II SA/GL 299/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające stwierdzenia nabycia prawa użytkowania nieruchomości przez stowarzyszenie ogrodowe, uznając, że prawo to nabywa się z mocy prawa, nawet jeśli nieruchomość jest obciążona użytkowaniem wieczystym.
Skarżące stowarzyszenie ogrodowe domagało się stwierdzenia nabycia prawa użytkowania nieruchomości, na której funkcjonował rodzinny ogród działkowy. Organy administracji odmówiły, argumentując, że nieruchomość jest obciążona prawem użytkowania wieczystego innego podmiotu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił te decyzje, wskazując, że prawo użytkowania nieruchomości przez stowarzyszenie ogrodowe nabywa się z mocy prawa na podstawie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, niezależnie od istnienia użytkowania wieczystego.
Sprawa dotyczyła wniosku stowarzyszenia ogrodowego o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania nieruchomości, na której od lat funkcjonował rodzinny ogród działkowy. Organy administracji obu instancji odmówiły stwierdzenia nabycia tego prawa, opierając się na stanowisku, że nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa, ale jest obciążona prawem użytkowania wieczystego przysługującym innemu podmiotowi (S S.A.). Zdaniem organów, istnienie użytkowania wieczystego wyklucza możliwość nabycia prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe, gdyż prowadziłoby to do ograniczenia prawa użytkownika wieczystego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał jednak to stanowisko za błędne. Sąd, odwołując się do przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych (art. 75 ust. 6 i art. 76 ust. 2) oraz orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdził, że prawo użytkowania nieruchomości przez stowarzyszenie ogrodowe nabywa się z mocy samego prawa z dniem wejścia w życie ustawy, w przypadku spełnienia określonych warunków lub zaniechania wydania decyzji o likwidacji ogrodu. Decyzja organu ma charakter deklaratoryjny, potwierdzający nabycie prawa, a nie konstytutywny. Sąd podkreślił, że przepisy te nie wyłączają możliwości nabycia prawa użytkowania na nieruchomościach obciążonych użytkowaniem wieczystym i nie mają zastosowania przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, które mogłyby naruszać specyficzne regulacje ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. W związku z błędną wykładnią prawa materialnego przez organy, Sąd uchylił zaskarżone decyzje.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, stowarzyszenie ogrodowe może nabyć prawo użytkowania nieruchomości na podstawie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, nawet jeśli nieruchomość jest obciążona użytkowaniem wieczystym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nabycie prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe następuje z mocy prawa na podstawie przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych (art. 75 ust. 6 i art. 76 ust. 2). Decyzja organu ma charakter deklaratoryjny, a przepisy te nie wyłączają zastosowania do nieruchomości obciążonych użytkowaniem wieczystym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
u.r.o.d. art. 75 § ust. 1, 6, 7
Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych
W przypadku zaniechania wydania decyzji o likwidacji ROD, stowarzyszenie ogrodowe nabywa prawo użytkowania nieruchomości z upływem 24 miesięcy od wejścia w życie ustawy. Stwierdzenie nabycia następuje w drodze decyzji.
u.r.o.d. art. 76 § ust. 1 pkt 4, ust. 2
Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych
Jeżeli ROD spełnia określone warunki (np. ustalona lokalizacja), stowarzyszenie ogrodowe nabywa prawo użytkowania nieruchomości z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy. Stwierdzenie nabycia następuje w drodze decyzji.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając skargę, uchyla decyzję lub postanowienie.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1, § 2
Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.
u.r.o.d. art. 75 § ust. 5
Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych
Stosuje się odpowiednio do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania.
u.r.o.d. art. 75 § ust. 7
Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych
Decyzja stwierdzająca nabycie prawa użytkowania stanowi podstawę do ujawnienia prawa w księdze wieczystej.
k.c. art. 233
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób.
k.c. art. 252
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Użytkowanie jest prawem na rzeczy cudzej.
Ustawa z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych art. 11 § ust. 3
Przepis dotyczący stałych ogrodów działkowych.
Ustawa z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych art. 33
Przepis dotyczący stałych ogrodów działkowych.
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego
Podstawa nabycia prawa użytkowania wieczystego przez S S.A.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nabycie prawa użytkowania nieruchomości przez stowarzyszenie ogrodowe następuje z mocy prawa na podstawie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, niezależnie od istnienia użytkowania wieczystego. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie mają zastosowania do sytuacji nabycia prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe na podstawie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych.
Odrzucone argumenty
Istnienie prawa użytkowania wieczystego innego podmiotu wyklucza możliwość nabycia prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe. Organy administracji prawidłowo odmówiły stwierdzenia nabycia prawa użytkowania.
Godne uwagi sformułowania
nabycie to wymaga potwierdzenia decyzją właściwego organu - działającego w imieniu właściciela nieruchomości, co wynika z art. 75 ust. 5 w zw. z art. 76 ust. 3 powołanej ustawy. Decyzja ta ma zatem charakter deklaratoryjny służący dokumentowemu potwierdzeniu zaistnienia skutku prawnorzeczowego z mocy samego prawa nabycie prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe z mocy samego prawa z dniem 19 stycznia 2014 r. jest wynikiem woli samego ustawodawcy, przez co stan taki powstał w dniu 19 stycznia 2014 r. niezależnie od woli właściciela nieruchomości i innych podmiotów
Skład orzekający
Stanisław Nitecki
przewodniczący
Renata Siudyka
sprawozdawca
Artur Żurawik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych dotyczących nabycia prawa użytkowania nieruchomości przez stowarzyszenia ogrodowe, w szczególności w kontekście istnienia użytkowania wieczystego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej rodzinnych ogrodów działkowych i ich relacji z prawem użytkowania wieczystego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami do nieruchomości, które może mieć znaczenie dla wielu stowarzyszeń ogrodowych i ich członków. Wyjaśnia skomplikowane relacje między różnymi prawami rzeczowymi.
“Rodzinne ogrody działkowe mogą nabyć prawo do ziemi nawet z użytkowaniem wieczystym – kluczowa interpretacja sądu.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 299/22 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2022-07-29 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-02-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Artur Żurawik Renata Siudyka /sprawozdawca/ Stanisław Nitecki /przewodniczący/ Symbol z opisem 6070 Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane I OSK 2046/22 - Wyrok NSA z 2024-02-29 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2014 poz 40 art. 75 ust. 6 i 7 Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych. Dz.U. 2022 poz 329 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 135 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Sekretarz sądowy Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2022 r. sprawy ze skargi "A" w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 20 grudnia 2021 r. nr SKO.GN/41.8/372/2021/15094 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 6 września 2021 r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Decyzją z dnia 20 grudnia 2021 r. nr SKO.GN/41.8/372/2021/15094, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO, organ odwoławczy) w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącego utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 6 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia przez P w W. - Okręg [...] w K. zarówno z dniem 19 stycznia 2016 r., jak i z dniem 19 stycznia 2014 r. prawa użytkowania nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym S S.A. położonej przy ul [...], oznaczonej na karcie mapy [...], obręb [...], tj. nr [...], o pow. 7.291 m2 ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy K. - Wschód w K. . Z akt sprawy wynika, że P w W.-Okręg [...] w K. (P, skarżący) w dniu 20 maja 2021 r. wystąpił do Prezydenta Miasta K. (organ I instancji) z wnioskiem o stwierdzenia na podstawie art. 75 ust. 6 i 7 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych ( Dz.U. z 2014 r. poz. 40- dalej "u.r.o.d"), względnie na podstawie art. 76 ust. 1 pkt 4 u.r.o.d. nabycie przez P prawa użytkowania do nieruchomości, na których zlokalizowany jest Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" w K. (ROD). Wyjaśnił, że ROD zlokalizowany jest na nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], obręb [...], Górne [...], o pow. 1,0483 ha, ROD zajmuje z tej działki pow. [...] ha, dla której Sąd Rejonowy K. Wschód w K. XI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi KW nr [...]. Zdaniem skarżącego ROD spełnia przesłanki z art. 76 ust. 1 pkt 4 u.r.o.d. lub na podstawie art. 11 ust. 3 lub art. 33 u.r.o.d. stał się ogrodem stałym. Wyjaśnił, że P nie ma tytułu prawnego do tej nieruchomości mimo, że ROD funkcjonuje od 1956 r. Wskazał, że w dniu 15 października 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wydał wyrok o sygn. akt I OSK 730/20, na mocy którego dopuścił nabywanie przez P na podstawie art. 76 u.r.o.d. (lub art. 75 u.r.o.d.) prawa użytkowania do nieruchomości, wobec których wcześniej podmiot trzeci uzyskał tytuł w postaci prawa użytkowania wieczystego. Organ I instancji decyzją z dnia 6 września 2021 r. nr [...], działając na postawie art. 75 ust. 6, 7, art. 76. ust 1 pkt 4 u.r.o.d odmówił stwierdzenia nabycia przez P zarówno z dniem 19 stycznia 2016 r., jak i z dniem 19 stycznia 2014 r. prawa użytkowania nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym S S.A. (S S.A.). W uzasadnieniu stwierdził, że w wyrokach sądów panuje dominujący pogląd, że nabycie prawa na nieruchomości może dotyczyć tylko nieruchomości Skarbu Państwa , które nie zostały jeszcze rozdysponowane i w związku z tym nadal pozostają w zasobie nieruchomości Skarbu Państwa. W odwołaniu skarżący zarzucił decyzji organu I instancji naruszenie art. 75 ust. 6 i 7 u.r.o.d., art. 76 ust. 1 pkt 4 u.r.o.d. oraz art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skarżący zacytował obszerne fragmenty uzasadnienia wyroku NSA z dnia 15 października 2020 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 730/20 , a także wyroku NSA z dnia 30 grudnia 2020 r w sprawie o sygn. akt I OSK 1707/20 wskazując, że zawarty w nich pogląd jest ugruntowany. Zdaniem skarżącej organ I instancji nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł przede wszystkim, że według art. 75 ust. 1 u.r.o.d., w stosunku do rodzinnego ogrodu działkowego, zlokalizowanego na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, do której stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nie może wykazać tytułu prawnego, właściciel nieruchomości w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy może wydać decyzję o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego. Natomiast zgodnie z art. 75 ust. 6 tej u.r.o.d., w przypadku zaniechania wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, z upływem 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy. Stwierdzenie nabycia prawa, o którym mowa w ust. 6, następuje w drodze decyzji, która stanowi podstawę do ujawnienia prawa w księdze wieczystej. Przepis ust. 5 stosuje się odpowiednio, ( art. 75 ust. 7). Natomiast zgodnie z art. 76 ust. 1 u.r.o.d., właściciel nieruchomości nie może wydać decyzji, o której mowa w art. 75 ust. 1, jeżeli w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy rodzinny ogród działkowy spełnia przynajmniej jeden z warunków: 1) funkcjon miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego; 2) rodzinny ogród działkowy funkcjonuje na nieruchomości co najmniej 30 lat, a nabycie własności nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło w związku z zakładaniem rodzinnego ogrodu działkowego lub funkcjonował on na nieruchomości w momencie nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa; 3) rodzinny ogród działkowy funkcjonuje na nieruchomości co najmniej 30 lat, a nabycie własności nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego nastąpiło w związku z funkcjonowaniem na niej rodzinnego ogrodu działkowego; 4) nieruchomość zajęta jest przez rodzinny ogród działkowy, który posiadał ustaloną lokalizację w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych lub na podstawie art. 11 ust. 3 lub art. 33 tej ustawy stał się ogrodem stałym. Według art. 76 ust. 2 cytowanej ustawy, w przypadku rodzinnego ogrodu działkowego spełniającego jeden z warunków, wskazanych w ust. 1, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące ten rodzinny ogród działkowy, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy. Stwierdzenie nabycia prawa następuje w drodze decyzji. Przepisy art. 75 ust. 5 i 7 stosuje się odpowiednio (ust. 3). Organ odwoławczy podkreślił, że bezsporne jest w sprawie, iż przedmiotowe nieruchomości, których dotyczy wniosek skarżącej z dnia 20 maja 2021 r. stanowią własność Skarbu Państwa i są w użytkowaniu wieczystym S S.A., które prawo to nabyło od S1 S.A. umową nieodpłatnego zbycia nieoznaczonej części zakładu górniczego zawartej na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w dniu 30 czerwca 2015 r. Prawo użytkowania wieczystego zostało nabyte przez Kopalnię Węgla Kamiennego "[...]" (poprzednika prawnego S1 S.A. w K. ) z dniem 5 grudnia 1990 r., co potwierdza decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia 16 sierpnia 1994 r Następnie wskazał, że powodem odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania przez P przedmiotowej nieruchomości jest przysługiwanie prawa użytkowania wieczystego innemu podmiotowi (S S.A.). Dodał przy tym, że w tej materii w orzecznictwie sądowoadministracyjnym istnieje rozbieżność stanowisk i obszernie przytoczy/ fragmenty uzasadnień wyroków NSA dotyczących tej kwestii. SKO podniosło, że w niniejszej sprawie opowiada się za stanowiskiem, według którego nie jest możliwe stwierdzenie nabycia prawa użytkowania na nieruchomości oddanej w użytkownie wieczyste. W przepisach art. 75 i art. 76 u.r.o.d. nie przewidziano bowiem sytuacji prawnej nabywania praw użytkowania na nieruchomościach obciążonych użytkowaniem wieczystym. Przepisy te odnoszą się bowiem jedynie do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Dopuszczenie sytuacji, w której nieruchomość w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu niż P, jest obciążana prawem użytkowania stowarzyszenia ogrodowego nabywanym z mocy prawa, oznaczałoby ograniczenie tego prawa użytkowania wieczystego, co byłoby równoznaczne z wywłaszczeniem z tego prawa. Organ podkreślił, że niewątpliwie każde z tych praw opiera się na możliwości korzystania z nieruchomości — zgodnie z art. 233 i art. 252 k.c. Uznanie zatem za dopuszczalne nabycia przez stowarzyszenie ogrodowe prawa użytkowania w trybie art. 75 i art. 76 u.r.o.d. co do nieruchomości, która już jest w użytkowaniu wieczystym, byłoby równoznaczne ze zniweczeniem istoty tego użytkowania wieczystego, gdyż - jak to przewiduje art. 233 k.c. - użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący — reprezentowany przez pełnomocnika — podniósł zarzut naruszenia przez organ art. 75 ust. 6 i 7 u.r.o.d.. poprzez brak ich zastosowania i w związku z tym odmowę stwierdzenia nabycia przez P z dniem 19 styczna 2016 r. prawa użytkowania nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym S S.A. położonej przy ul [...], oznaczonej jako część działki nr [...], obręb [...], o pow. 7291 m2, zapisanej w księdze wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego K. - Wschód w K. mimo, iż Prezydent Miasta K. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej zaniechał wydana decyzji o której mowa w art. 75 ust. 1 u.r.o.d., tj. decyzji o likwidacji ROD. Zarzucił również naruszenie art. 7 art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w tym brak zgromadzenia niezbędnych dowodów dotyczących założenia, funkcjonowania ROD, zajętej powierzchni przez ten ROD, w tym dotyczących spełnienia przez ROD przesłanek z art. 76 u.r.o.d. Skarżący podniósł również zarzut ewentualnego naruszenia art. 76 ust. 1 pkt 4 u.r.o.d. poprzez jego niezastosowanie i w związku z tym odmowę stwierdzenia nabycia przez P z dniem 19 styczna 2014 r. prawa użytkowania nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym S S.A. położonej przy ul [...], oznaczonej jako część działki nr [...], obręb Górne [...], o pow. 7 291 m2, zapisanej w księdze wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego K. - Wschód, mimo iż ROD spełnił przesłankę z art. 76 ust. 1 pkt 4 u.r.o.d., bowiem nieruchomość zajęta jest przez rodzinny ogród działkowy, który posiadał ustaloną lokalizację w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych lub na podstawie art. 11 ust. 3 lub art. 33 tej ustawy stał się ogrodem stałym. W związku z powyższymi zarzutami, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a, skarżący wniósł o uwzględnienie skargi, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i o rozważenie uchylenia decyzji organu I instancji. Ponadto wniósł o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 -dalej "p.p.s.a" Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż przy rozpoznaniu sprawy doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego. Wymienioną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia przez skarżącego zarówno z dniem 19 stycznia 2016 r., jak i z dniem 19 stycznia 2014 r. prawa użytkowania nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym S S.A. Wśród podstaw rozstrzygnięcia wskazany został przepis art. 75 ust. 6 i 7 oraz przepis art. 76 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1073 – dalej "u.r.o.d."). Podkreślenia zatem wymagało, że zgodnie z art. 75 ust. 1 u.r.o.d., w stosunku do rodzinnego ogrodu działkowego, zlokalizowanego na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, do której stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nie może wykazać tytułu prawnego, właściciel nieruchomości w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy może wydać decyzję o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego. Natomiast według art. 75 ust. 6 u.r.o.d., w przypadku zaniechania wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, z upływem 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy. Na podstawie zaś art. 75 ust. 7 u.r.o.d., stwierdzenie nabycia prawa, o którym mowa w ust. 6, następuje w drodze decyzji, która stanowi podstawę do ujawnienia prawa w księdze wieczystej. Ponadto zgodnie z art. 76 ust. 1 pkt 4 u.r.o.d., właściciel nieruchomości nie może wydać decyzji, o której mowa w art. 75 ust. 1, jeżeli w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, nieruchomość zajęta jest przez rodzinny ogród działkowy, który posiadał ustaloną lokalizację w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych lub na podstawie art. 11 ust. 3 lub art. 33 tej ustawy stał się ogrodem stałym. Według art. 76 ust. 2 u.r.o.d., w przypadku rodzinnego ogrodu działkowego spełniającego jeden z warunków, wskazanych w ust. 1, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące ten rodzinny ogród działkowy, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy. Stwierdzenie nabycia prawa następuje w drodze decyzji. W rozpoznawanej sprawie powodem odmowy stwierdzenia nabycia przez skarżącego prawa użytkowania przedmiotowej nieruchomości jest przysługiwanie innemu podmiotowi (S S.A.), prawa użytkowania wieczystego tej samej nieruchomości. Organ stwierdził, że działki zajęte pod rodzinny ogród działkowy, które pozostają własnością Skarbu Państwa, zostały rozdysponowane na rzecz innego podmiotu, tj. na rzecz S S.A., której przysługuje prawo użytkowania wieczystego, co - w ocenie organu - wyklucza dopuszczalność wydania decyzji — zarówno na podstawie art. 75 ust. 7, jak i na podstawie art. 76 ust. 2 u.r.o.d. Natomiast z treści cytowanego wyżej art. 76 ust. 2 u.r.o.d. wynika, że nabycie prawa użytkowania nieruchomości przez stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy następuje z mocy samego prawa z dniem wejścia w życie tej ustawy — w razie spełnienia jednego z warunków wskazanych w art. 76 ust. 1. Jak zatem podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wydanym w dniu 15 października 2020 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 730/20 – "nabycie to wymaga potwierdzenia decyzją właściwego organu - działającego w imieniu właściciela nieruchomości, co wynika z art. 75 ust. 5 w zw. z art. 76 ust. 3 powołanej ustawy. Decyzja ta ma zatem charakter deklaratoryjny służący dokumentowemu potwierdzeniu zaistnienia skutku prawnorzeczowego z mocy samego prawa, którą to decyzję organ wydaje po ustaleniu spełnienia przesłanek określonych w art. 76 ust. 1 powołanej ustawy warunkujących powstanie tego skutku w postaci nabycia prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy. Decyzja ta stanowi również podstawę do ujawnienia prawa użytkowania w księdze wieczystej, zgodnie z art. 75 ust. 7 w zw. z art. 76 ust. 3 powołanej ustawy. [...]nabycie prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe z mocy samego prawa z dniem 19 stycznia 2014 r. jest wynikiem woli samego ustawodawcy, przez co stan taki powstał w dniu 19 stycznia 2014 r. niezależnie od woli właściciela nieruchomości i innych podmiotów oraz jednostek organizacyjnych, którym przysługują do nieruchomości zajętej pod rodzinny ogród działkowy określone uprawnienia wynikające z tytułu prawnorzeczowego lub z tytułu zarządu mieniem publicznym. Omawiane nabycie prawa użytkowania nastąpiło także niezależnie od woli organu mającego wydać decyzję określoną w art. 76 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, skoro decyzja ta nie kreuje prawa, a jedynie potwierdza jego powstanie z dniem wskazanym przez ustawodawcę." (wyrok NSA z dnia 15 października 2020 r. sygn. akt I OSK 730/20). Podobnie — według art. 75 ust. 6 u.r.o.d. - z mocy samego prawa - stowarzyszenie ogrodowe nabywa prawo użytkowania nieruchomości zajmowanej przez rodzinny ogród działkowy, w przypadku zaniechania wydania przez właściwy organ decyzji o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego, o której to decyzji mowa w art. 75 u.r.o.d. W takiej sytuacji — jak określa to art. 75 ust. 6 u.r.o.d. - stowarzyszenie ogrodowe nabywa prawo użytkowania zajmowanej nieruchomości — z upływem 24 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy. Nabycie prawa użytkowania nieruchomości, o którym stanowi art. 75 ust. 6 u.r.o.d., może zatem mieć miejsce w przypadku rodzinnego ogrodu działkowego, który nie spełnił żadnego z warunków wskazanych w art. 76 ust. 1 pkt 1 — 4 u.r.o.d., (gdyż w razie spełnienia jednego z tych warunków, nabycie prawa użytkowania następuje na podstawie art. 76 ust. 2), a jednocześnie w stosunku do którego nie wydano decyzji o likwidacji, o której mowa w art. 75 ust. 1 u.r.o.d. Podkreślenia zatem wymagało, że w przypadku obydwu podstaw prawnych nabycia prawa użytkowania — tj. zarówno przepisu art. 75 ust. 6, jak i art. 76 ust. 2 u.r.o.d., nabycie to następuje z mocy prawa, gdyż wynika to wprost z treści tych przepisów. Ponadto również w stosunku do obydwu wymienionych regulacji - bezpodstawne jest twierdzenie, że nie mają one zastosowania do nieruchomości Skarbu Państwa, które nie znajdują się w zasobie Skarbu Państwa określonym w art. 21 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Twierdzenie to nie ma bowiem oparcia w przepisach u.r.o.d. Ocenę prawną w tym zakresie, zawartą w cytowanym wyżej wyroku NSA, dotyczącą regulacji zawartej w art. 76 ust. 2 u.r.o.d., odnieść należało zatem również do art. 75 u.r.o.d, gdyż w przypadku obydwu regulacji, sytuacja jest analogiczna. Jak zatem stwierdził NSA w wymienionym wyroku - "Do sytuacji określonej w art. 76 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych nie mają przy tym zastosowania przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2204), ponieważ brak w powołanym art. 76 ust. 2 takiego odesłania, jakie ustawodawca zawarł w innych przepisach ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, np.: w art. 9 (dotyczącym m.in. oddawania gruntów Skarbu Państwa stowarzyszeniom ogrodowym w nieodpłatne lub odpłatne użytkowanie na czas nieoznaczony z przeznaczeniem na zakładanie i prowadzenie rodzinnych ogrodów działkowych), art. 18 ust. 1 i 2 oraz art. 19 (dotyczącymi likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego lub jego części na cel publiczny) i art. 26 (dotyczącym likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego lub jego części w związku ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości). Z art. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika zaś, że ustawa nie narusza innych ustaw w zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami, a w szczególności ustaw wymienionych w tym przepisie. Nie można więc domniemywać zastosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności art. 21 tej ustawy, do sytuacji określonej w art. 76 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, skoro przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie mogą naruszać powołanej ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, jako dotyczącej w części swoich regulacji gospodarki nieruchomościami Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego w związku z działalnością rodzinnych ogrodów działkowych, przy jednoczesnym wyraźnym wskazaniu przez ustawodawcę, w jakich sytuacjach określonych w ustawie o rodzinnych ogrodach działkowych stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami" (wyrok NSA z 15 października 2020 r. sygn. akt I OSK 730/20). Uwzględniając powyższe, stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane w wyniku błędnej wykładni cytowanych wyżej przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych i wymienione naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy, dotyczyło bowiem podstaw rozstrzygnięcia. Tożsame stanowisko w sprawie zajął tut. Sąd w wyroku z dnia 24 czerwca 2022 r. o sygn. II SA/Gl 298/22. Wobec tego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. należało uchylić decyzje organów obydwu instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazania dotyczące wykładnia wymienionych przepisów art. 75 ust. 6 i art.76 ust. 2 u.r.o.d. oraz przeprowadzi analizę okoliczności faktycznych we wskazanym wyżej zakresie. Przepis art. 200 i art.205 § 2 p.p.s.a stanowi podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu skarżacemu kosztów postępowania tj. wpisu i wynagrodzenia pełnomocnika oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI