II SA/Gl 298/25

II SA/Gl 298/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-09-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący sprawozdawca/
Stanisław Nitecki
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OZ 317/25 - Postanowienie NSA z 2025-05-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 49
art. 193 ust. 2
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 września 2025 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 9 stycznia 2025 r. nr SKO.4205.100.2024 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w opłacie za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej oddala skargę.
Uzasadnienie
Po rozpatrzeniu wniosku A. T. Starosta [...], decyzją z dnia 18 listopada 2024 r. nr. [...] odmówił umorzenia zaległej odpłatności za okres od 1 stycznia 2020 r. do 23 listopada 2021 r. za pobyt syna wnioskodawczyni w rodzinie zastępczej spokrewnionej na terenie powiatu [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że strona prowadzi dwuosobowe wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem. Źródłem utrzymania rodziny jest świadczenie rentowe męża wnioskodawczyni w wysokości 2.692,54zł. oraz strony z prac dorywczych w sezonie letnim w wysokości 1000,00zł. miesięcznie. Zgodnie z pismem Ośrodka Pomocy Społecznej w S. łączny dochód rodziny wynosi 3.061,61 zł., rodzina nie korzysta z świadczeń pomocy społecznej. Strona nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Oświadczyła ponadto płaci zasadzone alimenty w wysokości 400 zł. miesięcznie na rzecz syna. Na dowód tego przedstawiła pismo osoby pełniącej pieczę zastępczą informujące o wpłacie po 400 zł za miesiąc lipiec, sierpień, wrzesień Brak jest informacji w piśmie czego i kogo dotyczą wpłaty.
Organ wskazał, że miesięczny dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe zgodnie z § 2 ust. 1 pkt. 1 uchwały Nr [...] Rady Powiatu [...] z dnia [...] r. w sprawie szczegółowych warunków umarzania w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odraczania terminu płatności, rozkładania na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.
Odwołanie od tej decyzji złożyła jej adresatka. Podkreśliła swoją trudną sytuację. Podniosła, że przez pewien okres płaciła alimenty na swojego syna.
Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia zaległych odpłatności. Uznało, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. Podczas przeprowadzonego postępowania prawidłowo ustalono nie tylko sytuację finansową strony, ale również jej sytuację życiową oraz zdrowotną.
Kolegium w szczególności zaakcentowało, że organ administracji publicznej podejmujący rozstrzygnięcie w zakresie odstępowania od ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy musi mieć w polu widzenia nie tylko interes strony ubiegającej się o odstąpienia, ale także zobowiązany jest reprezentować władze publiczne i kierować się interesem społecznym. Winien ustalić, czy w konkretnej sprawie argumenty wskazywane przez stronę ubiegającą się o zastosowanie ulgi są na tyle mocne i usprawiedliwione, że pozwalają na przejęcie obowiązku ciążącego na rodzicu na członków wspólnoty.
Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji oraz wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu zarzuciła SKO w Częstochowie naruszenie:
1) art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i niewyjaśnienie sytuacji materialnej strony, niewyjaśnienie mi w sposób zrozumiały i wyczerpujący, dlaczego w zaistniałej sytuacji sprawiedliwe i zasadne jest, by ponosiła odpłatność, a także brak odniesienia się w uzasadnieniu wydanej decyzji do tego, że organy 1 i II instancji nie przeprowadziły dowodu z zeznań matki skarżącej mamy, ani też nie odniosły się do tego, że dobrowolnie i regularnie wpłacała alimenty na rzecz syna do rąk swojej matki, a samo uzasadnienie organu II instancji w ogóle nie odnosi się do podniesionych w odwołaniu argumentów,
2) art. 194 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wpieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej i § 4 ust. 1 pkt 4) Uchwały Nr [...] Rady Powiatu w L. z dnia [...] roku w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, poprzez ich niezastosowanie i odmowę umorzenia zaległej odpłatności za pobyt syna w okresie od 1.01.2020 r. do 23.11.2021 r. w pieczy zastępczej, mimo że istnieją przesłanki prawne do jej umorzenia, tj. dobrowolne, regularne opłacanie w tym czasie alimentów oraz dokładanie osobistych starań i pomoc w wychowaniu syna.
Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Podniósł między innymi, że miesięczny dochód strony przekracza kryterium dochodowe wynikające z § 2 ust. 1 pkt. 1 uchwały rady Powiatu L. z dnia [...] r. w sprawie szczegółowych warunków umarzania w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odraczania terminu płatności, rozkładania na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Powyższe spowodowało, że w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania organ I instancji odmówił umorzenia zaległej odpłatności za okres od 1 stycznia 2020 r. do dnia 23 listopada 2021 r. w wysokości 16 099,93 złote z odsetkami za pobyt syna strony w rodzinie zastępczej spokrewnionej na terenie powiatu [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: - "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 193 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz. U. z 2025 r. poz. 49 – dalej również jako "u.w.r.") rodzice ponoszą miesięczną opłatę (ust. 1). Opłatę, o której mowa w ust. 1, rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej (ust. 1a).
W świetle art. 194 ust. 2 i 3 u.w.r. rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1.
Użycie w przepisie art. 194 ust. 3 ww. ustawy określenia "może" oznacza, że odstąpienie od ustalenia opłaty oparte jest na uznaniu administracyjnym. Chociaż decyzja o charakterze uznaniowym pozostaje pod kontrolą sądu administracyjnego, to jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem sąd nie bada celowości jej podjęcia. Kontrola tego rodzaju decyzji polega na ustaleniu, czy wydanie decyzji na podstawie obowiązujących przepisów prawa było dopuszczalne, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Najprościej mówiąc rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 194 ust. 3 ustawy jedną kwestię. Czy osobę zobowiązaną do utrzymania swojego dziecka, która tym dzieckiem się jednak nie opiekowała można zwolnić z kosztów opieki i przenieść je na wspólnotę. Czy wystąpiły szczególne okoliczności, które uzasadniałyby taki zabieg.
Jak wynika z akt administracyjnych syn skarżącej znajdował się w rodzinnej pieczy zastępczej u matki strony. Ta ostatnia otrzymywała z tego tytułu środki pochodzące ze źródeł publicznych. O zwrot tych środków wystąpił właściwy organ, czyli starosta.
Jak wyżej wskazano, w szczególnych sytuacjach właściwy organ (starosta) może umorzyć w całości lub w części należną opłatę. Winien kierować się tu regułami ustalonymi w uchwale rady powiatu, podjętej na podstawie art. 194 ust. 2 ustawy. W rozpatrywanej sprawie jest to uchwała nr [...] Rady Powiatu w L. z dnia [...] roku w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Zgodnie z § 4 ust. 1 tego aktu "ustalone opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej mogą być umarzane w całości lub w części łącznie z odsetkami na wniosek strony, jeżeli zachodzi którakolwiek z poniższych przesłanek:
1) ściągnięcie należności zagraża egzystencji dłużnika lub jego rodziny,
2)postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne lub egzekucja została umorzona,
3) pobyt dziecka w pieczy zastępczej został zakończony w wyniku odzyskania przez osoby zobowiązane możliwości zapewnienia dziecku opieki i wychowania a dochodzenie ustalonej opłaty może spowodować znaczne pogorszenie sytuacji dochodowej rodziny lub zagrozić zaspakajaniu podstawowych potrzeb dziecka,
4) występuje przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w § 2 ust.1 pkt 2-8.
Zgodnie zaś § 2 ust. 1 pkt 6 uchwały przesłanką taką jest okoliczność, że rodzice płacą zasądzone lub dobrowolne alimenty na rzecz dziecka przebywającego w pieczy.
Skarżąca podnosi, że w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 23 listopada 2021 r. płaciła "dobrowolne" alimenty na syna i kwotę tę, comiesięcznie, przekazywała do rąk swojej matki pełniącej funkcję rodzinnej pieczy zastępczej. Okoliczność ta, niezależnie od tego, czy została wykazana, nie ma dla sprawy znaczenia. Wspomniana uchwała przewiduje możliwość umorzenia należnych opłat, jeśli rodzice "płacą". Kluczowy jest zatem stan na dzień rozpatrywania wniosku.
Skarżąca twierdzi, że dalej opłaca alimenty na syna. Okoliczność ta nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Za dowód płacenia alimentów nie można bowiem uznać zalegającego w aktach sprawy pisma matki skarżącej o treści "Do PCPR L. Lipiec 400 zł, Sierpień 400 zł, Wrzesień 400 zł. Zapłacone do rąk własnych. T. K.". Nawet jeśli przyjąć, że takie kwoty były przez skarżącą przekazywane swojej matce, to z niczego nie wynika, że były to alimenty. Taką też argumentację (jako podstawę odmowy wnioskowi skarżącej) w swoim rozstrzygnięciu przedstawia organ I instancji i należy się z nią zgodzić.
Drugim argumentem uzasadniającym odmowę umorzenia odpłatności jest dochód gospodarstwa skarżącej, przekraczający 3000 zł. I z taką argumentacją należy się zgodzić. Można nawet dodać, iż skarżąca jest osobą w sile wieku. Z akt administracyjnych nie wynika, ażeby nie była zdolna do pracy. Jednak nie pracuje (jak oświadczyła "szuka pracy"). Jej dziecko było wychowywane w pieczy zastępczej, której to pieczy koszty ponosiła wspólnota. Brak jakichkolwiek racjonalnych przesłanek by w takiej sytuacji przyznawać jej ulgę w postaci umorzenia zaległej odpłatności.
Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.