II SA/GL 264/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje dotyczące jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, wskazując na błędy proceduralne i niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego.
Skarżący D. i B. M. kwestionowali naliczenie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości po zmianie planu zagospodarowania przestrzennego. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję o naliczeniu opłaty, opierając się na operacie szacunkowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie zasady prawdy obiektywnej i dowolność ustaleń faktycznych z powodu niepełnego materiału dowodowego, w szczególności wątpliwości co do operatu szacunkowego.
Sprawa dotyczyła skargi D. i B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Skarżący sprzedali udziały w nieruchomościach, a organy administracji naliczyły opłatę planistyczną, twierdząc, że zmiana planu zagospodarowania przestrzennego spowodowała wzrost wartości nieruchomości. Skarżący kwestionowali ten wzrost, argumentując, że działki już przed zmianą planu miały charakter budowlany, a zmiana planu mogła wręcz obniżyć ich wartość. Podnosili również kwestie braku poinformowania o zmianie planu i problemów z uzyskaniem operatu szacunkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd uznał, że decyzje zostały wydane z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i dowolnością ustaleń faktycznych, ponieważ materiał dowodowy, w tym operat szacunkowy, nie był wystarczająco klarowny i kompletny. Sąd zakwestionował ocenę operatów szacunkowych przez organy administracji oraz wskazał na szereg wątpliwości dotyczących sposobu określenia stanu nieruchomości, analizy transakcji porównawczych i wpływu czynników zewnętrznych na wartość nieruchomości. Sąd nie uwzględnił wniosku o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z Konstytucją RP, uznając przepis za zgodny z prawem. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na rzecz skarżących.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organy administracji wydały decyzje z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej i dowolnością ustaleń faktycznych, ponieważ materiał dowodowy, w tym operat szacunkowy, nie był wystarczająco klarowny i kompletny.
Uzasadnienie
Sąd wskazał na szereg wątpliwości dotyczących operatu szacunkowego, sposobu określenia stanu nieruchomości, analizy transakcji porównawczych oraz wpływu czynników zewnętrznych na wartość nieruchomości, co uniemożliwiło prawidłowe ustalenie stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
u.p.z.p. art. 36 § ust. 4
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przepis ten reguluje kwestię partycypacji gminy w zyskach ze sprzedaży nieruchomości, której wartość wzrosła w związku ze zmianą planu miejscowego, przewidując możliwość i obowiązek nałożenia opłaty.
u.p.z.p. art. 37 § ust. 1 i 11
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Określa wysokość opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na dzień jej sprzedaży oraz sposób obliczania różnicy między wartością nieruchomości przed i po zmianie planu.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 152
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku uwzględnienia skargi, sąd określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej, wymagająca od organów administracji podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów, wymagająca, aby ustalenia faktyczne znajdowały oparcie w całokształcie materiału dowodowego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 136
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania dowodowego.
rozp. ws. wyceny nieruchomości art. 50 § ust. 1 i 2
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
Określa sposób ustalania wartości rynkowej nieruchomości dla celów opłaty planistycznej, uwzględniając jej przeznaczenie przed i po zmianie planu.
Konstytucja RP art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo sądu do przedstawienia pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego przez organy administracji. Wątpliwości co do kompletności i prawidłowości operatu szacunkowego. Naruszenie zasady prawdy obiektywnej i dowolność ustaleń faktycznych.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów administracji o prawidłowości naliczenia opłaty planistycznej. Twierdzenie organu II instancji o braku możliwości oceny operatów szacunkowych przez organy administracji.
Godne uwagi sformułowania
Organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy traktować zatem ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Operat szacunkowy, będący obligatoryjnym elementem postępowania w sprawie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości i stanowiący tym samym jeden z dowodów w sprawie podlega ocenie przez organy administracji z punktu widzenia jego kompletności i spełnienia wymogów.
Skład orzekający
Ewa Krawczyk
przewodniczący
Maria Taniewska-Banacka
sprawozdawca
Włodzimierz Kubik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Wskazuje na konieczność dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawidłowej oceny dowodów, w tym operatów szacunkowych, w postępowaniach dotyczących opłat planistycznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z opłatą planistyczną i wyceną nieruchomości na podstawie zmiany planu zagospodarowania przestrzennego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego i ocena operatów szacunkowych przez organy administracji, co ma bezpośredni wpływ na prawa obywateli.
“Błędy w operacie szacunkowym uchylają opłatę planistyczną – sąd wskazuje na obowiązki organów administracji.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 264/06 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2006-11-24 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-04-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Ewa Krawczyk /przewodniczący/ Maria Taniewska-Banacka /sprawozdawca/ Włodzimierz Kubik Symbol z opisem 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Sędzia WSA Maria Taniewska – Banacka (spr.) Protokolant referent Jolanta Czarnata po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2006 r. sprawy ze skargi D. M. i B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza na rzecz skarżących od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Aktem notarialnym z dnia [...] roku D. M. i B. M. sprzedali K. i P. B. udział wynoszący ½ część w prawie własności nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej [...] Sądu Rejonowego w T. za cenę [...] zł oraz udział wynoszący 1/10 część w prawie własności nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej [...] Sądu Rejonowego w T. za cenę [...] zł. Identyczne udziały w prawie własności wskazanych wyżej nieruchomości za tę samą cenę sprzedali także G. i A. G. Pismem z dnia [...] r. Urząd Miasta T. powiadomił D. i B. M. iż wszczął z urzędu postępowanie w sprawie naliczenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości gruntu położonego przy ul. B. obejmującego działkę nr [...] o powierzchni [...] m2 oraz udział 2/10 części w działce nr [...] o powierzchni [...] m2 objętego zmianą planu zagospodarowania przestrzennego miasta podjętą uchwałą Rady Miasta T. z dnia [...] r. nr [...] opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa Ś. nr [...] z dnia [...] r. W ramach podjętego postępowania organ I instancji zlecił rzeczoznawcy majątkowemu opracowanie operatu szacunkowego określającego rynkową wartość prawa własności nieruchomości składającej się z opisanych wyżej działek. Jak wynika z treści operatu przedmiotowe działki przed zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oznaczone były jako strefa ekologiczna (symbol [...]) oraz jako strefa ekologiczna na obszarze zabudowy mieszkaniowej z usługami na działce (symbol [...]). Na skutek przeprowadzonej zmiany fragmentu planu teren działek został objęty zapisem o symbolu [...] - teren zabudowy mieszkaniowej z usługami na działce. W myśl dokonanego w operacie wyliczenia oszacowana wartość rynkowa nieruchomości składającej się z wymieniowych działek wynosi zgodnie z zapisem planu [...][...] zł, natomiast przy zmienionym zapisie planu [...] [...] zł. W trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] r. zapoznano D. i B. M.z treścią operatu, możliwości złożenia kontroperatu jak też o tym, że naliczona opłata z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wyniesie [...] zł. D. i B. M. podnieśli, iż działkę otrzymali w [...] r. od rodziców i była to działka wydzielona zgodnie z projektem podziału jako działka budowlana pod usługi. Zdaniem stron w istocie nie nastąpiła zatem zmiana przeznaczenia działki. Podkreślili nadto, iż sprzedając działkę nie byli świadomi dodatkowych opłat związanych ze sprzedażą, a uzyskana przez nich cena jest niższa od wartości oszacowanej przez rzeczoznawcę. D. i B. M. stwierdzili nadto, iż nie będą sporządzać kontroperatu. W dniu [...] r. rzeczoznawca majątkowy złożył do akt sprawy dodatkowe pismo informujące o ponownym przeanalizowaniu zapisów w planach zagospodarowania przestrzennego. W przywołanym piśmie rzeczoznawca stwierdził, iż z analizy transakcji porównywalnych wynika, że grunty o zapisie [...], na których nie dopuszcza się zabudowy osiągały ceny rzędu [...] – [...] zł/m2, natomiast grunty położone w strefie ekologicznej, na których dopuszczalna jest indywidualnie określona zabudowa usługowa około [...] zł/m2. Tego rzędu średnią wartość gruntu ([...] zł/m2) określono w operacie szacunkowym zakładając, że funkcja usługowa działki jest dominującą. Gdyby bowiem przyjąć, że część działki o zapisie [...] posiada wartość jedynie rzędu [...] zł/m2 to, jak wyjaśnił rzeczoznawca, dałoby to niższą wartość działki przed zmianą planu zagospodarowania, a tym samym wyższą kwotę renty planistycznej. Hipotetyczne założenie natomiast, że wartość działki przed zmianą planu posiadała wartość wyższą niż po zmianie planu nie znajduje zdaniem rzeczoznawcy potwierdzenia na rynku nieruchomości. Podczas ponownej rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] r. D. i B. M. kolejny raz nie zgodzili się z tezą, iż w [...] r. w wyniku zmiany planu zagospodarowania przestrzennego miasta zmianie uległo przeznaczenie należących do nich wówczas działek. Nadto opisali swoją ciężką sytuację materialną, a także wnieśli by rentę planistyczną naliczyć wyłącznie w stosunku do tej części działki, która położona była na obszarze strefy ekologicznej. Zdaniem stron także bowiem przed zmianą planu część działki położona była na obszarze dopuszczającym zabudowę mieszkaniową. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta T. ustalił dla D. i B. M. jednorazową opłatę w wysokości 30% wzrostu wartości gruntu na wskutek uchwalenia zmiany planu zagospodarowania przestrzennego w związku ze zbyciem przedmiotowych działek w kwocie łącznej [...] zł. W uzasadnieniu organ I instancji opisał stan faktyczny i prawny, a także podjęte w trakcie postępowania działania, przytaczając dokonane przez rzeczoznawcę w operacie wyliczenia. Od otrzymanej decyzji D. i B. M. wnieśli odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wyrażając niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia. W odwołaniu strony podniosły argumenty uprzednio już zgłaszane podkreślając, iż nie byli świadomi zmiany planu albowiem o zmianie tej nie zostali poinformowani. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta T. stwierdzając w uzasadnieniu, że w świetle obowiązujących przepisów, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego operatu, a także z uwagi na fakt, iż w trakcie rozprawy administracyjnej odwołujący się stwierdzili, że nie będą sporządzać kontroperatu naliczoną opłatę uznać należy za prawidłową. Ustosunkowując się z kolei do tez zawartych w odwołaniu Kolegium stwierdziło, iż nieprawdą jakoby D. i B. M. nie byli świadomi obowiązku poniesienia opłaty określonej w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Adnotację o dokonaniu stosownego pouczenia notariusz umieścił bowiem w akcie notarialnym, przez strony przyjętym i podpisanym. Natomiast zastrzeżenia odwołujących się co do wysokości naliczonej jednorazowej opłaty Kolegium uznało za subiektywne odczucia D. i B. M. W dniu [...] r. D. i B. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, podnosząc w uzasadnieniu po raz kolejny, iż ich zdaniem zmiana planu zagospodarowania przestrzennego nie spowodowała podwyższenia wartości nieruchomości albowiem już przed zmianą planu działka [...] stanowiła działkę budowlaną pod usługi. Obecnie natomiast z uwagi na to, iż działka położona jest w pobliżu drogi szybkiego ruchu jej wartość w skutek zmiany planu mogła raczej zmaleć a nie wzrosnąć. Wniesiona skarga zawiera też obszerne wywody dotyczące sprzeczności, która zdaniem skarżących występuje pomiędzy przepisami o rencie planistycznej a tymi artykułami Konstytucji RP, które traktują o prawie własności. Skarżący podnieśli nadto, iż organ II instancji nie analizował wiarygodności operatu, wskazali też, że w trakcie postępowania usiłowali bezskutecznie uzyskać kserokopię operatu. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podkreśliło, iż zarzut skargi dotyczący braku oceny sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego należy w ocenie Kolegium uznać za bezzasadny. Ani Kolegium ani organ i instancji nie posiadają bowiem uprawnień w zakresie weryfikacji operatów szacunkowych wykonywanych przez biegłych rzeczoznawców. Dopiero sporządzenie kontroperatu, czego skarżący nie uczynili, mogłoby dać podstawę do oceny operatu szacunkowego przez samorząd zrzeszający rzeczoznawców. Kolegium podkreśliło nadto, iż nie wpłynął do niego wniosek o wydanie skarżącym kserokopii operatu, a także znajdujące się w aktach sprawy odwołanie nie zawiera ani takiego żądania ani też informacji dotyczącej odmowy sporządzenia kopii operatu przez organ I instancji. W trakcie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w dniu 24 listopada 2006 r. pełnomocnik skarżących podał, iż w ocenie D. i B. M. art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) ogranicza właściciela w rozporządzaniu przysługującym mu prawem własności. W konsekwencji uznając, że przepis ten jest niezgodny z art.. 32 ust 3 Konstytucji, wniósł o zwrócenie się przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego celem zbadania zgodności wskazanego przepisu z Konstytucją RP. Wniosek ten Sąd oddalił wydanym w czasie rozprawy postanowieniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie choć po części z innych przyczyn niż podnoszone w skardze. Zdaniem tut. Sądu obydwie decyzje wydane zostały bowiem z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego – t.j.: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej: k.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy traktować zatem ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści – por. wyrok NSA z 4 lipca 2001 r., I SA 1768/99. W odniesieniu do postępowania przed organem odwoławczym należy też podkreślić, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ ten obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją lub postanowieniem organu I instancji, a stan faktyczny winien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji lecz także rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ I instancji. W konsekwencji, w myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić nie tylko na żądanie strony lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w I instancji wydał decyzję lub postanowienie. Odnosząc powyższe uwagi do przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego przed organem I i II instancji wskazać należy, iż zdaniem tut. Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie był wyczerpujący i klarowny, a w konsekwencji nie zezwalał na to by na jego podstawie wydać ostateczną decyzję rozstrzygającą sprawę co do istoty. Wątpliwości wzbudzają, zdaniem składu orzekającego, zwłaszcza niektóre tezy i ustalenia zawarte w sporządzonym w sprawie operacie szacunkowym. Podkreślić bowiem w tym miejscu należy, iż Sąd nie podziela wyrażonego w odpowiedzi na skargę przekonania Samorządowego Kolegium Odwoławczego o tym, że ani Kolegium ani organ I instancji nie mogą oceniać operatów szacunkowych wykonywanych przez biegłych rzeczoznawców. Zdaniem tut. Sądu operat szacunkowy, będący obligatoryjnym elementem postępowania w sprawie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości i stanowiący tym samym jeden z dowodów w sprawie podlega ocenie przez organy administracji z punktu widzenia jego kompletności i spełnienia wymogów, określonych w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. 2004, Nr 207, poz. 2109 z późn. zm.). Przypomnieć należy zatem w tym miejscu, iż w myśl art. 36 ust. 4 powołanej wyżej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Przytoczony przepis regulując kwestię partycypacji gminy w zyskach, jakie przynosi sprzedaż nieruchomości, której wartość wzrosła w związku ze zmianą ustaleń zawartych w planie miejscowym (por. szerzej np. T. Bąkowski: Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, Zakamycze, 2004, Komentarz do art. 36 ustawy) przewiduje zatem możliwość i obowiązek nałożenia przedmiotowej opłaty na osoby, które w dacie wejścia w życie planu lub jego zmiany były właścicielami bądź użytkownikami wieczystymi nieruchomości, a następnie nieruchomość tę zbyły. W myśl z kolei art. 37 ust. 1 i 11 powołanej ustawy wysokość opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art. 36 ust. 4, ustala się na dzień jej sprzedaży. Obniżenie oraz wzrost wartości nieruchomości stanowią różnicę między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu lub zmianie planu miejscowego a jej wartością, określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu, obowiązującego przed zmianą tego planu, lub faktycznego sposobu wykorzystywania nieruchomości przed jego uchwaleniem. W odniesieniu do zasad określania wartości nieruchomości oraz zasad określania skutków finansowych uchwalania lub zmiany planów miejscowych, a także w odniesieniu do osób uprawnionych do określania tych wartości i skutków finansowych stosuje się ustawa odsyła do przepisów o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie natomiast § 50 ust. 1 i 2 powołanego wyżej Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości dla ustalenia odszkodowania lub opłaty, o których mowa w art. 36 ust. 3 i 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, określa się wartość nieruchomości, uwzględniając jej przeznaczenie przed uchwaleniem planu miejscowego lub przed jego zmianą oraz jej przeznaczenie po uchwaleniu planu miejscowego lub po jego zmianie. Nie uwzględnia się części składowych tej nieruchomości. W przypadku tym przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wejścia w życie planu miejscowego lub jego zmiany, a ceny - z dnia zbycia nieruchomości. Wskazując wątpliwości powstałe na tle dołączonego do akt operatu szacunkowego należy w pierwszej kolejności wskazać, że sporządzający operat rzeczoznawca majątkowy podał na s. 2 i 5, iż określił stan nieruchomości na dzień [...] r. Nie znany jest jednak sposób w jaki to uczynił. Jak wynika z operatu oględziny nieruchomości dokonane zostały bowiem w dniu [...] r. (wynik oględzin nie może zatem wskazywać stanu działek w roku [...]), nie ma także dowodów na przeprowadzenie w tej mierze jakichkolwiek innych ustaleń, które mogłyby być pomocne w próbach odtworzenia faktycznego stanu nieruchomości sprzed 5 lat. Tym samym z operatu nie wynika czy w roku [...] działki były w jakikolwiek sposób zagospodarowane (zawarte przez rzeczoznawcę informacje odnoszą się w tej mierze jedynie do okresu, w którym przeprowadzono oględziny) i jakie wówczas było ich sąsiedztwo. Niejasnym jest też przyjęty w operacie okres, w ramach którego rzeczoznawca badał transakcje przeprowadzone w ramach rynku nieruchomości w T. w celu ustalenia wartości nieruchomości przed zmianą planu zagospodarowania przestrzennego, a to okres od [...] r. do [...] r. W odniesieniu do tej ostatniej kwestii należy wskazać, iż niejasne jest nadto wyjaśnienie rzeczoznawcy (s. 9 operatu), iż w okresie tym odnotowano pięć transakcji gruntami leżącymi w strefie ekologicznej z czego dwie, jak podaje rzeczoznawca w kolejnym zdaniu, cyt. “jeszcze w okresie obowiązywania planu zagospodarowania przestrzennego". Wskazać w tym miejscu należy, iż w rzeczywistości do porównań przyjęto w tej mierze nie pięć a jedynie trzy nieruchomości. Nie wynika nadto z treści operatu czy ustalając zarówno stan nieruchomości w roku [...] jak też wartość działek w dacie ich zbycia uwzględniono podnoszony przez skarżących wpływ bliskości drogi z obecnym natężeniem ruchu. Kwestie te operat pozostawia niewyjaśnione, a jak wynika z akt sprawy także orzekające w sprawie organy nie podjęły prób ich dodatkowego doprecyzowania. Dodatkowe wątpliwości co do jednoznaczności zawartych w operacie ustaleń wzbudza nadto adresowane do organu I instancji pismo rzeczoznawcy z dnia [...] r., w którym rzeczoznawca, w wyniku przeprowadzonej rozprawy administracyjnej wyjaśnia, iż ponownie przeanalizował zapisy planów zagospodarowania przestrzennego. Z pisma tego wynika bowiem, iż zawarte w operacie dane, choć w konkluzji podtrzymane przez rzeczoznawcę, wcale nie stanowią jedynego możliwego wyniku dokonanych obliczeń. Jak bowiem wskazuje rzeczoznawca możliwe jest także inne ustalenie wartości działki nr [...], którego nie przyjął albowiem byłoby to dla stron mniej korzystne. W przedłożonym Sądowi materiale dowodowym dokumentującym przebieg postępowania administracyjnego, a także w zaskarżonej decyzji organu II instancji brak także ustosunkowania się do twierdzenia skarżących, iż ewentualny wzrost wartości nieruchomości może odnosić się jedynie do tej części działki, w odniesieniu do której poprzednie zapisy planu nie dopuszczały zabudowy. W strefie bowiem [...], w której dopuszczalna była lokalizacja usług związanych z obsługą podróżnych zmiana na strefę mieszkaniową [...], zdaniem skarżących, istotnych różnic nie wprowadziła. Żaden z orzekających w sprawie organów nie ustosunkował się też merytorycznie w uzasadnieniu podejmowanej decyzji do kilkakrotnie podniesionego przez skarżących argumentu, że zgodnie z projektem podziału stanowiącym załącznik do przedłożonej przez D. i B. M. decyzji podziałowej działka nr [...] została w roku [...] wydzielona jako działka budowlana. W konsekwencji niewiadomym jest czy zarzuty te i argumenty zostały przez organ I i II instancji rozważone. W konsekwencji powyższych stwierdzeń wydane przez orzekające w sprawie organy decyzje uznać należy za przedwczesne, wydane bez należytego wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Jednocześnie Sąd wyjaśnia skarżącym, iż nie uwzględnił złożonego na rozprawie wniosku o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie zgodności art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z art.. 32 ust 3 Konstytucji RP. W myśl art. 193 Konstytucji RP przedstawianie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytań prawnych stanowi prawo a nie obowiązek Sądu. Z uprawnienia tego Sąd powinien skorzystać dopiero wówczas jeśli dojdzie do przekonania o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją. Takich wątpliwości w odniesieniu do kwestionowanego przez skarżących przepisu skład orzekający się nie dopatrzył. Odnosząc się z kolei do zawartego w skardze zarzutu, iż organy administracji publicznej nie wydały skarżącym żądanej przez nich kopii operatu Sąd wskazuje, iż jak wynika z akt sprawy B. M. złożył w tej sprawie wniosek w Urzędzie Miejskim w T. dopiero w dniu [...] r. tj. po ostatecznym zakończeniu postępowania administracyjnego. W konsekwencji okoliczności te nie są objęte zakresem niniejszego postępowania sądowego, w którym rozpoznawana jest skarga na decyzję SKO wydaną w dniu [...] r. W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach orzeczono na wniosek skarżących na podstawie art. 200, 205 i 209 p.p.s.a, a także § 18 w zw. z § 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002, Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI