II SA/Gl 219/06

II SA/Gl 219/06 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2006-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Bonifacy Bronkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Taniewska-Banacka
Włodzimierz Kubik
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Protokolant sekretarz sądowy Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi I.S. oraz M.S. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B. z dnia [...], oraz orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 2) zasądza od Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżących solidarnie kwotę 500 (pięćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] Wójt Gminy W. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego ( dalej PINB ) dla Powiatu B. o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zbadania zgodności z przepisami budowy budynków letniskowych na stoku góry w rejonie końcowego odcinka ulicy [...] w B. Jednym z tych budynków był obiekt letniskowy na działce oznaczonej nr [...], stanowiącej własność I. i M. małżonków S. Po przeprowadzeniu w tej sprawie postępowania PINB dla Powiatu B. decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( obecnie Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118, zwanej dalej Prawem budowlanym z 1994 r.) nakazał rozbiórkę tego budynku, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że przedmiotowy budynek typu "[...]" został zrealizowany przez małżonków S. bez pozwolenia na budowę w [...] na dzierżawionym wówczas gruncie.
Działkę nr [...] nabyli oni na własność aktem notarialnym [...] w dniu [...]. Obiekt jest całkowicie wykończony i użytkowany. W czasie jego budowy obowiązywał na tym terenie plan zagospodarowania przestrzennego uchwalony uchwałą Rady Gminy w W. nr [...] z dnia [...] ogłoszoną w Dz. Urz. Województwa B. Nr [...] poz. [...] z dnia [...] ( zmienioną uchwałą tej Rady z dnia [...]), który utracił ważność z dniem [...]. Zgodnie z tym planem objęty postępowaniem budynek letniskowy był położony w jednostce strukturalnej tego planu oznaczonej symbolem B 79 RZ, RL – Łąki i Pastwiska, Lasy, zgodnie z którą objęte nią tereny przeznaczone były pod uprawy polowe i użytki zielone, położone w granicach projektowanego Parku Krajobrazowego [...], z zakazem zabudowy.
W następstwie złożonego od tej decyzji przez I. i M. małżonków S. odwołania została ona uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji decyzją Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ( dalej ŚWINB ) w K. z dnia [...] nr [...]. W orzeczeniu tym organ odwoławczy stwierdził, że wobec wybudowania objętego postępowaniem obiektu budowlanego przed 1 stycznia 1995 r., w sprawie powinno zapaść orzeczenie oparte na ustawie z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane ( Dz. U. nr 38 poz. 229 ze zm., zwanej dalej Prawem budowlanym z 1974 r.), a to w związku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego
z 1994 r.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy PINB dla Powiatu B. decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 i art. 83 Prawa budowlanego z 1995 r. ponownie nakazał I. i M. małżonkom S. dokonać rozbiórki budynku letniskowego położonego na działce nr [...] w rejonie ul. [...] w B., wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Uzasadnienie tej decyzji jest w istocie tożsame z uzasadnieniem wcześniejszej, opisanej wyżej decyzji tego organu z dnia [...].
W odwołaniu od tej decyzji I. i M. małżonkowie S. wnieśli o jej uchylenie. Podali, że budynek ten wybudowali w [...] na nieużytkach rolnych, w otoczeniu innych budynków letniskowych istniejących na tym terenie od [...] lat. Budynek ten nie stwarza żadnego zagrożenia i uciążliwości, nie narusza niczyich interesów i nie wpływa negatywnie na ład przestrzenny. Stwierdzili również, że Wójt Gminy W. zobowiązał się do wszczęcia postępowania mającego doprowadzić do ustalenia planu zagospodarowania dla tej części gminy. Zdaniem odwołujących się fakt położenia budynku na terenie projektowanego Parku Krajobrazowego [...] nie oznacza jeszcze zakazu zabudowy tego terenu.
ŚWINB w K. odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. utrzymał w mocy orzeczenie PINB dla Powiatu B. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, powołując się na plan zagospodarowania przestrzennego uchwalony przez Radę Gminy w W. uchwałą z dnia [...], podzielił organ odwoławczy stanowisko organu niższej instancji, iż objęty nakazem rozbiórki obiekt został wybudowany na terenie na którym obowiązywał zakaz nowej zabudowy. W zapisach tego planu dopuszczono bowiem jedynie utrzymanie istniejących już na tym terenie budynków letniskowych. Takie obiekty nie mogły natomiast powstać po wejściu tego planu w życie.
W skardze do sądu administracyjnego I. i M. małżonkowie S. wnieśli o uchylenie przedmiotowej decyzji ŚWINB w K. oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. Uzasadniając to żądanie powtórzyli argumentację zawartą wcześniej w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zaakcentowali, że istnieje dobra wola Wójta Gminy i Rady Gminy w W. uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu na którym położona jest ich działka, co stworzyłoby podstawę do zalegalizowania ich budynku. Dlatego też postępowanie w tej sprawie powinno zostać zawieszone czego organy nie uczyniły. Zarzucili nadto skarżący, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem treści art. 10 § 1 i art. 79 § 1 kpa gdyż nie zapewniono im czynnego udziału w oględzinach nieruchomości i w przesłuchaniu świadka.
W odpowiedzi na skargę ŚWINB w K. wniósł jej oddalenie podkreślając, że skarżący mieli pełną świadomość, iż budują na terenie do tego nie przeznaczonym. Legalizacja obiektu nie jest możliwa skoro znajduje się on na terenie dla którego nie ma obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Nie wiadomo również czy, kiedy i jakiej treści dla tego terenu plan zostanie uchwalony.
W piśmie procesowym stanowiącym załącznik do protokołu rozprawy sądowej z dnia 7 grudnia 2006 r. skarżący podtrzymali zarzut bezpodstawnej ich zdaniem odmowy zawieszenia postępowania dotyczącego spornego obiektu letniskowego. Zarzucili nadto przewlekłość postępowania w rozpoznaniu ich wniosku o zgodę na czasowe użytkowanie objętego nakazem rozbiórki obiektu, o którą wystąpili na podstawie art. 39 Prawa budowlanego z 1974 r. Podnieśli też, iż nadzór budowlany nie traktuje jednakowo wszystkich właścicieli budynków letniskowych położonych w rejonie ich działki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Decyzje organów obu instancji ostać się nie mogą aczkolwiek z innych względów niż podniesiono w skardze, które Sąd nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) wziął pod rozwagę z urzędu. Wbrew stanowisku skarżących stan faktyczny sprawy nie budzi zastrzeżeń, został prawidłowo przez organy orzekające ustalony, nie był wcześniej i faktycznie nie jest również w skardze kwestionowany. Wynika z niego, że sporny obiekt (budynek ) letniskowy został wybudowany w
[...] bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie dla którego w chwili orzekania przez organy obu instancji nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zaś w chwili budowy obowiązywał plan uchwalony w/w uchwałą Rady Gminy w W. z dnia [...], zgodnie z którym budowa na tym terenie nie była dopuszczalna. Zasadnie przyjęły też organy orzekające, że w związku z treścią art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego
z 1994 r. do przedmiotowej samowoli mają zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. Zgodnie z tym Prawem przesłanki wydania nakazu rozbiórki obiektu wybudowanego bez wymaganego pozwolenia zostały określone w art. 37 ust. 1 i 2. W okolicznościach niniejszej sprawy rozważenia wymagały przy tym przesłanki takiego nakazu określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 tego aktu prawnego. Zgodnie z tą normą obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy ( czyli również bez pozwolenia - w zw. z art. 28 ust. 1 tego Prawa ) podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od zobowiązań, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany znajduje się na terenie który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Z przepisu tego jednoznacznie wynika zdaniem Sądu, że wymienioną w nim zgodność należy oceniać przede wszystkim według przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w dacie orzekania o nakazie rozbiórki ( "znajduje się", "nie jest przeznaczony"), co jak się wydaje całkowicie umknęło organom obu instancji, które pod tym względem sprawy w ogóle nie wyjaśniły i nie rozważyły. W szczególności nie znalazło to żadnego odzwierciedlenia w uzasadnieniach ich decyzji. Dla wydania nakazu rozbiórki nie jest zatem wystarczające zdaniem Sądu jedynie ustalenie, że obiekt został wybudowany na terenie, który nie był przeznaczony pod zabudowę ( lub tego typu zabudowę ) w chwili realizacji budowy
( jakkolwiek taka zgodność, gdyby wówczas istniała, wykluczałaby, również zdaniem Sądu, możliwość orzeczenia o nakazie rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.). Należało zatem jeszcze ustalić, że sporny obiekt znajduje się na terenie, który również zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami o planowaniu przestrzennym ( czyli obowiązującymi w dacie orzekania ) nie jest przeznaczony pod tego typu zabudowę.
W konsekwencji należało ocenić również lokalizację tego obiektu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. z 2003 r. Nr 80 poz. 717 ze zm., zwanej dalej ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ). Gdyby zaś przyjąć, że oceny w tym względzie organy obu instancji dokonały przez ustalenie, iż dla działki skarżących nie ma od [...] obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, to ocena ta nie może być uznana za wystarczającą. Z przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie wynika bowiem aby niedopuszczalna była wszelka zabudowa terenów dla których nie obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego. Wprost przeciwnie z treści art. 50 ust. 1 i art. 59 ust. 1 tej ustawy wynika, że w określonych tą ustawą przypadkach możliwa jest zabudowa takich terenów. W konsekwencji rozpoznanie sprawy sprowadzało się do odpowiedzi na pytanie czy obecnie skarżący uzyskaliby zgodę na budowę na swojej działce takiego budynku jaki wybudowali w [...]. Wobec braku planu miejscowego musieliby zatem uzyskać wcześniej decyzję o warunkach zabudowy – na podstawie art. 61 tej ustawy ( ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego nie wchodzi bowiem w rachubę ). Należało zatem odpowiedzieć na pytanie i uczyni to PINB przy ponownym rozpoznaniu sprawy, czy skarżący uzyskaliby pozytywną decyzję o warunkach zabudowy. W tym względzie w świetle treści art. 61 ust. 1 istotne będzie zwłaszcza w okolicznościach niniejszej sprawy ustalenie czy można mówić o dobrym sąsiedztwie w odniesieniu do działki skarżących ( art. 61 ust. 1 pkt 1 ) oraz czy działka ta wymaga wyłączenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne. Zarówno brak dobrego sąsiada jak i obowiązek uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia działki skarżących na cele nierolnicze i nieleśne wyklucza bowiem możliwość uzyskania pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy. Jeżeli chodzi o dobre sąsiedztwo to może ono dotyczyć jedynie budynków letniskowych legalnie istniejących, co nie jest wykluczone skoro obowiązujący do końca [...] plan zagospodarowania przewidywał m.in. możliwość utrzymania istniejących na tym terenie budynków letniskowych. Zasadnie przyjęły przy tym organy orzekające, że chodzi o budynki letniskowe istniejące w chwili wejścia w życie tego planu. Gdyby takie budynki zostały wybudowane bez pozwolenia to mogłyby stanowić o dobrym sąsiedztwie tylko wówczas gdyby w odpowiednim trybie zostały zalegalizowane.
W odniesieniu do warunku z art. 61 ust. 1 pkt 4 należy zaś ustalić w pierwszej kolejności w oparciu o aktualny odpis z rejestru gruntów rodzaj i klasę gruntów na działce skarżących. Z uwagi na zakaz zabudowy wynikający z planu obowiązującego do końca [...] nie można bowiem mówić o zgodzie na wyłączenie z produkcji rolniczej i leśnej przy sporządzaniu tego planu . W sytuacji gdyby doszło do uchwalenia dla działki skarżących planu zagospodarowania przestrzennego, to zgodność o jakiej mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego należy ustalić w oparciu o zapisy tego planu.
Dopiero po uzupełnieniu materiału dowodowego w przedstawionym wyżej zakresie orzeknie PINB dla Powiatu B. ponownie w przedmiocie możliwości legalizacji popełnionej przez skarżących samowoli budowlanej.
Z przedstawionych wyżej względów decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, art. 134 § 1 i art. 135 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a., a o kosztach postępowania sądowego stosownie do jego wyniku na podstawie art. 209, art. 200 i art. 205 § 1 tej ustawy.
W odniesieniu do zarzutów podniesionych w skardze oraz w piśmie procesowym skarżących stanowiącym załącznik do protokołu rozprawy sądowej należy w pierwszej kolejności stwierdzić, iż organy orzekające nie miały obowiązku wstrzymać się z rozpoznaniem sprawy do czasu ewentualnego uchwalenia nowego planu zagospodarowania przestrzennego. W świetle wynikającej z art. 12 Kpa zasady szybkości postępowanie nie miały też obowiązku wstrzymywania się z wydaniem orzeczenia do czasu rozpoznania wniosku skarżących o zawieszenie postępowania. Rozstrzygnięcie sprawy co do meritum czyni bowiem taki wniosek zdaniem Sądu bezprzedmiotowym. Wniosek taki sformułowany w piśmie skarżących z dnia [...] nie znajdował zresztą zdaniem Sądu żadnego uzasadnienia w treści art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, na który to przepis skarżący się w nim powołali. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy była też okoliczność czy postępowanie w przedmiocie legalności budynków zostało wszczęte do wszystkich budynków w sąsiedztwie budynku skarżących. Poza przedmiotem tego postępowania pozostaje też, jako odrębne, postępowanie oparte na treści art. 39 Prawa budowlanego z 1974 r. Jakkolwiek zgodzić się trzeba z zarzutem, że z naruszeniem treści art. 79 § 1 kpa skarżący nie byli powiadomieni o terminie przesłuchania M.M., to uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro jej twierdzeń co do terminu wybudowania spornego obiektu nie kwestionowali.
su.