania budynku w rozumieniu art. 57 ust. 7 P.b. W tym względzie należało wziąć jednak pod uwagę również inne zgromadzone w sprawie dowody, które rozpatrywane łącznie na takie przesądzające ustalenie (co do użytkowania budynku) pozwalają. Przede wszystkim przemawia za tym treść oświadczenia samej skarżącej wynikająca z notatki urzędowej sporządzonej przez funkcjonariusza Policji sierż. sztab. T.S. w związku z jej rozpytaniem w dniu [...]r. (odpis w aktach administracyjnych). Podczas tego rozpytania oświadczyła ona bowiem, że w przedmiotowym domu zamieszkała razem z uczestnikiem w 2014 r., w sytuacji gdy dom ten nie był jeszcze ukończony lecz nadawał się do zamieszkania. Mieszkając w tym domu wspólnie go wykańczali. Brak jest przy tym jakichkolwiek powodów do przyjęcia, że skarżąca takiego oświadczenia wówczas nie złożyła, względnie iż było ono nieprawdziwe. Z uwagi na jego jednoznaczną treść trudno też przyjąć, że przedmiotowe oświadczenie stanowiło "skrót myślowy", co zaczęła twierdzić później skarżąca.
Trafnie też podnosi organ odwoławczy, że za użytkowaniem budynku co najmniej od 2015 r. przemawia okoliczność ilości zużytej w tym czasie wody raz energii elektrycznej, gdy zważy się iż według wpisów w dzienniku budowy prowadzone były w tym czasie jedynie roboty wykończeniowe. Nie wydaje się zatem (jakkolwiek brak jest w tym względzie w orzeczeniach organów obu instancji bliższych ustaleń i rozważań) aby do ich realizacji niezbędne było zużycie takiej ilości energii elektrycznej i wody. W żaden też sposób skarżąca nie wykazała aby w tym czasie mogła zużyć takie ilości wody do podlewania trawnika (którego istnienie w tym okresie nie zostało zresztą w żaden sposób udowodnione).
Wobec powyższego nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym zarzut prezentowany przez skarżącą, iż organy obu instancji naruszyły zasadę prawdy obiektywnej, dając co do faktu użytkowania budynku wiarę wyłącznie twierdzeniom drugiego inwestora spornych robót, tj. uczestnika, jednocześnie zaś nie uwzględniając jej twierdzeń oraz zeznań w charakterze świadków jej rodziców, które są zresztą w tym względzie ogólne i mało precyzyjne. Z tego też względu organy nie mogły oprzeć na nich ustaleń sprzecznych z w/w stwierdzeniami samej skarżącej, popartych dodatkowo dowodami z dokumentów o ilości zużytej wody i energii elektrycznej. Twierdzenia drugiego z inwestorów nie były w tym zakresie ani kluczowe, ani nie były przywoływane przez organ II instancji dla potwierdzenia okoliczności przystąpienia do użytkowania budynku.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd podziela natomiast zastrzeżenia skarżącej do co prawidłowości ustalenia podmiotu na który po stwierdzeniu przystąpienia do użytkowania przedmiotowego budynku mieszkalnego powinna zostać nałożona kara z tego tytułu. W tym zakresie sprawa nie została bowiem należycie wyjaśniona i rozważona do końcowego jej załatwienia, które to uchybienie proceduralne, stanowiące naruszenie art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. w zw. z treścią art. 57 ust. 7 i art. 54 P.b., a to w sytuacji gdy zgodnie z pozwoleniem na budowę z dnia [...] r. oprócz skarżącej inwestorem budynku był również uczestnik. W tym względzie zdecydowanie nie jest wystarczające wywiedzenie przesądzających ustaleń jedynie z faktu, że to uczestnik był inicjatorem postępowania. Ustalając zasadnie, że budynek był użytkowany co najmniej od 2015 r. organy w żaden sposób nie odniosły się do tej części notatki urzędowej funkcjonariusza Policji z dnia [...] r. przed którym rozpytywana skarżąca stwierdziła, że w budynku zamieszkała w [...] r. razem z uczestnikiem i razem go wykańczali, gdy jednocześnie treść tej notatki została słusznie uznana za główny dowód świadczący o nielegalnym przystąpieniu do użytkowania. Organy nie wyjaśniły przy tym dlaczego z tej notatki uznały za prawdziwe i istotne dla ustaleń jedynie część twierdzeń skarżącej.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że strony wspólnie prowadziły budowę do października 2016 r. (dowód - ich zeznania w sprawie [...] Sądu Okręgowego w C. , karta 5-8 akt sądowych), pozostając od dłuższego czasu we wspólnym pożyciu, prowadząc wspólne gospodarstwo domowe. W tym czasie budynek został też najprawdopodobniej praktycznie wykończony (według w/w zeznań brakowało jedynie tarasów i balustrad) i wyposażony. Organy w żaden sposób nie wyjaśniły jak w takiej sytuacji (przy wspólnym gospodarstwie, pożyciu i wspólnym prowadzeniu budowy) mogła z niego korzystać od 2015 r. tylko skarżąca. W tym przedmiocie strony nie zostały w ogóle szczegółowo przesłuchane, w tym co do tego gdzie wówczas wspólnie mieszkały oraz jak i gdzie dojeżdżały do pracy, które to okoliczności mogą mieć istotne znaczenie dla poczynienia ustaleń kto i kiedy i w jaki sposób budynek użytkował.
Przyjęcie w takiej sytuacji, że budynek użytkowała jedynie skarżąca budzi istotne zastrzeżenia i nie znajduje wystarczającego potwierdzenia w dotychczas zgromadzonym materiale dowodowym, który w tym zakresie wymaga istotnego uzupełnienia, co uczynią organy przy ponownym rozpoznaniu sprawy, m.in. przez dopuszczenie dowodu ze szczegółowego w tej kwestii przesłuchania stron, który następnie przy uwzględnieniu treści art. 80 Kpa ocenią. Poczynione ustalenia uzasadnią zaś przy zachowaniu wymogów wynikających z art. 107 § 3 Kpa.
W związku z treścią art. 59g ust. 5 P.b., który w zakresie kar za przystąpienie do nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego odsyła do odpowiedniego stosowania działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2019. 900, zwanej dalej Ordynacją podatkową) Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia wymierzenia takiej kary. Zobowiązanie w tym przedmiocie nie pozostaje z mocy samego prawa (lex lege) o jakiej to sytuacji jest mowa w art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Źródłem tego zobowiązania jest postanowienie o wymierzeniu kary, przy czym musi być powiązane z niewywiązaniem się przez użytkującego obiekt z obowiązków o jakich mowa w art. 54 lub 55 Prawa budowlanego. Zgodnie ze stosowanym odpowiednio art. 68 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej termin tego przedawnienia wynosi 3 lub 5 lat. Termin trzyletni ma zdaniem Sądu zastosowanie gdy inwestor złożył zawiadomienie o zakończeniu budowy lub wniosek o wydanie decyzji zezwalającej na użytkowanie obiektu (zgodnie z art. 54 lub 55 Prawa budowlanego). Wówczas bowiem organ ma możliwość przeprowadzenia kontroli obiektu pod względem wykonania go zgodnie z pozwoleniem na budowę i możliwości jego użytkowania. Należy zatem przyjąć, że w odniesieniu do możliwości wymierzenia kary powstaje wówczas obowiązek podatkowy w rozumieniu art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej. Z taką samą sytuacją mamy też do czynienia gdy organ dowie się, że inwestor pomimo niedokonania zgłoszenia o zakończeniu budowy lub złożenia wniosku o wydanie pozwolenia na użytkowanie faktycznie obiekt użytkuje. Organ nadzoru ma bowiem również wtedy obowiązek dokonać kontroli budowy i wszcząć postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary za nielegalne użytkowanie. Trzyletni termin przedawnienia nie ma zaś zastosowania gdy organ nadzoru nie ma wiadomości o nielegalnym użytkowaniu budynku, a jednocześnie gdy inwestor nie złożył zawiadomienia o zakończeniu budowy lub wniosku o wydanie pozwolenia na użytkowanie. Obowiązujące przepisy nie przewidują bowiem obowiązku przeprowadzenia przez organy nadzoru cyklicznych kontroli prowadzonych budów, a tylko wówczas można by im zarzucić, iż o nielegalnym użytkowaniu obiektu powinny wiedzieć i w konsekwencji wszcząć postępowanie o wymierzenie z tego tytułu kary. Biorąc pod uwagę ilość prowadzonych w oparciu o pozwolenia na budowę lub w oparciu o zgłoszenia budów realizacja takiego obowiązku byłaby niewątpliwie połączona z poniesieniem przez organy znacznych kosztów i koniecznością wzmocnienia obsady kadrowej. Obecnie w praktyce realizacja takiego obowiązku wydaje się niemożliwa.
W konsekwencji gdy organ nie wie o nielegalnym przystąpieniu do użytkowania obiektu ma zdaniem Sądu zastosowanie pięcioletni termin przedawnienia z art. 68 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej liczony od przystąpienia do użytkowania obiektu.
Przy przyjęciu, że objęty postępowaniem w niniejszej sprawie obiekt zaczął być użytkowany w 2015 r. oraz, iż organ nadzoru dowiedział się o jego nielegalnym użytkowaniu w 2017 r. należało stanąć na stanowisku, że oba terminy przedawnienia upływają dopiero z końcem 2020 r. 1
Z tych wszystkich względów decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a.
Zgodnie z przedstawionymi wyżej rozważaniami sprawa wymaga ponownego wyjaśnienia i dokonania wiążących, opartych o poszerzony materiał dowodowy ustaleń w przedmiocie czy nielegalnie użytkował budynek również uczestnik.
O kosztach postępowania sądowego obejmujących zwrot wpisu od skargi orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 1, art. 209 i art. 211 ustawy p.p.s.a.
ec