II SA/Gl 241/24

II SA/Gl 241/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Grzegorz Dobrowolski
Rafał Wolnik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1094
art. 59 ust. 1, art. 63 ust. 1, art. 65 ust. 3
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  oceny oddziaływania na środowisko (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Asesor WSA Aneta Majowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi T. S.A. w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 18 grudnia 2023 r. nr SKO.V 428/260/2023 w przedmiocie stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 14 czerwca 2021 r., obecnie skarżąca - T. S.A. z siedzibą w K. (zwana również inwestorem), wniosła o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację przedsięwzięcia pod nazwą: "Budowa linii napowietrznych 110 kV dla zasilania GPZ 110/15 kV C. ".
Pierwotnie wniosek ten został rozpoznany postanowieniem Burmistrza C. z dnia 28 grudnia 2021 r., gdzie organ stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia.
Na skutek wniesionego przez skarżącą zażalenia na powyższe postanowienie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej, postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2022 r. uchyliło postanowienie organu I instancji z przyczyn formalnych.
Postanowieniem z dnia 27 maja 2022 r. organ I instancji po raz kolejny stwierdził konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia.
Na skutek zażalenia na powyższe postanowienie, organ odwoławczy postanowieniem z dnia 8 lutego 2023 r., uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W postanowieniu tym organ odwoławczy m.in. zalecił organowi I instancji aby należycie uzasadnił swoje rozstrzygnięcie.
Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji postanowieniem z dnia 21 września 2023 r. stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko pod nazwą: "Budowa linii napowietrznych 110 kV dla zasilania GPZ 110/15 kY C. ". Ponadto organ I instancji w postanowieniu tym ustalił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (obecnie: Dz. U. z 2023 r., poz. 1094 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą środowiskową. Wskazał przy tym elementy, jakie ów raport winien zawierać.
W uzasadnieniu tego postanowienia, organ I instancji zrelacjonował szczegółowo dotychczasowy przebieg postępowania oraz przedstawił motywy rozstrzygnięcia. Wskazał m.in., że obszar, na którym planowane jest przedmiotowe przedsięwzięcie, posiada wyjątkowe walory przyrodniczo-krajobrazowe oraz charakteryzuje się występowaniem siedlisk wielu gatunków roślin i zwierząt, w tym gatunków chronionych zgodnie z ustawą o ochronie przyrody. Również w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji znajduje się obszar przeznaczony do objęcia formą ochrony przyrody, jako "użytek ekologiczny" ze względu na wysokie walory przyrodnicze i naukowe oraz znaczenie w kształtowaniu i utrzymaniu różnorodności biologicznej i powiązań przyrodniczych. Wbrew przedstawionym przez inwestora informacjom, przedmiotowy obszar, jak i jego bezpośrednie sąsiedztwo, charakteryzują się występowaniem licznych rzadkich gatunków roślin chronionych, oraz wiele gatunków zwierząt chronionych, które należało przedstawić w karcie informacyjnej przedsięwzięcia. W karcie tej inwestor nie przedstawił również sposobu gospodarowania wodami, w tym wodami opadowymi oraz ewentualnego zabezpieczenia przed awarią. Nie odniósł się też do kwestii odprowadzania wód w przypadku powstania nieszczelności lub awarii transformatorów. Dodatkowo, pomimo, że inwestor nie wskazał w karcie informacyjnej konieczności ingerencji w istniejący drzewostan, to organ I instancji stwierdził, że wycinka drzew ma bezpośredni związek z planowanym przedsięwzięciem.
Reasumując organ I instancji stwierdził, że biorąc pod uwagę rodzaj planowanego przedsięwzięcia, lokalizację w bezpośrednim sąsiedztwie terenów cennych przyrodniczo oraz w celu zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu, jak również prawdopodobieństwo znaczącego oddziaływania, należało stwierdzić konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i sporządzenia raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego na powyższe postanowienie przez pełnomocnika inwestora, organ odwoławczy, zaskarżonym w niniejszym postępowaniu postanowieniem, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy odwołał się do przepisów ustawy środowiskowej, w tym do jej art. 59 ust. 1 i art. 63. Zaznaczył, że przedmiotowa inwestycja należy, zgodnie z § 3 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko - do przedsięwzięć, dla których sporządzenie raportu może być wymagane. Dalej organ przedstawił argumenty przemawiające w jego ocenie za zasadnością nałożenia obowiązku sporządzenia raportu, podzielając w tej materii stanowisko organu I instancji.
Skargę na powyższe postanowienie wniosło pierwotnie C. Sp. z o.o. w G. . Jak się okazało w toku wstępnego postępowania przed tut. Sądem, skarga ta została wniesiona w imieniu inwestora. Ponieważ zarówno podmiot wnoszący skargę, jak i osoba pod tą skargą podpisana nie należą do grona osób mogących reprezentować stronę w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 35 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), to pismem procesowym z dnia 19 marca 2024 r., prawidłowo reprezentowany inwestor, potwierdził wszystkie czynności dotychczas podjęte w niniejszej sprawie, w tym złożenie skargi, przez J.S.– pełnomocnika inwestora w postępowaniu administracyjnym. Z ostrożności procesowej, inwestor przedłożył odpisy skargi podpisane prawidłowo przez stronę skarżącą tj. inwestora.
Ponadto inwestor podniósł zarzut nieważności zaskarżonego postanowienia, bowiem w sposób niewłaściwy została wskazana strona postępowania. Pani J. S. jako pracownik firmy E. Sp. z o.o. z siedzibą w G. , w postępowaniu o wydanie postanowienia organu I instancji działała jako pełnomocnik inwestora, a zatem stroną niniejszego postępowania winna być T. S.A.
W skardze skarżąca zarzuciła:
- rażące naruszenie art. 11 k.p.a. poprzez brak dołożenia szczególnej staranności organu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, które "ma wpływ na zapadłą decyzję";
- rażące naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wnikliwego wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierowało się Kolegium przy wydaniu zaskarżonego postanowienia, w tym naruszenia zasady przekonywania, w tym również pominięcia twierdzeń wnioskodawcy zawartych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia oraz opinii merytorycznych organów, o których mowa w art. 64 ustawy środowiskowej, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, poprzez brak przeprowadzenia dogłębnej analizy materiału dowodowego zebranego w niniejszym postępowaniu, w tym również jego wnikliwego i rzetelnego omówienia przez Kolegium rozpatrujące sprawę oraz faktu jakimi okolicznościami faktycznymi, znajdującymi się w potwierdzonym materiale dowodowym kierowało się w tym zakresie Kolegium wydając zaskarżone postanowienie, co stanowić winno odzwierciedlenie w uzasadnieniu. Naruszenie powyżej wskazanego przepisu w zakresie braku wyczerpującego odniesienia się przez organ do stanowisk organów współdziałających, w szczególności braku precyzyjnego wyjaśnienia swojego stanowiska w odniesieniu do kryteriów, które przesądziły o obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko;
- naruszenie art. 124 § 2 k.p.a., poprzez niewskazanie podstaw faktycznych i prawnych dla konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji na środowisko;
- naruszenie art. 7 k.p.a., poprzez dokonanie błędnych ustaleń w postępowaniu;
- naruszenie art. 12 § 1 k.p.a., poprzez nieuzasadnione skomplikowanie postępowania o wydanie oceny o oddziaływaniu na środowisko;
- naruszenie art. 63 i art. 66 ustawy środowiskowej, poprzez nałożenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji na środowisko, w sytuacji, gdy przesłanki podniesione przez Kolegium w zaskarżonym postanowieniu nie znajdują podstaw merytorycznych w art. 63 tej ustawy (teren rolny, zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu, teren cenny przyrodniczo);
- naruszenie art. 59 ustawy środowiskowej w sytuacji, gdy brak jest podstaw merytorycznych do uznania, iż przedsięwzięcie stanowiące przedmiot niniejszego postępowania wypełnia przesłanki art. 63 ust 1 tej ustawy.
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy stwierdzając brak obowiązku przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia, w tym brak obowiązku sporządzania raportu w niniejszej sprawie. Ewentualnie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W obszernym uzasadnieniu skarżąca przedstawiła swoje stanowisko i argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swojego dotychczasowego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności, z uwagi na sformułowany przez skarżącą zarzut nieważności zaskarżonego postanowienia, należy wskazać, że w ocenie Sądu nieważność taka nie zachodzi. Przypomnieć przyjdzie, że skarżąca dopatruje się tej wady w okoliczności skierowania zaskarżonego postanowienia do osoby niebędącej stroną w postępowaniu. Jak twierdzi skarżąca, co zresztą nie ulega najmniejszym wątpliwościom, jak i nie było w toku postępowania kwestionowane, wnioskodawcą, inwestorem i stroną postępowania była i jest T. S.A. w K. . Tym samym to ta właśnie Spółka winna być adresatem zaskarżonego postanowienia. Sąd dostrzega, że zaskarżone postanowienie nie zawiera wprost tak oznaczonego adresata. Analiza treści tego postanowienia, jak i okoliczności sprawy, prowadzą jednak do wniosku, że zaskarżone postanowienie wydane zostało wyłącznie w stosunku do T. S.A. i wyłącznie na jej rzecz. Wynika to przede wszystkim z bezspornego faktu, że osoba reprezentująca oznaczone w zaskarżonym postanowieniu Przedsiębiorstwo E. – J. S. , była pełnomocnikiem inwestora (obecnie skarżącej) w postępowaniu administracyjnym. Ponadto treść zaskarżonego postanowienia nie nasuwa wątpliwości co do oznaczenia inwestycji oraz co do wskazania postanowienia organu I instancji, będącego przedmiotem rozpatrywanego zażalenia. Wydaje się, że również sam inwestor (obecnie skarżąca Spółka), nie ma takich wątpliwości, skoro sam potwierdza wszelkie działania i czynności nieprawidłowo umocowanego pełnomocnika zdziałane w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Podsumowując ten wątek stwierdzić przyjdzie, że jakkolwiek w zaskarżonym postanowieniu winien być wyraźnie wskazany inwestor jako jego adresat, to jednak w okolicznościach niniejszej sprawy, pomimo tego uchybienia, z łatwością można odczytać osobę adresata postanowienia, co nie stanowi wady nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 w zw. z art. 126 k.p.a.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego postanowienia stwierdzić przyjdzie, że wbrew ocenie skarżącej, nie narusza ono przepisów prawa w takim stopniu, aby uzasadniało to wyeliminowanie z obrotu prawnego. Przypomnieć przyjdzie, że zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej, przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga m.in. realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1. Z kolei zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 7 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839), do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się napowietrzne linie elektroenergetyczne o napięciu znamionowym nie mniejszym niż 110kV inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 6. W tym miejscu nie sposób nie zauważyć, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia powołał nieobowiązujące rozporządzenie z 2010 r. i nieprecyzyjnie wskazał jednostkę redakcyjną tego rozporządzenia. Z uwagi jednak na fakt, że przedmiotowe przedsięwzięcie w obecnie obowiązującym rozporządzeniu z 2019 r. zostało identycznie zakwalifikowane, uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Ta kwestia zresztą nie jest sporna. Sporne jest natomiast to, czy organ I instancji miał podstawy do nałożenia na skarżącą obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
Rozpatrując zasadność nałożenia tego obowiązku należy mieć na uwadze, że rozstrzygnięcie w tym zakresie należy do organu prowadzącego sprawę, który nie jest związany opiniami organów współdziałających. Obowiązek ten może być nałożony przez organ prowadzący postępowanie w razie uznania, że jest to konieczne by wydać decyzję środowiskową, w związku ze stwierdzeniem, że konkretne przedsięwzięcie, z uwagi na uwarunkowania, w jakich ma powstać i funkcjonować, może potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Dokonując tej oceny organ winien kierować się uwarunkowaniami określonymi w art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej. Podkreślić jednak trzeba, że obowiązek łącznego uwzględnienia uwarunkowań wymienionych w art. 63 ust. 1 ustawy nie wymaga dla ustalenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko stwierdzenia możliwości znaczącego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia we wszystkich wymienionych w tym przepisie uwarunkowaniach. Uwarunkowania, o których mowa w powołanym przepisie mają bowiem charakter ogólny i choć organ musi je wszystkie przeanalizować, to nie oznacza, że przy każdej planowanej inwestycji one zaistnieją. Oznacza to natomiast, że dla wydania postanowienia nakładającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, wystarczy stwierdzenie możliwości znaczącego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko w jakimkolwiek ze wskazanych w tym przepisie aspektów i nie we wszystkich łącznie (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1404/10 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. IV SA/Po 1065/12).
Z uzasadnienia kontrolowanych postanowień wynika, że organ I instancji nakładając obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oparł się głównie na własnej ocenie w zakresie gatunków fauny i flory występujących na obszarze planowanej inwestycji i w bezpośrednim jej sąsiedztwie (art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. e ustawy środowiskowej). Słuszne jest zatem nałożenie obowiązku opracowania raportu, by jednoznacznie określić czy planowane przedsięwzięcie istotnie nie będzie w znaczący sposób pogarszać stanu siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk roślin i zwierząt. Już sama ta okoliczność jest wystarczająca do nałożenia przedmiotowego obowiązku. Wbrew zatem twierdzeniom skarżącej zaistniały przesłanki do wydania postanowienia w tym zakresie. Dodatkowo istotną kwestią przy realizacji przedsięwzięcia jest sposób gospodarowania wodami, w tym wodami opadowymi oraz ewentualnego zabezpieczenia przed awarią. Jak zauważył organ odwoławczy, planowane przedsięwzięcie może wpływać na stosunki wodne oraz możliwość prowadzenia gospodarki hodowlanej i rybackiej (art. 63 ust. 1 pkt 2 lit. k ustawy).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że jeżeli w toku postępowania w sprawie kwalifikacji przedsięwzięcia do oceny oddziaływania na środowisko okaże się, że podstawowe informacje zawarte w karcie informacyjnej przedsięwzięcia nie pozwalają na jednoznaczne określenie jego oddziaływania na środowisko, to organ właściwy może wyrazić wolę otrzymania szczegółowych danych, które zawarte mogą zostać tylko w raporcie o oddziaływaniu na środowisko. Zatem w takiej sytuacji organ ma prawo stwierdzić potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i nałożyć obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. Podkreślić trzeba, że zadaniem raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest określenie oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na poszczególne elementy środowiska oraz ludzi przy uwzględnieniu przyjętych przez inwestora rozwiązań lokalizacyjnych, projektowych, technologicznych, technicznych i organizacyjnych. Dla organów taki dokument będzie stanowił podstawowe źródło informacji o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w fazie jego realizacji, eksploatacji i likwidacji. Od liczby szczegółów, wiarygodności i jakości zawartych w nim danych będzie zależał przebieg oceny oddziaływania na środowisko, rodzaj rozstrzygnięcia (odrzucenie projektu inwestycyjnego bądź jego akceptacja) oraz zakres, rodzaj i charakter zidentyfikowanych oraz nałożonych na inwestora warunków środowiskowych.
Na gruncie niniejszej sprawy należy przyjąć, że organy stwierdzając obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, odniosły się do kwestii, o których mowa w art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej, a które stosownie do art. 65 ust. 3, winny być uwzględnione w uzasadnieniu postanowienia, przedstawiły w uzasadnieniu, jakie okoliczności zostały wzięte pod uwagę przy ustalania zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
Trafne zatem jest stanowisko organu odwoławczego, że to właśnie raport o oddziaływaniu na środowisko pozwoli na określenie faktycznej skali zagrożeń oraz możliwy zakres środków służących ochronie środowiska. Raport, chociaż jest dokumentem prywatnym oraz opracowanym przez osoby posiadające wiadomości specjalne, musi być jednak kompleksowy, spójny i rzetelny. Oznacza to, że raport powinien uwzględniać wszystkie wymagania nałożone przez ustawodawcę w świetle przepisu art. 66 ustawy środowiskowej, ponieważ jest także kluczowym dowodem w tym postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 558/17).
Odnosząc się do pozytywnych opinii współdziałających organów (RDOŚ, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, Zarząd Zlewni Wód Polskich) podkreślić przyjdzie, że organ środowiskowy nie jest nimi związany. Zauważyć bowiem należy, że art. 64 ust. 1 ustawy środowiskowej statuuje obowiązek zasięgnięcia opinii, a więc najsłabszej formy współdziałania między organami. Opinia ta, w przeciwieństwie do uzgodnienia nie ma charakteru wiążącego dla organu wydającego postanowienie w przedmiocie obowiązku przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2084/10, wyrok NSA z 13 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 687/09).
W ocenie Sądu zarówno zaskarżone postanowienie jak i postanowienie organu I instancji spełniły wskazane wyżej wymogi i brak jest podstaw do ich uchylenia. Wskazane w uzasadnieniu organu I instancji powody nałożenia obowiązku nie tylko spełniają wymóg formalny z art. 65 ust. 3 ustawy środowiskowej, ale powodują też, że organ miał wystarczające podstawy do nałożenia przedmiotowego obowiązku. Tym samym pozostałe zarzuty skargi nie mogły spowodować jej uwzględnienia.
Mając powyższe na względzie Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 powołanej ustawy.
Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl