II SA/Gl 298/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2022-06-24
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościrodzinne ogrody działkoweprawo użytkowaniaużytkowanie wieczysteustawa o rodzinnych ogrodach działkowychsąd administracyjnyuchylenie decyzjiprawo materialneprawo procesowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające stwierdzenia nabycia prawa użytkowania nieruchomości przez związek działkowców, uznając, że prawo to nabywa się z mocy prawa w określonych sytuacjach, niezależnie od użytkowania wieczystego innego podmiotu.

Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania nieruchomości przez związek działkowców, mimo że teren ten był zajęty przez rodzinny ogród działkowy. Organy administracji odmówiły, wskazując na istniejące prawo użytkowania wieczystego innego podmiotu. Sąd administracyjny uchylił te decyzje, uznając, że przepisy ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych przewidują nabycie prawa użytkowania z mocy prawa w określonych sytuacjach, nawet jeśli nieruchomość jest obciążona użytkowaniem wieczystym. Sąd podkreślił deklaratoryjny charakter decyzji potwierdzającej nabycie prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę związku działkowców na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o odmowie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania nieruchomości. Nieruchomość ta, stanowiąca własność Skarbu Państwa, była w użytkowaniu wieczystym Spółki P. S.A. Organy administracji argumentowały, że istnienie użytkowania wieczystego wyklucza możliwość nabycia prawa użytkowania przez związek działkowców na podstawie przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych (u.r.o.d.), w szczególności art. 75 i 76. Sąd administracyjny uznał jednak, że wykładnia organów była błędna. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd wyjaśnił, że przepisy art. 75 ust. 6 i art. 76 ust. 2 u.r.o.d. przewidują nabycie prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe z mocy samego prawa w określonych sytuacjach (np. brak decyzji o likwidacji ogrodu lub spełnienie przesłanek z art. 76 ust. 1). Decyzja potwierdzająca nabycie prawa ma charakter deklaratoryjny i służy jedynie ujawnieniu prawa, które powstało z dniem wejścia w życie ustawy. Sąd podkreślił, że przepisy te nie wyłączają zastosowania do nieruchomości Skarbu Państwa, nawet jeśli są one obciążone użytkowaniem wieczystym, a ich stosowanie nie narusza ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku z błędną wykładnią prawa materialnego, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, nabycie prawa użytkowania nieruchomości przez stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy, na podstawie art. 75 ust. 6 lub art. 76 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, jest możliwe nawet w sytuacji, gdy nieruchomość jest obciążona prawem użytkowania wieczystego innego podmiotu. Przepisy te przewidują nabycie prawa z mocy prawa, a decyzja potwierdzająca ma charakter deklaratoryjny.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wykładni przepisów art. 75 ust. 6 i art. 76 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, zgodnie z którą nabycie prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe następuje z mocy samego prawa w określonych sytuacjach. Podkreślono, że decyzja potwierdzająca nabycie prawa ma charakter deklaratoryjny i nie kreuje prawa, a jedynie potwierdza jego powstanie. Wskazano również, że przepisy te nie wyłączają zastosowania do nieruchomości Skarbu Państwa obciążonych użytkowaniem wieczystym i nie naruszają ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

u.r.o.d. art. 75 § 6

Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych

W przypadku zaniechania wydania decyzji o likwidacji ROD, stowarzyszenie ogrodowe nabywa prawo użytkowania nieruchomości z upływem 24 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.

u.r.o.d. art. 75 § 7

Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych

Stwierdzenie nabycia prawa użytkowania następuje w drodze decyzji, która stanowi podstawę do ujawnienia prawa w księdze wieczystej.

u.r.o.d. art. 76 § 2

Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych

W przypadku spełnienia warunków z ust. 1, stowarzyszenie ogrodowe nabywa prawo użytkowania nieruchomości z dniem wejścia w życie ustawy.

Pomocnicze

u.r.o.d. art. 75 § 1

Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych

u.r.o.d. art. 76 § 1

Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

k.c. art. 233

Kodeks cywilny

k.c. art. 252

Kodeks cywilny

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nabycie prawa użytkowania nieruchomości przez stowarzyszenie ogrodowe następuje z mocy prawa na podstawie art. 75 ust. 6 lub art. 76 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, nawet w sytuacji, gdy nieruchomość jest obciążona użytkowaniem wieczystym innego podmiotu. Decyzja stwierdzająca nabycie prawa użytkowania ma charakter deklaratoryjny i potwierdza prawo powstałe z mocy prawa. Przepisy ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych dotyczące nabycia prawa użytkowania nie wyłączają zastosowania do nieruchomości Skarbu Państwa obciążonych użytkowaniem wieczystym i nie naruszają ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odrzucone argumenty

Istnienie prawa użytkowania wieczystego innego podmiotu wyklucza możliwość nabycia prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe na podstawie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych.

Godne uwagi sformułowania

nabycie to wymaga potwierdzenia decyzją właściwego organu - działającego w imieniu właściciela nieruchomości, co wynika z art. 75 ust. 5 w zw. z art. 76 ust. 3 powołanej ustawy. Decyzja ta ma zatem charakter deklaratoryjny służący dokumentowemu potwierdzeniu zaistnienia skutku prawnorzeczowego z mocy samego prawa nabycie prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe z mocy samego prawa z dniem 19 stycznia 2014 r. jest wynikiem woli samego ustawodawcy, przez co stan taki powstał w dniu 19 stycznia 2014 r. niezależnie od woli właściciela nieruchomości i innych podmiotów oraz jednostek organizacyjnych

Skład orzekający

Edyta Kędzierska

sprawozdawca

Grzegorz Dobrowolski

przewodniczący

Tomasz Dziuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych dotyczących nabycia prawa użytkowania nieruchomości z mocy prawa, w tym w sytuacji istnienia użytkowania wieczystego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej rodzinnych ogrodów działkowych i ich relacji z prawem użytkowania wieczystego na gruntach Skarbu Państwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy konfliktu między prawami działkowców a prawami użytkowników wieczystych na gruntach Skarbu Państwa, co jest częstym problemem i ma znaczenie praktyczne dla wielu osób.

Działkowcy mogą nabyć prawo do ziemi mimo użytkowania wieczystego innego podmiotu – kluczowa interpretacja sądu.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 298/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-06-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-02-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Edyta Kędzierska /sprawozdawca/
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący/
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1839/22 - Wyrok NSA z 2023-12-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1073
art. 75 ust. 1 i 5-7, art. 76 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Protokolant specjalista Magdalena Pochopin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi [...] Związku [...] w W. - Okręg [...] w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 20 grudnia 2021 r. nr SKO.GN/41.8/373/2021/15095 w przedmiocie odmowy stwierdzenie nabycia prawa użytkowania nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 6 września 2021r. nr [...] 2) zasądza od organu na rzecz skarżącego kwotę 697 ( słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 20 grudnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącego, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 6 września 2021 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia przez [...] Związek [...] w W. - Okręg [...] w K. zarówno z dniem 19 stycznia 2016 r., jak i z dniem 19 stycznia 2014 r. prawa użytkowania nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Spółki P. S.A. położonych przy ul. [...] i ul. [...], oznaczonych na karcie mapy 101, obręb G., tj. działek nr 1 i nr 2 ujawnionych w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy K. w K. oraz działki nr 3, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy K. w K..
W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł przede wszystkim, że według art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1073; zwanej dalej "u.r.o.d."), w stosunku do rodzinnego ogrodu działkowego, zlokalizowanego na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, do której stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nie może wykazać tytułu prawnego, właściciel nieruchomości w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy może wydać decyzję o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego. Natomiast zgodnie z art. 75 ust. 6 tej ustawy, w przypadku zaniechania wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, z upływem 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy. Stwierdzenie nabycia prawa, o którym mowa w ust. 6, następuje w drodze decyzji, która stanowi podstawę do ujawnienia prawa w księdze wieczystej. Przepis ust. 5 stosuje się odpowiednio, ( art. 75 ust. 7).
Natomiast zgodnie z art. 76 ust. 1 u.r.o.d., właściciel nieruchomości nie może wydać decyzji, o której mowa w art. 75 ust. 1, jeżeli w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy rodzinny ogród działkowy spełnia przynajmniej jeden z warunków: 1) funkcjonowanie rodzinnego ogrodu działkowego na nieruchomości jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego; 2) rodzinny ogród działkowy funkcjonuje na nieruchomości co najmniej 30 lat, a nabycie własności nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło w związku z zakładaniem rodzinnego ogrodu działkowego lub funkcjonował on na nieruchomości w momencie nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa; 3) rodzinny ogród działkowy funkcjonuje na nieruchomości co najmniej 30 lat, a nabycie własności nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego nastąpiło w związku z funkcjonowaniem na niej rodzinnego ogrodu działkowego; 4) nieruchomość zajęta jest przez rodzinny ogród działkowy, który posiadał ustaloną lokalizację w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych lub na podstawie art. 11 ust. 3 lub art. 33 tej ustawy stał się ogrodem stałym. Według art. 76 ust. 2 cytowanej ustawy, w przypadku rodzinnego ogrodu działkowego spełniającego jeden z warunków, wskazanych w ust. 1, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące ten rodzinny ogród działkowy, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy. Stwierdzenie nabycia prawa następuje w drodze decyzji. Przepisy art. 75 ust. 5 i 7 stosuje się odpowiednio (ust. 3).
Organ odwoławczy podkreślił, że bezsporne jest w sprawie, iż przedmiotowe nieruchomości, których dotyczy wniosek skarżącej z dnia 31 maja 2021 r. stanowią własność Skarbu Państwa i są w użytkowaniu wieczystym Spółki P. S.A. z siedzibą w W. (zwanej dalej "Spółką P.") w wyniku m.in. stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego z dniem 5 grudnia 1990 r. decyzjami Wojewody [...] nr [...] z dnia 3 grudnia 2003 r. i nr [...] z dnia 17 września 2002 r.
Następnie wskazał, że powodem odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania przez PZD przedmiotowej nieruchomości jest przysługiwanie prawa użytkowania wieczystego innemu podmiotowi (Spółce P.). Dodał przy tym, że w tej materii w orzecznictwie sądowoadministracyjnym istnieje rozbieżność stanowisk i obszernie przytoczył fragmenty uzasadnień wyroków NSA dotyczących tej kwestii.
Organ podniósł, że w niniejszej sprawie opowiada się za stanowiskiem, według którego nie jest możliwe stwierdzenie nabycia prawa użytkowania na nieruchomości oddanej w użytkownie wieczyste. W przepisach art. 75 i art. 76 u.r.o.d. nie przewidziano bowiem sytuacji prawnej nabywania praw użytkowania na nieruchomościach obciążonych użytkowaniem wieczystym. Przepisy te odnoszą się bowiem jedynie do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Dopuszczenie sytuacji, w której nieruchomość w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu niż PZD, jest obciążana prawem użytkowania stowarzyszenia ogrodowego nabywanym z mocy prawa, oznaczałoby ograniczenie tego prawa użytkowania wieczystego, co byłoby równoznaczne z wywłaszczeniem z tego prawa. Organ podkreślił, że niewątpliwie każde z tych praw opiera się na możliwości korzystania z nieruchomości – zgodnie z art. 233 i art. 252 k.c. Uznanie zatem za dopuszczalne nabycia przez stowarzyszenie ogrodowe prawa użytkowania w trybie art. 75 i art. 76 u.r.o.d. co do nieruchomości, która już jest w użytkowaniu wieczystym, byłoby równoznaczne ze zniweczeniem istoty tego użytkowania wieczystego, gdyż - jak to przewiduje art. 233 k.c. - użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób.
W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący – reprezentowany przez pełnomocnika – podniósł zarzut naruszenia przez organ art. 75 ust. 6 i 7 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych z dnia 13.12.2013 r. poprzez brak ich zastosowania i w związku z tym odmowę stwierdzenia nabycia przez [...] Związek [...] w W. - Okręg [...] w K. z dniem 19 styczna 2016 r. prawa użytkowania nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Spółki P. S.A. położonej przy ul. [...] i ul. [...] oznaczonej jako działki nr 1 i nr 2, obręb G., zapisane w księdze wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego K. w K. i nr 3, obręb G., zapisanej w księdze wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego K. w K., mimo, iż Prezydent Miasta K. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej zaniechał wydana decyzji o której mowa w art. 75 ust. 1 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, tj. decyzji o likwidacji części Rodzinnego Ogrodu Działkowego [...] w K., na której położone są ww działki.
Zarzucił również naruszenie art. 7 art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w tym brak zgromadzenia niezbędnych dowodów dotyczących założenia, funkcjonowania ROD [...] w K., zajętej powierzchni przez ten ROD, w tym dotyczących spełnienia przez ROD przesłanek z art. 76 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych z dnia 13.12.2013 r.
Skarżący podniósł również zarzut ewentualnego naruszenia art. 76 ust. 1 pkt 4 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych poprzez jego niezastosowanie i w związku z tym odmowę stwierdzenia nabycia przez [...] Związek [...] w W. - Okręg [...] w K. z dniem 19 styczna 2014 r. prawa użytkowania nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym P. S.A. położonej przy ul. [...] i ul. [...] oznaczonej jako działki nr 1 i nr 2, obręb G., zapisane w wymienionych wyżej księgach wieczystych, mimo iż ROD [...] w K. spełnił przesłankę z art. 76 ust. 1 pkt 4 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, bowiem nieruchomość zajęta jest przez rodzinny ogród działkowy, który posiadał ustaloną lokalizację w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych lub na podstawie art. 11 ust. 3 lub art. 33 tej ustawy stał się ogrodem stałym.
W związku z powyższymi zarzutami, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a, skarżący wniósł o uwzględnienie skargi, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i o rozważenie uchylenia decyzji organu I instancji. Ponadto wniósł o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał wnioski i uzasadnienie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W konsekwencji przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż przy rozpoznaniu sprawy doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego.
Wymienioną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia przez skarżący [...] Związek [...] w W. - Okręg [...] w K. zarówno z dniem 19 stycznia 2016 r., jak i z dniem 19 stycznia 2014 r. prawa użytkowania nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym P. S.A.
Wśród podstaw rozstrzygnięcia wskazany został przepis art. 75 ust. 6 i 7 oraz przepis art. 76 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1073; zwanej również "u.r.o.d.").
Podkreślenia zatem wymagało, że zgodnie z art. 75 ust. 1 tej ustawy, w stosunku do rodzinnego ogrodu działkowego, zlokalizowanego na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, do której stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nie może wykazać tytułu prawnego, właściciel nieruchomości w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy może wydać decyzję o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego.
Natomiast według art. 75 ust. 6 cytowanej ustawy, w przypadku zaniechania wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, z upływem 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy.
Na podstawie zaś art. 75 ust. 7 wyżej wymienionej ustawy, stwierdzenie nabycia prawa, o którym mowa w ust. 6, następuje w drodze decyzji, która stanowi podstawę do ujawnienia prawa w księdze wieczystej.
Ponadto zgodnie z art. 76 ust. 1 pkt 4 u.r.o.d., właściciel nieruchomości nie może wydać decyzji, o której mowa w art. 75 ust. 1, jeżeli w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, nieruchomość zajęta jest przez rodzinny ogród działkowy, który posiadał ustaloną lokalizację w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych lub na podstawie art. 11 ust. 3 lub art. 33 tej ustawy stał się ogrodem stałym. Według art. 76 ust. 2 u.r.o.d., w przypadku rodzinnego ogrodu działkowego spełniającego jeden z warunków, wskazanych w ust. 1, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące ten rodzinny ogród działkowy, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy. Stwierdzenie nabycia prawa następuje w drodze decyzji.
W rozpoznawanej sprawie powodem odmowy stwierdzenia nabycia przez skarżącą prawa użytkowania przedmiotowej nieruchomości jest przysługiwanie innemu podmiotowi (Spółce P.), prawa użytkowania wieczystego tej samej nieruchomości.
Organ stwierdził, że działki zajęte pod rodzinny ogród działkowy, które pozostają własnością Skarbu Państwa, zostały rozdysponowane na rzecz innego podmiotu, tj. na rzecz P. S.A., której przysługuje prawo użytkowania wieczystego, co - w ocenie organu - wyklucza dopuszczalność wydania decyzji – zarówno na podstawie art. 75 ust. 7, jak i na podstawie art. 76 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych.
Natomiast z treści cytowanego wyżej art. 76 ust. 2 u.r.o.d. wynika, że nabycie prawa użytkowania nieruchomości przez stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy następuje z mocy samego prawa z dniem wejścia w życie tej ustawy – w razie spełnienia jednego z warunków wskazanych w art. 76 ust. 1.
Jak zatem podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wydanym w dniu 15 października 2020 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 730/20 - " nabycie to wymaga potwierdzenia decyzją właściwego organu - działającego w imieniu właściciela nieruchomości, co wynika z art. 75 ust. 5 w zw. z art. 76 ust. 3 powołanej ustawy. Decyzja ta ma zatem charakter deklaratoryjny służący dokumentowemu potwierdzeniu zaistnienia skutku prawnorzeczowego z mocy samego prawa, którą to decyzję organ wydaje po ustaleniu spełnienia przesłanek określonych w art. 76 ust. 1 powołanej ustawy warunkujących powstanie tego skutku w postaci nabycia prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy. Decyzja ta stanowi również podstawę do ujawnienia prawa użytkowania w księdze wieczystej, zgodnie z art. 75 ust. 7 w zw. z art. 76 ust. 3 powołanej ustawy. [...] nabycie prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe z mocy samego prawa z dniem 19 stycznia 2014 r. jest wynikiem woli samego ustawodawcy, przez co stan taki powstał w dniu 19 stycznia 2014 r. niezależnie od woli właściciela nieruchomości i innych podmiotów oraz jednostek organizacyjnych, którym przysługują do nieruchomości zajętej pod rodzinny ogród działkowy określone uprawnienia wynikające z tytułu prawnorzeczowego lub z tytułu zarządu mieniem publicznym. Omawiane nabycie prawa użytkowania nastąpiło także niezależnie od woli organu mającego wydać decyzję określoną w art. 76 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, skoro decyzja ta nie kreuje prawa, a jedynie potwierdza jego powstanie z dniem wskazanym przez ustawodawcę. (wyrok NSA z dnia 15 października 2020 r. sygn. akt I OSK 730/20 ).
Podobnie – według art. 75 ust. 6 u.r.o.d. - z mocy samego prawa - stowarzyszenie ogrodowe nabywa prawo użytkowania nieruchomości zajmowanej przez rodzinny ogród działkowy, w przypadku zaniechania wydania przez właściwy organ decyzji o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego, o której to decyzji mowa w art. 75 ust. 1 tej ustawy.
W takiej sytuacji – jak określa to art. 75 ust. 6 u.r.o.d. - stowarzyszenie ogrodowe nabywa prawo użytkowania zajmowanej nieruchomości – z upływem 24 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy.
Nabycie prawa użytkowania nieruchomości, o którym stanowi art. 75 ust. 6 u.r.o.d., może zatem mieć miejsce w przypadku rodzinnego ogrodu działkowego, który nie spełnił żadnego z warunków wskazanych w art. 76 ust. 1 pkt 1 – 4 u.r.o.d., (gdyż w razie spełnienia jednego z tych warunków, nabycie prawa użytkowania następuje na podstawie art. 76 ust. 2), a jednocześnie w stosunku do którego nie wydano decyzji o likwidacji, o której mowa w art. 75 ust. 1 u.r.o.d.
Podkreślenia zatem wymagało, że w przypadku obydwu podstaw prawnych nabycia prawa użytkowania – tj. zarówno przepisu art. 75 ust. 6, jak i art. 76 ust. 2 u.r.o.d., nabycie to następuje z mocy prawa, gdyż wynika to wprost z treści tych przepisów.
Ponadto również w stosunku do obydwu wymienionych regulacji - bezpodstawne jest twierdzenie, że nie mają one zastosowania do nieruchomości Skarbu Państwa, które nie znajdują się w zasobie Skarbu Państwa określonym w art. 21 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Twierdzenie to nie ma bowiem oparcia w przepisach ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Ocenę prawną w tym zakresie, zawartą w cytowanym wyżej wyroku NSA, dotyczącą regulacji zawartej w art. 76 ust. 2 u.r.o.d., odnieść należało zatem również do art. 75 ust. 6 tej ustawy, gdyż w przypadku obydwu regulacji, sytuacja jest analogiczna.
Jak zatem stwierdził NSA w wymienionym wyroku - "Do sytuacji określonej w art. 76 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych nie mają przy tym zastosowania przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2204), ponieważ brak w powołanym art. 76 ust. 2 takiego odesłania, jakie ustawodawca zawarł w innych przepisach ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, np.: w art. 9 (dotyczącym m.in. oddawania gruntów Skarbu Państwa stowarzyszeniom ogrodowym w nieodpłatne lub odpłatne użytkowanie na czas nieoznaczony z przeznaczeniem na zakładanie i prowadzenie rodzinnych ogrodów działkowych), art. 18 ust. 1 i 2 oraz art. 19 (dotyczącymi likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego lub jego części na cel publiczny) i art. 26 (dotyczącym likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego lub jego części w związku ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości). Z art. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika zaś, że ustawa nie narusza innych ustaw w zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami, a w szczególności ustaw wymienionych w tym przepisie. Nie można więc domniemywać zastosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności art. 21 tej ustawy, do sytuacji określonej w art. 76 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, skoro przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie mogą naruszać powołanej ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, jako dotyczącej w części swoich regulacji gospodarki nieruchomościami Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego w związku z działalnością rodzinnych ogrodów działkowych, przy jednoczesnym wyraźnym wskazaniu przez ustawodawcę, w jakich sytuacjach określonych w ustawie o rodzinnych ogrodach działkowych stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami" (wyrok NSA z 15 października 2020 r. sygn. akt I OSK 730/20 ).
Uwzględniając powyższe, stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane w wyniku błędnej wykładni cytowanych wyżej przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych i wymienione naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy, dotyczyło bowiem podstaw rozstrzygnięcia.
Wobec tego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. należało uchylić decyzje organów obydwu instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazania dotyczące wykładni wymienionych przepisów art. 75 ust. 6 i art. 76 ust. 2 u.r.o.d. oraz przeprowadzi analizę okoliczności faktycznych we wskazanym wyżej zakresie.
Przepis art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. stanowił podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu stronie skarżącej kosztów postępowania, tj. wpisu i wynagrodzenia pełnomocnika oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI