II SA/GD 135/25

II SA/Gd 135/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-07-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska
Justyna Dudek-Sienkiewicz /sprawozdawca/
Krzysztof Kaszubowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 167
art. 2 ust. 1
Ustawa z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojny na terytorium tego państwa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 lipca 2025 r. sprawy ze skargi O. R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 7 stycznia 2025 r., znak sprawy 010070/680/2147828/2024, postępowanie 454838854 w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 sierpnia 2024 r., znak sprawy 010070/680/2147828/2024, postępowanie 454838854.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi O. R. (dalej też: "strona", "skarżąca") jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie (dalej: "Prezes ZUS", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia 7 stycznia 2025 r. znak sprawy 010070/680/2147828/2024, postępowanie 454838854 o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2024/2025 na dziecko M. R.
W dniu 21 lutego 2024 r. skarżąca złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy 2024/2025 na dziecko M. R. Pismem z dnia 20 maja 2024 r. powiadomiona została o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. w pełnej wysokości.
Pismem z dnia 15 lipca 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wezwał skarżącą do wyjaśnienia rozbieżności wynikających ze złożonego wniosku o świadczenie wychowawcze z danymi zawartymi w rejestrze Straży Granicznej. Organ wskazał, że skarżąca wraz z dziećmi utraciła legalny pobyt w Polsce w związku z zarejestrowaniem się w systemie zabezpieczenia społecznego w innym państwie członkowskim UE, a w celu ubiegania się o świadczenie wychowawcze powinna zawnioskować o usunięcie danych z platformy unijnej EUROPEAN UNION.
W odpowiedzi (pismo z 17 lipca 2024 r.) skarżąca wskazała, że od 9 kwietnia 2022 r. mieszkają wraz z dziećmi na terytorium RP i dołączyła skany stron z paszportu swojego oraz dzieci wraz z pieczątkami potwierdzającymi przekraczanie granicy, oświadczenie dotyczące pobytu w Polsce, zaświadczenie z rejestru PESEL oraz decyzję Wojewody Pomorskiego o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę od 20 czerwca 2024 r. do 20 czerwca 2027 r.
Organ I instancji ponownie poinformował skarżącą, że w celu przyznania prawa do świadczenia musi zawnioskować o usunięcie danych z platformy unijnej EUROPEAN UNION.
W odpowiedzi zawartej w piśmie z dnia 19 lipca 2024 r. skarżąca wskazała, że złożyła oficjalny wniosek do Straży Granicznej i otrzymała odpowiedź, że weryfikacja danych cudzoziemca w rejestrze jest możliwa wyłącznie na wniosek przedstawicieli Urzędu lub ZUS. Wskazała, że w systemie wystąpił błąd techniczny, o którym ZUS powinien poinformować Straż Graniczną. Do pisma załączyła odpowiedź Zarządu ds. Cudzoziemców i powiadomienie o nadaniu numeru PESEL.
Pismem z dnia 24 lipca 2024 r. skarżąca zwróciła się do ZUS o przesłanie do Straży Granicznej odpowiedniego wniosku dotyczącego danych zawartych w rejestrze i usunięcia niezgodności w systemie, poprawienia danych w rejestrze i zaktualizowanie rejestru. Podała, że weryfikacja danych cudzoziemca w rejestrze jest możliwa wyłącznie na wniosek urzędu lub ZUS. Do pisma zostało dołączone zaświadczenie z rejestru PESEL o zmianie danych statusu cudzoziemca od 9 kwietnia 2022 r. dla skarżącej i jej dzieci.
Decyzją z dnia 29 sierpnia 2024 r., znak sprawy 010070/680/2147828/2024, postępowanie 454838854, Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił przyznane skarżącej w informacji z dnia 20 maja 2024 r. prawo do świadczenia wychowawczego na ww. dziecko, a także zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r., o którym mowa w art. 25 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 28 stycznia 2023 r. weszły w życie znowelizowane przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, zgodnie z którymi nie przyznaje się ochrony czasowej tym obywatelom Ukrainy, którzy korzystają z ochrony czasowej na terenie innego niż Rzeczypospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej przyznanej z powodu działań wojennych. Tym samym pobyt na terytorium Polski nie może zostać uznany za legalny na mocy specustawy.
W związku z tym obywatel Ukrainy traci legalność pobytu w Polsce z art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej. Z uwagi na zarejestrowanie w systemie zabezpieczenia społecznego w innym państwie członkowskim UE, status UKR nabyty w Polsce zostaje anulowany. W myśl ustawy obywatel Ukrainy, który podjął w innym państwie członkowskim UE zatrudnienie, podlegające zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych, uzyska również prawo do legalnego pobytu, co dowodzi, że jest to również jego państwo zamieszkania.
Organ na podstawie rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej ustalił, że skarżąca utraciła legalny pobyt w związku z zarejestrowaniem się w systemie zabezpieczeń społecznych innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej.
Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie. W odwołaniu wskazała, że wraz z dziećmi otrzymała numer BSN w dniu 2 maja 2022 r. w Holandii, a w dniu 5 maja 2022 r. wróciła do Polski, o czym poinformowany został urząd w Holandii (gmina S.). Informacje te zostały wprowadzone do bazy nierezydentów, która obejmuje dane osób, które nie mieszkają już w Holandii. Skarżąca podniosła, że od 10 maja 2022 r. nie przebywa i nie korzysta z ochrony innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Do dowołania załączono zaświadczenie o uczęszczaniu do szkoły przez dzieci skarżącej w Polsce, informacje o składkach do ZUS, zaświadczenie z holenderskiej instytucji ubezpieczeniowej wraz z tłumaczeniem, zaświadczenie o uczestnictwie w kursie języka polskiego przez skarżącą i jej dzieci, kopię decyzji o udzieleniu pozwolenia na pobyt czasowy i pracę, fotokopię karty pobytu wydaną przez Wojewodę Pomorskiego a także kopie dokumentów sporządzonych w języku obcym.
Prezes ZUS decyzją znak 010070/680/2147828/2024 postępowanie 454838854 z dnia 7 stycznia 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ww. ustawy obywatel Ukrainy traci legalność pobytu na terytorium Polski od dnia następnego po dniu wykreślenia z rejestru Komendanta Głównego Straży Granicznej (SG). Wskazana w rejestrze SG data wykreślenia obywatela Ukrainy stanowi dla ZUS podstawę do uchylenia prawa do świadczenia. Z zapisów rejestru Komendanta Głównego Straży Granicznej wynika bowiem, że od dnia następującego po 28 stycznia 2023 r. ww. dziecko utraciło prawo do legalnego pobytu na terytorium RP, jako uchodźca przybyły do Polski w związku z działaniami wojennymi na Ukrainie w związku z wykreśleniem z ww. rejestru z powodu zarejestrowania się w systemie zabezpieczenia społecznego w innym państwie członkowskim UE. Zarejestrowanie w systemie zabezpieczenia społecznego w innym państwie członkowskim UE oznacza, że obywatel Ukrainy podjął w innym państwie członkowskim UE zatrudnienie, podlegające na zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych, a to oznacza, że w tym państwie uzyska również prawo do legalnego pobytu, co dowodzi, że jest to również jego państwo zamieszkania.
Jak podaje Prezes ZUS zgodnie z art. 3 ust 1 ustawy pomocowej, w przypadku, gdy wjazd obywatela Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nastąpił przez granicę, na której nie jest prowadzona kontrola graniczna osób przekraczających tę granicę, Komendant Główny Straży Granicznej rejestruje pobyt obywatela Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na jego wniosek złożony w dowolnym organie wykonawczym gminy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe oznacza, że obywatel Ukrainy, po ponownym przyjeździe do Polski w celu aktualizacji danych w zakresie legalności pobytu powinien skontaktować się z Urzędem Gminy/Miasta w miejscu zamieszkania celem ponownego nadania statusu UKR od daty powrotu do Polski. Na podstawie zaktualizowanych danych przez Urząd Gminy/Miasta Straż Graniczna aktualizuje swój rejestr.
W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., polegające na zaniechaniu przeprowadzenia wymaganych czynności, zgromadzeniu niekompletnego materiału dowodowego oraz jego błędnej, arbitralnej i niewyczerpującej oceny noszącej znamiona dowolności, co w konsekwencji skutkowało niedokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez: uznanie, że O. R. "utraciła legalny pobyt w Polsce w związku z zarejestrowaniem się w systemie zabezpieczenia społecznego w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej i od dnia następującego po 28 stycznia 2023 r. M. R. utracił prawo do legalnego pobytu na terytorium RP, jako uchodźca przybyły do Polski w związku z działaniami wojennymi na terytorium Ukrainy w związku z wykreśleniem z rejestru Komendanta Głównego Straży Granicznej z powodu zarejestrowania się w systemie zabezpieczenia społecznego w innym państwie członkowskim UE, podczas gdy strona w toku postępowania przestawiała dowody z dokumentów – potwierdzające, iż od dnia 10 maja 2022 r. wraz z dziećmi nie są już objęci ochroną czasową w Holandii, gdzie przebywali wyłącznie od dnia 23 kwietnia 2022 r. do dnia 5 maja 2022 r., a w Polsce od dnia 10 maja 2022 r. byli objęci ochroną czasową, następnie od dnia 20 czerwca 2024 r. strona przebywa w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę,
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonej decyzji przyczyn dla których organ zaniechał wywiadu środowiskowego bądź ustalenia stanu faktycznego na podstawie materiału dowodowego przedstawionego przez stronę, a skupił się wyłącznie na danych odnotowanych przez Komendanta Głównego Straży Granicznej,
- art. 2 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa poprzez ich błędne zastosowanie i odmowę przyznania świadczenia wyłącznie z tego powodu, że strona nie jest wpisana do Rejestru Komendanta Głównego Straży Granicznej, podczas gdy na gruncie przywołanego art. 26 ust. 1 ustawy pomocowej, nie jest określany taki wymóg, a strona przebywała w Polsce legalnie i była uprawiona do pobierania świadczenia,
- art. 26 ust. 3c ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa poprzez jego niezastosowanie podczas gdy w przypadku wątpliwości Zakład Ubezpieczeń Społecznych może wezwać obywatela Ukrainy przebywającego na terytorium Polski, którego pobyt jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy, ubiegającego się lub otrzymującego świadczenia, do osobistego stawiennictwa we wskazanej w wezwaniu jednostce organizacyjnej w terminie 3 dni roboczych w celu złożenia wyjaśnień niezbędnych do prawidłowego ustalenia i realizacji świadczeń lub tego dofinansowania.
Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, uchylenie decyzji poprzedzające zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Do sytuacji prawnej skarżącej zastosowanie ma ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jednolity Dz.U. z 2025 r., poz. 337 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o pomocy", która określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 1).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy, jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do dnia 30 września 2025 r. Za legalny uznaje się także pobyt dziecka urodzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez matkę, która jest osobą określoną w zdaniu pierwszym, w okresie dotyczącym matki, o ile dziecko to nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej.
Jednocześnie zgodnie z art. 2 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy, przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się dla obywateli Ukrainy, którzy korzystają z ochrony czasowej na terenie innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej przyznanej z powodu działań wojennych prowadzonych na terytorium Ukrainy.
Obywatelowi Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, przysługuje prawo do uzyskania numeru PESEL (art. 4 ust. 1 ustawy), jak i prawo do różnego rodzaju świadczeń, w tym świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy). Z powyższego przepisu wynika, iż jedną z przesłanek uzyskania świadczenia wychowawczego przez obywatela Ukrainy jest legalny pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i tej też właśnie przesłanki dotyczy spór w sprawie.
Z obu wskazanych wyżej uprawnień skarżąca oraz jej dziecko skorzystały, tj. zostały im nadane numery PESEL, a ZUS przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze informacją z dnia 20 maja 2024 r. na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r.
Sytuacja prawna obywatela Ukrainy może ulec zmianie m.in. w przypadku uzyskania ochrony czasowej w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 4 ustawy o pomocy, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 185 z późn. zm., dalej jako: "ustawa zmieniająca"), która weszła w życie w dniu 28 stycznia 2023 r., korzystanie przez obywatela Ukrainy z ochrony czasowej na terenie innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej przyznanej z powodu działań wojennych prowadzonych na terytorium Ukrainy pozbawia go uprawnienia, o którym mowa w art. 2 ust. 1.
Powołując się na powyższe przepisy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 29 sierpnia 2024 r. uchylił przyznane skarżącej w informacji z 20 maja 2024 r. prawo do świadczenia wychowawczego, a także zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r., o którym mowa w art. 25 u.p.p.w.d. Organ swoją decyzję oparł w całości na tym, że z zapisów rejestru Komendanta Głównego Straży Granicznej wynika, że od dnia następującego po 28 stycznia 2023 r. ww. dziecko utraciło prawo do legalnego pobytu na terytorium RP, jako uchodźca przybyły do Polski w związku z działaniami wojennymi na Ukrainie w związku z wykreśleniem z ww. rejestru z powodu zarejestrowania się w systemie zabezpieczenia społecznego w innym państwie członkowskim UE. Jak podał organ II instancji zarejestrowanie w systemie zabezpieczenia społecznego w innym państwie członkowskim UE oznacza, że obywatel Ukrainy podjął w innym państwie członkowskim UE zatrudnienie, podlegające na zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych, a to oznacza, że w tym państwie uzyska również prawo do legalnego pobytu, co dowodzi, że jest to również jego państwo zamieszkania.
Skarżąca natomiast twierdziła, że ochrona czasowa w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, jaką uzyskała ona oraz jej dzieci, wygasła w dniu 10 maja 2022 r., czyli przed wejściem w życie ustawy zmieniającej. Przedstawiła również szereg dowodów na potwierdzenie swojego stanowiska, w szczególności ekstrakt z rejestru ludności Holandii, z którego jednoznacznie wynika, że skarżąca i jej dzieci rezydentami w tym kraju byli do 10 maja 2022 r. Jak podaje skarżąca, od dnia 10 maja 2022 r. stałym miejscem pobytu jej i jej dzieci była Rzeczpospolita Polska. Przedstawiła korespondencję mailową z administracją holenderską, w której potwierdzono, że skarżąca i jej dzieci nie są już zarejestrowane pod holenderskim adresem zamieszkania od 10 maja 2022 r., ale są zarejestrowani w Polsce (k. 217, k. 224). Przedstawiła również decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 20 czerwca 2024 r. o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę (k. 53), zaświadczenie o uczęszczaniu ucznia do oddziału przygotowawczego Szkoły Podstawowej w G.
w okresie od 12 maja 2022 r. do 24 czerwca 2022 r. (k. 127), zaświadczenie o uczęszczaniu przez skarżącą na kurs języka polskiego w okresie od 23 maja do 30 czerwca 2022 r. (k. 129), informacje z ZUS o podstawach i składkach dotyczących okresu od czerwca 2022 r. do lipca 2024 r. (k. 133-139), zaświadczenie z rejestru PESEL, z którego wynika, że syn skarżącej posiada status UKR – Cudzoziemiec, któremu nadano numer PESEL w związku z konfliktem na terytorium Ukrainy, a data zmiany to 10 maj 2022 r. (k. 145). Wreszcie, przedstawiła korespondencję mailową dotyczącą skierowanego do Straży Granicznej wniosku o "usunięcie niezgodności", w której to korespondencji otrzymała informację, że Straż Graniczna nie zajmuje się przywracaniem statusu UKR i że to ZUS powinien skierować zapytanie do Straży Granicznej jeżeli stwierdził błąd (k. 73, 75).
Organy do dowodów tych się nie odniosły, stojąc na stanowisku, że ustalając legalność pobytu obywatela Ukrainy organ zobligowany jest opierać się wyłącznie na treści rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej oraz że to obowiązkiem strony jest doprowadzenie do zmiany danych w tym rejestrze.
W ocenie Sądu stanowisko to jest nieuzasadnione i nie znajduje oparcia w obowiązujących regulacjach prawnych.
Art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy stanowi, że Komendant Główny Straży Granicznej prowadzi w systemie teleinformatycznym Straży Granicznej rejestr obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy. W rejestrze tym przechowuje się m.in. informację o dacie końcowej okresu pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznawanego za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 (art. 3 ust. 4 pkt 3).
Zgodnie z art. 26 ust. 3i ustawy o pomocy, który to przepis ma zastosowanie w sprawie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz organ właściwy w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych są obowiązani do weryfikacji dalszego prawa do świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-3 i 6, w szczególności na podstawie danych dostępnych z rejestrów publicznych, w tym z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, i z rejestru PESEL. Z powyższych przepisów jasno zatem wynika, że informacja przekazana do ZUS przez Komendanta Głównego Straży Granicznej o okoliczności, o której mowa w art. 11 ust. 4, jest tylko jednym z dowodów uwzględnianych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz organ właściwy w rozumieniu ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, o czym świadczy sformułowanie "w szczególności". Oznacza to, że przekazana do ZUS przez Komendanta Głównego Straży Granicznej informacja o okoliczności, o której mowa w art. 11 ust. 4, nie ma charakteru wiążącego dla ZUS w tym znaczeniu, że nie uniemożliwia stronie dowodzenia za pomocą innych dowodów faktu braku utraty uprawnień, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy i jednocześnie nie zwalnia ZUS z obowiązku weryfikacji statusu strony w oparciu o wszelkie dostępne dowody.
ZUS pominął, że przywołany przepis wskazuje też na dane dostępne z rejestrów publicznych, w tym rejestru PESEL. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, obywatelowi Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, w oparciu o wniosek złożony w dowolnym organie wykonawczym gminy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nadaje się numer PESEL, o którym mowa w art. 15 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 1191). Numer PESEL został skarżącej i jej synowi nadany.
Art. 26 ust. 3i ustawy o pomocy nie wyłącza ani nie ogranicza określonych w k.p.a. zasad postępowania dowodowego, w tym w art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Powinnością organu w ramach postępowania administracyjnego jest przeprowadzenie czynności dowodowych, w ramach, których jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), który następnie należy poddać ocenie na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Tylko wtedy zapewnione zostaną warunki do realizacji określonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy materialnej, nakazującej dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, a zatem przyjęcie ustaleń zgodnych ze stanem rzeczywistym (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 lutego 2025 r. sygn. akt IV SA/Wr 501/24, Lex nr 3839747). Mając to na uwadze stwierdzić należy, że ZUS zobowiązany był rozpatrzyć także inne dowody w sprawie, nie ograniczając jedynie do rejestrów wskazanych w treści art. 26 ust. 3i ustawy o pomocy, a właściwie wyłącznie do rejestru Straży Granicznej.
Podsumowując, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem obowiązujące przepisy uzależniają przyznanie świadczenia od legalności pobytu, a nie od dokonania odpowiedniej adnotacji w rejestrze Straży Granicznej. Niewątpliwie przedmiotowy rejestr stanowi dowód legalnego pobytu w Polsce, jednakże nie może prowadzić do uznania, że jest to wyłączny dopuszczalny dowód w tym zakresie, jak zdaje się uważać organ (vide: wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Krakowie z dnia 13 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 862/24, z dnia 10 października 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 806/24, z 10 września 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 974-981, w Białymstoku z dnia 22 października 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 478/24, w Kielcach z dnia 8 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Ke 257/24, w Gdańsku z dnia 4 września 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 304-305/24, w Gliwicach z dnia 13 września 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 629/24, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Obie decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez wybiórczą ocenę dowodów prowadzącą do błędnych wniosków, a będącą konsekwencję błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, tj. art. 26 ust. 3i, art. 11 ust. 4, art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy.
Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni powyższe stanowisko Sądu i oceni na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy strona utraciła status UKR w okresie świadczeniowym. Uwzględni również, że brak jest podstaw do żądania od skarżącej doprowadzenia do zmian zapisów w rejestrze Straży Granicznej. Informacja z rejestru Straży Granicznej jest tylko jednym z dowodów w sprawie, którego wiarygodność powinna zostać skonfrontowana z innymi dowodami.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., uchylił obie wydane w sprawie decyzje.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.