II SA/Gl 223/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-07-22
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanalegalizacjaprzywrócenie terminupostępowanie administracyjneWSAkontrola sąduchorobaterminy procesowe

WSA w Gliwicach uchylił postanowienie organu odwoławczego odmawiające przywrócenia terminu do legalizacji samowoli budowlanej, uznając, że organ pierwszej instancji nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego w zakresie wpływu choroby inwestora na uchybienie terminu.

Sprawa dotyczyła wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację samowoli budowlanej. Inwestor złożył wniosek po terminie, powołując się na chorobę nowotworową. Organ pierwszej instancji odmówił przywrócenia terminu, uznając brak winy. Organ odwoławczy uchylił postanowienie organu pierwszej instancji, uznając pismo inwestora za odwołanie od decyzji o rozbiórce i nakazując wszczęcie postępowania legalizacyjnego. WSA w Gliwicach uchylił postanowienie organu odwoławczego, uznając je za wadliwe, a także postanowienie organu pierwszej instancji za naruszające zasady postępowania, nakazując ponowne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu z uwzględnieniem choroby inwestora.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżone postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach, które uchyliło postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o legalizację samowoli budowlanej. Sąd uznał, że organ odwoławczy błędnie zinterpretował pismo inwestora jako odwołanie od decyzji o rozbiórce i nakazał wszczęcie postępowania legalizacyjnego, ignorując kwestię przywrócenia terminu. WSA podkreślił, że termin do złożenia wniosku o legalizację jest terminem ustawowym, zawitym, który podlega przywróceniu na podstawie art. 58 KPA. Jednocześnie Sąd uchylił postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, że naruszyło ono zasady prawdy obiektywnej i postępowania dowodowego. Organ pierwszej instancji nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego dotyczącego wpływu choroby nowotworowej inwestora na uchybienie terminu, nie wezwał go do uzupełnienia wniosku ani nie odniósł się szerzej do tej kwestii. Sąd nakazał organowi pierwszej instancji ponowne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu, uwzględniając chorobę inwestora i umożliwiając mu przedstawienie dowodów, a także weryfikując, czy w tym samym okresie podejmował czynności procesowe w innych sprawach.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Pismo inwestora powinno być traktowane jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację. Organ odwoławczy błędnie zinterpretował je jako odwołanie od decyzji o rozbiórce.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że treść pisma inwestora jednoznacznie wskazuje na żądanie legalizacji i przywrócenia terminu, a nie na odwołanie od decyzji o rozbiórce. Organ odwoławczy zignorował istotę żądania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (26)

Główne

u.p.b. art. 48a § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Termin 30 dni na złożenie wniosku o legalizację biegnie od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy lub od dnia, w którym postanowienie to stało się ostateczne w przypadku złożenia zażalenia.

k.p.a. art. 58 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Termin do złożenia wniosku o legalizację podlega przywróceniu na podstawie tego przepisu.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.b. art. 48 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

u.p.b. art. 49a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

u.p.b. art. 49e § pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

k.p.a. art. 59

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie zasady prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie zasady pogłębiania zaufania.

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie zasady przekonywania.

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie zasady czynnego udziału strony.

k.p.a. art. 13

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja postanowienia ostatecznego.

k.p.a. art. 16

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja postanowienia ostatecznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie zasady prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 58

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 59

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy błędnie zinterpretował pismo inwestora jako odwołanie od decyzji o rozbiórce, zamiast jako wniosek o przywrócenie terminu do legalizacji. Termin do złożenia wniosku o legalizację podlega przywróceniu na podstawie art. 58 KPA. Organ pierwszej instancji nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego w zakresie wpływu choroby inwestora na uchybienie terminu i nie umożliwił mu pełnego wypowiedzenia się.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu odwoławczego, że wykładnia celowościowa przepisów Prawa budowlanego nakazuje ignorować wniosek o przywrócenie terminu i wdrażać postępowanie legalizacyjne pomimo złożenia wniosku po terminie. Argumentacja organu pierwszej instancji, że choroba nie zawsze uzasadnia przywrócenie terminu i brak jest podstaw do przywrócenia terminu bez winy.

Godne uwagi sformułowania

„odmienne - prezentowane w rozpoznanej sprawie przez organ odwoławczy - stanowisko dopuszczające uruchomienie postępowania legalizacyjnego de facto niezależnie od tego, czy wniosek inwestora został złożony z zachowaniem terminu określonego w art. 48a ust. 1 czy też nie, byłoby równoznaczne z przyjęciem, że ów termin nie ma znaczenia prawnego, a to stanowiłoby zaprzeczenie racjonalności ustawodawcy.” „choroba nowotworowa wymaga zazwyczaj długotrwałej, czasochłonnej i skomplikowanej terapii, a w konsekwencji mając na uwadze treść art. 8, art. 9, oraz art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego inwestorowi należało umożliwić pełne wypowiedzenie się co do sposobu, w jaki miała ona spowodować uchybienie terminu oraz przedstawienie dowodów (...)”

Skład orzekający

Renata Siudyka

przewodniczący

Edyta Kędzierska

członek

Stanisław Nitecki

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminów w postępowaniu legalizacyjnym w prawie budowlanym, możliwość przywrócenia terminu z powodu choroby, obowiązki organów w zakresie postępowania dowodowego."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego przypadku samowoli budowlanej i choroby inwestora. Kluczowe jest ustalenie wpływu choroby na uchybienie terminu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe procedowanie organów administracji w kwestii terminów i dowodów, zwłaszcza gdy w grę wchodzą poważne problemy zdrowotne strony. Pokazuje też, że nawet w sprawach budowlanych można znaleźć ludzki wymiar.

Choroba nowotworowa a termin na legalizację budowy – czy sąd naprawił błąd urzędników?

Dane finansowe

WPS: 100 PLN

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 223/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-07-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Edyta Kędzierska
Renata Siudyka /przewodniczący/
Stanisław Nitecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 58 i art. 59
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 725
art. 48 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 lipca 2025 r. sprawy ze skargi B. O. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 30 grudnia 2024 r. nr WINB-WOA.7722.297.2024.DK/KS w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o legalizację budowy obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 2 października 2024 r. nr [...], 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz skarżącej 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 12 maja 2023 r., nr [...] r. wydanym po ponownym rozpatrzeniu sprawy na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (aktualnie Dz. U. z 2025 r., poz. 418) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. wstrzymał budowę budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr [...] w granicy z działkami nr [...] i [...] przy ul. [...] w Z. bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę oraz poinformował E. i A. (małżeństwo) B. o możliwości złożenia wniosku o legalizację wspomnianego budynku w terminie 30 dni od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Akt ten został utrzymany w mocy przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach mocą postanowienia z 10 listopada 2023 r., nr [...], z kolei to ostatnie postanowienie A. B. (dalej jako inwestor) zaskarżył do tutejszego Sądu, który wyrokiem wydanym 27 marca 2024 r. (sygn. akt II SA/Gl 26/24) przedmiotową skargę oddalił.
W dniu 27 września 2024 r. inwestor złożył do organu pierwszej instancji pismo zatytułowane jako "Wniosek o przywrócenie terminu oraz wniosek o legalizację budynku gospodarczego usytuowanego na działce [...] w Z. przy ul. [...]; decyzja nr [...] z dn. 02.09.2024". W treści tego pisma wywiódł, że nie posiada wiedzy prawniczej umożliwiającej ocenę, kiedy termin na złożenie wniosku o legalizację rozpoczął bieg, a informację o jego upływie otrzymał dopiero w decyzji z 2 września 2024 r., nr [...], mocą której wskazany organ zobowiązał go do rozbiórki spornego obiektu budowlanego. Równocześnie inwestor zażądał przywrócenia rzeczonego terminu podkreślając, że nie złożył wniosku o legalizację z jego zachowaniem z powodu poważnych problemów zdrowotnych i terapii, jakiej związku z tym się poddawał.
Postanowieniem z 2 października 2024 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 58 i art. 59 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 48 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. odmówił inwestorowi przywrócenia terminu do złożenia wniosku o legalizację spornego budynku. W uzasadnieniu tego aktu wskazano, że w treści postanowienia z 12 maja 2023 r. o wstrzymaniu budowy zawarto pouczenie o możliwości zgłoszenia takiego wniosku jak również o konsekwencji prawnej jego braku określonej w art. 49a ustawy - Prawo budowlane, polegającej na nałożeniu obowiązku rozbiórki obiektu. Podkreślono, że powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy ostateczną decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z 10 listopada 2023 r., zaś wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oddalający skargę na to ostatnie postanowienie stał się prawomocny 13 lipca 2024 r. Zaznaczono, że otrzymując sentencję tego orzeczenia inwestor był świadom ostateczności wydanego w sprawie postanowienia, jednak wniosek o legalizację złożył po upływie 30-dniowego terminu określonego w art. 48a ust. 1 powołanej ustawy czyniąc to dopiero po zapoznaniu się z treścią decyzji z 2 września 2024 r. o nakazie rozbiórki budynku. Równocześnie organ pierwszej instancji podniósł, że brak jest przesłanek do przywrócenia wskazanego terminu, gdyż wyżej wymieniony nie spełnił wymogu wynikającego z art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, to jest nie uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Powołano się na wyrażony w judykaturze pogląd, zgodnie z którym przywrócenie terminu nie jest możliwe w sytuacji, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, zaś choroba uzasadnia jego przywrócenie nie w każdym przypadku, lecz jedynie wtedy, gdy nie pozwala na dokonanie czynności osobiście lub z pomocą innej osoby.
Niezadowolony z powyższego postanowienia inwestor złożył zażalenie do Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach domagając się uchylenia tego aktu i przywrócenia terminu do złożenia wniosku o legalizację spornego obiektu ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W treści zażalenia podniesiono zarzut naruszenia art. 7, art. 8 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na dowolnej ocenie dowodów, braku obiektywizmu i powoływaniu się jedynie na subiektywnie wybrane orzecznictwo. Inwestor podkreślił, że uskarża się na chorobę nowotworową, w ostatnim czasie przebywał w przychodniach szpitalnych i brak złożenia wniosku o legalizację obiektu w terminie spowodowany został zaabsorbowaniem całej jego rodziny walką z tym schorzeniem, jednak organ nie uwzględnił tej okoliczności ani nie wezwał go do uzupełnienia ewentualnych braków wniosku, choć powinien to uczynić o ile uznał, że takowe zaistniały.
Postanowieniem z 30 grudnia 2024 r. nr WINB-WOA.7722.297.2024.DK/KS wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach uchylił rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że w jego ocenie pismo inwestora z 26 września 2024 r. jest w istocie odwołaniem od decyzji z 2 września 2024 r., nr [...] nakazującej rozbiórkę spornego budynku, w którym zawarto równoczesny wniosek o legalizację tego obiektu. Zostało ono bowiem złożone w otwartym terminie do wniesienia odwołania od wskazanej decyzji a równocześnie na taki jego charakter wskazuje treść zawartych w nim wywodów, gdzie inwestor dał wyraz swojemu niezadowoleniu z powołanego aktu. Dodatkowo zaznaczono, że z uwagi na cel postępowania legalizacyjnego, jakim jest doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodności z przepisami obowiązującego prawa oraz na fakt, że wniosek o legalizację inwestycji jest wyłącznie pismem inicjującym postępowanie, nawet w przypadku jego złożenia na etapie międzyinstancyjnym powinien skutkować umożliwieniem inwestorowi przeprowadzenia legalizacji.
W tym kontekście podkreślono, że postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o legalizację należało uchylić, z kolei w dalszym toku postępowania konieczne będzie potraktowanie przez organ pierwszej instancji pisma inwestora z 26 września 2024 r., jako odwołania od decyzji nakazującej rozbiórkę spornego budynku i przekazanie go organowi odwoławczemu celem rozpatrzenia albo jego samodzielne rozpatrzenie i uchylenie rzeczonej decyzji w trybie autokontroli, jako przedwczesnej, a następnie - wydanie postanowienia nakładającego na właścicieli nieruchomości obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. Wskazano zarazem na brak zasadności kierowania sprawy w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o legalizację do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji w trybie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wywodząc, że dalsze procedowanie w tym zakresie byłoby niecelowe z uwagi na brzmienie regulujących tę materię przepisów prawa. W tym miejscu organ drugiej instancji przywołał szereg unormowań ustawy - Prawo budowlane dotyczących postępowania legalizacyjnego konkludując, że - co do zasady - wydanie w niniejszej sprawie decyzji o nakazie rozbiórki było prawidłowe z uwagi na zaistnienie przesłanki wskazanej w art. 49e pkt 1 cytowanej ustawy, a mianowicie niezłożenie wniosku o legalizację w wymaganym terminie, jednakże skoro inwestor zgłosił taki wniosek w odwołaniu od przedmiotowej decyzji, należy nadać temu wnioskowi bieg, gdyż to lepiej odpowiadałoby to celom wspomnianej ustawy anieżeli rozbiórka, która jest najdalej idącym środkiem prawnym niosącym za sobą nieodwracalne skutki.
Skargę na powyższe postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach B. O. (dalej jako strona lub skarżąca) - będąca uczestniczką postępowania jako właścicielka nieruchomości sąsiadującej z działką inwestycyjną. Skarżąca podkreśliła, że art. 49e ustawy - Prawo budowlane ma charakter bezwzględnie obowiązującej normy prawnej i ustawodawca nie przewidział od niej żadnych wyjątków, co powoduje, że brak jest możliwości, aby uznać za skuteczny wniosek złożony po upływie terminu, do którego ów przepis nawiązuje. Równocześnie podniosła, że inwestor nie wskazał okoliczności świadczących o braku jego winy w opóźnionym złożeniu wniosku o legalizację albowiem powoływał się wprawdzie na chorobę onkologiczną, jednak w toku postępowania składał inne pisma procesowe dochowując terminów. Zaznaczyła również że sporny obiekt stanowi samowolę budowlaną i narusza jej prawo własności, gdyż przylega do należącego do niej budynku powodując uszkodzenia ściany.
W odpowiedzi na skargę Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu swojego postanowienia stwierdzając, iż zarzuty podnoszone przez stronę są bezzasadne i brak jest podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska.
Pismem z 11 kwietnia 2025 r. inwestor oświadczył, że zgadza się z postanowieniem organu odwoławczego oraz dał wyraz swojej dezaprobacie względem zarzutów skargi. Wskazał na konflikt, w jakim pozostaje ze skarżącą i jej rodziną oraz na fakt, że ona również dopuściła się samowoli budowlanej co spowodowało wszczęcie odrębnego postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem stosownej decyzji. Nadto w szeroki sposób zaprezentował okoliczności związane z przebytą terapią choroby nowotworowej oraz z późniejszą rehabilitacją.
Z kolei skarżąca pismem z 6 czerwca 2025 r. zakwestionowała wywody inwestora podkreślając, że to on utrudnia jej oraz rodzinie korzystanie z nieruchomości, zaś choroba nowotworowa nie przeszkodziła mu we wszczynaniu oraz udziale w odrębnych postępowaniach administracyjnych i sądowych - w tym między innymi w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości czy wydanych wobec jego sąsiadów pozwoleń na budowę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 powyższej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie podlega uwzględnieniu. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) wykazała bowiem, że zaskarżony akt narusza prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, z kolei poprzedzające go postanowienie pierwszoinstancyjne wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, wobec czego oba te akty należało wyeliminować z obrotu prawnego.
Przedmiotem skargi jest w niniejszej sprawie postanowienie, mocą którego organ odwoławczy uchylił rozstrzygnięcie odmawiające inwestorowi przywrócenia terminu do złożenia wniosku o legalizację budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w Z..
Fakt, że wskazany obiekt stanowi samowolę budowlaną pozostaje poza sporem, a nadto został jednoznacznie potwierdzony w treści wyroku tutejszego Sądu z 27 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 26/24. W orzeczeniu tym Sąd wypowiedział się również o prawidłowości postanowienia ŚWINB z 10 listopada 2023 r. nr [...] utrzymującego w mocy wydane na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane rozstrzygnięcie o wstrzymaniu przedmiotowych robót budowlanych. Wymaga podkreślenia, że w treści tego postanowienia inwestora wyraźnie pouczono o prawie do złożenia wniosku o legalizację jak również o terminie, w którym ów wniosek może zostać złożony.
W tym miejscu przyjdzie podkreślić, że w świetle art. 48a ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, wniosek o legalizację inwestor może złożyć w ciągu 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy. Natomiast w świetle ust. 3 powołanego przepisu, 30-dniowy termin na złożenie wniosku legalizacyjnego, który standardowo biegnie od dnia doręczenia inwestorowi postanowienia o wstrzymaniu budowy, w przypadku złożenia zażalenia na takie postanowienie, biegnie od dnia, w którym postanowienie to stało się ostateczne, czyli od daty doręczenia inwestorowi postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie o wstrzymaniu budowy wydanego w efekcie rozpatrzenia jego zażalenia (patrz: R. Godlewski [w:] Prawo budowlane. Komentarz, pod red. D. Sypniewskiego, Warszawa 2022, art. 48a). W przypadku zaskarżenia postanowienia o wstrzymaniu robót ustawodawca wiąże zatem skutek w postaci biegu terminu na złożenie wniosku o legalizację z ostatecznością tego postanowienia, a nie jego prawomocnością. Zgodnie z art. 13 i art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego "ostatecznymi" są postanowienia, na które nie służy zażalenie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie kwestii (por. G. Łaszczyca, Postanowienie administracyjne w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2011, s. 92-93), natomiast "prawomocnymi" są postanowienia ostateczne, których nie można zaskarżyć do sądu (patrz też wyroki: WSA w Gdańsku z 15 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 740/24 oraz WSA w Rzeszowie z 26 października 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 546/22 - publ. CBOSA). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić przyjdzie, że termin określony w art. 48a ust. 1 ustawy - Prawo budowlane rozpoczął swój bieg od daty doręczenia inwestorowi postanowienia organu odwoławczego utrzymującego w mocy postanowienie o wstrzymaniu budowy, z kolei zaskarżenie tego pierwszego postanowienia do tutejszego Sądu pozostaje w tym kontekście bez znaczenia.
W sprawie pozostaje poza sporem, że inwestor nie złożył wniosku o legalizację spornego budynku w powyższym terminie. Nie kwestionował on bowiem faktu, że postanowienie z 10 listopada 2023 r. utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne o wstrzymaniu robót budowlanych zostało mu doręczone 17 listopada 2023 r., a zatem wspomniany trzydziestodniowy termin upłynął odpowiednio 18 grudnia 2023 r. (17 grudnia 2023 r. przypadał na niedzielę). Równocześnie wyżej wymieniony sam potwierdził, że wniosek o legalizację spornego budynku złożył dopiero w piśmie z 26 września 2024 r. - czyniąc to w reakcji na otrzymaną decyzję o nakazie rozbiórki.
Wymaga podkreślenia, że termin określony w art. 48a ust. 1 ustawy - Prawo budowlane ma charakter ustawowego, zawitego terminu procesowego, zaś w przypadku tego rodzaju terminów ich długość i chwila rozpoczęcia biegu są określone bezpośrednio w przepisie ustawy, wobec czego nie mogą one być przez organy czy sądy przedłużane ani skracane. Dokonanie czynności z uchybieniem takiego terminu powoduje jej bezskuteczność, a w rezultacie inwestor, który składa wniosek o legalizację samowoli budowlanej po terminie, nie może skutecznie domagać się od organu wszczęcia procedury legalizacyjnej i rozpatrzenia w tym trybie jego sprawy. Skład orzekający w pełni aprobuje podobne stanowisko wyrażone w judykaturze (por. wyroki: WSA w Szczecinie z 24 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 1111/21, WSA we Wrocławiu z 30 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 368/24, WSA w Krakowie z 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 125/24 oraz WSA w Poznaniu z 11 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Po 68/25 - publ. CBOSA). Wypada jedynie dodać, że odmienne - prezentowane w rozpoznanej sprawie przez organ odwoławczy - stanowisko dopuszczające uruchomienie postępowania legalizacyjnego de facto niezależnie od tego, czy wniosek inwestora został złożony z zachowaniem terminu określonego w art. 48a ust. 1 czy też nie, byłoby równoznaczne z przyjęciem, że ów termin nie ma znaczenia prawnego, a to stanowiłoby zaprzeczenie racjonalności ustawodawcy.
Zważywszy powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest wadliwe, gdyż sposób w jaki organ drugiej instancji odczytał charakter pisma inwestora, a przede wszystkim ocena co do tego, jakiego rodzaju dalszy bieg należy temu pismu nadać, nie mogą być uznane za prawidłowe. Jakkolwiek o charakterze pisma w istocie decyduje treść a nie tytuł, to jednak istota żądania sformułowanego w powołanym piśmie inwestora wskazuje jasno, że domagał się on po pierwsze - legalizacji spornego obiektu i po drugie - przywrócenia terminu do złożenia wniosku o tą legalizację. Dodatkowo inwestor powołał się wyraźnie na uchybienie terminu w złożeniu przedmiotowego wniosku jak również przywołał okoliczności mające uzasadniać opóźnienie. Trafnie zatem organ pierwszej instancji orzekł, iż zasadnym będzie wpierw procedowanie w zakresie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o legalizację. Chybione jest natomiast stanowisko organu odwoławczego o tym, jakoby wykładnia celowościowa przepisów ustawy - Prawo budowlane nakazywała w istocie zignorować wniosek o przywrócenie terminu i wdrożyć postępowanie legalizacyjne pomimo tego, że wniosek o legalizację złożono z opóźnieniem. Jak zaznaczono powyżej, termin określony w art. 48a ust. 1 ustawy - Prawo budowlane ma charakter terminu ustawowego i - co wymaga podkreślenia - podlega przywróceniu w trybie art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego (vide: D. Sypniewski [red.] - Prawo budowlane. Komentarz publ. WKP 2025 oraz wyrok WSA w Warszawie z 7 listopada 2024 r., sygn. akt VII SAB/Wa 153/24 - publ. CBOSA). Nadto wypada zwrócić uwagę, że art. 49e pkt 1 ustawy - Prawo budowlane wiąże z uchybieniem tego terminu jednoznaczny skutek w postaci obowiązku wydania decyzji o nakazie rozbiórki. Sformułowany w zaskarżonym postanowieniu pogląd o zasadności rozpoczęcia postępowania legalizacyjnego na wniosek złożony po upływie terminu jest więc nieprawidłowy, gdyż narusza obie przywołane wyżej, bezwzględnie obowiązujące normy.
W ocenie Sądu okoliczności sprawy uzasadniają także uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji. Organ ten słusznie uznał, że należy wpierw rozpatrzyć wniosek inwestora o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację spornego obiektu, jednak czyniąc to naruszył zasadę prawdy obiektywnej sformułowaną w art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Trzeba zaznaczyć, że uzasadniając uchybienie terminu inwestor powoływał się na chorobę nowotworową oraz związane z nią leczenie, które zaabsorbowało jego całą rodzinę. Chociaż przy tym nie wskazał we wniosku w sposób precyzyjny i szczegółowy towarzyszących tej chorobie i terapii konkretnych okoliczności, które miały mu uniemożliwić wystąpienie o legalizację z zachowaniem terminu, to jednak organ pierwszej instancji nie odniósł się szerzej do tej kwestii w uzasadnieniu swego postanowienia ograniczając się zasadniczo do lakonicznego stwierdzenia, że nie każda choroba uzasadnia przywrócenie terminu i przed wydaniem swego rozstrzygnięcia nie zwrócił się do inwestora o doprecyzowanie i uzupełnienie wniosku, poprzez wskazanie takich okoliczności. W ocenie składu orzekającego wskazany brak należało uzupełnić albowiem choroba nowotworowa wymaga zazwyczaj długotrwałej, czasochłonnej i skomplikowanej terapii, a w konsekwencji mając na uwadze treść art. 8, art. 9, oraz art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego inwestorowi należało umożliwić pełne wypowiedzenie się co do sposobu, w jaki miała ona spowodować uchybienie terminu oraz przedstawienie dowodów (jak np. dokumentacja medyczna) mogących wskazywać, czy w istocie stanowiła ona przeszkodę, która uniemożliwiała terminowe złożenie wniosku o legalizację nawet przy dochowaniu najwyższej staranności i dbałości o własne interesy. Mając na uwadze twierdzenia skarżącej przedmiotowy organ powinien zweryfikować, czy w tym samym okresie czasu inwestor podejmował czynności procesowe w innych sprawach. Dlatego ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji podejmie niezbędne czynności w powyższym zakresie, a następnie, po zebraniu całego niezbędnego materiału dowodowego i dokonaniu pełnych ustaleń, podda wniosek inwestora powtórnej ocenie uwzględniając jednak równocześnie - co już uprzednio dostrzegł - rygorystyczne podejście do wymogu określonego w art. 58 § 1 powołanego Kodeksu reprezentowane tak w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i w literaturze przedmiotu.
Zważywszy zaprezentowane wyżej okoliczności Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie narusza w sposób istotny obowiązujące prawo i dlatego orzekł o ich uchyleniu działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem przedmiotem skargi jest postanowienie.
O kosztach postępowania w kwocie 100 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy, zaliczając do nich uiszczony wpis od skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI