II SA/Gl 304/21

II SA/Gl 304/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2021-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Elżbieta Kaznowska
Rafał Wolnik /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Siudyka
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 11, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 808
art. 9 ust. 4a
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant specjalista Ewa Bojarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2021 r. sprawy ze skargi K.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...]r. nr [...]
Uzasadnienie
Prezydent Miasta G. decyzją z dnia [...] r. uznał za nienależnie pobrane przez skarżącą K. W. świadczenie przyznane decyzją nr [...] z dnia [...] r. w formie świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną Z. W. w kwocie 4.000,00 zł za okres od 1 lutego 2020 r. do 30 września 2020 r. (pkt 1). Stwierdził, że od kwoty świadczeń nienależnie pobranych naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie, które ustalono na dzień wydania decyzji na kwotę 105,65 zł (pkt 2). Ponadto orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami (pkt 3) i wskazał rachunek bankowy, na który należności te należy dokonać (pkt 4).
Na skutek wniesionego przez skarżącą odwołania od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organy obydwu instancji w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć instancji podały m.in., że na podstawie decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. przyznane zostało skarżącej świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną – Z.W. w kwocie 500,00 zł miesięcznie na okres od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r. Następnie nastąpiła zmiana w sytuacji dochodowej rodziny, gdyż w dniu 2 grudnia 2019 r. skarżąca podjęła zatrudnienie w A w G., a dochód za miesiąc styczeń 2020 r. z tego tytułu wyniósł 1.670,62 zł. Po ponownym przeliczeniu miesięczny dochód na osobę w rodzinie w okresie wskazanym w sentencji decyzji wyniósł 1.173,55 zł i przekroczył kryterium dochodowe tj. 800,00 zł. Należało zatem uznać, że przyznane i wypłacone w okresie od 1 lutego 2020 r. do 30 września 2020 r. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie 4.000,00 zł jest nienależnie pobranym świadczeniem z tego funduszu. Organy powołały się też i zacytowały treść przepisów art. 2 pkt 7 i 18, art. 9 ust. 4a i art. 23 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (obecnie: Dz. U. z 2021 r., poz. 877).
W skardze na powyższą decyzję skarżąca nie sprecyzowała żadnych wniosków i zarzutów, jednakże w piśmie procesowym z dnia 12 marca 2021 r. przedstawiła niekorzystny wpływ zaskarżonej decyzji na sytuację materialną jej rodziny. Wniosła też o "zawieszenie wykonania" zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego dotychczasowego stanowiska.
Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2021 r. tut. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a., a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a ponadto uniemożliwiają dokonanie przez Sąd oceny kontrolowanych decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego.
Wskazać przyjdzie na wstępie, że zarówno w doktrynie, jak i w utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, nie jest kwestionowane, iż konsekwencją wynikającej z art. 11 k.p.a. zasady przekonywania jest ciążący na organie obowiązek wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do całości zebranego materiału dowodowego oraz do wszystkich zarzutów podnoszonych przez strony w toku postępowania. Treść uzasadnienia decyzji powinna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując to rozstrzygnięcie. Prawidłowe uzasadnienie powinno umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. Zasada przekonywania nabiera szczególnego znaczenia w przypadku podejmowania przez organy negatywnych z punktu widzenia strony rozstrzygnięć, które powinny być przekonująco i jasno uzasadnione. Istotną rolę w omawianym zakresie przypisuje się uzasadnieniu decyzji administracyjnej, które stanowi integralną część każdej decyzji i jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania administracyjnego.
Z kolei zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Mając na względzie powyższe rozważania stwierdzić przyjdzie, że zarówno uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie spełnia wymogów określonych w powołanych przepisach. W uzasadnieniach kontrolowanych decyzji organy, jakkolwiek przedstawiły stan faktyczny i powołały przepisy prawa, to jednak w żadnym stopniu nie wyjaśniły, w jaki sposób ponownie przeliczyły dochód skarżącej. Wskazując, że w miesiącu styczniu 2020 r. "dodatkowy" dochód skarżącej wyniósł 1.670,62 zł, organy ograniczyły się do stwierdzenia, że "po ponownym przeliczeniu miesięczny dochód na osobę w rodzinie w okresie wskazanym w sentencji decyzji wyniósł 1.173,55 zł". Brak jest zarówno wyliczenia tej kwoty, jak i odniesienia się do konkretnego przepisu prawa stanowiącego podstawę jej wyliczenia. Organy powołując, a wręcz cytując, szereg przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie wyjaśniły, który z tych przepisów dał podstawę do osiągnięcia takiego a nie innego wyniku. Chociaż najbardziej prawdopodobne wydaje się, że chodziło organowi I instancji o art. 9 ust. 4a powołanej ustawy, to jego treść sama w sobie nie wystarcza do zaakceptowania poczynionych przez organy wniosków w zakresie ustalenia zweryfikowanej wysokości dochodu na członka rodziny. Ponadto, odwołując się do "okresu wskazanego w sentencji decyzji" nie wyjaśniono, czy dochód za miesiąc styczeń 2020 r. został osiągnięty jednorazowo przez skarżącą, czy miał miejsce przez cały wskazany okres, czy też kwota ta została podzielona w tym okresie, a jeżeli tak, to w jaki sposób. Z kolei organ odwoławczy w istocie ograniczył się do zaakceptowania takiego wadliwego uzasadnienia decyzji organu I instancji, nie czyniąc przy tym żadnych własnych rozważań, ani też nie wyjaśniając i nie uzupełniając motywów rozstrzygnięcia.
W tej sytuacji stwierdzić przyjdzie, że nie jest rolą sądu administracyjnego czynienie w sprawie własnych ustaleń i wyliczeń za organ rozpatrujący sprawę, nawet jeżeli w aktach sprawy znajdują się dokumenty mające dla sprawy znaczenie. Rolą bowiem sądu jest poddanie kontroli legalności tych ustaleń, wyprowadzonych z nich wniosków i zastosowanych przepisów prawa. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpującego dokonania przez organy ustaleń i ich szczegółowego omówienia w uzasadnieniu decyzji, ze wskazaniem podstaw i sposobu dokonanych wyliczeń, a także omówienia podstaw prawnych rozstrzygnięcia – a nie tylko zacytowania szeregu przepisów ustawy. Aby prawidłowo ocenić wydaną przez organ decyzję, sąd musi dysponować wyrażonym w uzasadnieniu decyzji stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek) będących podstawą wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Braki uzasadnienia decyzji w zakresie podstawowych elementów przewidzianych przepisem art. 107 § 3 k.p.a. uniemożliwiają w niniejszej sprawie dokonanie przez Sąd oceny zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego.
W tej sytuacji decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania.