II SA/GL 268/22

II SA/Gl 268/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-10-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Wojciech Gapiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 510
art. 35
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Zemlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2022 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 16 grudnia 2021 r. nr SOIa.621.47.2021 w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącej kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewoda Śląski (dalej – organ odwoławczy, Wojewoda) decyzją z dnia 16 grudnia 2021 r. nr SOIa.621.47.2021, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. - dalej k.p.a.) oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 510 z późn. zm. – dalej u.e.l.), po rozpoznaniu odwołania T.P., uchylił decyzję Burmistrza Miasta I. (dalej – organ I instancji, Burmistrz) z dnia 12 lipca 2021 r. nr [...] i orzekł o wymeldowaniu A.D. (dalej – Skarżąca, Strona) z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w I.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia 28 stycznia 2021 r. T.P. wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem o wymeldowanie Skarżącej z pobytu stałego dotyczącego budynku przy ul. [...] w I. Podanie umotywowała tym, że od kilkudziesięciu lat zamieszkuje ona w budynku dobudowanym do jej budynku, który opatrzony jest numerem administracyjnym [...]. Wskazała, że budynek ten ma własne wejście oraz oddzielny wjazd na posesję.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Burmistrz decyzją z dnia 12 lipca 2021 r. odmówił wymeldowania Skarżącej z pobytu stałego przy ul. [...] w I. W uzasadnieniu wskazano, że wbrew twierdzeniu Wnioskodawczyni, Strona nie opuściła wskazanego budynku, w którym na podstawie umowy dożywocia zajmuje pokój o powierzchni 16 m2. W pokoju tym, jak wyjaśnił Burmistrz, przechowuje ona ubrania oraz rzeczy codziennego użytku (szklanki, herbatę, czajnik), natomiast z łazienki korzysta w budynku gospodarczego, z którego prowadzą schody do wskazanego pokoju. Podniesiono, że powyższe znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym, a przede wszystkim w przeprowadzonych oględzinach pokoju oraz zeznaniach dwóch sąsiadek.
W odwołaniu z dnia 29 lipca 2021 r. T.P. zanegowała prawidłowość rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Podniosła w nim, że jej matka (Skarżąca) jest właścicielką budynku mieszkalnego składającego się z dwóch łazienek, kuchni i trzech pokoi. Budynek ten oznaczony jest nr [...]. Zaznaczyła, że korespondencja kierowana do syna Strony, w tym pochodząca od wierzycieli i komorników, jak również "podejrzane" paczki, adresowane są na ul. [...]. Podniosła również, że nie brała udziału w oględzinach przeprowadzonych przez organ I instancji, a tym samym nie mogła zając w tej kwestii stanowiska.
Wojewoda przychylając się do argumentacji odwołania, decyzją z dnia 16 grudnia 2021 r. uchylił rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i orzekł o wymeldowaniu Skarżącej z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w I. W oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez Burmistrza, jak również w związku z przeprowadzonym uzupełniającym postępowaniem dowodowym, organ odwoławczy stanął na stanowisku, że w sprawie zaistniały przesłanki do wymeldowania strony, które określone zostały w art. 35 u.e.l. Mianowicie stwierdzono, że organ odwoławczy nie kwestionuje tego, że Skarżąca użytkuje pokój w budynku nr [...] na podstawie prawa dożywocia. Niemniej jednak zauważył, że pomiędzy nim a pozostałą częścią budynku nr [...] nie ma swobodnego przejścia. Dostęp do tego pokoju odbywa się poprzez budynek nr [...]. Ponadto w budynku nr [...] korzysta z kuchni i łazienki. Dlatego też uznano, że centrum życiowe Skarżącej nie koncentruje się w budynku nr [...]. Zdaniem Wojewody, trudno w takiej sytuacji dać wiarę, że osoba która posiada prawo własności lokalu, który jest w pełni wyposażony, do którego ma swobodny dostęp, w którym korzysta z łazienki i kuchni, swoje centrum życiowe ma w jednym pokoju w odrębnym lokalu, w którym nie ma ogrzewania (dogrzewany jest piecykiem podłączonym przedłużaczem do sąsiedniego lokalu nr [...] - protokół przesłuchania M.D. z dnia 8 listopada 2021 r.). Zauważono, że zameldowanie na pobyt stały dotyczy lokalu (budynku), w którym osoba posiada centrum swoich spraw życiowych przygotowuje posiłki, wykonuje czynności higieniczne, sanitarne, wypoczywa, a za takie miejsce z całą pewnością nie może zostać uznany pokój w spornym lokalu. Wobec tego – w ocenie Wojewody dalsze utrzymywanie zameldowania Skarżącej w spornym lokalu stanowiłoby fikcję meldunkową.
W skardze z dnia 20 stycznia 2022 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Strona zanegowała decyzję Wojewody wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W jej motywach podkreśliła, że nigdy nie opuściła budynku stałego zameldowania, gdzie śpi, spożywa posiłki i przechowuje swoje rzeczy. Zauważyła również, iż wydana decyzja jest dla niej krzywdząca. Zeznania A.S. – jak stwierdza Skarżąca - nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia, gdyż pozostaje z nią oraz jej mężem w konflikcie, a tym samym są niewiarygodne. W dalszej części skargi zaprezentowano dywagacje dotyczące zasad postępowania administracyjnego.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 31 marca 2022 r. R.P działając z upoważnienia żony T.P., ustosunkował się do skargi Strony podnosząc, przede wszystkim, że dom, w którym znajduje się pokój Skarżącej został wybudowany przez jej matkę, a następnie był jej darowany. Stwierdził również, że jego żona ponosi koszty dostawy energii elektrycznej do spornego pokoju, a także jego remontu (wymiana okna, wymiana kaloryfera). Przedstawił również relacje i konflikty jakie występują pomiędzy Skarżącą, a członkami jej rodziny, a ponadto wskazał na sprawę karną Skarżącej za pobicie osoby i jej umorzenie ze względu na zaburzenia psychiczne.
W piśmie z dnia 31 maja 2022 r. Skarżąca zaprzeczyła, jakoby była kiedykolwiek skazana za czyn niedozwolony lub, aby leczyła się psychiatrycznie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych powodów niż te, które zostały w niej podniesione.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Wojewody z dnia 16 grudnia 2021 r., którą uchylono decyzję organu I instancji i orzeczono o wymeldowaniu Skarżącej z pobytu stałego z lokalu znajdującego się w budynku przy ul. [...] w I.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 35 u.e.l. Przepis ten stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z uregulowania tego wynika, że postępowanie może być zainicjowane z urzędu, a także na wniosek właściciela lokalu oraz podmiotu dysponującego tytułem do lokalu (np. najmu lokalu).
Organy II instancji koncentrując się na zagadnieniach materialnoprawnych, a więc związanych z wykazaniem zasadności wymeldowania Skarżącej z pobytu stałego, nie zadbał o prawidłowe ustalenie stron prowadzonego postępowania. Tymczasem kwestia prawidłowości ustalenia kręgu osób, które w danym postępowaniu administracyjnym mają interes prawny i w związku z tym winny być stroną takiego postępowania - w rozumieniu art. 28 k.p.a. - jest zagadnieniem podstawowym dla każdego postępowania administracyjnego. Z tego też powodu, kwestie odnoszące się do prawidłowości ustalenia kręgu stron postępowania, winny podlegać szczególnej kontroli i to zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak sądowoadministracyjnym (zob. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 17/19, Lex nr 3056863).
Zajmując się tą materią wskazać przyjdzie, że w myśl art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Nie budzi wątpliwości, że interes prawny w postępowaniu, którego przedmiotem jest wymeldowanie ma przede wszystkim osoba, co do której istnieją wątpliwości dotyczące jej przebywania w danym lokalu w kontekście przesłanek z art. 35 u.e.l. Ponadto nie można przyjąć, że postępowanie to nie dotyczy interesu prawnego osoby mającej tytuł prawny do tego lokalu. Realizacja zamiaru zameldowania się w cudzym lokalu albo uchylania się od obowiązku wymeldowania się z cudzego lokalu może stanowić naruszenie praw osoby, która ma tytuł prawny do lokalu. Z tego chociażby względu osoba mająca tytuł prawny do lokalu nie może być pozbawiona prawa do udziału w tym postępowaniu jako strona (zob. wyrok NSA z dnia 10 marca 2020 r. sygn. akt II OSK 342/22, Lex nr 3324382). Zatem utrata przez wnioskodawcę statusu właściciela, czy też pozbycie się przez wnioskodawcę innego tytułu prawnego do nieruchomości - skutkuje utratą interesu prawnego w postępowaniu o wymeldowanie, rozumianego jako istniejąca i znajdująca oparcie w przepisie prawa materialnego potrzeba ochrony prawnej, a w konsekwencji utratą przez dany podmiot przymiotu strony w tym postępowaniu (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 października 2019 r. sygn. akt II SA/Gd 522/19, Lex 2728482).
Wobec powyższego, oprócz Skarżącej, interes prawny w niniejszej sprawie posiada właściciel budynku położonego przy ul. [...] w I., w którym zlokalizowany jest pokój zajmowany przez A.D.. W chwili składania wniosku o wymeldowanie Skarżącej tytułem własności do tego budynku dysponowała T.P.. W trakcie rozprawy sądowej oświadczyła ona, że nieruchomość została umową darowizny przekazana jej córce – S.P.. Zawarcie wspomnianej umowy nastąpiło w dniu 4 listopada 2021 r. Do zmiany właścicielskiej doszło zatem już w trakcie postępowania odwoławczego, a przed wydaniem przez Wojewodę zaskarżonej decyzji. Analiza księgi wieczystej nr [...] (dostępnej poprzez stronę internetową https://przegladarka-ekw.ms.gov.pl) potwierdza tą informację.
Konkludując stwierdzić należy, że poczynione uwagi dowodzą tego, że w kontrolowanej sprawie doszło do nieprawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania. Z tych też przyczyn organ ponownie rozpatrując sprawę winien dokonać poprawnego ustalenia kręgu osób dysponujących przymiotem strony w niniejszej sprawie i przeprowadzić postępowanie z ich udziałem. W tej sytuacji na obecnym etapie postępowania rozstrzyganie zarzutów co do meritum sprawy jest przedwczesne.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 - dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania w kwocie 580 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zaliczając do nich uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie adwokata w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800 z późn. zm.).