II SA/Gl 236/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-04-25
NSAAdministracyjneWysokawsa
świadczenie pielęgnacyjneopieka nad niepełnosprawnymspółka z o.o.prezes zarząduudziałypraca zarobkowaustawa o świadczeniach rodzinnychprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że pełnienie funkcji prezesa zarządu spółki z o.o. i posiadanie jej udziałów nie jest równoznaczne z podejmowaniem pracy zarobkowej.

Skarżąca J.M. domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na opiekę nad matką, jednak organy odmówiły, uznając, że nie spełnia ona przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia, ponieważ jest prezesem zarządu i udziałowcem spółki z o.o. WSA w Gliwicach uchylił obie decyzje, stwierdzając, że definicja "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" w ustawie o świadczeniach rodzinnych nie obejmuje posiadania udziałów ani pełnienia funkcji w zarządzie spółki kapitałowej, zwłaszcza jeśli jest to nieodpłatne.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej J.M. z tytułu opieki nad matką. Organy administracji uznały, że skarżąca nie spełnia warunku niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ponieważ pełniła funkcję prezesa zarządu oraz była udziałowcem spółki z o.o., której działalność była zawieszona. WSA w Gliwicach uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd podkreślił, że definicja "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" zawarta w ustawie o świadczeniach rodzinnych jest katalogiem zamkniętym i nie obejmuje posiadania udziałów w spółce kapitałowej ani pełnienia funkcji w jej zarządzie, jeśli nie wiąże się to z odpłatnym zatrudnieniem. Sąd wskazał, że posiadanie udziałów jest formą prawa własności, a ewentualna dywidenda nie jest wynagrodzeniem z działalności gospodarczej. Ponadto, pełnienie funkcji członka zarządu może być nieodpłatne. WSA zwrócił uwagę, że organy nie zbadały kwestii odpłatności lub nieodpłatności pełnienia funkcji prezesa zarządu przez skarżącą, co było kluczowe dla rozstrzygnięcia. Sąd przypomniał również, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego wyklucza różnicowanie prawa do świadczenia ze względu na datę powstania niepełnosprawności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, pełnienie funkcji prezesa zarządu spółki z o.o. i posiadanie jej udziałów, zwłaszcza jeśli jest to nieodpłatne, nie jest równoznaczne z podejmowaniem lub kontynuowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Uzasadnienie

Definicja 'zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej' w ustawie o świadczeniach rodzinnych jest katalogiem zamkniętym i nie obejmuje posiadania udziałów ani pełnienia funkcji w zarządzie spółki kapitałowej. Pełnienie funkcji prezesa może być nieodpłatne, a posiadanie udziałów jest formą prawa własności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

u.ś.r. art. 17 § ust. 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

p.p.s.a. art. 145 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu administracji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.ś.r. art. 17 § ust. 1b

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Część przepisu uznana za niezgodną z Konstytucją RP przez TK (sygn. akt K 38/13) i nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia.

u.ś.r. art. 3 § pkt 22

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Definicja 'zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej' jako katalog zamknięty, nieobejmujący posiadania udziałów ani nieodpłatnego pełnienia funkcji w zarządzie spółki kapitałowej.

k.r.o.

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy

u.s.d.g. art. 14a § ust. 4

Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej

u.KRS art. 17

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym

u.KRS art. 14

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Definicja 'zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej' w ustawie o świadczeniach rodzinnych nie obejmuje posiadania udziałów w spółce z o.o. ani pełnienia funkcji prezesa zarządu, jeśli nie wiąże się to z odpłatnym zatrudnieniem. Pełnienie funkcji prezesa zarządu spółki kapitałowej może być nieodpłatne. Posiadanie udziałów w spółce z o.o. jest formą prawa własności, a nie prowadzeniem działalności gospodarczej. Wyrok TK K 38/13 wyklucza różnicowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na datę powstania niepełnosprawności.

Odrzucone argumenty

Organy administracji uznały, że pełnienie funkcji prezesa zarządu spółki z o.o. i posiadanie jej udziałów stanowi przeszkodę w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego.

Godne uwagi sformułowania

niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki definicja 'zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej' zawarta w art. 3 pkt 22 u.ś.r. jest katalogiem zamkniętym posiadanie udziałów w spółce z o.o. jest formą prawa własności, a ewentualna dywidenda uzyskana z udziału jest skutkiem posiadania tego prawa własności i nie jest wynagrodzeniem uzyskanym w ramach prowadzonej działalności gospodarczej pełnienie funkcji członka zarządu na podstawie stosunku organizacyjnego może mieć zarówno charakter odpłatny, jak i nieodpłatny

Skład orzekający

Rafał Wolnik

przewodniczący

Beata Kalaga-Gajewska

sprawozdawca

Agnieszka Kręcisz-Sarna

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja definicji 'zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej' na potrzeby świadczeń rodzinnych, zwłaszcza w kontekście prowadzenia działalności gospodarczej przez spółki kapitałowe i pełnienia funkcji w ich organach."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej definicji ustawowej i może wymagać analizy w kontekście innych przepisów lub specyfiki danej spółki (np. odpłatność funkcji zarządu).

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia pielęgnacyjnego i wyjaśnia, jak formalne posiadanie udziałów lub funkcji w spółce z o.o. wpływa na prawo do tego świadczenia, co jest istotne dla wielu osób w podobnej sytuacji.

Czy bycie prezesem spółki z o.o. pozbawia Cię świadczenia pielęgnacyjnego? Sąd administracyjny wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 236/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Beata Kalaga-Gajewska /sprawozdawca/
Rafał Wolnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 13 grudnia 2023 r. nr SKO.4106.1054.2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia 8 sierpnia 2023 r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta C. (dalej: "organ I instancji") decyzją z dnia 8 sierpnia 2023 r., nr [...], działając na podstawie m.in. art. 1 ust. 2 i 3, art. 2 pkt 2, art. 3, art. 17, art. 20 ust. 2 i 3, art. 23 ust. 1 i 2, ust. 2a, ust. 3, ust. 4aa, art. 24 ust. 1 i 2, ust. 4, art. 25 ust. 1, oraz art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t. jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm., dalej: "ustawa" lub "u.ś.r."), odmówił J. M. (dalej: "skarżąca") przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką Z. M. W uzasadnieniu wskazał, że matka skarżącej jest wdową i legitymuje się bezterminowym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale nie został spełniony warunek zawarty w art. 17 ust. 1b ustawy. Ze złożonej dokumentacji wynika również, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia w dniu [...] kwietnia 2023 r. w S. Sp. z o.o. i pełni funkcję prezesa zarządu D. Sp. z o.o. z siedzibą w C., której działalność jest zawieszona od dnia [...] listopada 2022 r. (postanowienie Sądu Rejonowego w C., [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] r.). Zdaniem organu I instancji, niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, to m.in. niepodejmowanie działalności gospodarczej lub zaprzestanie wykonywania działalności gospodarczej, a zawieszenie działalności gospodarczej nie jest tożsame z zaprzestaniem wykonywania działalności gospodarczej, która to wiąże się ze skreśleniem wpisu w ewidencji działalności gospodarczej na wniosek przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 14a ust. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca ma prawo do wykonywania czynności wymienionych w tym przepisie. Z wywiadu środowiskowego wynika, że matka skarżącej wymaga wsparcia w każdym aspekcie codziennego funkcjonowania i skarżąca osobiście, w sposób należyty, sprawuje opiekę nad matką.
Pismem z dnia 22 sierpnia 2023 r. skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji i zarzuciła rozstrzygnięciu naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., tj. nie uwzględnienie okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji, oraz naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez skarżącą, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wniosła jednocześnie o przeprowadzenie dowodu z umowy sprzedaży udziałów spółki z dnia [...] 2023 r. na okoliczność zbycia przez skarżącą udziałów w D. Sp. z o.o.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "SKO") decyzją z dnia 13 grudnia 2023 r., nr SKO.4106.1054.2023, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 8 sierpnia 2023 r. W jej uzasadnieniu wskazało, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie, w tym z oświadczenia skarżącej złożonego w dniu 2 maja 2023 r. wynika, iż w okresie od dnia [...] lipca 2016 r. do dnia [...] kwietnia 2023 r. była zatrudniona w S. Sp. z o.o. oraz, że jest udziałowcem w D. Sp. z o.o., której działalność została zawieszona w dniu [...] listopada 2022 r. W oparciu o wpis ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem KRS [...] SKO ustaliło, iż działalność D. Sp. z o.o. jest zawieszona od dnia [...] listopada 2022 r. Z danych ujawnionych w KRS wynika także, że skarżąca pełni w owej spółce funkcję prezesa zarządu i nie została zawieszona w czynnościach członka zarządu. Niezależnie od powyższego SKO uznało, że skarżąca nadal widnieje w KRS jako wspólnik D. Sp. z o.o., który posiada 55 udziałów o łącznej wysokości 11.000,00 zł. Wobec powyższego w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, bowiem należy odróżnić pojęcie zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej przez osobę fizyczną od zawieszenia działalności spółki kapitałowej. Nadto, nie bez znaczenia dla sprawy pozostaje przyjęty w spółce sposób jej reprezentacji, tj. "w przypadku powołania zarządu wieloosobowego oświadczenia w imieniu spółki składa prezes zarządu - jednoosobowo lub dwaj członkowie zarządu łącznie, bądź członek zarządu łącznie z prokurentem". Mając na względzie to, że w spółce nie powołano prokurenta, to każda czynność spółki wymaga działania prezesa jej zarządu tj. skarżącej. Zgodnie z wpisem widniejącym w dziale 2 rubryka 1 podrubryka 1 pkt 1.6. KRS skarżąca jest aktywnym prezesem zarządu spółki, bowiem nie została zawieszona w swych czynnościach. Odnosząc się z kolei do podnoszonej w odwołaniu okoliczności sprzedaży przez skarżącą posiadanych udziałów w spółce, SKO wskazało, że powyższe nie wpływa na fakt pełnienia przez skarżącą funkcji prezesa zarządu spółki. Jednocześnie zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (dalej: "ustawa o KRS") domniemywa się, że dane wpisane do rejestru są prawdziwe (art. 17 ust. 1), a jeżeli dane wpisano do rejestru niezgodnie ze zgłoszeniem podmiotu lub bez tego zgłoszenia, podmiot ten nie może zasłaniać się wobec osoby trzeciej działającej w dobrej wierze zarzutem, że dane te nie są prawdziwe, jeżeli zaniedbał wystąpić niezwłocznie z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu (art. 17 ust. 2). SKO zauważyło także, że w myśl art. 14 ustawy o KRS podmiot obowiązany do złożenia wniosku o wpis do rejestru nie może powoływać się wobec osób trzecich działających w dobrej wierze na dane, które nie zostały wpisane do rejestru lub uległy wykreśleniu z rejestru. Wobec powyższego w okresie zawieszenia spółki kapitałowej jej zarząd może dokonywać wszelkich czynności prawnych i procesowych, a więc zawierać umowy, składać i przyjmować oświadczenia w imieniu spółki oraz dochodzić należności. Przedsiębiorca ma bowiem prawo wykonywać szereg czynności związanych z funkcjonowaniem spółki. Jak podkreśla się w judykaturze zawieszenie działalności spółki nie oznacza zawieszenia działalności prezesa zarządu. Nie bez znaczenia dla sprawy pozostaje również to, że prezes zarządu może pobierać wynagrodzenie z tytułu pełnionej przez siebie funkcji. Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez skarżącą kwestii niespełnienia przesłanki zawartej w art. 17 ust. 1b ustawy, SKO wyjaśniło, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Zgodnie bowiem z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Pismem z dnia 12 stycznia 2024 r. skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję i zarzuciła jej naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Mając powyższe na uwadze wniosła o uchylenie decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak też zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, w skrócie: "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze tak zakreślone ramy kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Ocenie Sądu została poddana decyzja SKO z dnia 13 grudnia 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 8 sierpnia 2023 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy wątpliwości, że opieka sprawowana przez skarżącą osobiście ma charakter stały i całodobowy. Zakres tej opieki nie był kwestionowany. Organy obu instancji jednoznacznie potwierdziły także, że skarżąca zrezygnowała z pracy w ramach stosunku pracy w dniu [...] marca 2023 r. W ocenie
Zaznaczyć jednak przyjdzie, że skarżąca była także wspólnikiem oraz prezesem zarządu spółki kapitałowej. Z przedłożonej wraz z odwołaniem umowy sprzedaży udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością wynika, że w dniu [...] 2023 r. skarżąca zbyła te udziały. Nadto, z informacji znanych Sądowi z urzędu (wydruk informacji pełnych z Krajowego Rejestru Sądowego D. Sp. z o.o. w C.) wynika, że w dniu 15 stycznia 2024 r. dokonano zmiany wpisu w tym rejestrze w zakresie dział 1 rubryki 2 (siedziba i adres podmiotu), dział 1 rubryki 7 (dane wspólników), dział 2 rubryki 1 podrubryki 1 (dane osób wchodzących w skład organu). Tym samym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, tj. 13 grudnia 2023 r. powyższego wpisu sąd rejestrowy jeszcze nie dokonał. Jednak rozważania tego organu w tym zakresie nie są prawidłowe, gdyż wpis wyżej wskazanych zmian do KRS ma charakter deklaratoryjny, tj. potwierdzający powstały stan prawny, a nie konstytutywny, tj. kreujący rzeczywistość z chwilą wpisu do niego. W konsekwencji na dzień wydawania zaskarżonej decyzji skarżąca nie posiadała już udziałów w spółce kapitałowej.
Równocześnie, co istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, w ślad za stanowiskiem wyrażonym przez WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 5 maja 2022 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1668/21, odwołać należy się także do definicji "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", zawartej w art. 3 pkt 22 u.ś.r., pod którym to rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Tym samym nie wymieniono w niej takich stosunków prawnych, które odzwierciedlałyby sytuację prawną skarżącej, tj. posiadanie udziałów oraz pełnienie funkcji prezesa spółki z o.o. Jednocześnie zawarte w art. 3 pkt 22 u.ś.r. wyrażenia "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa", zdaniem Sądu, wyklucza rozszerzającą interpretację tego pojęcia, ponieważ wymieniony w nim katalog należy uznać za zamknięty (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2974/14). Wobec tego pominięcie powyższych okoliczności (posiadanie udziałów w spółce kapitałowej, pełnienie w niej funkcji prezesa) w katalogu form aktywności gospodarczej wymienionych w tym przepisie oznacza, że okoliczności te nie mogą być traktowane jako zatrudnienie lub inna praca zarobkowa na gruncie rozważanej ustawy.
Nadto wskazać także przyjdzie, iż skład orzekający w pełni podziela stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2839/19, zgodnie z którym należy zaakceptować ocenę, że skoro z treści art. 3 pkt 22 u.ś.r. nie wynika wprost, aby posiadanie udziałów w sp. z o.o. stanowiło o zatrudnieniu lub prowadzeniu innej działalności zarobkowej, to okoliczność posiadania udziałów w takiej spółce, nie może stanowić wystarczającej podstawy do odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, a posiadanie udziałów w spółce z o.o. jest formą prawa własności, a ewentualna dywidenda uzyskana z udziału jest skutkiem posiadania tego prawa własności i nie jest wynagrodzeniem uzyskanym w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 3380/11). Nadto, przepisy kodeksu spółek handlowych odnośnie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie zawierają żadnych rozwiązań w zakresie zasad wynagradzania członków zarządu. Z tego względu pełnienie funkcji członka zarządu na podstawie stosunku organizacyjnego może mieć zarówno charakter odpłatny, jak i nieodpłatny (por. M. Dumkiewicz [w:] Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Warszawa 2020, art. 2031). Zatem w przypadku sprawowania wspomnianej funkcji nieodpłatnie i bezumownie, nie można jej zaliczyć do "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" zdefiniowanej w art. 3 pkt 22 u.ś.r.
Tymczasem kwestia pobierania przez skarżącą wynagrodzenia i związanego z tym ewentualnego stosunku prawnego w związku z pełnieniem przez nią funkcji prezesa, nie została w niniejszym postępowaniu nawet w najmniejszym stopniu wyjaśniona. Organy bowiem nie przeprowadziły w tym zakresie postępowania dowodowego wychodząc z założenia, że sam fakt pełnienia funkcji w organie zarządzającym spółki kapitałowej stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie ustaliły również daty, do której pełniła ta funkcję, a na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można jej określić. Pewnym jest jedynie data zbycia udziałów w D. Sp. z o.o.
W kontekście powyższego przypomnieć także wypada, że świadczenie pielęgnacyjne, jako tego rodzaju forma wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym (a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, którą się opiekują) zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy. Przy czym przez rezygnację z zatrudnienia, w znaczeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., trzeba rozumieć faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Normę zawartą w art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Skoro, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, nie budzi żadnych wątpliwości fakt sprawowania przez skarżącą ciągłej i należytej opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, a wobec powyższego wywodu przyjąć należy, że skarżąca zrezygnowała z jakiejkolwiek aktywności zawodowej w związku z koniecznością sprawowania tej opieki, czy to w formie stosunku pracy, czy też działalności w ramach spółki kapitałowej, a uprzednie nieodpłatne pełnienie funkcji członka zarządu w spółce kapitałowej przy jednoczesnym posiadaniu w niej udziałów nie mieści się w definicji ujętej w art. 3 pkt 22 u.ś.r., wnioskowane świadczenie należy przyznać skarżącej, po uprzednim ustaleniu czy funkcje członka zarządu w D. Sp. z o.o. skarżąca faktycznie pełniła nieodpłatnie i bezumownie. Jest to o tyle istotne, że w razie gdy funkcje te pełniła odpłatnie, to wnioskowane świadczenie przyznać należy od zaprzestania pełnienia tej funkcji (tu należy ustalić także dokładną datę). Z kolei jeśli skarżąca nie pobierała z tego tytułu żadnych korzyści, to należy świadczenie pielęgnacyjne przyznać jej od miesiąca, w którym wniosek wpłynął do organu I instancji (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). Wobec powyższego wywodu, wskazać także przyjdzie, że okoliczność dotycząca tego czy D. Sp. z o.o. w swej działalności pozostawała zawieszona jest bez wpływu na wynik sprawy.
Mając na uwadze wskazane uchybienia należy stwierdzić, że organ odwoławczy orzekający w niniejszej sprawie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również prawa procesowego, zwłaszcza art. 7, art. 7a, art. 15, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, o czym orzeczono w sentencji.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych powyżej rozważań.
W tym miejscu podzielić należy prawidłowe stanowisko SKO dotyczące wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, bowiem moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie może być brany pod uwagę przy ocenianiu przesłanek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., a na ich wysokość składa się opłata za czynności adwokackie obliczona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964).
Dodać jeszcze wypadnie, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., wobec zgodnych wniosku skarżącej i braku sprzeciwu organu w tym zakresie.
Z kolei powołane wyżej orzeczenie NSA jest dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI