II SA/Gl 228/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Prokuratora na decyzję SKO odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania zasiłku okresowego, uznając, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa.
Prokurator zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) odmawiającą stwierdzenia nieważności własnej decyzji, która utrzymała w mocy decyzję o odmowie przyznania zasiłku okresowego. Prokurator zarzucił rażące naruszenie prawa, twierdząc, że osoba ubiegająca się o zasiłek nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z byłą żoną i synem, co jest kluczowe dla definicji rodziny w ustawie o pomocy społecznej. SKO odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że zebrane dowody wskazują na wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie. WSA w Gliwicach oddalił skargę, stwierdzając, że rozbieżności w interpretacji definicji rodziny nie stanowią rażącego naruszenia prawa, a ustalenia faktyczne organu były prawidłowe.
Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Katowicach, która odmówiła stwierdzenia nieważności wcześniejszej decyzji SKO. Ta poprzednia decyzja utrzymywała w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. o odmowie przyznania zasiłku okresowego dla A. F. Prokurator zarzucił, że decyzja SKO z 6 grudnia 2022 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) oraz art. 38 ustawy o pomocy społecznej (u.p.s.). Głównym argumentem Prokuratora było to, że A. F. nie tworzy rodziny z byłą żoną i synem w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s., ponieważ wspólne zamieszkiwanie wynika z przymusu ekonomicznego, a nie faktycznego wspólnego gospodarowania. SKO w swojej zaskarżonej decyzji odmówiło stwierdzenia nieważności, szczegółowo analizując zebrany materiał dowodowy. Kolegium uznało, że dowody wskazują na wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie, a była żona Uczestnika postępowania pokrywa koszty utrzymania mieszkania i dokonuje zakupów. Sąd administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Prokuratora. Sąd podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności ma charakter kasacyjny i nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy. Stwierdził, że rozbieżności w interpretacji definicji rodziny z art. 6 pkt 14 u.p.s. nie stanowią rażącego naruszenia prawa, a ustalenia faktyczne dokonane przez SKO były prawidłowe i oparte na zgromadzonym materiale dowodowym. Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia przepisów k.p.a. ani u.p.s. w stopniu uzasadniającym stwierdzenie nieważności decyzji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że rozbieżności w interpretacji definicji rodziny i wspólnego gospodarstwa domowego w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej nie stanowią rażącego naruszenia prawa, a ustalenia faktyczne organu były prawidłowe i oparte na materiale dowodowym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
u.p.s. art. 6 § pkt 14
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Definicja rodziny obejmuje osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Pojęcia te mogą być przedmiotem rozbieżnych interpretacji, co samo w sobie nie stanowi rażącego naruszenia prawa.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Rażące naruszenie prawa oznacza oczywiste naruszenie, gdzie treść decyzji pozostaje w jawnej i oczywistej sprzeczności z przepisem, a przepis nie pozostawia wątpliwości prawnych.
Pomocnicze
u.p.s. art. 6 § pkt 10
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 38 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 182
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 184 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 186
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustalenia faktyczne organu dotyczące wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania były prawidłowe i oparte na materiale dowodowym. Rozbieżności w interpretacji definicji rodziny i wspólnego gospodarstwa domowego nie stanowią rażącego naruszenia prawa.
Odrzucone argumenty
Decyzja SKO została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 6 pkt 14 u.p.s.). Osoba ubiegająca się o zasiłek nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z byłą żoną i synem. Niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego i jego ocena (naruszenie art. 7, 8, 77, 80 k.p.a.).
Godne uwagi sformułowania
Oczywistość naruszenia prawa ma zaś miejsce wówczas, gdy zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej i oczywistej sprzeczności. Jeżeli przepis prawa dopuszcza możliwość rozbieżnej jego interpretacji, to wybór jednej z nich nie może być oceniony jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tylko z tego powodu, że interpretacji tej nie podziela strona czy organ wyższego stopnia.
Skład orzekający
Beata Kalaga-Gajewska
przewodniczący
Agnieszka Kręcisz-Sarna
sprawozdawca
Wojciech Gapiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, zwłaszcza w sprawach dotyczących pomocy społecznej i definicji rodziny."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów o pomocy społecznej i k.p.a. w kontekście konkretnego stanu faktycznego. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach o innym charakterze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia definicji rodziny i wspólnego gospodarstwa domowego w kontekście świadczeń pomocy społecznej, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i socjalnym.
“Czy przymus ekonomiczny uniemożliwia uznanie rodziny? Sąd rozstrzyga o zasiłku.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 228/24 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2024-05-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-02-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/ Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący/ Wojciech Gapiński Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Administracyjne postępowanie Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 901 art. 6 pkt 10, pkt 14, art. 38 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.) Dz.U. 2024 poz 572 art. 156 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Protokolant referent - stażysta Weronika Siedlaczek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 21 grudnia 2023 r. nr SKO.PS/41.5/1292/2023/23512 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zasiłku okresowego oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 21 grudnia 2023 r. nr SKO.PS/41.5/1292/2023/23512 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy") odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji własnej z 6 grudnia 2022 r. nr SKO.PS/41.5/1281/2022/17969, utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. (dalej "Prezydent" lub "Organ pierwszej instancji") z 11 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy. Prezydent decyzją z 11 października 2022 r. odmówił przyznania A. F. (dalej "Uczestnik postępowania") zasiłku okresowego. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Kolegium z 6 grudnia 2022 r. Od decyzji Kolegium Prokurator Prokuratury Rejonowej w B. (dalej "Skarżący" lub "Prokurator") wniósł 7 listopada 2023 r. sprzeciw. Decyzji Kolegium Prokurator zarzucił wydanie z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej "k.p.a.") oraz art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (powołany w sprzeciwie tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 901; dalej "u.p.s.") i wskazał, że wyeliminowanie tej decyzji jest niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego. Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Kolegium z 6 grudnia 2022 r. W uzasadnieniu sprzeciwu Prokurator przywołał definicję rodziny z art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz z art. 6 pkt 14 u.p.s., a następnie ustalenia faktyczne dokonane w sprawie zakończonej decyzją Kolegium z 6 grudnia 2022 r. Zdaniem Prokuratora w świetle zebranych w postępowaniu dowodów i ustalonych okoliczności faktycznych trudno przyjąć, aby Uczestnik postępowania pozostawał we wspólnym gospodarstwie domowym z byłą żoną i synem. Uczestnik postępowania prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jedynie sytuacja finansowa zmusza go do zamieszkiwania pod jednym dachem z byłą żoną i synem. Zaskarżoną obecnie decyzją Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji własnej z 6 grudnia 2022 r. wskazując, że decyzja ta nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym nie została spełniona przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji Kolegium szczegółowo opisało czynności postępowania oraz ustalone okoliczności faktyczne związane z sytuacją rodzinną Uczestnika postępowania. Kolegium wyjaśniło, że zebrane w postępowaniu dowody – wbrew oświadczeniom Uczestnika postępowania i jego byłej żony – wskazują, że Uczestnik postępowania wraz z byłą żoną i synem stanowią rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s. i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Osoby te wspólnie zamieszkują w jednym lokalu mieszkalnym. Była żona Uczestnika postępowania pokrywa koszty utrzymania mieszkania (czynsz, woda, gaz, energia) oraz dokonuje zakupów żywności. W aktach sprawy brak było umowy użyczenia czy umowy podnajmu lokalu Uczestnikowi postępowania. Była żona uczestniczy w życiu Uczestnika postępowania także z uwagi na fakt, że udziela mu pomocy w codziennych czynnościach, gotując, piorąc i sprzątając. Następnie Organ odwoławczy podkreślił, że odmienna ocena stanu faktycznego zaistniałego w sprawie, jak również występujące rozbieżności w poglądach judykatury dotyczące interpretacji definicji rodziny z art. 6 pkt 14 u.p.s. nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z 6 grudnia 2022 r. Kolegium nie stwierdziło także wystąpienia innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważności analizowanej decyzji. Pismem z 24 stycznia 2024 r. skargę na decyzję Kolegium wniósł Prokurator zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości. Skarżący zarzucił decyzji Kolegium naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy i treść decyzji, a to art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 6 pkt 14 u.p.s. poprzez jego nieprawidłową wykładnię i zastosowanie w ustalonym stanie faktycznym oraz niezastosowanie art. 38 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6 pkt 10 u.p.s. Skutkiem tego naruszenia jest to, że Kolegium uznało, że decyzja własna z 6 grudnia 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Organu pierwszej instancji z 11 października 2022 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co skutkowało z kolei odmową stwierdzenia jej nieważności. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., mające wpływ na wynik sprawy, poprzez wadliwe ustalenie okoliczności stanu faktycznego i ich niewłaściwą ocenę, poprzez błędne ustalenie, wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu, iż Uczestnik postępowania prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z byłą żoną oraz synem, w rozumieniu przepisów u.p.s. W uzasadnieniu skargi Prokurator podkreślił, że na mocy wcześniejszych decyzji Uczestnik postępowania korzystał z zasiłku okresowego i pomimo, że nie nastąpiły żadne zmiany w jego sytuacji osobistej organ zmienił stanowisko i odmówił przyznania zasiłku. Prokurator przywołał definicję rodziny z art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz z art. 6 pkt 14 u.p.s., a następnie poglądy orzecznictwa i doktryny dotyczące ww. definicji i kwestii wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego. Następnie Skarżący zwrócił uwagę, że w aktach sprawy administracyjnej znajduje się wyrok sądowy z [...] r. o rozwiązaniu małżeństwa Uczestnika postępowania. Uczestnik korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej m. in. poprzez zasiłek stały, gorące posiłki oraz usługi opiekuńcze w wymiarze 30 godzin miesięcznie. Wspólne zamieszkiwanie w jednym lokalu z byłą żoną i synem jest wynikiem przymusu ekonomicznego. Pomoc udzielania Uczestnikowi postępowania przez byłą żonę wynika niejako z konieczności, w świetle całkowitej niemożności Uczestnika postępowania do samodzielnej egzystencji i nie może być utożsamiana z funkcjonowaniem w ramach wspólnoty. Organy bezzasadnie pominęły oświadczenia Uczestnika postępowania i jego byłej żony, że nie prowadzą oni wspólnego gospodarstwa domowego. Prokurator wyjaśnił, że obecnie toczy się postępowanie o umieszczenie Uczestnika postępowania w domu pomocy społecznej. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało w całości swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie). Działając w granicach tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia lub stwierdzenia jej nieważności. Na wstępnie należy zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie Prokurator skorzystał z kompetencji wynikającej z art. 182 k.p.a. i z art. 184 § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stosownie do art. 182 k.p.a. przesłanką żądania prokuratora wszczęcia postępowania w sprawie indywidualnej jest usunięcie "stanu niezgodnego z prawem". W doktrynie przez pojęcie stanu niezgodnego z prawem rozumie się bezczynność organu, niezgodną z prawem materialnym, procesowym lub ustrojowym. Podkreśla się jednak, że przedmiotem wniosku prokuratora nie jest jako takie żądanie usunięcia stanu niezgodnego z prawem, lecz żądanie załatwienia sprawy administracyjnej w drodze decyzji. Prokurator może żądać wszczęcia postępowania tylko wówczas, gdy stan niezgodny z prawem może być usunięty przez organ administracji publicznej poprzez wydanie i wykonanie decyzji administracyjnej. Żądanie wszczęcia postępowania wniesione przez prokuratora do właściwego organu podlega zatem rozpatrzeniu na zasadach i w trybie przewidzianych w k.p.a. (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2020, s. 988). W myśl art. 184 § 1 k.p.a. prokuratorowi służy prawo wniesienia sprzeciwu od decyzji ostatecznej, jeżeli przepisy kodeksu lub przepisy szczególne przewidują wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji albo jej uchylenie lub zmianę. Jednocześnie art. 186 k.p.a. stanowi, że w przypadku wniesienia sprzeciwu przez prokuratora właściwy organ administracji publicznej wszczyna w sprawie postępowanie z urzędu, zawiadamiając o tym strony. Wniesienie przez prokuratora sprzeciwu na podstawie art. 184 § 1 k.p.a. w formie żądania stwierdzenia nieważności decyzji zobowiązuje organ właściwy do stwierdzenia nieważności do wszczęcia z urzędu postępowania w tym przedmiocie. Żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego wniesione przez prokuratora jest bowiem dla organu administracyjnego wiążące. Żądanie prokuratora ma spowodować wszczęcie postępowania, w którym organ rozpatrzy sprawę administracyjną, a jak ją zakończy – to zależy od faktów i prawa (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 17, Warszawa 2021, Komentarz do art. 182, Legalis-el., teza 2). Przechodząc do oceny legalności kontrolowanej decyzji należy wskazać, że w świetle art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych, wynikającej z art. 16 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej może mieć miejsce jedynie w przypadkach, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z 5 lutego 1988 r., IV SA 948/87, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Żadne inne uchybienia, nawet jeśli mają miejsce, nie mogą być w tym postępowaniu nadzwyczajnym uwzględnione i tym samym nie mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji. Zakres postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ograniczony. Przedmiotem tego postępowania jest zbadanie, czy kwestionowana decyzja nie jest dotknięta wadą prawną określoną w art. 156 § 1 k.p.a. W postępowaniu nieważnościowym nie dochodzi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, która została już rozstrzygnięta kontrolowaną decyzją. Postępowanie nieważnościowe nie jest bowiem kolejną instancją, a zatem postępowaniem, w toku którego bada się sprawę merytorycznie, lecz wyłącznie rozstrzyga o ewentualnych wadach kontrolowanej decyzji w kontekście zaistnienia, bądź też nie, przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. W postępowaniu nieważnościowym organ orzeka jako organ kasacyjny, a więc na podstawie przepisów i stanu faktycznego obowiązujących w dacie wydania decyzji podlegającej ocenie, pod względem istnienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z 21 czerwca 2017 r., VII SA/Wa 1718/16, opubl. w CBOSA). Wobec tego w ramach postępowania nieważnościowego organ nie prowadzi postępowania dowodowego mającego na celu ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją ostateczną, lecz skupia się na wadach tkwiących w kontrolowanej decyzji (por. wyrok NSA z 13 lipca 2023 r., III OSK 1217/22, opubl. w CBOSA). Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że właściwy organ w postępowaniu nieważnościowym może prowadzić postępowanie dowodowe jedynie w granicach sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności. W szczególności organ ma obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego przedmiotem jest ustalenie, czy stan faktyczny przyjęty przy wydaniu decyzji będącej przedmiotem postępowania nieważnościowego odpowiada prawdzie w świetle istniejącego w sprawie materiału dowodowego (por. wyroki NSA z: 7 marca 2007 r., I OSK 845/06; 6 grudnia 2021 r., I OSK 94/21; 18 sierpnia 2022 r., I OSK 1869/19 – opubl. w CBOSA). Przenosząc dotychczasowe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, zdaniem Sądu, zgodzić się należy z oceną Kolegium, że decyzja z 6 grudnia 2022 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym brak było podstaw do stwierdzenia jej nieważności. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa należy mówić jedynie w razie oczywistego naruszenia prawa. Oczywistość naruszenia prawa ma zaś miejsce wówczas, gdy zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej i oczywistej sprzeczności (por. wyroki NSA z: 9 sierpnia 2016 r., II OSK 2868/14; 22 września 2020 r., II OSK 2068/18; 12 września 2019 r., I OSK 2779/17 – opubl. w CBOSA). Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Naruszony przepis prawa nie może pozostawiać jakichkolwiek wątpliwości prawnych, a jego treść musi być jasna i nie może wywoływać sporów doktrynalno-orzeczniczych (por. wyrok NSA z 31 stycznia 2006 r., I OSK 883/05, opubl. w CBOSA). Stosownie do art. 6 pkt 14 u.p.s. użyte w ustawie określenie "rodzina" oznacza osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Przepisy u.p.s. nie precyzują pojęcia "związek faktyczny". Ustawodawca nie zdefiniował także terminu "wspólnego gospodarowania". Wobec tego pojęcia te stały się przedmiotem rozbieżności w judykaturze i w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Gdańsku z 22 kwietnia 2021 r., III SA/Gd 1102/20 i przywołane tam orzeczenia NSA oraz wyroki NSA z: 13 czerwca 2017 r., I OSK 156/17; 6 grudnia 2017 r., I OSK 2350/17 – opubl. w CBOSA). Jeżeli przepis prawa dopuszcza możliwość rozbieżnej jego interpretacji, to wybór jednej z nich nie może być oceniony jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tylko z tego powodu, że interpretacji tej nie podziela strona czy organ wyższego stopnia (por. wyroki NSA z: 6 lutego 1995 r., II SA 1642/94, opubl. w CBOSA; 18 czerwca 1997 r., III SA 422/96, LEX nr 1689379). Jeśli natomiast chodzi o rażące naruszenie przepisu prawa procesowego to do takich przypadków zalicza się oczywiste pogwałcenie zasad ogólnych k.p.a., w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dających podstawę do wznowienia postępowania (por. uzasadnienie wyroku NSA z 8 czerwca 1983 r., I SA 355/83, I SA 355/83, opubl. w CBOSA). Rażące naruszenie przepisów postępowania regulujących kwestię ustaleń faktycznych sprawy można by rozważać w sytuacji, gdyby organ w sposób oczywisty nie poczynił takich ustaleń bądź gdyby całkowicie uchylił się od rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. Natomiast błędne ustalenia stanu faktycznego sprawy należy oceniać jako tego typu wadliwość decyzji, która może skutkować jej wzruszalnością, ale w trybie zwykłym (por. wyrok NSA z 4 lipca 2017 r., II GSK 798/13, opubl. w CBOSA). Prokurator w sprzeciwie zarzucał wystąpienie podstawy stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z 6 grudnia 2022 r. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez fakt, że w sprawie zakończonej ww. decyzją nie zrealizowały się przesłanki z art. 6 pkt 14 u.p.s. pozwalające na przyjęcie, że Uczestnik postępowania prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z byłą żoną oraz synem, natomiast zrealizowały się przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 6 pkt 10 i art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Argumentacja Prokuratora w rzeczywistości opiera się na przedstawieniu własnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego celem wykazania, że Uczestnik postępowania nie tworzy wraz z byłą żoną i synem rodziny w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s. Skarżący odwołuje się przy tym do wybranych dowodów zgromadzonych w aktach sprawy oraz wykazuje prawidłowość swojego stanowiska poprzez odwołanie się do orzecznictwa sądowego. Odmienna ocena stanu faktycznego sprawy nie może jednak stanowić o wystąpieniu przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Kolegium w ramach postępowania nieważnościowego przeprowadziło postępowanie wyjaśniające i stwierdziło, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał organowi w ramach postępowania odwoławczego od decyzji Prezydenta z 11 października 2022 r. na dokonanie oceny, że Uczestnik postępowania wraz z byłą żoną i synem wspólnie zamieszkują i wspólnie gospodarują, a tym samym tworzą rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s. Kolegium doszło zatem do wniosku, że stan faktyczny przyjęty przy wydaniu decyzji z 6 grudnia 2022 r., będącej przedmiotem postępowania nieważnościowego, odpowiada prawdzie w świetle istniejącego w sprawie materiału dowodowego. Kolegium wyjaśniło także na jakich dowodach oparto decyzję z 6 grudnia 2022 r., a którym dowodom odmówiono wiarygodności. Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że Kolegium wydając decyzję z 6 grudnia 2022 r. w sposób oczywisty nie poczyniło ustaleń stanu faktycznego bądź uchyliło się od rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. Tym samym, że brak było jakichkolwiek dowodów na poparcie twierdzeń zawartych w ww. decyzji Kolegium. Nie można zatem zasadnie przyjąć, że Kolegium orzekło bez zgromadzenia niezbędnego materiału dowodowego, naruszając w sposób rażący przepis art. 7, art. 77, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. Kolegium nie stwierdziło także wystąpienia innych przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z 6 grudnia 2022 r. Odnosząc się zatem do poszczególnych zarzutów skargi, zdaniem Sądu, nie mogą one skutecznie wzruszyć zaskarżonej decyzji. Z powodów wskazanych wyżej Sąd nie dopatrzył się zarzucanego naruszenia przepisów art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 6 pkt 14 u.p.s. oraz art. 38 ust. 1 pkt 1, art. 6 pkt 10 u.p.s. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI