II SA/Gl 252/25

II SA/Gl 252/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-07-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Edyta Kędzierska /sprawozdawca/
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 81 c ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1087
art. 211 ust. 2, art. 216 ust. 1 i 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 lipca 2025 r. sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa [...] na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 19 grudnia 2024 r. nr WINB-WOA.7722.234.2024.ZS w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia 6 sierpnia 2024 roku nr [...], 2) zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2024 roku, nałożył na P S.A. z siedzibą w W., gminę G. oraz Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie z siedzibą w W., obowiązek przedstawienia, w terminie do dnia 28 lutego 2025 roku, ekspertyzy technicznej obiektu mostowego znajdującego się na działkach nr [...], [...], [...] i [...] w T. - nad rzeką [...], wykonanej przez osobę z uprawnieniami budowlanymi. W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji wskazał, że obiekt mostowy jest w złym stanie technicznym - jego przyczółki i przęsło wykazują spękania i ubytki wbudowanego materiału. Podniósł, że określenie stanu technicznego oraz koniecznych robót w celu uzyskania poprawnego stanu technicznego obiektu wykracza poza możliwości i kompetencje organu, dlatego zachodzi konieczność wykonania ekspertyzy technicznej przez osobę uprawnioną, która dokona szczegółowej analizy określającej, czy konstrukcja mostu spełnia warunki zapewniające nieprzekroczenie stanów granicznych nośności oraz stanów granicznych przydatności do użytkowania każdego z jego elementów i całej konstrukcji. W zakresie adresatów obowiązku wskazał, że zgodnie z postanowieniem ŚWINB z dnia 20 grudnia 2023 roku ustalił, iż właścicielem działki nr [...] jest Skarb Państwa, a gospodarowanie gruntami Skarbu Państwa pokrytymi wodami powierzchniowymi wykonuje Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie z siedzibą w W. W związku z tym właścicielami obiektu mostowego są właściciele działek, na których znajdują się podpory mostu tj. gmina G. (działka nr [...]), P S.A. (działki nr [...] i [...]) oraz w zakresie przestrzeni nad działką nr [...] - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie z siedzibą w W. .
W wyniku rozpoznania zażalenia wniesionego przez P S.A. z siedzibą w W. , Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 19 grudnia 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu podniósł, że wydaje rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie już po raz trzeci. Dodał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, orzekając w przedmiotowej sprawie w wyroku z dnia 2 marca 2023 roku, sygn. akt II SA/GI 1827/22 wskazał konieczność prawidłowego ustalenia adresata nakazu i zgromadzenia na tę okoliczność materiału dowodowego. Organ odwoławczy podniósł, że w ponownie prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym ustalił, iż kwestia nieodpowiedniego stanu technicznego przedmiotowego mostu nie budzi wątpliwości - potwierdzają to protokoły z czynności kontrolnych i oględzin przedmiotu postępowania wraz z dołączoną do akt sprawy dokumentacją fotograficzną. Wskazał, że w celu wydania odpowiednich nakazów skutkujących doprowadzeniem obiektu do odpowiedniego stanu technicznego, konieczne jest przeprowadzenie badań i wykonanie obliczeń w zakresie nośności konstrukcji przedmiotowego mostu. Tym samym niewątpliwie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego. Dodał, że podmiotem zobowiązanym do przedłożenia przedmiotowej ekspertyzy technicznej jest P, gmina G. oraz Skarb Państwa, będący właścicielem działki nr [...], gdyż stosownie do art. 143 Kodeksu cywilnego, własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią. Wobec tego, jako adresaci tego obowiązku wymienieni zostali właścicieli działek, na których znajdują się podpory mostu - tj. gmina G. (działka nr [...]) i P S.A. (działki nr [...] i [...]) oraz w zakresie przestrzeni nad działką nr [...] - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie z siedzibą w W. .
Odnosząc się do zarzutów zażalenia oraz podniesionych przez PGW Wody Polskie w piśmie z dnia 11 października 2024 roku organ wyjaśnił, że przedmiotowego obiektu nie można uznać za obiekt inżynierski, o którym mowa w art. 4 pkt 12 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 320 ze zm.; dalej: u.d.p.). Przepis art. 4 pkt 2 tej ustawy definiuje pojęcie drogi jako budowli wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi (...) stanowiącej całość techniczno - użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym. Z kolei drogowy obiekt inżynieryjny oznacza obiekt mostowy, tunel, przepust i konstrukcję oporową (art. 4 pkt 12 u.d.p.). Obiekt mostowy to budowla przeznaczona do przeprowadzenia drogi, samodzielnego ciągu pieszego lub pieszo - rowerowego, szlaku wędrówek zwierząt dziko żyjących lub innego rodzaju komunikacji nad przeszkodą terenową, w szczególności: most, wiadukt, estakada, kładka (art. 4 pkt 13 u.d.p.). Jak wynika z kolei z art. 4 pkt 1 u.d.p., pas drogowy to wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Organ podniósł, że przez działki, na których znajduje się przedmiotowy most przebiegały tory bocznicowe po byłej kopalni [...] w G. , a w późniejszym czasie do tamtejszych zakładów produkcyjnych. Tereny te oznaczone są jako TK - tereny kolejowe a nie dr - drogi. Fakt wykorzystywania działek, na których zlokalizowany jest przedmiotowy most jako ciągu komunikacyjnego dla pieszych czy też pojazdów, nie daje podstaw do uznania, że mamy do czynienia z drogą w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych, a tym samym, iż przedmiotowy most jest obiektem inżynieryjnym. Podkreślił, że okoliczność zaprzestania używania danego terenu, w tym przedmiotowego obiektu, do transportu kolejowego, nie daje podstaw do automatycznego zakwalifikowania terenu, na którym zlikwidowane zostało torowisko, jako drogi, a przedmiotowego mostu - jako obiektu inżynieryjnego. W kwestii podniesionej przez PGW Wody Polskie, iż zgodnie z art. 216 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 ze zm.), urządzenia wodne lub ich części oraz budowle i ich części, znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1 (tj. m.in. gruntach pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi), stanowią odrębny od tych gruntów przedmiot własności, organ podniósł, że tylko ustalenie, iż obiekt mostowy służy nie tylko komunikacji ale również kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich, otwiera drogę do odpowiedniego stosowania przepisów Prawa wodnego, w tym art. 216 ust. 5 tej ustawy. W tym zakresie organ wskazał, że przedmiotowy most nie służy ani kształtowaniu zasobów wodnych ani korzystaniu z nich - w przeszłości wykorzystywany był w transporcie kolejowym, a obecnie jako ciąg komunikacyjny, tym samym wskazany przepis nie ma zastosowania - własność obiektu ustalana jest na podstawie ogólnych reguł prawa cywilnego.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie – reprezentowane przez pełnomocnika będącego radcą prawnym - podniosło zarzut naruszenia przez organ art. 28 i art. 156 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 poz. 572; dalej: K.p.a.) w zw. z art. 81c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725 z późn. zm.; dalej również Prawo budowlane) oraz art. 211 ust. 2 i art. 215 ust. 1, art. 212 ust. 2 i art. 258 ust. 1 Prawa wodnego - poprzez prowadzenie postępowania z udziałem PGW WP jako strony i nałożenie na nie obowiązku przedstawienia ekspertyzy technicznej obiektu mostowego pomimo, że ze zgromadzonego materiału dowodowego i ustaleń organu wynika, iż nieruchomość, nad którą obiekt mostowy przebiega, jest własnością Skarbu Państwa, co do której to nieruchomości zgodnie z obowiązującym prawem PGW WP wykonuje jedynie przedstawicielstwo ustawowe i nie jest zarządcą obiektu budowlanego w rozumieniu Prawa budowlanego.
Strona skarżąca zarzuciła również naruszenie przez organ art. 3 pkt 3a i art. 15a ust. 6 pkt 2 Prawa budowlanego, art. 4 pkt 1, 1a, 1b i 7 oraz art. 5 ust. 1 pkt 2, 3 i 5 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 697 z późn. zm.; dalej jako u.t.k.) oraz art. 47 § 1 i 2, art. 48 i art. 551 pkt 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2024 r. poz. 1061 z późn. zm.; dalej: K.c.) - poprzez ich niezastosowanie i wydanie rozstrzygnięcia sprzecznego z dokonanymi ustaleniami faktycznymi i obowiązującym prawem, tj. uznanie PGW WP za współwłaściciela mostu nad [...] , pomimo ustalenia przez organ, że obiekt mostowy stanowi część drogi kolejowej, której właścicielem i zarządcą, zgodnie z wyżej wskazanymi przepisami Prawa budowlanego, ustawy o transporcie kolejowym i Kodeksu cywilnego jest wyłącznie P S.A., a w konsekwencji błędne zastosowanie art. 143 K.c. i nałożenie na PGW WP obowiązku wykonania ekspertyzy, o której mowa w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego.
Z uwagi na powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 grudnia 2024 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia 6 sierpnia 2024 r. i o umorzenie postępowania w stosunku do PGW WP, a także o przyznanie stronie skarżącej od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i o umorzenie postępowania w stosunku do PGW WP oraz o przyznanie stronie skarżącej od organu odwoławczego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie organu nadzoru budowlanego utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie obowiązku przedstawienia, w określonym terminie, ekspertyzy technicznej obiektu mostowego znajdującego się w T. nad rzeką [...].
W wyniku oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdzić należało, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż organy obydwu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego i postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725), według którego, wymienione w nim organy, w tym organy nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, tj. uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz.
W przedmiotowej sprawie, jako adresaci tego obowiązku wymienieni zostali właściciele działek, na których znajdują się podpory mostu - tj. gmina G. (działka nr [...]) i P S.A. (działki nr [...] i [...]) oraz w zakresie przestrzeni nad działką nr [...], stanowiącą grunt pokryty płynącymi wodami powierzchniowymi - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie.
W zakresie zobowiązania strony skarżącej, tj. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie do przedłożenia przedmiotowej ekspertyzy organ odwoławczy wskazał, że Skarb Państwa jest właścicielem działki nr [...], a zgodnie z art. 143 Kodeksu cywilnego, własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią. W ocenie organu, okoliczność, że przedmiotowy most znajduje się nad działką nr [...], stanowiącą grunt pokryty płynącymi wodami powierzchniowymi, uzasadnia nałożenie obowiązku również na Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie.
Podkreślenia zatem wymagało, że zgodnie z art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1087), grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi, wodami morza terytorialnego oraz morskimi wodami wewnętrznymi stanowią własność właściciela tych wód. Natomiast art. 211 ust. 2 tej ustawy określa, że wody morza terytorialnego, morskie wody wewnętrzne, śródlądowe wody płynące oraz wody podziemne stanowią własność Skarbu Państwa. Z zestawienia tych przepisów wynika, że grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi, stanowią własność Skarbu Państwa - właściciela tych wód. Według zaś art. 216 ust. 5 Prawa wodnego, urządzenia wodne lub ich części oraz budowle i ich części, znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1 (czyli m.in. na gruntach pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi) stanowią odrębny od tych gruntów przedmiot własności. Użyte w tym przepisie pojęcie "na gruntach" należy rozmieć nie tylko jako powierzchnię tych gruntów, ale również przestrzeń nad i pod powierzchnią, w granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu, gdyż takie rozumienie granic przestrzennych nieruchomości gruntowej, wynikające z normy wyrażonej w art. 143 Kodeksu cywilnego, może być również odnoszone do regulacji zawartej w art. 216 ust. 5 Prawa wodnego. W konsekwencji tego, urządzenia wodne lub ich części oraz budowle i ich części, znajdujące się na gruncie i w przestrzeni nad gruntem, pokrytym śródlądowymi wodami płynącymi, stanowią odrębny od tych gruntów przedmiot własności.
Natomiast w niniejszej sprawie organ odwoławczy, odnosząc się do kwestii podniesionej przez PGW Wody Polskie, dotyczącej regulacji zawartej w art. 216 ust. 5 Prawa wodnego - podniósł, że tylko ustalenie, iż obiekt mostowy służy nie tylko komunikacji ale również kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich, otwiera drogę do odpowiedniego stosowania przepisów Prawa wodnego, w tym art. 216 ust. 5 tej ustawy.
W tym zaś zakresie organ stwierdził, że przedmiotowy most nie służy ani kształtowaniu zasobów wodnych ani korzystaniu z nich - w przeszłości wykorzystywany był w transporcie kolejowym, a obecnie jako ciąg komunikacyjny, tym samym wskazany przepis – w ocenie organu - nie ma zastosowania, a własność obiektu ustalana jest na podstawie ogólnych reguł prawa cywilnego.
Formułując powyższy pogląd, organ powołał się na wyrok WSA w Gdańsku z dnia 16 marca 2022 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 594/21, nie dostrzegając, że wyrok ten dotyczył zupełnie innej kwestii niż stosowania art. 216 ust. 5 Prawa wodnego – dotyczył bowiem odpowiedzialności za utrzymanie mostu, która – jak wskazał wymieniony Sąd - może być rozpatrywana w świetle przepisów Prawa wodnego wówczas, gdy most realizuje cele przewidziane w Prawie wodnym. Jak podkreślił WSA w Gdańsku – na gruncie Prawa wodnego, obiekty mostowe powinny być traktowane w sposób zbieżny z urządzeniami wodnymi, jeśli realizują cele gospodarki wodnej, a przepisy dotyczące tych urządzeń winny być stosowane odpowiednio (z modyfikacjami) do obiektów mostowych. W dalszej części cytowanego wyroku Sąd ten stwierdził, iż "tylko ustalenie, że obiekt mostowy oprócz pokonania przeszkody terenowej i funkcji komunikacyjnej służy również kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich, otwiera drogę do odpowiedniego stosowania przepisów Prawa wodnego i weryfikacji podmiotów odpowiedzialnych za utrzymanie takiego obiektu w świetle tej ustawy".
W postanowieniu zaskarżonym w niniejszej sprawie organ stwierdził, że przedmiotowy most nie służy ani kształtowaniu zasobów wodnych ani korzystaniu z nich - w przeszłości wykorzystywany był w transporcie kolejowym, a obecnie jako ciąg komunikacyjny.
Pomimo wskazania w postanowieniu, że aktualnie most jest wykorzystywany jako ciąg komunikacyjny, organ nie odniósł się do zawartych w zażaleniu twierdzeń P S.A., według których obiekt mostowy nad rzeką [...] w T. stanowi element infrastruktury łączącej ciąg komunikacyjny pomiędzy ulicą [...] i ul. [...] . Ograniczył się tylko do podania danych o znaczeniu historycznym, według których przez działki, na których znajduje się most przebiegały tory bocznicowe byłej kopalni, a później zakładów produkcyjnych, a następnie stwierdził, że okoliczność zaprzestania używania danego terenu, w tym przedmiotowego obiektu, do transportu kolejowego, nie daje podstaw do automatycznego zakwalifikowania terenu, na którym zlikwidowane zostało torowisko, jako drogi, a przedmiotowego mostu – jako obiektu inżynieryjnego.
Stwierdzenia te mają charakter bardzo ogólny i nie czynią zadość obowiązkom organu w zakresie ustosunkowania się do zarzutów zawartych w zażaleniu.
Natomiast – jak podkreśla się w orzecznictwie – rozstrzygnięcie powinno zawierać uzasadnienie, w którym organ odniesie się do powoływanych przez stronę okoliczności i argumentów.
Z uwagi na wykluczenie przez organ związku funkcjonalnego przedmiotowego mostu z gospodarką wodną, dodać należało, że – jak podkreślił WSA w Gdańsku w cytowanym wyżej wyroku – w systemie prawnym nie istnieje luka prawna, która powodowałaby pozostawanie mostów niezwiązanych z prowadzeniem gospodarki wodnej poza powszechnie obowiązującymi regulacjami prawnymi, czy też aby istniała kolizja między przepisami Prawa wodnego a przepisami ustawy o drogach publicznych (dalej u.d.p.). Obiekt mostowy stanowi tzw. drogowy obiekt inżynierski (art. 4 pkt 12 u.d.p.), ten zaś definiowany jest jako budowla przeznaczona do przeprowadzenia drogi, samodzielnego ciągu pieszego lub pieszo-rowerowego, szlaku wędrówek zwierząt dziko żyjących lub innego rodzaju komunikacji nad przeszkodą terenową, w szczególności: most, wiadukt, estakada, kładka (art. 4 pkt 13 u.d.p.). Ze względu na to, że obiekt mostowy jako drogowy obiekt inżynierski, jest elementem integralnym drogi (art. 4 pkt 2), będzie on dzielił jej reżim właścicielski bądź zarządczy. Zgodnie z art. 19 ust. 1 u.d.p. organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg, jest zarządcą drogi. [...] W odniesieniu natomiast do dróg wewnętrznych - niezaliczonych do żadnej z kategorii dróg publicznych i niezlokalizowanych w pasie drogowym tych dróg, przepis art. 8 ust. 2 u.d.p. stanowi, że budowa, przebudowa, remont, utrzymanie, ochrona i oznakowanie dróg wewnętrznych oraz zarządzanie nimi należy do zarządcy terenu, na którym jest zlokalizowana droga, a w przypadku jego braku - do właściciela tego terenu. Finansowanie zadań, o których mowa w ust. 2, należy do zarządcy terenu, na którym jest zlokalizowana droga, a w przypadku jego braku - do właściciela tego terenu (art. 8 ust. 3 u.d.p.). Z tego wynika, że most leżący w ciągu dróg wewnętrznych zarządzanych przez gminę i zlokalizowanych na działkach stanowiących jej własność, jest elementem drogi wewnętrznej. Taki kierunek wykładni art. 8 ust. 2 u.d.p. uwzględnia także i to, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, zadania własne gminy obejmują sprawy gminnych dróg, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego. Natomiast jeśli most leży w ciągu drogi wewnętrznej niestanowiącej własności gminy obowiązkiem utrzymania może być ona obciążona jako zarządca w rozumieniu cywilistycznym. W razie braku takiego zarządu, budowa, przebudowa, remont, utrzymanie, ochrona i oznakowanie dróg wewnętrznych oraz zarządzanie nimi należy do właściciela terenu.
Z powyższych przepisów wynika, że odpowiedzialność za utrzymanie obiektów mostowych uzależniona jest od kategorii drogi, w ciągu której obiekt ten znajduje się, w tym również kategorii drogi, która prowadzi bezpośrednio do tego mostu, służącego pokonaniu przeszkody terenowej w postaci kanału i komunikacji obu jego brzegów. W przypadku dróg wewnętrznych natomiast kwestia ta zależy od sposobu sprawowania zarządu tym terenem (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 16 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 594/21, dostępny w CBOSA).
W niniejszej sprawie organy orzekające nie dokonały ustaleń, które zgodnie ze wskazanymi wyżej regulacjami, mogłyby stanowić podstawę do określenia podmiotu odpowiedzialnego za utrzymanie mostu jako obiektu drogowego.
Pominięcie to jest tym bardziej istotne, że P S.A. w zażaleniu podniosła argument, iż przedmiotowy obiekt mostowy stanowi element infrastruktury łączącej ciąg komunikacyjny pomiędzy ulicą [...] i ulicą [...] .
Stwierdzić zatem należało, że organ nadzoru budowlanego nie przeprowadził analizy okoliczności sprawy w zakresie zarzutów sformułowanych w zażaleniu. Przede wszystkim pominął odniesienie się do argumentu w nim zawartego, że ze względu na powiązania mostu z ciągiem komunikacyjnym, a tym samym faktyczne sprawowanie zarządu nad nim, podmiotem odpowiedzialnym za wykonanie nałożonego obowiązku powinna być gmina G.
W uzasadnieniu postanowienia organu II instancji zawarte jest przytoczenie przepisów ustawy o drogach publicznych, jednak brak jest ustosunkowania się do argumentów zawartych w zażaleniu, jak i analizy materiału dowodowego w zakresie wskazanych przez stronę okoliczności. W tym kontekście istotne jest w szczególności – jak już była o tym mowa - pominięcie przez organ wypowiedzenia się co twierdzeń, że obiekt mostowy nad rzeką [...] w T. stanowi element infrastruktury łączącej ciąg komunikacyjny pomiędzy ulicą [...] i ul. [...] .
W konsekwencji przeprowadzenia w określonych wyżej ramach, kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdzić zatem należało, że przy jego wydaniu oraz przy wydaniu postanowienia organu I instancji doszło do istotnego naruszenia prawa materialnego, tj. art. 216 ust. 5 Prawa wodnego, a także przepisów postępowania - art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. oraz art. 107 § 3 w związku z art. 126 K.p.a. i wymienione naruszenia przepisów postępowania mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Dotyczyły bowiem uchybień w zakresie ustalenia kwestii o podstawowym znaczeniu dla wydanego postanowienia.
Wobec tego, skargę należało uwzględnić i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a. uchylić zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przeprowadzi postępowanie zgodnie ze wskazaniami dotyczącymi obowiązku uzupełnienia ustaleń w zakresie okoliczności podniesionych w zażaleniu i podda analizie zarzuty i argumenty w nim zawarte, a także uwzględni przedstawioną wyżej wykładnię art. 216 ust. 5 Prawa wodnego.
Przepis art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. stanowił podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu stronie skarżącej kosztów postępowania, na które składał się wpis w kwocie 100 zł i wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł, a także opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).