II SA/GL 233/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-06-13
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościużytkowanie wieczysteprawo własnościprzekształceniezaświadczeniecele mieszkanioweKodeks postępowania administracyjnegoustawa o przekształceniuWojewodaWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewody odmawiające potwierdzenia przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, wskazując na błędy proceduralne i brak wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego.

Skarżący domagał się zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Organ pierwszej instancji odmówił, uznając, że nieruchomość nie była zabudowana na cele mieszkaniowe na dzień 1 stycznia 2019 r. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując na naruszenia proceduralne, w tym brak pełnych akt sprawy i niewystarczające ustalenie stanu faktycznego, co uniemożliwiło prawidłową ocenę przesłanek przekształcenia.

Sprawa dotyczyła odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Skarżący, właściciel lokalu mieszkalnego, ubiegał się o potwierdzenie przekształcenia gruntu, na którym znajduje się budynek. Organ pierwszej instancji odmówił, opierając się na informacjach wskazujących, że budynek miał funkcję usługową, a nie mieszkalną, na dzień 1 stycznia 2019 r. Wojewoda Śląski utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, że brak było dowodów na mieszkalny charakter zabudowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd wskazał na istotne naruszenia proceduralne, w tym brak kompletnych akt sprawy w momencie wydawania postanowienia przez organ odwoławczy oraz niewystarczające ustalenie stanu faktycznego. Podkreślono, że organ odwoławczy nie dokonał własnych ustaleń faktycznych ani nie odniósł się w sposób merytoryczny do zarzutów zażalenia, ograniczając się do aprobaty stanowiska organu pierwszej instancji. Sąd zwrócił uwagę na konieczność weryfikacji danych z ewidencji gruntów i budynków oraz kartoteki budynków, a także na obowiązek organu odwoławczego do samodzielnego rozpatrzenia sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nieprawidłowo utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wydania zaświadczenia.

Uzasadnienie

Sąd uchylił zaskarżone postanowienie z powodu naruszeń proceduralnych, w tym braku kompletnych akt sprawy i niewystarczającego ustalenia stanu faktycznego, co uniemożliwiło prawidłową ocenę, czy nieruchomość była zabudowana na cele mieszkaniowe w rozumieniu ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

ustawa o przekształceniu art. 1 § ust. 1, ust. 2

Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności następuje z mocy samej ustawy z dniem 1 stycznia 2019 r. dla gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe. Przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi lub mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, lub te budynki wraz z budynkami gospodarczymi, garażami itp. umożliwiającymi prawidłowe korzystanie z budynków mieszkalnych.

ustawa o przekształceniu art. 4 § ust. 1

Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

Zaświadczenie potwierdzające przekształcenie prawa jest deklaratoryjne i konieczne do ujawnienia w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków prawa własności.

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

k.p.a. art. 217 § § 2 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Zaświadczenie wydaje się, jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.

k.p.a. art. 218 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.

Pomocnicze

ustawa o przekształceniu art. 4a

Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania, wymagająca od organu wyjaśnienia podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia.

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności postępowania.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny mocy dowodowej poszczególnych środków dowodowych.

k.p.a. art. 124 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymóg wyczerpującego uzasadnienia postanowienia.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy utrzymuje w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające.

k.p.a. art. 218 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez sąd.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Organ uwzględni wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu wyroku sądu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy co do rzeczywistej funkcji budynku. Naruszenie art. 11 i 124 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wyczerpującej analizy stanu faktycznego i prawnego. Organ odwoławczy nie dokonał własnych ustaleń faktycznych i nie odniósł się do zarzutów zażalenia. Organ odwoławczy orzekał mimo braku całości akt administracyjnych.

Godne uwagi sformułowania

zaświadczenie ma charakter deklaratoryjny przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności następuje z mocy samej ustawy organ winien był zadbać o dostęp do pełnych akt postępowania zasada dwuinstancyjności postępowania organ odwoławczy pozostaje samodzielne dokonanie ustaleń faktycznych, a następnie przeprowadzenie oceny prawnej

Skład orzekający

Aneta Majowska

sprawozdawca

Artur Żurawik

członek

Grzegorz Dobrowolski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie stanu faktycznego w postępowaniu o wydanie zaświadczenia, obowiązki organu odwoławczego w postępowaniu dwuinstancyjnym, znaczenie kompletności akt sprawy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego prawa majątkowego (przekształcenie użytkowania wieczystego we własność) i pokazuje typowe problemy proceduralne w administracji, które mogą mieć wpływ na prawa obywateli.

Błędy proceduralne organów administracji mogą uniemożliwić potwierdzenie prawa własności.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 233/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-06-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Artur Żurawik
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 386
art. 1 ust. 1, ust. 2, art. 4 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo  własności tych gruntów (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 217 par. 2 pkt 2, art. 218 par. 1, par. 2, art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi J. J. (J.) na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 23 grudnia 2024 r. nr NWXIV.7581.5.23.2024 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 listopada 2024 r. nr [...] Prezydent Miasta K. (dalej: organ pierwszej instancji), działając na podstawie art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 386 z późn. zm., dalej: ustawa o przekształceniu) odmówił wydania zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w K., oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], o pow. 1.304 m2, k.m. [...], obręb B., KW nr [...], która pozostaje w użytkowaniu wieczystym, w tym udziale [...] części J. J. (dalej: Strona, Skarżący), właściciela lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. [...], KW nr [...]
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podał, iż zgodnie z informacją Wydziału Geodezji na dzień 1 stycznia 2019 r. na przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] znajdowały się następujące budynki: budynek biurowy o powierzchni zabudowy 1056 m2 o identyfikatorze [...], garaż o powierzchni zabudowy 39 m2, [...], oraz garaż o powierzchni zabudowy 21 m2, [...] Zgodnie natomiast z pismem Wydziału Architektury i Budownictwa na dzień 1 stycznia 2019 r. budynek pełnił funkcję usługową. Jak wynika z zawiadomienia Sądu Rejonowego [...] w K. [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych nieruchomość gruntowa zabudowana była budynkiem administracyjnym oraz garażem, natomiast zgodnie z kolejnym zawiadomieniem nieruchomość nie była zabudowa budynkiem mieszkalnym. W piśmie Wydziału Podatków i Opłat Lokalnych wskazano, że Spółka B. S.A. (w 2019 r. K. S.A.) w deklaracjach i korektach deklaracji na podatek od nieruchomości na rok 2019 wykazała do opodatkowania nieruchomość gruntową w całości zajętą na prowadzenie działalności gospodarczej bez wskazania funkcji użytkowej budynku. W tych okolicznościach organ stwierdził, że nieruchomość na dzień 1 stycznia 2019 r. nie spełniła przesłanek przekształcenia w trybie ustawy o przekształceniu. Postanowienie doręczono Stronie w dniu 24 listopada 2024 r.
Strona, z zachowaniem ustawowego terminu (w dnu 1 grudnia 2024 r.), wniosła zażalenie podnosząc naruszenie:
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy co do rzeczywistej funkcji budynku poprzez zaniechanie ustalenia stosunku liczby lokali mieszkalnych do wszystkich lokali wyodrębnionych w budynku oraz zaniechanie wyjaśnienia ujawnionych wcześniej niezgodności w rejestrach publicznych,
- art. 11 i art. 124 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wyczerpującej analizy stanu faktycznego i prawnego, przejawiające się brakiem wyjaśnienia odmienności co do wniosków organu zawartych w poprzednich postanowieniach,
- art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia z pominięciem wszechstronnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w czasie gdy organ nie dysponował aktami postępowania, bowiem znajdowały się one wówczas w siedzibie sądu wojewódzkiego w związku z postępowaniem ze skargi na przewlekłość,
Skarżący podkreślił, iż w ponownie wydanym postanowieniu organ pominął zauważone wcześniej niezgodności w ewidencji i rejestrach, ograniczył się do powierzchownej analizy danych z tych rejestrów, które podlegały już ocenie, nie odnosząc się do ich ewentualnej niezgodności ze stanem rzeczywistym. Organ zaniechał w szczególności przystąpienia do szczegółowego określenia liczby lokali konkretnego rodzaju (mieszkalnych i niemieszkalnych) oraz ewentualnego związku lokali niemieszkalnych z pełnieniem funkcji mieszkalnej budynku, celem odtworzenia rzeczywistego stanu budynku. Zwrócił również uwagę, że uzasadnienie postanowienia nie wskazuje, aby organ wypełnił wskazania organu odwoławczego co do konieczności aktualizacji lub przetworzenia posiadanych danych. Zaznaczył, że pismo Wydziału Podatków i Opłat Lokalnych nie stanowi odpowiedniego źródła dowodowego dla ustalenia charakteru przeznaczenia budynku, które opierają się głównie na deklaracjach złożonych przez właścicieli nieruchomości, co nie przesądza o ich prawidłowości. Nadto wskazał, że organ w chwili wydania rozstrzygnięcia nie posiadał kompletu akt administracyjnych, a zatem nie był w stanie w sposób szczegółowy wyjaśnić wszystkich okoliczności sprawy oraz odnieść się do wcześniejszych postanowień.
Po rozpoznaniu zażalenia, Wojewoda Śląski postanowieniem z dnia 23 grudnia 2023 r. nr NWXIV.7581.5.23.2024, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 1 ust. 1 i 2, art. 4 ust. 2 pkt 2, art. 4a ustawy o przekształceniu, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Na wstępie podkreślił, iż przesłane przez organ pierwszej instancji akta sprawy nie stanowią pełnego odwzorowania przebiegu postępowania od 2022 r. Organ odwoławczy dokonał ustaleń na podstawie swoich akt sprawy utworzonych w postępowaniach prowadzonych pod sygnaturami - [...], [...] i [...], w przedmiocie rozpatrzenia zażaleń oraz ponaglenia na bezczynność i przewlekłość w prowadzeniu postępowania - [...] Dalej wskazał, iż na mocy umowy darowizny z dnia [...] r. Rep. A [...], Skarżący stał się właścicielem lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym przy ul. [...] w K., z prawem własności którego związany jest udział w wysokości [...] części w prawie użytkowania wieczystego działki nr [...], objętej księgą wieczystą [...] Z księgi wieczystej [...] wynika, że umową zmieniającą udziały w nieruchomości wspólnej z dnia [...] r. nr [...] udział Skarżącego w prawie użytkowania wieczystego zmienił się z [...] części na [...] części. Następnie organ odwoławczy przywołał brzmienie przepisów mających zastosowanie w sprawie, zwracając uwagę m.in. na uproszczony charakter postępowania w sprawie wydania zaświadczenia w trybie art. 217 i art. 218 k.p.a. oraz wymienił i opisał dokumenty, na których organ pierwszej instancji oparł odmowę wydania zaświadczenia. Zdaniem Wojewody odmowa ta była prawidłowa, gdyż przedmiotowa nieruchomość nie jest zabudowana na cele mieszkaniowe w rozumieniu ustawy o przekształceniu. Wojewoda nie podzielił zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazanych w zażaleniu. Wyjaśnił, iż żaden z dokumentów zgromadzonych w sprawie nie potwierdził, że nieruchomość na dzień 1 stycznia 2019 r. była zabudowana budynkiem mieszkalnym, natomiast Skarżący nie przedstawił żadnego przeciwdowodu na ww. okoliczność. Zdaniem organu odwoławczego z dokumentacji wynika, że na ww. datę był to budynek biurowy o funkcji usługowej. Postanowienie zostało doręczone w dniu 27 grudnia 2024 r.
Strona nie zgodziła się z tym rozstrzygnięciem. W skardze wniesionej w dniu 27 stycznia 2025 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację oraz stanowisko prezentowane w treści zaskarżonego postanowienia.
Wobec wezwania do usunięcia braków skargi poprzez określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego, Skarżący pismem z dnia 19 marca 2025 r. uzupełnił skargę podnosząc zarzuty naruszenia:
- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, wynikające z niedostatecznego rozważenia zarzutów zażalenia, zaniechanie analizy stosunku liczby lokali mieszkalnych do liczby lokali wyodrębnionych w budynku, zaniechanie wyjaśnienia nieprawidłowości w rejestrach, przez co organ odwoławczy błędnie zaakceptował brak ustalenia przeznaczenia nieruchomości w odniesieniu do art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu,
- art. 11 i art. 124 § 2 k.p.a. przez zaniechanie wyjaśnienia przyczyn nieuwzględnienia zarzutów zażalenia, przez ograniczenie uzasadnienia do aprobaty ustaleń organu pierwszej instancji, przy odstąpieniu od merytorycznego odniesienia się do zarzutów naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 11 i art. 124 § 2 k.p.a.,
- art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie wszechstronnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, ponieważ organ orzekał mimo braku całości akt, które pozostawały w sądzie wojewódzkim w związku ze sprawą II SAB/Gl 184/24.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W ramach wskazanej kontroli sąd administracyjny poddaje badaniu zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego kreującymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi określającymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Uwzględniając tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji publicznej Sąd dopatrzył się naruszeń uzasadniających zastosowanie kompetencji kasatoryjnych względem zaskarżonego postanowienia.
Rozpoznając sprawę w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. W tych przypadkach (o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2) organ administracji publicznej, stosownie do treści art. 218 § 1 tego Kodeksu, obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 k.p.a.). Postępowanie wyjaśniające spełnia zatem jedynie pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia, a jego przedmiotem powinno być ustalenie, jakiego rodzaju ewidencje, rejestry i inne zbiory danych mogą zawierać żądane przez wnioskodawcę okoliczności i ustalenie ich dysponentów.
W tego rodzaju sprawie, poza zasadami wydania zaświadczeń uregulowanymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, należy również uwzględnić stosowne przepisy materialnoprawne, z których wynika obowiązek potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w formie zaświadczenia. To z właściwych przepisów materialnoprawnych wynikać będzie, jaka okoliczność ma być stwierdzona w formie zaświadczenia. W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę wydania zaświadczenia stanowią przepisy art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, który stanowi, że z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami: 1) mieszkalnymi jednorodzinnymi lub 2) mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, lub 3) o których mowa w pkt 1 lub 2, wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych. Przywołany przepis prowadzi do wniosku, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności następuje z mocy samej ustawy (art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu), zaś zaświadczenie ma charakter deklaratoryjny, bowiem jak stanowi art. 4 ust. 1 tej ustawy, potwierdza przekształcenie prawa i jest konieczne do ujawnienia w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków prawa własności. Zaświadczenie jest czynnością materialno-techniczną organu polegającą na urzędowym potwierdzeniu w formie pisemnej obiektywnie istniejącego stanu rzeczy, dotyczącego faktów lub prawa. Jest ono przy tym przejawem wiedzy, a nie woli organu administracji publicznej, dokonywanym - w myśl art. 218 § 1 k.p.a. - w oparciu o posiadane rejestry i ewidencje bądź inne dane znajdujące się w jego posiadaniu. W szczególności zaś nie jest możliwe wydanie zaświadczenia, jeśli problematyka, której żądanie strony dotyczy, jest sporna (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 421/12, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 1998 r. sygn. akt III SA 1292/97 niepubl., P. P.M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2021). Ponadto wszelkie przesłanki warunkujące przekształcenie powinny być oceniane według stanu faktycznego na dzień, w którym to przekształcenie następuje, przy uwzględnieniu obowiązującego w tym momencie stanu prawnego (Ł. Sanakiewicz, Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów. Komentarz, Warszawa 2019).
W rozpoznawanej sprawie organ odmówił wydania wnioskowanego przez Skarżącego zaświadczenia w sprawie potwierdzenia przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu, ponieważ w następstwie przeprowadzonej analizy stwierdził, że informacje znajdujące się w jego dyspozycji wskazują, iż w dacie wejścia w życie ustawy o przekształceniu przedmiotowa działka nie była zabudowana na cele mieszkaniowe. Skarżący zakwestionował to stanowisko przedstawiając, przywołaną wyżej argumentację.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że opisana na wstępie nieruchomość położona w K., obręb B., oznaczona w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], na dzień wejścia w życie ustawy o przekształceniu była nieruchomością zabudowaną, konieczne stało się natomiast rozstrzygnięcie czy na dzień 1 stycznia 2019 r. była nieruchomością zabudowaną na cele mieszkaniowe w rozumieniu art. 1 ust. 1 tej ustawy.
Po pierwsze, czynienie tego rodzaju ustaleń wymaga kompletu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Jak wynika natomiast z akt sprawy, czego również nie kwestionował organ odwoławczy, w dacie wydania zaskarżonego postanowienia organ nie dysponował pełnymi aktami postępowania, zatem i zgromadzonym materiałem dowodowym, który winien podlegać ocenie w dacie rozstrzygania. Powyższe wynika również z ocenianego materiału dowodowego, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy przywołuje bowiem jedynie materiał oceniony przez organ pierwszej instancji w toku ponownie prowadzonego postępowania. Stosownie do znanej Sądowi z urzędu informacji, akta administracyjne sprawy przedłożone do tut. Sądu w związku ze skargą na przewlekle prowadzenie postępowania przez organ odwoławczy, zostały zwrócone w dniu 14 marca 2025 r. i wpłynęły do organu odwoławczego w dniu 18 marca 2025 r., w sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie zapadło w dniu 23 grudnia 2024 r. Sąd jednocześnie zwraca uwagę, że brak akt administracyjnych nie jest przeszkodą do rozpoznania sprawy, zaś bierne oczekiwania na zwrot akt może być rozpatrywane w kontekście bezczynności organu, jednakże organ winien był zadbać o dostęp do pełnych akt postępowania by kontynuować postępowanie, brak dokumentacji budzi bowiem uzasadnione wątpliwości co do nieuwzględnienia pełnej podstawy faktycznej. Mimo, że czynności prowadzone w ramach postępowania w sprawie wydania zaświadczenia mają charakter uproszony, to nadal muszą być oparte na zasadzie rzetelnego postępowania.
Po drugie, dostrzec należy, że w zaskarżonym postanowieniu brak jakiegokolwiek wskazania, czy zostały wykonane przez organ pierwszej instancji zalecenia z poprzedniego postanowienia kasatoryjnego organu odwoławczego, co tyczy się w szczególności "zweryfikowania treści ewidencji gruntów i budynków" ("Prezydent nie zweryfikował treści ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do przedmiotowej działki", str. 5 uzasadnienia uchylającego postanowienia organu odwoławczego z dnia 11 października 2024 r.). Pamiętać należy, że dla ustalenia przesłanek przekształcenia określonych w przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, a zatem czy dana nieruchomość jest zabudowana budynkami mieszkalnymi, co do zasady punktem wyjścia powinny być zapisy zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Ujawniona w ewidencji gruntów i budynków funkcja budynku powinna mieć zatem pierwszeństwo przy ustalaniu przesłanek warunkujących przekształcenie (por. Ł. Sanakiewicz, Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, komentarz, Lex/el 2023). W aktach administracyjnych przedłożonych do sprawy brak natomiast zarówno wypisu z rejestru gruntów jak i wypisu z kartoteki budynków (pozostaje jedynie pismo Wydziału Geodezji). Jak zasadnie podkreślił tut. Sąd, organ przed wydaniem stosowanego zaświadczenia powinien dokonać odpowiednich ustaleń faktycznych, weryfikacja funkcji budynku stanowi akt wiedzy i nie przekracza kompetencji organu w procedurze wydawania zaświadczenia, liczba i charakter lokali znajdujących się w obiekcie nie jest kwestią prawa, lecz faktu, a dane te wynikają z kartoteki budynku i kartoteki lokali, a więc z dokumentów które powinny być w posiadaniu organu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Gl1904/23). Powyższego w rozpoznawanej sprawie jednak zabrakło.
Po trzecie zaś, organ odwoławczy w rozstrzyganej sprawie zaniechał ponownego rozpatrzenia sprawy, nie dokonał własnych ustaleń faktycznych, nie odniósł się w do argumentów i zarzutów odwołania. Niewątpliwie organ odwoławczy w znacznej mierze ograniczył postępowanie do podzielenia stanowiska zawartego w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej. Tymczasem, w ramach dwuinstancyjności postępowania, o której mowa w art. 15 k.p.a. obowiązkiem spoczywającym na organie odwoławczym pozostaje samodzielne dokonanie ustaleń faktycznych, a następnie przeprowadzenie oceny prawnej, zatem nie tylko weryfikacji wydanej przez organ pierwszej instancji decyzji, lecz również ponowne rozpoznanie co do istoty sprawy administracyjnej.
Powyższe uchybienia stały się podstawą uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ uwzględni wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niniejszym uzasadnieniu, w szczególności rozstrzygając na kompletnych aktach administracyjnych, z uwzględnieniem pozostawania w nich wypisu z ewidencji gruntów i budynków, uczyni zadość zasadzie dwuinstancyjności postępowania – mając jednocześnie w polu widzenia obowiązek przestrzegania pozostałych reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcie odpowiadało prawu materialnemu, wnikliwie uzasadniając swoje stanowisko w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI