II SA/Gl 288/24

II SA/Gl 288/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-08-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Krzysztof Nowak /przewodniczący/
Wojciech Gapiński
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 344
art. 124b ust. 1, art. 6 pkt 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie, Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 16 stycznia 2024 r. nr NWXIV.7581.4.49.2023 w przedmiocie udostępnienia nieruchomości w celu usunięcia awarii urządzenia służącego do dystrybucji energii elektrycznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 28 lipca 2023 r. nr [...] Starosta [...] (dalej: organ pierwszej instancji) wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, działając na podstawie art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 344 z późn. zm., dalej: u.g.n.) oraz art. 104 § 1 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej k.p.a.):
- w pkt 1 decyzji - zobowiązał A.M. (dalej: Strona, Skarżąca) - właścicielkę nieruchomości – działki o nr ewid. 1. o powierzchni 0,3663 ha, położonej w P., zapisanej w księdze wieczystej nr [...] do jej udostępnienia na rzecz T. S.A. (dalej: Inwestor, Spółka) w celu wykonania czynności polegających na usunięciu awarii urządzenia służącego do dystrybucji energii elektrycznej - układu pomiarowo-rozliczeniowego o numerze [...], położonego na terenie ww. nieruchomości,
- w pkt 2 decyzji – nakazał udostępnić powyższą nieruchomość na okres do 2 dni (najpóźniej do dnia 31 sierpnia 2023 r.). Określił, iż obowiązek udostępnienia nieruchomości polega na umożliwieniu osobom upoważnionym przez Spółkę do wstępu na teren ww. nieruchomości w celu realizacji powyższych prac,
- w pkt 3 decyzji – ustalił powierzchnię nieruchomości przewidzianą do zajęcia na czas prowadzonych prac na 20 m2 (teren układu pomiarowo-rozliczeniowego 2 m2 tj. 2 m x 1 m oraz dojście do urządzenia 18 m2 tj. 36 m x 0,5 m), w zakresie określonym w załączniku mapowym, stanowiącym integralną część decyzji,
- w pkt 4 decyzji – zobowiązał Spółkę do przywrócenia przedmiotowej nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu prac. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego byłoby niemożliwe, albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty Spółka zobowiązana będzie do zapłaty odszkodowania za ewentualnie wyrządzone szkody (inwentaryzacji szkód powstałych w wyniku działań prowadzonych na podstawie decyzji w formie protokolarnego ich opisu, dokonanego z udziałem stron postępowania) oraz za udostępnienie nieruchomości,
- w pkt 5 decyzji - nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, natomiast w pkt 6 - określił, że ww. obowiązek podlega egzekucji administracyjnej.
W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść art. 124b ust 1 ust. 2 u.g.n. Wskazał, że wnioskiem z dnia 14 kwietnia 2023 r. Spółka reprezentowana przez pełnomocnika, zwróciła się o wydanie na podstawie art. 124b u.g.n. decyzji zobowiązującej właściciela opisanej wyżej działki nr 1., do jej udostępnienia w celu wykonania czynności polegających na usunięciu awarii urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej - układu pomiarowo-rozliczeniowego o numerze [...] znajdującego się na tej nieruchomości. Układ pomiarowo-rozliczeniowy służy do odczytów energii elektrycznej dostarczanej w ramach zawartej umowy o przyłączenie o nr [...] z M.P., stanowi element sieci dystrybucyjnej i znajduje się w innym budynku niż zasilany obiekt. Budynek znajduje się na działce nr 1., natomiast energia elektryczna jest dostarczana do obiektu położonego na działce nr 2. stanowiącej własność M.P.
Organ ustalił, że urządzenie jest własnością Spółki – O., a jego montaż nastąpił w lipcu 2015 r.
Pierwotnie działki nr 1. oraz nr 2. stanowiły jedną nieruchomość. Organ ustalił również, że w treści aktu notarialnego Rep. [...] - umowy sprzedaży z dnia [...] r. Strona oświadczyła, że znany jest jej stan prawny i faktyczny nabywanej nieruchomości i nie wniosła zastrzeżeń do tego stanu, zatem zdaniem organu, Stronie znane były również funkcjonujące zasady obiegu energii elektrycznej. Z przekazanych przez pełnomocnika Spółki informacji wynika natomiast, iż zgłoszenie o nieprawidłowości działania układu Spółka otrzymała w dniu 25 czerwca 2022 r., w tym samym dniu podjęto próbę wejścia na teren budynku, podejmowano wielokrotne próby kontaktu telefonicznego z właścicielką nieruchomości celem ustalenia terminu udostępnienia nieruchomości, ostatnia próba przeprowadzenia oględzin została podjęta w dniu 7 grudnia 2022 r. Zaznaczono, że z uwagi na brak wiedzy o stanie technicznym urządzenia obecnie niemożliwe jest wskazanie czynności, jakie będą podejmowanie w celu usunięcia awarii, ale zgodnie z zapewnieniem Spółki czynności obejmą wyłącznie prace, o których mowa w artykule 124b u.g.n. W pismach z dnia 10 maja 2023 r. oraz z 31 maja 2023 r. Skarżąca wyraziła swoje stanowisko wnosząc o nieuwzględniania wniosku.
Decyzja została doręczona Skarżącej w dniu 7 sierpnia 2023 r.
W złożonym w dniu 14 sierpnia 2023 r. odwołaniu od ww. decyzji Strona podniosła zarzuty naruszenia: art. 124b ust. 1 u.g.n. poprzez zobowiązanie do udostępnienia nieruchomości pomimo, że Spółka nie wskazała, jakie czynności będą podejmowane w celu usunięcia awarii, a zatem czy planowane działania faktycznie stanowią usunięcie awarii oraz pomimo, że rzekoma awaria i prace nie dotyczą urządzenia służącego do dystrybucji energii, lecz służącego do transmisji danych dotyczącego ilości zużywanej energii elektrycznej, a także naruszenia art. 7 i art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów skutkujące błędnymi i sprzecznymi ze stanem faktycznym ustaleniami odnośnie nabycia nieruchomości i istnienia awarii, o której mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n.
W uzasadnieniu Odwołująca się podkreśliła, że w jej ocenie przedmiotowy układ pomiarowo - rozliczeniowy znajduje się w jej budynku bezprawnie, ponieważ M.P. nie posiada tytułu prawnego do tego budynku. Ponadto M.P. nie był poprzednim właścicielem działki o nr 1.. Wskazała, że wielokrotnie wzywała Spółkę do usunięcia urządzeń przemysłowych znajdujących się na jej nieruchomości i rozwiązania umowy z M.P., jednak Spółka nie podejmowała żadnych działań, informując jedynie o właściwości w tego rodzaju sprawach sądu powszechnego. Zdaniem Odwołującej się Spółka bezprawnie korzysta z jej nieruchomości, odmawia usunięcia urządzeń przesyłowych posadowionych na podstawie umowy z osobą, która nie ma żadnego tytułu prawnego do tej nieruchomości i nie korzysta w ogóle z tej nieruchomości. Zwróciła również uwagę, że organ dokonał zakwalifikowania planowanych prac nie posiadając wiedzy o czynnościach, jakie będą podejmowane. Dalej podkreśliła, że układ pomiarowo-rozliczeniowy nie stanowi żadnego z wymienionych w art. 124b u.g.n. ciągów i urządzeń a także obiektów niezbędnych do korzystania z przewodów i urządzeń. Korzystanie ma charakter niezakłócony, pojawia się jedynie niedogodność z odczytem. Nadmieniła, iż inne są intencje Spółki niż wskazane we wniosku, zgodnie z wiedzą Odwołującej się Spółka otrzymała propozycję B. dotyczących warunków na ulokowanie na jej terenie nowych urządzeń elektroenergetycznych.
Po rozpoznaniu odwołania, Wojewoda Śląski decyzją z dnia 16 stycznia 2024 r. nr NWXIV.7581.4.49.2023, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz art. 9a, art. 124b ust. 1 u.g.n., uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu udostępnienia nieruchomości, tj. do 31 sierpnia 2023 r. i w tym zakresie orzekł o ustaleniu terminu udostępnienia nieruchomości od 29 stycznia 2024 r. do 29 marca 2024 r. w pozostałym zakresie utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy.
Na wstępie uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił aktualny stan sprawy, oraz podał, że pełnomocnik Spółki wskazał, że awaria nie została usunięta w terminie do 31 sierpnia 2023 r. oraz zmienił wniosek w tym zakresie poprzez wyznaczenie nowego terminu, tj. do 29 marca 2024 r. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji zastosował poprawną podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji, czyli art. 124b ust. 1 u.g.n, ponieważ Spółka zawnioskowała o usunięcie awarii urządzenia przesyłowego już istniejącego.
Zdaniem organu, spełniony został warunek udostępnienia nieruchomości w celu usunięcia awarii urządzenia służącego do dystrybucji energii elektrycznej, tj. układu pomiarowo-rozliczeniowego o nr [...], bowiem układ służący do odczytów energii elektrycznej stracił funkcję zdalnej transmisji danych dotyczącą ilości zużywanej energii elektrycznej przez odbiorcę, tj. właściciela działki nr 2.. Podobnie spełniony został warunek braku zgody właściciela nieruchomości, Odwołująca się konsekwentnie nie wyrażała bowiem zgody na przeprowadzenie prac, czemu dała wyraz w pismach z dnia 10 maja 203 i z dnia 31 maja 2023 r. Dalej organ odwoławczy zwrócił uwagę na obowiązki operatora systemu przesyłowego określone w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1385 z późn. zm.), a także ratio legis art. 124b ust. 1 u.g.n. polegającego na stworzeniu przedsiębiorstwom przesyłowym warunków prawnych do utrzymywania w należytym stanie urządzeń przesyłowych, co stanowi ich obowiązek prawny. W ocenie organu odwoławczego Spółka jest zobowiązana do realizacji ww. obowiązków również na podstawie umowy o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej nr [...] z dnia [...] r. Dalej organ odwoławczy zaznaczył, że usunięcie awarii dotyczy urządzenia, które nie jest częścią składową nieruchomości dz. nr 1., stosownie do protokołu z dnia 9 lipca 2015 r. z montażu licznika nr [...]. Wskazał również, że w decyzji wskazano okres udostępnienia nieruchomości, tj. 2 dni, jednak nie został wskazany termin początkowy, zatem Wojewoda dokonał uzupełnienia w tym zakresie.
Odnosząc się do zarzutów w zakresie niewskazania jakie czynności będą podejmowane w celu usunięcia awarii, wyjaśnił, że "awaria" urządzenia jest wynikiem okoliczności, za które przedsiębiorca nie dopowiada, potrzeba usunięcia takiego stanu wiąże się z utrzymywaniem go w należytym stanie oraz przywróceniem odbiorcy energii elektrycznej możliwości prawidłowych rozliczeń ze Spółką bez potrzeby narażania stron na niepotrzebne straty finansowe. Pracownicy Spółki nie mieli natomiast możliwości określenia zakresu prac jakie będą wykonywane. W kwestii stanu prawnego nieruchomości Wojewoda wskazał, że w niniejszej sprawie podlega badaniu tylko to czy Spółka jest właścicielem urządzenia przesyłowego posadowionego na danej nieruchomości.
Decyzja została doręczona Stronie w dniu 20 stycznia 2024 r.
Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca. W skardze nadanej dnia 7 lutego 2024 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia:
- art. 8 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwą i błędną ocenę materiału dowodowego sprawy i przyjęcie, że prace planowane przez Spółkę spełniają przesłanki do ograniczenia właścicielowi nieruchomości korzystania z przedmiotowej nieruchomości, podczas, gdy prace nie spełniają przesłanek do wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n., co doprowadziło do utrzymania w mocy błędnej decyzji organu pierwszej instancji,
- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności poprzez brak ustalenia jakie czynności będą podejmowane w celu usunięcia awarii, a zatem czy planowane działania faktycznie stanowią usunięcie awarii,
- art. 124b ust. 1, art. 112 ust. 2 oraz art. 6 u.g.n. poprzez wydanie decyzji o charakterze wywłaszczeniowym pomimo, iż zamierzone prace realizowane są dla interesu prywatnego, nie zaś publicznego,
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez uznanie za prawidłowe rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji oraz podzielenie ustaleń prawnych i faktycznych dokonanych przed organem pierwszej instancji, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy z uwagi na dokonanie nieprawidłowych i niewyczerpujących ustaleń powinien uchylić zaskarżoną decyzję.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Ponownie wskazała, że organ dokonał zakwalifikowania prac mimo braku wiedzy o czynnościach jakie będą podejmowane, przedmiotowy układ pomiarowy nie stanowi urządzenia, o którym mowa w art. 124b u.g.n., korzystanie ma charakter niezakłócony, a istnieje jedynie niedogodność z odczytem, ponadto przyjęte rozwiązanie ma zaspokoić interes prywatny właściciela sąsiedniej nieruchomości, który korzysta z układu pomiarowego bezprawnie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 288/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.
Na wstępie należy wskazać na regulację art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492z późn, zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) stosownie do której sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). W ramach wskazanej kontroli sąd administracyjny poddaje badaniu zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego kreującymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi określającymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Kontrolą sądowoadministracyjną w oparciu o wymienione powyżej kryterium legalności, stała się zaskarżona decyzja Wojewody z dnia 16 stycznia 2024 r. w przedmiocie udostępnienia nieruchomości.
Ramy prawne kontroli sądowej skarżonej decyzji wyznaczają przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do brzmienia art. 124b ust. 1 tej ustawy, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości, do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.
Decyzja zobowiązująca do udostępnienia nieruchomości wydawana jest wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania wymienionych wyżej czynności. Decyzji, zgodnie z brzmieniem ust. 3 tej regulacji, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.
Ustawodawca przewidział również, iż za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek wskazanych czynności, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli natomiast do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania (art. 124b ust. 4 u.g.n.).
Uwzględniając wskazaną na wstępie kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zarzuty sformułowane w treści złożonej skargi okazały się niezasadne. Organy prawidłowo dokonały zbadania przesłanek warunkujących zastosowanie regulacji z art. 124b ust. 1 u.g.n., co skutkowało uzasadnionym wydaniem zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy, warto odnotować, iż wykładnia art. 124b u.g.n. winna sięgać do uregulowań Prawa energetycznego w zakresie obowiązków operatorów i sposobu realizacji tych obowiązków. Możliwość realizacji inwestycji przewidziana w art. 124b u.g.n. stanowi bowiem jedynie narzędzie do wypełniania przez operatora systemu przesyłowego obowiązków, zgodnie z wymogami art. 4 ust. 1 Prawa energetycznego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 2242/21).
Zgodnie z art. 9c ust. 2 pkt 1 i 3 Prawa energetycznego obowiązkiem przedsiębiorstwa przesyłowego jest zagwarantowanie bezpieczeństwa oraz niezawodności funkcjonowania systemu elektroenergetycznego. Wobec tego przeprowadzenie działań mających na celu usunięcie awarii urządzenia służącego do dystrybucji energii elektrycznej w sposób gwarantujący niezawodność funkcjonowania systemu elektroenergetycznego może być uznane za awarię w rozumieniu art. 124b u.g.n. Jak zauważa się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, celem art. 124b u.g.n. jest bowiem przede wszystkim stworzenie warunków prawnych do utrzymania przewodów i urządzeń przesyłowych niebędących częściami składowymi nieruchomości, za których stan odpowiedzialne są przedsiębiorstwa przesyłowe. Ponadto istotą art. 124b u.g.n. jest przyznanie przedsiębiorstwom energetycznym instrumentu pozwalającego na realizację celów publicznych (art. 6 pkt 2 u.g.n.), które nałożone zostały na nie przepisami Prawa energetycznego i wiążą się z utrzymywaniem zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia odbiorców w paliwa lub energię (zob. m.in. wyroki z dnia 25 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 56/19, z dnia 16 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 2242/21). Stosownie do przywołanego art. 6 pkt 2 u.g.n. celami publicznymi w rozumieniu ustawy jest m.in. utrzymywanie przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.
Ponadto stosownie do treści § 13 ust. 4 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 4 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego (Dz. U. z 2007 r., Nr 93, poz. 623, obowiązującego do 13 maja 2023 r.) przedsiębiorstwo energetyczne świadczące usługę przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej: umożliwia wgląd do wskazań układu pomiarowo-rozliczeniowego oraz dokumentów stanowiących podstawę do rozliczeń za dostarczoną energię elektryczną, a także do wyników kontroli prawidłowości wskazań tych układów. Z powyższym wiąże się również obowiązek opracowywania, aktualizacji i udostępniania odbiorcom profili zużycia energii elektrycznej (§ 13 ust. 5 tego rozporządzenia). Rozporządzenie przewidywało również obowiązek niezwłocznego informowania właściwego przedsiębiorstwa energetycznego m.in. o zauważonych wadach lub usterkach w pracy sieci i w układach pomiarowo-rozliczeniowych w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania systemu elektroenergetycznego oraz niezawodnej pracy tego systemu (§ 36 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia), jak również obowiązek przedsiębiorstwa energetycznego zajmującego się przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej obowiązek dokonania sprawdzenia prawidłowości działania układu pomiarowo-rozliczeniowego (§ 43 ust. 1 rozporządzenia). Przez układ pomiarowo-rozliczeniowy rozumie się natomiast urządzenia pomiarowo-rozliczeniowe, liczniki i inne przyrządy pomiarowe, a także układy połączeń między nimi, służące bezpośrednio lub pośrednio do pomiarów ilości energii elektrycznej, i rozliczeń za tę energię, w szczególności liczniki energii czynnej i liczniki energii biernej, w tym takie liczniki wraz z przekładnikami prądowymi i napięciowymi (art. 2 pkt 63 Prawa energetycznego). W kwestii stanowiska skargi, nie można także pominąć obowiązku instalacji liczników zdalnego odczytu skomunikowanych z systemem zdalnego odczytu w punktach poboru energii (art. 11t Prawa energetycznego) oraz wymagań wobec systemu pomiarowego (art. 11x Prawa energetycznego).
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, jak wynika z akt administracyjnych Skarżąca pozostaje właścicielem przedmiotowej nieruchomości (księga wieczysta nr [...], akt notarialny Rep. [...] z dnia [...] r., sprzedający D. Sp. z o.o. z siedzibą w P. – L.P. Prezes jednoosobowego Zarządu, kupująca A.M.; wypis z rejestru gruntów z dnia 4 lipca 2023 r.) i w sposób jednoznaczny nie wyraziła zgody na udostępnienie nieruchomości celem usunięcia wskazanej awarii (pismo z dnia 10 maja 2023 r. oraz z dnia 31 maja 2023 r.). Zgodnie z niekwestionowaną w tym zakresie treścią wniosku, ostatnie oględziny układu pomiarowo-rozliczeniowego miały miejsce 25 kwietnia 2022 r., kiedy układ pomiarowy pracował prawidłowo (str. 2 wniosku), w dniu 25 czerwca 2022 r. Spółka otrzymała informacje o nieprawidłowości jego działania. Podjęta próba wejścia na teren budynku celem weryfikacji stanu technicznego i usunięcia ewentualnej awarii okazała się bezskuteczna, podobnie jak dalsze próby kontaktu telefonicznego z właścicielką ww. nieruchomości, ostatnia próba została podjęta w dniu 7 grudnia 2022 r. (Zlecenie [...] z dnia 25 kwietnia 2022 r., Zlecenie [...] z dnia 7 grudnia 2022 r. przedłożone do wniosku). W protokole sprawdzenia układu pomiarowo-rozliczeniowego z dnia 25 kwietnia 2022 r. przedstawiono schemat zasilania wraz z naniesioną rozdzielną i układem pomiarowym (schemat zasilania - Zlecenie [...] z dnia 25 kwietnia 2022 r.; umowa o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej zawarta z M.P. z dnia [...] r. Nr [...]). Spółka bezskutecznie podejmowała zatem działania celem uzyskania dostępu do urządzeń zlokalizowanych na działce Skarżącej.
Skarżąca nie zaprzeczała istnieniu przedmiotowych urządzeń na nieruchomości, do której przysługuje Skarżącej prawo własności, ani też okoliczności, że urządzenie to stanowi element sieci dystrybucyjnej energii elektrycznej dla budynku znajdującego się na działce sąsiedniej o nr 2. stanowiącej własność M.P. Skarżąca akcentowała wręcz, że zwracała się do Spółki o zdemontowanie układu pomiarowego, nadto jak podała, Spółka złożyła zawiadomienie do organów ścigania w sprawie usunięcia urządzeń przesyłowych (str. 3 odwołania). Nie budzi także wątpliwości, że urządzenie, którego dotyczy wniosek nie jest częścią składową nieruchomości należącej do Skarżącej (art. 49 Kodeksu cywilnego). Jak wynika z pkt I protokołu z dnia 9 lipca 2015 r. - montażu licznika nr [...]: "liczniki energii elektrycznej są własnością O., czyli O" (wymiana układu pomiarowo-rozliczeniowego energii elektrycznej ul. [...] [...], w dniu 9 lipca 2015 r., wymiana licznika legalizacyjna nr urządzenia [...]), a więc układ pomiarowo-rozliczeniowy, znajdujący się na nieruchomości Skarżącej, stanowi własność Spółki, która jest zobowiązana do utrzymywania go w dobrym stanie. Przedmiotowy układ pomiarowo-rozliczeniowy pozostaje elementem infrastruktury przesyłowej nienależących do części składowych nieruchomości, a Spółka występując z wnioskiem o wydanie decyzji zobowiązującej do czasowego udostępnienia nieruchomości przedłożyła dokumenty potwierdzające prawa do tych elementów. Usuwanie awarii wiązać się będzie z wykonywaniem prac mających na celu przywrócenie normalnego funkcjonowania układu pomiarowo-rozliczeniowego, który doznał uszkodzenia. Usunięcie awarii tego rodzaju objęte jest dyspozycją art. 124b ust. 1 u.g.n.
Skoro przedmiotowy układ pomiarowo-rozliczeniowy służący do odczytów energii elektrycznej dostarczanej w ramach zawartej umowy o przyłączenie o nr [...] z M.P., pozostaje własnością Spółki i stanowi element sieci dystrybucyjnej energii elektrycznej, zatem wynikający z Prawa energetycznego obowiązek utrzymywania zdatności urządzenia do jego prawidłowego funkcjonowania, spoczywa również na Spółce. Obowiązek ten wynika z przywołanych już przepisów Prawa energetycznego.
Wobec powyższego, w sytuacji braku zgody właściciela nieruchomości (użytkownika wieczystego lub osoby, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości), na której urządzenie to się znajduje, dla spełnienia powyższych obowiązków ustawodawca przewidział instytucję udostępnienia nieruchomości, określoną w art. 124b u.g.n.
W opisanej sytuacji, uległy awarii układ pomiarowo-rozliczeniowy zlokalizowany jest w budynku należącym do Skarżącej, a usunięcie awarii nie może się odbyć w inny sposób niż poprzez dostęp do nieruchomości Skarżącej. W tej sytuacji, spełnienie wszystkich przesłanek o jakich mowa w art. 124b u.g.n. obligowało organ do wydania decyzji, o której mowa w tym przepisie.
Ustalenia faktyczne zostały poczynione bez naruszenia przepisów postępowania, w tym podniesionych w skardze art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., a wydane w sprawie rozstrzygnięcia zostały odpowiednio umotywowane. Merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło zaś bez naruszenia przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym w szczególności art. 124b. Wobec tych rozważań, nieuzasadniony pozostawał zarzut skargi naruszenia art. 124b ust. 3, art. 112 ust. 2 oraz art. 6 u.g.n. Jednocześnie wobec wymienionych już wyżej - spoczywających na Spółce obowiązków, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem skargi, aby w sytuacji zaistniałej awarii można było mówić jedynie z "niedogodności z odczytem". W ocenie Sądu, w decyzji określono jednoznacznie zakres obowiązku udostępnienia nieruchomości, w tym określono powierzchnię udostępnienia oraz w jakim czasie teren będzie podlegał udostępnieniu, a właściwa mapa stanowi załącznik do decyzji (wraz z widoczną lokalizacją przedmiotowego układu pomiarowo-rozliczeniowego oraz wskazanym dojściem do tego miejsca). Z uwagi na nieusunięcie awarii w terminie określonym w decyzji organu pierwszej instancji oraz zmianę wniosku przez Spółkę w zakresie określenia terminu udostepnienia nieruchomości, zasadnie organ odwoławczy uchylił decyzję w tej części oraz orzekł o ustaleniu nowego terminu udostępnienia nieruchomości. Zakres prac został określony jako usunięcie powstałej awarii przedmiotowego układu pomiarowo-rozliczeniowego. Należy przyznać słuszność argumentacji organu, że na tym etapie nie sposób ustalić szczegółowego zakresu prac zmierzających do usunięcia powstałej awarii. Konsekwentnie nieusprawiedliwiony stał się zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Rozpoznawana sprawa nie obejmuje natomiast swoim przedmiotem kwestii legalności usytuowania urządzeń przesyłowych na działce nr 1., a podnoszone w tym zakresie kwestie pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie udostępnienia nieruchomości na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n.
Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożone w treści skargi oraz odpowiedzi na skargę wnioski o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez uczestnika postępowania (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.