II SA/Gl 228/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-06-17
NSAAdministracyjneŚredniawsa
zasiłek pielęgnacyjnyprzywrócenie terminuodwołaniepostępowanie administracyjneterminy procesowebrak winyKodeks postępowania administracyjnegoświadczenia rodzinneWSA Gliwice

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, uznając brak winy strony w uchybieniu terminu za nieuprawdopodobniony.

Skarżąca wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny. Skarżąca argumentowała, że nie złożyła odwołania w terminie z powodu błędnego przekonania, iż organ rozstrzygnie o zasiłku za okres poprzedzający w odrębnej decyzji. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, a uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji jasno wskazywało na odmowę przyznania świadczenia za okres wsteczny z powodu niespełnienia warunków formalnych.

Sprawa dotyczyła skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, które odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta R. przyznającej zasiłek pielęgnacyjny dla jej syna. Decyzja organu pierwszej instancji z 5 kwietnia 2022 r. przyznała zasiłek za okres od 1 kwietnia 2022 r. do 30 listopada 2022 r., wskazując jednocześnie, że wniosek o zasiłek został złożony po upływie 3 miesięcy od daty wydania ostatecznego orzeczenia w sprawie niepełnosprawności, co zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych uniemożliwia przyznanie świadczenia za okres poprzedzający. Skarżąca wniosła odwołanie 29 kwietnia 2022 r., które zostało uznane za złożone po terminie. Po uchyleniu przez WSA postanowienia o uchybieniu terminu, organ odwoławczy ponownie rozpoznał sprawę, informując o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Skarżąca złożyła taki wniosek, argumentując, że nie wiedziała o odmowie przyznania zasiłku za okres poprzedzający, gdyż spodziewała się odrębnej decyzji w tej kwestii. SKO odmówiło przywrócenia terminu, uznając, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. WSA w Gliwicach oddalił skargę, podkreślając, że skarżąca nie wykazała obiektywnych przeszkód uniemożliwiających złożenie odwołania w terminie. Sąd powołał się na wcześniejsze wyroki w tej sprawie, które stwierdziły uchybienie terminu do wniesienia odwołania i związane z tym związanie organu oraz sądu. Sąd uznał, że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji jasno wskazywało na brak podstaw do przyznania zasiłku za okres wsteczny, a przekonanie skarżącej o odrębnej decyzji było nieuzasadnione. Tym samym, brak winy w uchybieniu terminu nie został uprawdopodobniony, co skutkowało oddaleniem skargi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji jasno wskazywało na odmowę przyznania zasiłku za okres wsteczny z powodu niespełnienia warunków formalnych, a przekonanie skarżącej o odrębnej decyzji w tej kwestii było nieuzasadnione. Brak było obiektywnych przeszkód uniemożliwiających złożenie odwołania w terminie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

k.p.a. art. 58 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

k.p.a. art. 58 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę.

u.ś.r. art. 24 § 2a

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się od miesiąca złożenia wniosku w zespole ds. orzekania o niepełnosprawności, przy czym wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego należy złożyć w terminie 3 miesięcy od dnia wydania ostatecznego orzeczenia w tej sprawie.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego wiąże zarówno sąd, jak i organ administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, który wydał wyrok, jest związany swoją oceną prawną.

ustawa o COVID-19 art. 15zzzzzn2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Reguluje postępowanie w przypadku uchybienia terminu w okresie stanu epidemii.

k.p.a. art. 43

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Doręczenie pisma do rąk dorosłego domownika.

k.p.a. art. 129 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Termin do wniesienia odwołania.

k.p.a. art. 8 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji jasno wskazywało na odmowę przyznania zasiłku za okres wsteczny. Przekonanie skarżącej o odrębnej decyzji w kwestii zasiłku za okres poprzedzający było nieuzasadnione. Sąd jest związany wcześniejszymi wyrokami w sprawie stwierdzającymi uchybienie terminu.

Odrzucone argumenty

Z petitum decyzji nie wynikało, że organ odmówił świadczenia za okres poprzedzający złożenie wniosku. Organ nie wydał decyzji co do okresu poprzedzającego złożenie wniosku. Przeoczenie terminu wynikało z błędu i nieprawidłowości po stronie organu, a nie winy Skarżącej. Naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasad bezstronności i równego traktowania.

Godne uwagi sformułowania

przywrócenie terminu jest stosowane w wyjątkowych sytuacjach obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy przeszkoda, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku Orzeczenia stały się prawomocne prowadząc do związania w rozumieniu art. 153 i art. 170 p.p.s.a.

Skład orzekający

Aneta Majowska

sprawozdawca

Beata Kalaga-Gajewska

członek

Krzysztof Nowak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym, w szczególności wymogu uprawdopodobnienia braku winy oraz związania sądu wcześniejszymi orzeczeniami w tej samej sprawie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z zasiłkiem pielęgnacyjnym i interpretacją uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowe problemy związane z terminami w postępowaniu administracyjnym i znaczenie starannego czytania decyzji organów. Jest interesująca dla prawników procesowych i administracyjnych.

Czy błąd w interpretacji decyzji organu usprawiedliwia przywrócenie terminu? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 228/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-06-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Beata Kalaga-Gajewska
Krzysztof Nowak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 58 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 listopada 2024 r. nr SKO-PSŚ/41.5/2046/2024/20099 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 9 stycznia 2025 r. M. W. (dalej: Skarżąca), reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach nr SKO-PSŚ/41.5/2046/2024/20099 z dnia 29 listopada 2024 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.
Decyzją z dnia 5 kwietnia 2022 r. znak [...], Prezydent Miasta R., po rozpoznaniu wniosku Skarżącej, przyznał zasiłek pielęgnacyjny dla jej syna G. W. na okres od 1 kwietnia 2022 r. do 30 listopada 2022 r. w kwocie 215,84 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż "zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych (art. 24 ust 2a), prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się od miesiąca złożenia wniosku w zespole ds. orzekania o niepełnosprawności, przy czym wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego należy złożyć w terminie 3 miesięcy od dnia wydania ostatecznego orzeczenia w tej sprawie. Jak wynika z przedłożonych dokumentów, wyrok Sądu na którego podstawie zmienione zostały orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. oraz Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim stał się prawomocny z dniem [...] r., zaś wniosek o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego został złożony w dniu 01.04.2022 r. tj. po upływie 3 miesięcy od daty wydania ostatecznego orzeczenia. Mając na względzie powyższe, postanowiono jak w sentencji." Decyzja zawierała pouczenie o prawie do złożenia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach za pośrednictwem organu pierwszej instancji w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Decyzja została doręczona Skarżącej w dniu 8 kwietnia 2022 r.
W dniu 29 kwietnia 2022 r. Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji wskazując, że nie przekroczyła terminu 3 miesięcy, o którym mowa w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 15 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1179/22 stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 czerwca 2022 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Sąd stwierdził, że wydana w pierwszej instancji decyzja z dnia 5 kwietnia 2022 r. została doręczona Skarżącej w dniu 8 kwietnia 2022 r. w trybie art. 43 k.p.a., tj. do rąk dorosłego domownika w sobie męża wnioskodawczyni, okoliczność tą potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru pisma, z kolei odwołanie zostało złożone w dniu 29 kwietnia 2022 r., czyli z uchybieniem (siedmiodniowego) terminu przewidzianego do wniesienia odwołania, co oznacza, że doszło do rażącego naruszenia prawa, bowiem rozpoznane zostało odwołanie od decyzji wniesionej po terminie.
Następnie wydane przez organ odwoławczy postanowienie z dnia 22 lutego 2023 r. nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 737/23 ze wskazaniem uwzględnienia przez organ odwoławczy przy badaniu warunków formalnych wniesionego odwołania regulacji art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. 2021 r., poz. 2095 z późn. zm.), z uwagi na złożenie przez Skarżącą odwołania w dniu 29 kwietnia 2022 r., tj. w okresie obowiązywania stanu epidemii, odwołanego z dniem 16 maja 2022 r. rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027).
Pismem z dnia 24 października 2024 r. organ odwoławczy poinformował Stronę o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, wyznaczył termin 30 dni od daty otrzymania pisma na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz pouczył o treści art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W dniu 22 listopada 2024 r. Skarżąca skierowała wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wskazując, że organ przyznał świadczenie za okres bieżący, i nie rozstrzygnął co do okresu poprzedzającego złożenie wniosku, natomiast Skarżąca dopiero w ustnej informacji pracownika organu dowiedziała się, że nie otrzyma zasiłku za okres poprzedzający, do tego momentu była przekonana że w kwestii świadczenia za okres wstecz organ orzeknie w odrębnej decyzji. W uzasadnieniu wniosku podniosła też argumentację odnoszącą się do merytorycznego rozstrzygnięcia decyzji w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego.
Przywołanym na wstępie postanowieniem nr [...] z dnia 29 listopada 2024 r. organ odwoławczy, w oparciu o art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.
Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy przywołał warunki formalne złożenia wniosku o przywrócenie terminu i przesłanki, których zaistnienie umożliwia pozytywne ustosunkowanie się do tego wniosku. Zdaniem organu odwoławczego przesłanki te w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione, przede wszystkim Strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Wyjaśnił, że o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. Okoliczność podnoszona w treści wniosku nie jest natomiast w ocenie Kolegium podstawą do przywrócenia terminu. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w decyzji organ pierwszej instancji poinformował Stronę, że prawo do zasiłku ustala się od miesiąca złożenia wniosku w zespole ds. orzekania o niepełnosprawności, przy czym wniosek o świadczenie należy złożyć w terminie 3 miesięcy od dnia wydania ostatecznego orzeczenia w tej sprawie. W tych okolicznościach organ odwoławczy stwierdził, że Strona w dacie otrzymania decyzji miała informacje, że świadczenie za okres wsteczny na podstawie art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, nie zostanie przyznane z uwagi na niespełnienie warunków do zastosowania tego przepisu.
Postanowienie doręczono w dniu 12 grudnia 2024 r.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca. W skardze pełnomocnik Skarżącej sformułował zarzuty naruszenia:
- art. 58 k.p.a. poprzez jego nieuwzględnienie tj. pominięcie, że Skarżąca w swoim osobistym odwołaniu zawarła wniosek o przywrócenie terminu wskazując, że nie złożyła odwołania w terminie albowiem z petitum decyzji nie wynikało, że organ odmówił świadczenia za okres poprzedzający złożenie wniosku, z rozstrzygnięcia bowiem wynika jedynie za jaki okres świadczenie zostało przyznane, tym samym organ nie wydał decyzji co do okresu poprzedzającego złożenie wniosku,
- art 129 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, że odwołanie zostało złożone po upływie terminu, gdy Skarżąca w odwołaniu zawarła wniosek o przywrócenie terminu
- art 134 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że doszło do uchybienia terminu na złożenie odwołania w sytuacji, gdy z zebranego w sprawie materiału wynika jednoznacznie, że przeoczenie terminu wynikało z błędu i nieprawidłowości po stronie organu wydającego decyzję a nie winy Skarżącej,
- art. 8 § 1 k.p.a. przez pomięcie złożenia przez Skarżącą wniosku o przywrócenie terminu z uwagi na fakt, że z petitum decyzji nie wynika, że odmowa przyznania świadczenia za okres poprzedni, a w konsekwencji naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli, a także zasad bezstronności i równego traktowania,
- art. 8, art. 104 i art. 107 § 3 k.p.a. przez brak uwzględnienia, że w treści decyzji nie znalazło się rozstrzygnięcie w zakresie okresu poprzedzającego złożenie wniosku, a nadto że decyzja z uwagi na zawarcie w treści uzasadnienia zbyt ogólnych stwierdzeń, uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji,
Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, a w uzasadnieniu skargi ponowił argumentację zawartą w treści złożonego wniosku o przywrócenie terminu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2). W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stało się postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Przeprowadzona zgodnie z kryterium legalności, sądowoadministracyjna kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej wykazała, że jest ono zgodne z prawem. Brak było podstaw do uwzględnienia skargi.
Podstawę prawną wydanego w sprawie postanowienia stanowił przepis art. 58 k.p.a., w myśl którego w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). W przywołanym przepisie zamieszczono przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, żeby wniosek mógł zostać uwzględniony. Osoba zainteresowana przywróceniem terminu powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 331).
Odnotowania w tym miejscu wymaga, iż Sąd przeprowadzając kontrolę sądowoadministracyjną bada legalność zaskarżonego postanowienia, a dodatkowo w niniejszej sprawie działa w granicach związania, o której mowa w art. 153 i art. 170 p.p.s.a. Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 września 2022 r. sygn. akt III FSK 920/21, z dnia 25 sierpnia 2022 r. sygn. akt III FSK 1540/21). W sprawie zapadły już wyroki tut. Sądu z dnia 15 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1179/22 oraz z dnia 8 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 737/23. Zakwestionowanie stanowiska wyrażonego w ww. orzeczeniach mogło nastąpić poprzez wniesienie skargi kasacyjnej w przewidzianym trybie oraz terminie, czego w niniejszej sprawie strony nie uczyniły. Orzeczenia stały się prawomocne prowadząc do związania w rozumieniu art. 153 i art. 170 p.p.s.a.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 15 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1179/22, Sąd stwierdził, że wydana w pierwszej instancji decyzja z dnia 5 kwietnia 2022 r. została doręczona Skarżącej w dniu 8 kwietnia 2022 r. w trybie art. 43 k.p.a., tj. do rąk dorosłego domownika w osobie męża Wnioskodawczyni. Okoliczność tą potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru pisma. Z kolei odwołanie zostało przez nią złożone osobiście w Dziale Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 29 kwietnia 2022 r., czyli z uchybieniem (siedmiodniowym) terminu przewidzianego do wniesienia odwołania (art. 129 § 2 k.p.a.). Z kolei w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 737/23, tut. Sąd wskazał, iż Strona składając odwołanie 29 kwietnia 2022 r. z uchybieniem terminu złożyła je w okresie obowiązywania stanu epidemii i funkcjonowania tego przepisu w obrocie prawnym, wobec powyższego, w sytuacji, gdy organ badając spełnienie formalnych warunków odwołania stwierdził, że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu powinien był wdrożyć tryb wskazany w art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID-19, czego nie uczynił. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uwzględnił przedstawioną w orzeczeniu ocenę prawną i wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania, informując Skarżącą pismem z dnia 24 października 2024 r. o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, w treści pisma wyznaczył także termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu oraz stosownie do art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID-19, pouczył o treści art. 58 k.p.a. W zakreślonym terminie, w dniu 22 listopada 2024 r. Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu (karta nr 15 akt administracyjnych). Wobec związania ww. orzeczeniami tut. Sądu, nieuzasadnione pozostają zarzuty skargi zmierzające do wykazania, że w sprawie nie doszło do złożenia odwołania z uchybieniem terminu, a jednocześnie Strona w swoim osobistym odwołaniu zawarła wniosek o przywrócenie terminu (zarzuty nr 1-3 skargi).
Przechodząc zatem do oceny spełnienia przesłanek z art. 58 k.p.a., którymi są: wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniesienie tego wniosku w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, jednoczesne z wniesieniem wniosku dopełnienie czynności, dla której określony był termin oraz uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną, że uchybienie nastąpiło bez jej winy, organ odwoławczy stwierdził, że Skarżąca nie spełniła warunku uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu.
Zdaniem Sądu, w okolicznościach sprawy, stanowisko to jest prawidłowe. Z wniosku o przywrócenie terminu wynika, że Skarżąca jako okoliczność mającą uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu wskazała na brak zawarcia w decyzji organu pierwszej instancji rozstrzygnięcia co do całości sprawy, jak podniosła Skarżąca "wiedzę o tym, że OPS miał odmówić przyznania zasiłku za jakikolwiek okres wnioskodawczyni powzięła dopiero w dacie złożenia odwołania od pracownika OPS podczas rozmowy – kiedy to zapytała co z okresem poprzedzającym okres bieżący" (str. 4 uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu)
Należy przypomnieć, że instytucja przywrócenia terminu jest stosowana w wyjątkowych sytuacjach. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przy ocenie, czy uchybienie terminu było zawinione, należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu należy zaliczyć np. przerwę w komunikacji, powódź, pożar czy nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 lipca 2011 r. sygn. akt II OSK 1096/11; z dnia 7 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1459/09; z dnia 10 września 2010 r. sygn. akt II OZ 849/10, z dnia 30 listopada 2006 r. sygn. akt II OSK 1397/05).
Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ 91/15). W skardze jednak nie wykazano, aby tego rodzaju okoliczności wystąpiły.
Jednocześnie odnotowania wymaga, iż przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, także m.in.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2017 r. sygn. akt II GZ 599/17, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2014 r. sygn. akt II OZ 10/14). Tymczasem Skarżąca pomimo prawidłowego pouczenia o prawie, trybie i terminie złożenia odwołania od doręczonej decyzji, jak wskazał pełnomocnik w treści wniosku o przywrócenie terminu - przyjęła, że świadczenie za okres poprzedzający zostanie rozstrzygnięte odrębną decyzją. Tymczasem w uzasadnieniu decyzji z dnia 5 kwietnia 2022 r., organ pierwszej instancji, w powołaniu na brzmienie art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyjaśnił, że "zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się od miesiąca złożenia wniosku w zespole ds. orzekania o niepełnosprawności, przy czym wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego należy złożyć w terminie 3 miesięcy od dnia wydania ostatecznego orzeczenia w tej sprawie", następnie organ odniósł się do ustalonego w sprawie stanu faktycznego podając, że "jak wynika z przedłożonych dokumentów, wyrok Sądu na którego podstawie zmienione zostały orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. oraz Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim stał się prawomocny z dniem [...] r., zaś wniosek o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego został złożony w dniu 01.04.2022 r. tj. po upływie 3 miesięcy od daty wydania ostatecznego orzeczenia". Uzasadnienie to odpowiada sentencji decyzji, w której określono przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od "01.04.2022 do 30.11.2022 r." (karta nr 14 akt administracyjnych).
W rozstrzygnięciu pierwszoinstancyjnym wyraźnie zatem wskazano, że "wniosek o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego został złożony w dniu 01.04.2022 r. tj. po upływie 3 miesięcy od daty wydania ostatecznego orzeczenia".
Z treści decyzji w żaden sposób nie wynikało przy tym, aby kwestię dotyczącą przyznania Skarżącej świadczenia za okres wcześniejszy organ zamierzał rozstrzygnąć w drodze odrębnej decyzji. Nic nie stało więc na przeszkodzie, aby odwołanie Skarżąca wniosła w terminie (podobnie: w sprawie ze skargi Skarżącej na postanowienie organu odwoławczego z dnia 2 sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego – wyrok tut. Sądu z dnia 19 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 1306/24).
Nie sposób zatem przyjąć, że usprawiedliwione było przekonanie Skarżącej, że organ odrębną decyzją rozstrzygnie kwestie zasiłku za okres poprzedzający 01.04.2022 r. Okoliczności te, nie stanowią w ocenie Sądu, wystarczającej podstawy do przywrócenia terminu. Niezasadne wobec powyższego pozostaje stanowisko i argumentacja skargi (zarzut nr 4-5 skargi).
Skarżąca nie wykazała, że dochowała należytej staranności, a dopełnienie czynności wniesienia odwołania w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od strony. Sąd nie dopatrzył się w sprawie zaistnienia obiektywnych przeszkód w uchybieniu terminu. W konsekwencji zasadnie organ odwoławczy przyjął, że nie zachodzi w omawianym przypadku sytuacja braku winy. Skarżąca nie przywołała przy tym żadnej innej argumentacji mogącej podlegać ocenie pod kątem przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a.
Reasumując Sąd uznał, że organ w sposób prawidłowy odmówił przywrócenia terminu. W sprawie nie doszło do naruszenia art. 58 § 1 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na treść art. 119 pkt 3 p.p.s.a., stosownie do którego sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI