II SA/Gl 239/24

II SA/Gl 239/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-08-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-02-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Krzysztof Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Gapiński
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 138 § 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 682
art. 50, art. 51
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant starszy referent Weronika Siedlaczek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi J. T. i M. W. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 12 grudnia 2023 r. nr WINB.WOA.7721.67.2023.KC w przedmiocie przywrócenia budynku do poprzedniego stanu oddala skargę.
Uzasadnienie
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "ŚWINB" lub "organ odwoławczy") decyzją z dnia 2 grudnia 2023 r. nr WINB.WOA.7721.67.2023.KC działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) – dalej "k.p.a." w zw. z art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 81, art. 83 ust. 2, art. 84 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.) – dalej "P.b.", po rozpoznaniu odwołania M. W. i J. T. (dalej "Strony" lub "Skarżący"), od decyzji nr [...] z dnia 30 stycznia 2023 r., znak: [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta B. (dalej "PINB" lub "organ I instancji"), nakazującej stronom, właścicielom mieszkania nr [...], w budynku mieszkalnym jednorodzinnym nr [...] przy ul. [...] w B., przywrócić dwa pomieszczenia znajdujące się w ww. mieszkaniu na poziomie poddasza z antresolą do stanu poprzedniego, tj. zgodnego z pozwoleniem na budowę, czyli jako pomieszczenia strychu nieużytkowego, poprzez wykonanie ścianki pełnej ograniczającej dostęp do tych pomieszczeń, utrzymał ją w mocy w całości.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 21 października 2020 r. do PINB wpłynęło pismo Prokuratury Rejonowej B. w B. z wnioskiem o podjęcie czynności kontrolnych w zakresie zgodności z prawem inwestycji realizowanej na działce nr [...] w B. przy ul. [...]. PINB przeprowadził postępowanie kontrolne i w jego wyniku w dniu 4 lutego 2021 r. zawiadomił J. T., L. R., L. G., C. sp. z o.o. sp. k. i J. U. o wszczęciu postępowania w sprawie użytkowania kondygnacji poddasza w budynkach jednorodzinnych dwulokalowych przy ul. [...] oraz o wyznaczeniu na dzień 16 marca 2021 r. czynności kontrolnych w sprawie.
Podczas kontroli pomieszczeń strychu w lokalu nr [...] budynku przy ul. [...] sprawdzono ich sposób użytkowania. Zgodnie z dokumentacją projektową budynku pomieszczenia strychu nieużytkowego były pomieszczeniami bez dostępu z wewnętrza budynku (z antresoli). Ustalono, że oba pomieszczenia posiadają dostęp przez otwory drzwiowe i są wykorzystywane jako pokoje dla dzieci, znajdują się w nich zabawki oraz meble. Pomieszczenia wyposażone są w instalację elektryczną. Do protokołu z czynności dołączono 7 zdjęć.
W konsekwencji dokonanych ustaleń postanowieniem z dnia 17 marca 2021 r., znak: [...], działając w oparciu o art. 71 a ust. 1 pkt 1 i 2 P.b., nakazał J. T., jako inwestorowi, wstrzymać użytkowanie dwóch pomieszczeń strychu nieużytkowego w lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym nr [...] w zabudowie szeregowej, położonym na działce nr 1 przy ul. [...] w B. oraz nałożył na niego obowiązek przedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 71 ust 2 P.b., w terminie do dnia 20 maja 2021 r. W uzasadnieniu postanowienia PINB wskazał, że przeprowadzone czynności kontrolne ujawniły samowolną zmianę sposobu użytkowania obiektu, wobec czego koniecznym stało się nałożenie określonych obowiązków.
Zażalenie na powyższe złożył pismem z dnia 29 marca 2021 r. J. T. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.
W dniu 4 maja 2021 r. ŚWINB wydał postanowienie, znak: WINB.WOA.7722.80.2021.AG, którym stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie z dnia 17 marca 2021 r., znak; [...].
Pismem z dnia 19 maja 2021 r. Strony zwróciły się do organu powiatowego z prośbą o prolongatę terminu do złożenia wymaganych postanowieniem z dnia 17 marca 2021 r. dokumentów. Do pisma załączono kserokopię wniosku z dnia 30 marca 2021 r. skierowanego do Prezydenta Miasta B. o wydanie zaświadczenia o zgodności zamierzonej zmiany sposobu użytkowania części obiektu budowlanego z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dalej "m.p.z.p.").
W dniu 24 czerwca 2021 r. do PINB wpłynęło pismo Stron o zawieszenie niniejszego postępowania administracyjne z uwagi na toczące się przed Prezydentem Miasta B. postępowanie w przedmiocie wydania zaświadczenia o zgodności zamierzonej zmiany sposobu użytkowania części obiektu budowlanego z zapisami m.p.z.p.
W dniu 7 lipca 2021 r. PINB wydał postanowienie, znak: [...], którym odmówił zawieszenia postępowania. Następnie pismem z dnia 16 września 2021 r. organ I instancji wezwał Strony do przedłożenia wymaganych dokumentów w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie Strony złożyły kolejny wniosek o zawieszenie postępowania toczącego się przed PINB z uwagi na wciąż niezakończone postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia o zgodności zamierzonej zmiany sposobu użytkowania części obiektu budowlanego z ustaleniami m.p.z.p.
Postanowieniem z dnia 30 września 2021 r., znak: [...] PINB ponownie odmówił zawieszenia postępowania.
Pismem z dnia 14 października 2021 r. PINB zawiadomił strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i złożenia wyjaśnień.
W dniu 15 listopada 2021 r. PINB wydał decyzję nr [...], znak: [...], którą nakazał stronom przywrócić dwa pomieszczenia znajdujące się w ww. mieszkaniu na poziomie poddasza z antresolą do stanu zgodnego z pozwoleniem na budowę, tj. jako pomieszczenia strychu nieużytkowego oraz wykonać ścianki pełne ograniczające dostęp do tych pomieszczeń. W uzasadnieniu wskazano, iż strony do dnia wydania przedmiotowej decyzji nie dostarczyły wymaganych dokumentów legalizacyjnych, w związku z czym organ obowiązany był wydać nakaz przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania poddasza jako pomieszczenia strychu nieużytkowego.
Odwołanie od ww. decyzji PINB z dnia 15 listopada 2021 r. złożyły Strony, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając skarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie szeregu przepisów materialnych i proceduralnych.
W dniu 14 lipca 2022 r. ŚWINB wydał decyzję, znak: WINB.WOA.7721.509.2021 .MG/KC, którą uchylił w pkt 1) w całości postanowienie z dnia 17 marca 2021 r., znak: [...] dla miasta B., uchylił w pkt 2) zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości, oraz przekazał w pkt 3) sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż w sytuacji, gdy inwestor dokonuje samowolnej zmiany sposobu użytkowania, która związana była z wykonaniem robót budowlanych, organy nadzoru budowlanego zobligowane są do przeprowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 50 i art. 51 P.b. Natomiast gdy samowolna zmiana sposobu użytkowania nie Jest powiązana z robotami budowlanymi, to wówczas należy zastosować art. 71 a P.b. W uzasadnieniu decyzji ŚWINB wskazał organowi I instancji, że powinien uzupełnić materiał dowodowy oraz wdrożyć procedurę naprawczą przewidzianą w art. 50-51 P.b. i wydać odpowiednio sformułowane nakazy.
Pismem z dnia 29 lipca 2023 r. PINB zawiadomił Strony, iż w dniu 26 sierpnia 2022 r. zostaną przeprowadzone oględziny dot. użytkowania pomieszczeń strychu w lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w B.
Pismem z dnia 8 sierpnia 2022 r. Strony reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, zwrócili się do organu powiatowego z prośbą o zmianę terminu zaplanowanych na dzień 26 sierpnia 2022 r. oględzin, z uwagi na zaplanowany wcześniej w tym terminie urlop.
Pismem z dnia 16 sierpnia 2023 r. PINB zawiadomił strony, iż w dniu 6 września 2022 r. zostaną przeprowadzone oględziny dot. użytkowania pomieszczeń strychu w lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w B., które ostatecznie odbyły się w dniu 6 października 2022 r. w związku z przesunięciem ich terminu na prośbę Stron.
W dniu 26 września 2022 r. do PINB wpłynęła decyzja z dnia 26 września 2022 r., znak: [...] Prezydenta Miasta B., którą zgłoszono sprzeciw do zgłoszenia Stron w zakresie zmiany sposobu użytkowania strychu nieużytkowego na strych użytkowy na terenie nieruchomości przy ul. [...] w B. W uzasadnieniu organ wskazał, iż z uwagi na nieuzupełnienie przez strony braków wniosków koniecznym stało się wydanie decyzji zgłaszającej sprzeciw.
Pismem z dnia 27 września 2022 r. organ I instancji poinformował Prezydenta Miasta B., iż prowadzi postępowanie w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania strychu nieużytkowego na strych użytkowy w lokalu nr [...] znajdującym się w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w B., należącym do Stron.
W dniu 6 października 2022 r. PINB przeprowadził oględziny, podczas których ustalono, iż "(...) pomieszczenia na poziomie poddasza z antresolą są użytkowane jako mieszkalne (pokoje 2 szt. i łazienka-w.c.). Wykonano dokumentację fotograficzną".
Pismem z dnia 7 października 2022 r. PINB wezwał Strony do stawienia się w jego siedzibie w dniu 24 października 2022 r. celem złożenia wyjaśnień w rozpatrywanej sprawie.
W dniu 24 października 2022 r. w siedzibie PINB stawił się Skarżacy, który wyjaśnił, iż otwory okienne w tych pomieszczeniach były w momencie zakupu mieszkania, a on sam wykonał roboty polegające na wykonaniu otworów drzwiowych do pomieszczeń oraz roboty polegające na wykończeniu podłóg i malowaniu ścian. Pomieszczenia te w momencie zakupu były wyposażone w instalacje elektryczną oraz grzewczą (ogrzewanie podłogowe).
W dniu 26 października 2022 r. do PINB wpłynęło pismo Prezydenta Miasta B., zgodnie z którym Strony wniosły odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 26 września 2022 r., znak: [...]
Pismem z dnia 17 listopada 2022 r. PINB zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i złożenia wyjaśnień.
Pismem z dnia 1 grudnia 2022 r. pełnomocnik Stron wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków: Z. B. – przedstawiciela dewelopera oraz pracownika organu powiatowego dokonującego odbioru m.in. lokalu nr [...] położonego w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w B., a także przeprowadzenie dowodu z dokumentów: protokołu kontroli obowiązkowej z dnia 11 stycznia 2019 r. oraz oświadczenia inwestora.
W wyniku zgłoszonych wniosków dowodowych PINB dołączył do akt sprawy kserokopię protokołu z kontroli obowiązkowej z dnia 11 stycznia 2019 r. zespołu 9 budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych przy ul. [...] nr [...] w B. oraz oświadczenie Z. B., członka zarządu C. sp. z o.o. sp. k., z dnia 8 stycznia 2019 r.
W dniu 4 stycznia 2023 r. PINB przesłuchał w charakterze świadka Z. B., który zeznał, iż lokal nr [...] zlokalizowany w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w B. został sprzedany w dniu 26 lutego 2019 r. Świadek zeznał także, iż nie pamięta czy w chwili zakupu lokalu nr [...] był dostęp do pomieszczeń nieużytkowych na antresoli, ale raczej takiego wejścia nie było. Przez jedno z pomieszczeń nieużytkowych na antresoli przechodziła kanalizacja poprowadzona z pierwszego piętra ponad dach (odpowietrzenie), instalacja elektryczna (zasilanie elektrycznych rolet zewnętrznych). W przedmiocie wykonania pozostałych instalacji wewnętrznych świadek nie potrafił określić, czy zostały one wykonane przez dewelopera. Ponadto oświadczył, że zdecydowano o montażu okien w tych pomieszczeniach nieużytkowych oraz doprowadzeniu do nich zasilania rolet z uwagi na ewentualną późniejszą zmianę przepisów i możliwość przekształcenia tych pomieszczeń na użytkowe, jak również z uwagi na estetykę elewacji. Stan wykończenia pomieszczeń nieużytkowych był stanem deweloperskim, tj. bez malowania, bez wykończenia, bez płytek, bez drzwi i futryn. Świadek oświadczył, że nie pamięta, czy Strony otrzymały kopię decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Ponadto wskazał, iż w akcie notarialnym z dnia [...] r. znajdują się zapisy dot. antresoli, gdzie jasno wskazano, iż znajdują się tam 2 pomieszczenia strychu nieużytkowego, jak również opisano, że zgodnie z decyzją udzielającą pozwolenia na użytkowanie na poziomie poddasza znajdują się 2 pomieszczenia strychu nieużytkowego.
W dniu 9 stycznia 2023 r. PINB wydał postanowienie, znak: [...], którym odmówił w pkt 1) przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka, tj. pracownika PINB dokonującego odbioru lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w B., oraz włączył w pkt 2) do akt jako dowód w sprawie protokół z dnia 11 stycznia 2019 r. z kontroli obowiązkowej budynków mieszkalnych w zabudowie szeregowej przy ul. [...] w B., oraz oświadczenie Z. B., członka zarządu C. sp. z o.o. sp. k., z dnia 8 stycznia 2019 r. dot. istnienia pomieszczeń strychu nieużytkowego na poziomie antresoli i braku wyposażenia tych pomieszczeń w instalacje wewnętrzne.
Pismem z dnia 9 stycznia 2023 r. organ powiatowy zawiadomił strony, o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i złożenia wyjaśnień.
W dniu 30 stycznia 2023 r. PINB wydał decyzję nr [...] z dnia 30 stycznia 2023 r., znak: [...], nakazującą Stronom, właścicielom mieszkania nr [...] w budynku mieszkalnym jednorodzinnym nr [...] przy ul. [...] w B., przywrócić dwa pomieszczenia znajdujące się w ww. mieszkaniu na poziomie poddasza z antresolą do stanu poprzedniego, tj. zgodnego z pozwoleniem na budowę, czyli jako pomieszczenia strychu nieużytkowego, poprzez wykonanie ścianki pełnej ograniczającej dostęp do tych pomieszczeń.
Odwołanie od ww. decyzji PINB z dnia 30 stycznia 2023 r. złożyły Strony zarzucając skarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie treści art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez odmowę zawieszenia postępowania administracyjnego, podczas gdy rozstrzygniecie zależy od przedłożenia przez odwołujących zaświadczenia Prezydenta Miasta B. o zgodności zamierzonej zmiany sposobu użytkowania części obiektu z zapisami m.p.z.p., do którego złożenia zobowiązał ich organ powiatowy, a które to postępowanie nie zostało prawomocnie zakończone, a także treści art. 86 k.p.a. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka, tj. pracownika PINB dokonującego odbioru lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w B. i uniemożliwienie pełnomocnikowi stron uczestniczenia w przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadka tj. Z. B., poprzez poinformowanie pełnomocnika o przesłuchaniu na dzień przed jego przeprowadzeniem. Strony wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji PINB i umorzenie postępowanie oraz zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania w sprawie wydania zaświadczenia przez Prezydenta Miasta B., ewentualnie o uchylenie decyzji PINB i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ powiatowy.
Pismem z dnia 27 marca 2023 r. ŚWINB zwrócił się do Wojewody Śląskiego z prośbą o udzielenie informacji czy postępowanie toczące się przed Wojewodą Śląskim z odwołania Stron od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 26 września 2022 r., znak: [...], którą zgłoszono sprzeciw do zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania strychu nieużytkowego na strych użytkowy na terenie nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], działka nr 1, zostało zakończone.
Po kilkukrotnych zapytaniach o stan prowadzonego postępowania ostatecznie pismem z dnia 18 października 2023 r. Wojewoda Śląski poinformował ŚWINB, iż postępowanie toczące się przed Wojewodą Śląskim zostało zakończone. Do pisma załączono decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 18 października 2023 r., znak: [...], uchylającą decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia 26 września 2022 r., znak; [...] i umarzającą postępowanie zgłoszeniowe prowadzone przed organem I instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż wnioskowana przez inwestorów w zgłoszeniu z dnia 10 sierpnia 2022 r. zmiana sposobu użytkowania strychu nieużytkowego na użytkowy w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy ul. [...] w B. nastąpiła przed dokonaniem zgłoszenia, co wyklucza możliwość merytorycznego rozpoznania złożonego wniosku zgłoszeniowego. Jednocześnie Wojewoda Śląski stwierdził, że organy administracji architektoniczno-budowlanej nie są władne do oceny robót budowlanych zrealizowanych bądź rozpoczętych, jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie. Działania w tym zakresie należą bowiem do kompetencji organów nadzoru budowlanego.
W konsekwencji dokonanych ustaleń organ odwoławczy decyzją opisaną na wstępie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB w całości.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i zacytował przepisy prawa mające w jego ocenie zastosowanie w sprawie. ŚWINB stwierdził ponadto, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż doszło do zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń strychu nieużytkowego na pomieszczenia użytkowe. ŚWINB zwrócił uwagę, iż zmiana ta związana była z wykonaniem przez inwestora robót budowlanych i w takiej sytuacji, organy nadzoru budowlanego zobligowane są do przeprowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 50 i art. 51 P.b. Natomiast gdy samowolna zmiana sposobu użytkowania nie jest powiązana z robotami budowlanymi, to wówczas należy zastosować art. 71a P.b. Zdaniem organu odwoławczego w procedowanej sprawie nie ulega wątpliwości, iż wykonane przez inwestora roboty doprowadziły do powstania trzeciej kondygnacji użytkowej, co jest niezgodne zarówno z zapisami m.p.z.p., jak i zatwierdzonym projektem budowlanym. Niezgodność wykonanej inwestycji z ustaleniami m.p.z.p. powoduje niemożność przeprowadzenia skutecznej procedury naprawczej, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., legalizującej wykonane roboty i powoduje po stronie organu nadzoru budowlanego konieczność wydania nakazu, w myśl art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b., doprowadzenia części obiektu do stanu poprzedniego.
Odnosząc się do zarzutów odwołania ŚWINB uznał, iż zarzut dotyczący naruszenia treści art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez odmowę zawieszenia postępowania administracyjnego, podczas gdy rozstrzygniecie zależy od przedłożenia przez odwołujących zaświadczenia Prezydenta Miasta B. o zgodności zamierzonej zmiany sposobu użytkowania części obiektu z zapisami m.p.z.p., do którego złożenia zobowiązał PINB, a które to postępowanie nie zostało prawomocnie zakończone, jest chybiony. ŚWINB wskazał, iż decyzją z dnia 14 lipca 2022 r., znak: WINB.WOA.7721.509.2021.MG/KC ŚWINB w pkt 1) uchylił w całości postanowienie z dnia 17 marca 2021 r., znak: [...] dla miasta B., w pkt 2) uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości, oraz w pkt 3) przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Zdaniem organu odwoławczego uchylił on zatem postanowienie nakładające na inwestorów obowiązek przedłożenia dokumentów legislacyjnych dotyczących zmiany sposobu użytkowania, w tym spornego zaświadczenia Prezydenta Miasta B., wskazując, iż właściwym trybem postępowania w rozpatrywanej sprawie będzie procedura naprawcza, o której mowa w art. 50-51 P.b. W konsekwencji Strony nie były zobowiązane do przedłożenia wspomnianego zaświadczenia i tym samym toczące się w tym zakresie przed innym organem postępowanie nie mogło stanowić zagadnienia wstępnego w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego.
Ustosunkowując się do zarzutu dot. naruszenia art. 86 k.p.a. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka, tj. pracownika PINB dokonującego odbioru lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w B. ŚWINB wskazał, że PINB dołączył do akt sprawy protokół z kontroli obowiązkowej z dnia 11 stycznia 2019 r., a także decyzję organu powiatowego z dnia 14 stycznia 2019 r. udzielająca pozwolenia na użytkowanie, które to dowody pozwoliły na usunięcie powstałych w sprawie wątpliwości a zatem nie było konieczności przeprowadzania dodatkowego dowodu.
W reakcji na zarzut dot. uniemożliwienia pełnomocnikowi stron uczestniczenia w przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadka tj. Z. B., poprzez poinformowanie pełnomocnika o przesłuchaniu na dzień przed jego przeprowadzeniem, ŚWINB wskazał, iż faktycznie PINB uchybił ciążącemu na nim obowiązkowi, ponieważ winien był poinformować pełnomocnika wcześniej o planowanej czynności. Uchybienie to w ocenie organu odwoławczego nie miało wpływu na zapadłe w sprawie rozstrzygniecie.
Pozostałe zarzuty i twierdzenia Stron ŚWINB uznał za pozostające bez wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji, z uwagi na niezgodność wykonanej inwestycji z zapisami m.p.z.p., w sposób prawidłowy zastosował art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b., nakazując przywrócić dwa pomieszczenia znajdujące się w ww. mieszkaniu na poziomie poddasza z antresolą do stanu poprzedniego, tj. zgodnego z pozwoleniem na budowę.
W skardze z dnia 26 stycznia 2024 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Skarżący reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucił decyzji wydanej przez Wojewódzkiego Inspektora:
- naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na ważność zaskarżonej decyzji 1) art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. - poprzez brak oznaczenia strony w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego mimo prawnego obowiązku oznaczenia strony, co winno skutkować uchyleniem decyzji w całości, gdyż decyzja nie zawiera podstawowego elementu jaki powinien znajdować się w decyzji
- naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) naruszenie art. 86 k.p.a., poprzez uznanie za zasadną odmowę przez organ I instancji przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka tj. pracownika PINB dokonującego odbioru lokalu mieszkalnego nr [...] ul. [...] w B. mimo iż istnieją poważne wątpliwości co do przeprowadzenia tego odbioru, zwłaszcza w sytuacji gdy organ odwoławczy uznaje za zasadne zamknięcie pomieszczeń na poddaszu poprzez wykonanie ścianki pełnej ograniczającej dostęp do tych pomieszczeń, mimo iż do tych pomieszczeń w takiej sytuacji brak jakiegokolwiek dostępu, co w konsekwencji oznaczałoby, iż w połączonych budynkach jednorodzinnych (zabudowa szeregowa) znajdują się pomieszczenia co do których niezachowane są przepisy ochrony przeciwpożarowej, zaś urzędnik dokonując odbioru budynku winien był dostrzec okna w poddaszu otwierane od środka (jak się okazuje projekt nie przewidywał), instalacje, a przede wszystkim istnienie pomieszczeń bez dostępu.
- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 71a ust.4, art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 81, art. 83 ust. 2, art. 84 P.b. poprzez utrzymanie w mocy wydanej decyzji nakazującej przywrócenie dwóch pomieszczeń znajdujących się na poziomie poddasza w budynku przy ul. [...] w B. do stanu zgodnego z pozwoleniem na budowę pomimo braku spełnienia przesłanek do wydania takiej decyzji gdyż zapisy planu zagospodarowania przestrzennego dla tej nieruchomości budynkowej w zakresie ilości kondygnacji są niezgodne z przepisami ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, gdyż wysokość zabudowy nie może być określana ilością kondygnacji, a wysokość budynku nie została w żaden sposób zmieniona na skutek otwarcia obu pomieszczeń otwarcie pomieszczeń co do których nie było dostępu było zgodne z zasadami przeciw pożarowymi, stanowią one część antresoli, których zabudowa (z instalacjami wewnątrz tych pomieszczeń, oknami otwieranymi od środka) stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa wykonanie ścianki pełnej odgradzającej uniemożliwia jakikolwiek dostęp do tych pomieszczeń, w tym dla służb ratunkowych, w trakcie awarii instalacji, pożaru czy innego zdarzenia uznanie, iż otwarcie obu pomieszczeń na poziomie antresoli powoduje powstanie z antresoli trzeciej kondygnacji budynku.
2) naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 § 1, art. 80 i art. 136 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz braku ustaleń faktycznych w zakresie stanu budynku, a także błędne przyjęcie, że budynek posiada ściany oddzielenia p. poż. oraz nieuwzględnienie, że pas materiału niepalnego dotyczy graniczących ze sobą budynków.
Wobec tych zarzutów Skarżący wnieśli o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jak i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie
2) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Śląskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Budowlanemu
3) zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu Skarżący wskazali, że w ich ocenie sama zmiana sposobu użytkowania przedmiotowych pomieszczeń nie sprawia, że istniejąc antresola straci swój charakter i stanie się odrębna kondygnacją. Podnieśli, że zmiana użytkowania pomieszczeń strychu nie doprowadziła do zmiany parametrów budynku np. jego wysokości. Podnieśli również kwestie przeciwpożarowe związane z istniejącymi w tych pomieszczeniach instalacjami wewnętrznymi. W ich ocenie po zmianie użytkowania pomieszczeń strychowych budynek nadal będzie zgodny z m.p.z.p. Skarżący zarzucili organowi nadzoru brak właściwego odbioru budynku do użytkowania.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja ŚWINB z dnia z dnia 2 grudnia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 30 stycznia 2023 r., znak: [...] nakazującej Skarżącym, właścicielom mieszkania nr [...], w budynku mieszkalnym jednorodzinnym nr [...] przy ul. [...] w B., przywrócić dwa pomieszczenia znajdujące się w ww. mieszkaniu na poziomie poddasza z antresolą do stanu poprzedniego, tj. zgodnego z pozwoleniem na budowę, czyli jako pomieszczenia strychu nieużytkowego, poprzez wykonanie ścianki pełnej ograniczającej dostęp do tych pomieszczeń.
Zdaniem organów nadzoru budowlanego, wykonane przez Skarżących roboty polegające na wykonaniu otworu drzwiowego i przeprowadzeniu prac wykończeniowych pomieszczenia (wykonanie instalacji elektrycznej, położenie podłogi, pomalowaniu pomieszczeń) były samowolnie wykonanymi robotami budowlanymi, które w konsekwencji doprowadziły do zmiany użytkowania pomieszczeń strychowych, które zgodnie z dokumentacją budowlaną były pomieszczeniami nieużytkowymi, oddzielonymi od pozostałych części domu w jego wnętrzu ściankami pełnymi bez otworów drzwiowych lub innych zapewniających do nich dostęp.
Samowolna realizacja robót budowlanych skutkuje powstaniem szeregu obowiązków o charakterze administracyjnym.
Zgodnie z treścią art. 51 ust.1 pkt 1 P.b. przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.
Art. 51 P.b. znajduje również zastosowanie do już zakończonych robót budowlanych. Mianowicie jego ust. 7 zobowiązuje właściwy organ nadzoru budowlanego do odpowiedniego stosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 P.b., czyli odpowiedniego wydawania nakazów i nakładania obowiązków w nim określonych, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 P.b., zostały już wykonane (zakończone) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, bądź zagrożenie środowiska, albo na podstawie nieprawidłowo dokonanego zgłoszenia, albo w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach (zob. art. 50 ust. 1 P.b.). W powyższym przypadku, tj. zakończonych robót budowlanych, decyzji wydanej na podstawie art. 51 P.b. nie poprzedza postanowienie wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych, a skoro tak, to jej wydanie nie jest ograniczone żadnym terminem (vide wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 40/24, LEX nr 3724012).
W ocenie Sądu fakt dopuszczenia się przez Skarżących samowoli budowalnej prowadzącej do zmiany sposobu użytkowania strychów w budynku położonym przy ul. [...] jest bezsporny. Wynika on z protokołu kontroli budynku z dnia 16 marca 2021 r. oraz dołączonej do niej dokumentacji fotograficznej. W protokole z przesłuchania świadka z dnia 24 października 2022 r. skarżący J. T. przyznał, że wykonał roboty polegające na wykonaniu otworów drzwiowych do pomieszczeń strychowych oraz roboty polegające na wykończeniu podłóg i malowaniu ścian. Przed wykonaniem tych robót budowlanych - jak wynika z materiału dowodowego sprawy - Skarżący nie wystąpili o zezwolenie na ich wykonanie lub legalizację. Podjęte przez nich działania już po wszczęciu postępowania przez PINB zmierzające do osiągniecia takiego rezultatu nie przyniosły efektów. Wniosek o wydanie zaświadczenia o zgodności zamierzonej zmiany sposobu użytkowania części obiektu budowlanego skierowany w dniu 30 marca 2021 r. do Prezydenta Miasta B. został załatwiony negatywnie jego postanowieniem z dnia 29 czerwca 2021 r. W dniu 26 września 2022 r. Prezydent Miasta decyzją nr. [...] zgłosił sprzeciw do zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania strychu nieużytkowego na strych użytkowy wskutek zgłoszenia przez Skarżących w dniu 10 sierpnia 2022 r. takiej zmiany. Decyzja Prezydenta wskutek odwołania Skarżących została decyzją Wojewody Śląskiego z dnia 18 października 2023r., znak: [...], uchylona a postępowanie w sprawie umorzone. Uzasadniając decyzję Wojewoda stwierdził, że zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń nastąpiło po wykonaniu przez Skarżących prac budowalnych co wykluczyło możliwość merytorycznego rozpoznania ich wniosku.
Materiał dowodowy sprawy potwierdza, że Skarżący nabyli budynek (segment) w stanie deweloperskim, a z dokumentacji budowalnej oraz oświadczeń dewelopera wynika, że pomieszczenia strychowe były pomieszczeniami nieużytkowymi do których dostęp ograniczony był ścianką pełną. W obrocie pozostaje ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę budynków przy ul. [...] w B.
Podniesione przez Skarżących zarzuty nie mogą zostać uwzględnione. Za Nieuzasadnione jest ich twierdzenie dotyczące braku właściwego oznaczenia adresatów decyzji organu odwoławczego. Zarówno z rubrum decyzji jak i z rozdzielnika pod decyzją jasno wynika, kto był adresatem decyzji organu odwoławczego (czyje odwołanie organ rozpatrywał i od jakiej decyzji). Twierdzenia skarżących o zgodności przeprowadzonych prac z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zostały zweryfikowane negatywnie w odrębnym postępowaniu przed właściwymi organami co zastało podkreślone wyżej. Pozostałe zarzuty dotyczące kwestii technicznych związanych z dostępem do pomieszczeń, z ochroną przeciwpożarową, dodatkowym oknem w pomieszczeniach strychowych nie mogą podlegać ocenie Sądu w tym postępowaniu sądowym. Ewentualne zastrzeżenia w zakresie prawidłowości projektu budowlanego, jego rozwiązań technicznych lub umieszczenia okien otwieranych od środka przez dewelopera na etapie budowy budynków przy ul. [...] w B. mogą być przedmiotem odrębnych postępowań.
W ocenie Sądu postępowanie organów nadzoru budowalnego w sprawie było prawidłowe i Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych naruszeń prawa procesowego, które mogłyby uzasadnić usunięcie zaskarżonej decyzji z obiegu prawnego. Organy nadzoru prawnego w sposób właściwy zastosowały w sprawie przepisy prawa materialnego.
Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.