II SA/Gl 244/21

II SA/Gl 244/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2021-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Bonifacy Bronkowski /przewodniczący/
Renata Siudyka
Tomasz Dziuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6036 Inne sprawy dotyczące dróg publicznych
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
II GSK 2569/21 - Wyrok NSA z 2025-05-29
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 470
art. 13 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Tezy
Istota, wskazanej w art. 13 ust. 1 pkt. 1 ustawy o drogach publicznych, opłaty za postój w strefie płatnego parkowania sprowadza się do tego, że stanowi ona swoisty ekwiwalent za możliwość postoju w tej strefie przez czas zadeklarowany przez osobę uiszczającą tę opłatę; bez konieczności uiszczenia wyższej opłaty dodatkowej, a jedynie za zapłatą niższych stawek podstawowych określonych przez Radę gminy. Skoro to osoba uiszczająca opłatę deklaruje czas parkowania, a zatem zakreśla ramy czasowe możliwości parkowania według stawek podstawowych, to tym samym decyduje o wysokości należnej opłaty. Opłata uiszczona w wysokości, będącej prostą pochodną deklaracji osoby uiszczającej opłatę z samej zasady nie stanie się nigdy opłatą nienależną. Opłata ta „należy się” bowiem w takiej wysokości, w jakiej zadeklarowany został czas parkowania, przy uwzględnieniu stawek określonych przez Radę gminy. Zakończenie parkowania przez upływem zadeklarowanego czasu parkowania nie czyni uiszczonej opłaty za postój nienależną, gdyż pomimo wcześniejszego zakończenia parkowania w dalszym ciągu, aż do czasu upływu zadeklarowanego czasu, parkowanie jest możliwe, bez powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.),, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi S. K. na uchwałę Rady Miasta Katowice z dnia 30 lipca 2020 r. nr XXII/551/20 w przedmiocie pobierania opłat za parkowanie oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 26 stycznia 2021 r. S. .K. (dalej zwany "skarżącym") wniósł skargę na uchwałę nr XXII/551/20 Rady Miasta Katowice z dnia 30 lipca 2020 r. zmieniającą uchwałę w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania dla pojazdów samochodowych na drogach publicznych na obszarze miasta Katowice.
Skarżący domaga się:
1) stwierdzenia nieważności § 3 ust. 3 i § 4 ust. 5 załącznika do uchwały XXII/551/20 Rady Miasta Katowice z dnia 30 lipca 2020 r zmieniającej uchwałę w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania dla pojazdów samochodowych na drogach publicznych na obszarze miasta Katowice,
2) stwierdzenie nieważności § 1 załącznika do uchwały wskazanej w pkt 1 w zakresie, w jakim wyłącza on możliwość uiszczenia opłaty za parkowanie w sposób przewidziany w art. 60 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, tj. bezgotówkowo na rachunek bankowy.
Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że zaskarżone regulacje zmieniają uchwałę nr XIII/295/19 Rady Miasta Katowice z dnia 24 października 2019 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania pojazdów samochodowych na drogach publicznych na obszarze miasta Katowice poprzez nadanie nowego brzmienia załącznikowi nr 3 tej uchwały.
Skarżący wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 3 załącznika do zaskarżonej uchwały kwota opłaty za niewykorzystany czas postoju nie podlega zwrotowi. Zgodnie zaś z § 4 ust. 5 zaskarżonego załącznika do uchwały obowiązek dokonania opłaty dodatkowej wynikającej z nieuiszczenia opłaty za postój pojazdów w strefie płatnego parkowania pojazdów samochodowych na drogach publicznych na obszarze miasta Katowice (dalej w skrócie "SPP") powstaje z mocy prawa i jego powstanie jest niezależne od faktycznego otrzymania zawiadomienia opisanego w ust. 2.
Skarżący wskazał ponadto, że zgodnie z § 1 zaskarżonego załącznika opłatę za postój pojazdów uiszcza się poprzez:
1) wniesienie opłaty przy pomocy aplikacji mobilnej jednego z operatorów wskazanych przez Miejski Zarząd Ulic i Mostów w Katowicach (MZUiM),
2) wniesienie opłaty w automatach do poboru opłat za postój pojazdów (parkomaty),
3) wniesienie opłaty abonamentowej gotówką do kasy MZUiM znajdującej się w Katowicach na ul. Warszawskiej 19 lub przelewem na wskazany w zarządzeniu Prezydenta Miasta Katowice rachunek bankowy za korzystanie z czasowego lub całodobowego zastrzeżonego stanowiska postojowego (koperty), oraz za "kartę mieszkańca" i "kartę parkingową" dla przedsiębiorców,
4) wniesienie opłaty abonamentowej przelewem na wskazany w zarządzeniu Prezydenta Miasta Katowice rachunek bankowy za "kartę pojazdu współdzielonego" dla operatorów floty.
Według skarżącego zaskarżone przez niego postanowienia naruszają prawo.
Skarżący uważa, że opłata za parkowanie jest należnością publiczną w rozumieniu art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej (dalej w skrócie "O.p."), do której stosuje się przepisy Działu III tej ustawy. Opłata uiszczona w wysokości innej niż należna jest nadpłatą i podlega zwrotowi uprawnionemu, a w razie uchybienia temu obowiązkowi podlega oprocentowaniu. Rada nie mogła więc postanowić, ze opłata za niewykorzystany czas postoju nie podlega zwrotowi, gdyż uczyniła z nadpłaty zobowiązanie niezupełne. W razie uiszczenia opłaty za parkowanie, chociażby przez przypadek, w wysokości wyższej niż rada postanowiła, taka opłata nie podlega zwrotowi. Rada przekroczyła tym samym swoje uprawnienia, gdyż wbrew przepisom O.p. ustanowiła zakaz zwrotu wszelkich nienależnych opłat.
Skarżący podniósł, że opłata dodatkowa za parkowanie jest jednocześnie administracyjną karą pieniężną w rozumieniu art. 189b Kodeksu postępowania administracyjnego. Jasne jest więc, że kara nie istnieje dopóki nie zostanie wydana decyzja w przedmiocie jej wymierzenia. Obowiązek opłaty dodatkowej nie powstaje więc z mocy prawa ale wskutek decyzji administracyjnej. Do kary tej stosuje się wprost przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, także z mocy art. 67 ust. 2 ustawy o finansach publicznych. W konsekwencji § 4 ust. 5 w sposób rażący narusza prawo.
Natomiast § 1 załącznika do zaskarżonej uchwały nie posługuje się zwrotem "wyłącznie", a tym samym nie wyłącza możliwości uiszczenia opłaty w sposób przewidziany w Ordynacji podatkowej. Praktyka organu jest jednak w tym zakresie jest inna, czego dowodem ma być postanowienie z dnia 8 grudnia 2020 r. Ponadto opłata za parkowanie jest daniną publiczną i z mocy art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej przepisy działu III tej ustawy stosuje się do tych opłat wprost. Brak jest więc podstaw do wyłączenia możliwości jej uiszczenia bezgotówkowo na rachunek bankowy.
Istnienie interesu prawnego do zaskarżenia uchwały skarżący wywiódł z faktu uiszczenia nienależnej opłaty oraz braku możliwości jej odzyskania z powołaniem się na zaskarżoną uchwałę, czego dowodem jest postanowienie z 8 grudnia 2020 r.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta Katowice wniosła o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie.
W ocenie organu § 3 ust. 3 załącznika do uchwały mieści się w delegacji ustawowej ustanowionej przepisem art. 13b ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 470 ze zm.). Według organu to korzystający ze strefy parkowania decyduje, w jakiej wysokości uiszcza opłatę za postój, mając przede wszystkim na uwadze to, że wykorzystanie przez niego pełnego opłaconego czasu postoju i nieopuszczenie w tym czasie miejsca postojowego spowoduje naliczenie z mocy prawa opłaty dodatkowej. Skoro zaś intencją korzystającego jest uiszczenie określonej kwoty i zabezpieczenie możliwości postoju bez naliczenia opłaty dodatkowej w określonym terminie, to zasadną jest regulacja wskazująca, że kwota opłaty za niewykorzystany czas postoju nie podlega zwrotowi.
Kwestionując drugi zarzut, dotyczący § 4 ust. 5 załącznika do uchwały organ wskazał, że zgodnie z art. 13f ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych opłata dodatkowa powstaje z mocy prawa w przypadku nieuiszczenia opłaty za postój pojazdów samochodowych na drodze publicznej w strefie płatnego parkowania i jest obowiązkiem każdego kierującego. Obowiązek uiszczenia opłaty powinien zostać wykonany niezwłocznie po wystąpieniu określonego stanu faktycznego (tj. po zaparkowaniu w strefie płatnego parkowania, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej – po nieuiszczeniu opłaty parkingowej). Dla realizacji obowiązku poniesienia opłaty parkingowej nie jest zatem konieczna jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego ("decyzji"). Ze względu na jej funkcjonalne związanie z opłatą za parkowanie w strefie płatnego parkowania, również w przypadku powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej wydanie takiego indywidualnego aktu administracyjnego nie jest wymagane. Co więcej, ustawodawca nie upoważnił organów administracji do wydawania takich aktów. Również przepisy ustawy stwierdzające, że opłaty te są "pobierane" nie zaś "wymierzane" czy "ustalane" albo "określane" przez organ administracji potwierdza zasadność tego wniosku. Na poparcie tego stanowiska organ przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 1042/18, akcentując zarazem, że przyjęte przez organ stanowisko jest ugruntowane orzecznictwie sądów administracyjnych.
Organ nie uznał również zasadność ostatniego z zarzutów skargi, dotyczącego § 1 załącznika do uchwały. Organ zaakcentował przy tym, że określenie sposobów, w jaki korzystający ze strefy płatnego parkowania może uiścić opłatę wynika wprost z przepisu art. 13b ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Organ przywołał także stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w wyroku z dnia 7 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1276/11, wedle którego rada gminy, ustalając strefę płatnego parkowania lub śródmiejską strefę płatnego parkowania określa sposób pobierania opłat. Pod pojęciem sposobu pobierania opłaty, należy rozumieć zasady, formy i ogół czynności technicznych, pozwalających na dokonanie opłaty za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania W pojęciu tym mieści się zwłaszcza ustanowienie kilku wariantów uiszczania opłaty i pozostawianie osobom korzystającym że strefy płatnego parkowania wyboru metody regulowania tych opłat.
Na podstawie powyższego upoważnienia Rada Miasta Katowice, ustalając strefę płatnego parkowania, określiła w § 1 ust. 1 Regulaminu poboru kilka sposobów uiszczania opłaty. Osoba zainteresowana, poprzez fakt korzystania ze strefy płatnego parkowania, ma obowiązek poddać się rygorom w niej obowiązującym.
Jednocześnie za wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 września 2015 r. sygn. akt SA/Kr 1015/15, organ wskazał, że nie jest uprawniony zarzut naruszenia prawa poprzez uniemożliwienie dokonania opłaty zaparkowanie w strefie wszystkimi istniejącymi krajowymi środkami płatniczymi. Żaden z przepisów prawa nie zobowiązuje bowiem do parkowania pojazdu w strefie płatnego parkowania.
Użytkownikom strefy zapewniono zaś alternatywne możliwości uiszczenia opłaty. W § 1 ust 1 Regulaminu poboru opłat w strefie płatnego parkowania miasta określono bowiem kilka sposobów uiszczania opłaty za postój w strefie płatnego parkowania.
Na marginesie organ wskazał, że z uwagi na konieczność uiszczenia opłaty za postój niezwłocznie po jego rozpoczęciu (§ 3 ust. 1 ww. Regulaminu) niemożliwe pod względem technicznym jest dopuszczenie regulowania opłaty za postój w formie przelewu na rachunek bankowy.
Na zakończenie organ zaakcentował, że uchwała, jako akt prawa miejscowego, podlega kontroli Wojewody Śląskiego. Promulgacja uchwały w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego świadczy o tym, iż nie jest ona - jako akt prawa miejscowego - niezgodna z aktami prawnymi wyższego rzędu, a jej postanowienia nie wykraczają poza upoważnienie ustawowe.
Dodatkowym pismem z dnia 11 marca 2020 r. skarżący przesłał do Sądu postanowienie Prezydenta Miasta Katowice z dnia 8 grudnia 2020 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w stosunku do należności miasta Katowice z tytułu opłaty za nieuiszczenie opłaty za postój pojazdu samochodowego o podanym numerze rejestracyjnym w strefie płatnego parkowania miasta Katowice w dniu 10 listopada 2020 r. Adresatem tego postanowienia jest skarżący.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak stanowi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowi uchwała nr XXII/551/20 Rady Miasta Katowice z dnia 30 lipca 2020 r. zmieniającą uchwałę w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania dla pojazdów samochodowych na drogach publicznych na obszarze miasta Katowice (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2020 r., poz. 3041). Jako podstawę wydania wskazano w niej m.in. art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1 i art. 41 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 713, dalej w skrócie "u.s.g.") w związku z art. 13b ust. 3 i ust. 4 pkt 1 lit. a, 2, 3, art. 13f ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 470 ze zm., dalej w skrócie "u.d.p."). Zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego.
Mając na względzie przedmiot zaskarżenia wskazać należy na treść art. 101 u.s.g. Zgodnie z tym przepisem, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego (ust. 1), przy czym w sprawach, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio art. 94 (ust. 4). Stosownie do art. 94 ust. 1 u.s.g. nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego.
W świetle art. 101 ust. 1 u.s.g., prawo do wniesienia skargi, o której mowa w tym przepisie, przysługuje podmiotowi, który wykaże naruszenie przez zaskarżoną uchwałę własnego interesu prawnego lub uprawnienia. Chodzi zatem o taką sytuację, gdy zaskarżona uchwała godzi w sferę prawną podmiotu przez wywołanie negatywnych następstw prawnych. Interes prawny można wywodzić tylko z treści normy prawa materialnego dającej się za każdym razem indywidualnie określić i wyodrębnić spośród innych norm - normy, której treść można do końca ustalić. Interes prawny nie może być zatem wyprowadzony tylko z faktu istnienia jakiegoś aktu prawnego, czy jakiejś instytucji prawnej (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 1497/15). Legitymacja do wniesienia takiej skargi do sądu administracyjnego przysługuje zatem nie temu, kto ma w tym interes prawny, ale temu, czyj interes prawny został naruszony zaskarżonym aktem (uchwałą) organu gminy. Naruszenie interesu prawnego podmiotu wnoszącego skargę musi mieć przy tym charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny. Uchwała, czy też konkretne jej postanowienia, muszą więc naruszać rzeczywiście istniejący w dacie podejmowania uchwały interes prawny skarżącego.
W ocenie Sądu, skarżący posiada legitymację procesową do zaskarżenia uchwały, gdyż przedkładając Postanowienie Prezydenta Miasta Katowice z dnia 8 grudnia 2020 r. odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w stosunku do należności miasta Katowice z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za postój pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania miasta Katowice w dniu 10 listopada 2020 r. wykazał, że jest korzystającym z drogi publicznej, który na podstawie zaskarżonej uchwały zobowiązany jest do uiszczenia opłat za postój pojazdu na terenie strefy płatnego parkowania. Skarżący jest więc podmiotem, na który zaskarżona uchwała nakłada obowiązki. W ten sposób zaskarżona uchwała bezpośrednio i skutecznie ingeruje w sferę praw i obowiązków skarżącego, dlatego też należy przyjąć, że skarżący posiada legitymację procesową do zaskarżenia przedmiotowej uchwały.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy wskazać należy, że w ocenie Sądu żaden z podniesionych w skardze zarzutów dotyczących wskazanych przez skarżącego jednostek redakcyjnych kwestionowanej uchwały nie zasługiwał na uwzględnienie i tym samym nie mogły odnieść skutku żądania skargi, dotyczące stwierdzenia nieważności wskazanych przez skarżącego postanowień tej uchwały. Wskazane przez skarżącego jednostki redakcyjne zaskarżonej uchwały odpowiadają bowiem prawu.
Nie mogło odnieść skutku żądanie skargi dotyczące stwierdzenia nieważności § 3 ust. 3 załącznika do zaskarżonej uchwały, stanowiącego, że kwota opłaty za niewykorzystany czas postoju nie podlega zwrotowi. Kwestia zwrotu opłaty za niewykorzystany czas postoju nie została uregulowana w przepisach ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (obecnie: t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 470 ze zm., dalej w skrócie "u.d.p.’). Kwestia ta mieści się jednak w pojęciu zasad uiszczania opłaty za czas postoju. Do zasad pobierania tej opłaty zaliczyć bowiem należy regułę stanowiącą, czy uiszczona opłata za parkowania ma charakter zwrotny, w określonych według tej reguły sytuacjach, czy też ma charakter bezzwrotny. Z kolei zasady pobierania opłat mieszczą się w pojęciu sposobu ich pobierania. Skoro zatem przepisy art. 13b ust. 4 pkt 3 oraz art. 13f ust. 2 u.d.p. wyposażył Radę gminy w kompetencje dotyczące określenia sposobu pobierania opłat, to w ramach tej kompetencji rada gminy może ustalić czy, a jeżeli tak, to jakich sytuacjach uiszczona opłata za niewykorzystany czas postoju podlega zwrotowi.
Co prawda zgodzić trzeba ze skarżącym, że zgodnie z art. 2 § 2 O.p., jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III O.p. stosuje się również do opłat, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne niż wymienione w § 1 pkt 1 organy. Jednak brak jest podstaw do tego, aby zagadnienie zwrotu opłaty za niewykorzystany czas postoju rozważać w kategoriach nadpłaty w rozumieniu art. 72 § 1 O.p. Istota, wskazanej w art. 13 ust. 1 pkt. 1 ustawy o drogach publicznych, opłaty za postój w strefie płatnego parkowania sprowadza się do tego, że stanowi ona swoisty ekwiwalent za możliwość postoju w tej strefie przez czas zadeklarowany przez osobę uiszczającą tę opłatę; bez konieczności uiszczenia wyższej opłaty dodatkowej, a jedynie za zapłatą niższych stawek podstawowych określonych przez Radę gminy. Skoro to osoba uiszczająca opłatę deklaruje czas parkowania, a zatem zakreśla ramy czasowe możliwości parkowania według stawek podstawowych, to tym samym decyduje o wysokości należnej opłaty. Opłata uiszczona w wysokości, będącej prostą pochodną deklaracji osoby uiszczającej opłatę z samej zasady nie stanie się nigdy opłatą nienależną. Opłata ta "należy się" bowiem w takiej wysokości, w jakiej zadeklarowany został czas parkowania, przy uwzględnieniu stawek określonych przez Radę gminy. Zakończenie parkowania przez upływem zadeklarowanego czasu parkowania nie czyni uiszczonej opłaty za postój nienależną, gdyż pomimo wcześniejszego zakończenia parkowania w dalszym ciągu, aż do czasu upływu zadeklarowanego czasu, parkowanie jest możliwe, bez powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej. Tymczasem na gruncie art. 72 § 1 O.p. nadpłata opłaty za parkowanie mogłaby zaistnieć tylko wtedy, gdyby została ona zapłacona lub pobrana pomimo braku deklaracji postoju w strefie płatnego parkowania. Zważywszy na to, że zadeklarowanie czasu postoju następuje właśnie poprzez zapłatę opłaty w odpowiedniej kwocie, sytuacja nadpłaty na gruncie opłaty za deklarowany czas postoju nie może zaistnieć, co powoduje że wyłączenie zwrotu opłaty za niewykorzystany czas postoju, wynikające z § 3 ust. 2 załącznika do uchwały nie prowadzi do kolizji ze wskazanym w skardze nakazem zwrotu wszelkich nienależnych opłat.
W ocenie Sądu za nieuzasadnione należało uznać żądanie stwierdzenia nieważności § 4 ust. 5 załącznika do uchwały, w zakresie w jakim stanowi on, że obowiązek dokonania opłaty dodatkowej wynikającej z nieuiszczenia opłaty za postój pojazdów w SPP powstaje z mocy prawa. Według skarżącego do powstania tego obowiązku koniecznym jest wydanie decyzji administracyjnej. Stanowisko to skarżący uzasadnia tym, że według niego opłata dodatkowa stanowi administracyjną karę pieniężną.
Zagadnienie powstania obowiązku uiszczenia opłaty za parkowanie i opłaty dodatkowej, w związku z postojem pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania było już wielokrotnie rozważane przez sądy administracyjne. Za ugruntowany przy tym należy uznać pogląd, że obowiązek uiszczenia opłaty - zarówno za postój w strefie płatnego parkowania, jak i opłaty dodatkowej - jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa. W konsekwencji dla powstania tego obowiązku nie jest wymagane rozstrzygnięcie w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (zob. wyroki NSA: z 19 stycznia 2021 r. sygn. akt I GSK 558/20; z 18 listopada 2020 r., sygn. akt I GSK 495/18; z 29 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 2116/19; z 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 4350/16; z 9 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1683/15, z 12 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2152/11). Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela i przyjmuje za własne powyższe stanowisko.
Jak stanowi art. 13f ust. 1 u.d.p. za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową, a rada gminy (rada miasta) określa wysokość tej opłaty oraz sposób jej pobierania. Posłużenie się przez ustawodawcę w tych przepisach formułą "pobiera się", zdaniem Sądu, stanowi jednoznaczne wskazanie, że obowiązek opłaty dodatkowej (podobnie jak z resztą obowiązek uiszczenia opłaty za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania) powstaje z chwilą zajścia zdarzeń wskazanych w przepisach u.d.p. Powstanie tego obowiązku nie wymaga konkretyzacji w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. Organ administracji publicznej nie został zaś wyposażony w omawianym tutaj zakresie do wydania decyzji administracyjnej oraz prowadzenia poprzedzającego wydanie tej decyzji postępowania administracyjnego.
Przyjęta konstrukcja powstania obowiązku z mocy prawa, nie oznacza zarazem, że w przypadkach spornych podmiot korzystający ze strefy płatnego parkowania zostaje pozbawiony możliwości ochrony jego interesu prawnego. Właściwą ochronę prawną w tym zakresie można bowiem uzyskać poprzez zgłoszenie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, w tym zarzutu nieistnienia obowiązku, jak i błędu co do zobowiązanego.
Nie można również podzielić stanowiska skarżącego, że opłata dodatkowa stanowi administracyjną karę pieniężną, co według skarżącego w sposób oczywisty oznaczać by miało, że "kara nie istnieje dopóki nie zostanie wydana decyzja w przedmiocie jej wymierzenia".
Jak już wyżej wskazano, opłata za parkowanie ma charakter swoistego ekwiwalentu za możliwość postoju pojazdu w strefie płatnego parkowania. Stanowi ona w istocie świadczenie wzajemne, którego wysokość zróżnicowana jest w zależności od tego, czy zostanie ono spełnione niezwłocznie po rozpoczęciu parkowania i czy obejmować będzie cały okres faktycznego parkowania. Niższą opłatę za możliwość parkowania uiszcza się niezwłocznie po rozpoczęciu parkowania i za czas zadeklarowany wniesieniem opłaty w określonej wysokości. Obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej powstaje zaś wtedy, gdy pomimo rozpoczęcia parkowania lub zakończenia dotychczas zadeklowanego czasokresu parkowania, nie zostanie niezwłocznie uiszczona z góry opłata za deklarowany okres parkowania. Inaczej mówiąc osoba decydująca się na postój samochodu w strefie płatnego parkowania ma dwie podstawowe opcje spełnienia świadczenia stanowiącego ekwiwalent za możliwość parkowania, albo uiści opłatę zwykłą, albo jeżeli tego nie uczyni w określony sposób, uiści opłatę dodatkową. Jednocześnie niezależnie od wybranej opcji zapłaty parkowanie w płatnej strefie parkowania jest legalne. O ile odbywa się w miejscach do tego wyznaczonych, parkowanie nie narusza bowiem żadnego zakazu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: w Poznaniu z dnia 12 października 2017 r. sygn. akt III SA/Po 419/17, w Szczecinie z dnia 5 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 138/15, w Gliwicach z dnia 17 września 2019 r. sygn. I SA/Gl 560/19).
Nie mogło odnieść także skutku żądanie skargi dotyczące stwierdzenia nieważności § 1 załącznika do uchwały, w zakresie w jakim wyłącza on możliwość uiszczenia opłaty za parkowanie w sposób przewidziany w art. 60 § 1 pkt 2 O.p. tj bezgotówkowo na rachunek bankowy. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że skoro opłata za parkowanie jest daniną publiczna i z mocy art. 2 § 1 O.p. przepisy działu III tej ustawy stosuje się do tych opłat wprost, to brak jest podstaw do wyłączenia możliwości jej uiszczenia bezgotówkowo na rachunek bankowy. Stanowisko skarżącego nie bierze pod uwagę wspomnianego już wcześniej art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. Skoro w świetle tego przepisu Rada gminy została wyposażona w kompetencję do określenia sposobu pobierania opłat, to w jej ramach możliwe było wyłączenie możliwości zapłaty opłaty za parkowanie bezgotówkowo na rachunek bankowy. Nie ma tutaj kolizji z art. 60 § 1 pkt 2 O.p. gdyż w świetle art. 2 § 2 O.p. stosowanie przepisów działu III O.p. wchodzi w grę dopiero wtedy, gdy odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Przekazanie radzie gminy kompetencji do określenia sposobu pobierania opłat oznacza, że w tym zakresie odrębna regulacja wyłączyła stosowanie m.in. wskazanego przez skarżącego art. 60 § 1 pkt. 1 w zakresie w jakim z przepisu tego wynika dopuszczalności zapłaty opłaty za parkowanie przelewem na rachunek bankowy. Z tego względu § 1 załącznika do uchwały wskazanej w pkt 1 nie narusza art. 60 § 1 pkt 2 O.p.
Mając na względzie przedstawione dotychczas rozważania Sąd skargę oddalił w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.