II SA/Gl 215/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2019-05-10
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanalinia energetycznapostępowanie administracyjnebrak dokumentacjibezprzedmiotowość postępowaniasłużebność przesyłuWSAroboty budowlane

WSA w Gliwicach oddalił skargę na decyzję PINB o umorzeniu postępowania w sprawie samowoli budowlanej (linia energetyczna NN), uznając brak możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia z powodu braku dokumentacji.

Skarżący domagali się usunięcia samowoli budowlanej w postaci linii energetycznej NN i słupa, twierdząc, że zostały posadowione bez zgody właścicieli i z naruszeniem prawa. Organy nadzoru budowlanego dwukrotnie umarzały postępowanie, wskazując na brak możliwości udowodnienia samowoli budowlanej z powodu braku dokumentacji z lat 80. XX wieku. WSA w Gliwicach oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że brak dokumentacji nie może świadczyć o samowoli, a sprawa stała się bezprzedmiotowa.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Śląskiego WINB w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję PINB dla Miasta B. o umorzeniu postępowania w sprawie usunięcia samowoli budowlanej w postaci linii energetycznej NN i słupa. Skarżący K.P. i inni twierdzili, że linia i słup zostały posadowione bez zgody właścicieli i z naruszeniem prawa. Organy nadzoru budowlanego umarzały postępowanie, argumentując, że z powodu braku dokumentacji budowlanej z lat 80. XX wieku (kiedy inwestycja była realizowana) nie można udowodnić samowoli budowlanej ani istotnych odstępstw od projektu. WSA w Gliwicach, rozpatrując skargę, uznał, że organy prawidłowo umorzyły postępowanie jako bezprzedmiotowe. Sąd podkreślił, że brak dokumentacji nie może świadczyć o samowoli budowlanej, zwłaszcza że istniała decyzja o pozwoleniu na modernizację sieci. Sąd odwołał się również do wcześniejszych orzeczeń sądów administracyjnych dotyczących nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, które nie zostały stwierdzone. Ostatecznie, sąd oddalił skargę, uznając, że nie stwierdzono naruszenia prawa skutkującego uwzględnieniem skargi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, brak dokumentacji nie może świadczyć o samowoli budowlanej, a sprawa staje się bezprzedmiotowa, jeśli nie można udowodnić istotnych odstępstw od projektu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że obowiązek posiadania dokumentacji budowlanej nie dotyczy obiektów wybudowanych przed 1 stycznia 1995 r. Brak dokumentacji nie może być dowodem na samowolne wykonanie robót budowlanych, a jedynie dowodem na jej nieokazanie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

Dz.U. 2018 poz 2096 art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do umorzenia postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.

Pomocnicze

Dz.U. 1974 nr 38 poz 229 art. 28 i n.

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

Dz.U. 2018 poz 1202 art. 63

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Obowiązek przechowywania dokumentacji budowlanej przez właściciela obiektu nie dotyczy obiektów wybudowanych przed 1 stycznia 1995 r.

t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak dokumentacji budowlanej z lat 80. XX wieku nie może być dowodem na samowolę budowlaną. Obowiązek posiadania dokumentacji budowlanej nie dotyczy obiektów wybudowanych przed 1 stycznia 1995 r. Postępowanie stało się bezprzedmiotowe z powodu braku możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia.

Odrzucone argumenty

Samowola budowlana powinna zostać usunięta, mimo braku dokumentacji. Decyzja o pozwoleniu na budowę była wadliwa z powodu braku zgody właścicieli.

Godne uwagi sformułowania

samowoli administracyjnej nie można domniemywać niemożność odnalezienia dokumentacji pozwolenia na budowę inwestycji zrealizowanej w tak odległym czasie nie jest wystarczająca dla uznania, że linia energetyczna NN i słup betonowy powstały niezgodnie z pozwoleniem na budowę nie można oprzeć na domniemaniu, że skoro pewnych dokumentów po upływie kilkudziesięciu lat nie ma, to znaczy, że nigdy ich nie było

Skład orzekający

Artur Żurawik

członek

Elżbieta Kaznowska

sprawozdawca

Grzegorz Dobrowolski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania administracyjnego w sprawach budowlanych z powodu braku dokumentacji i niemożności udowodnienia samowoli budowlanej."

Ograniczenia: Dotyczy spraw z okresu przed 1995 r. lub gdy dokumentacja jest niedostępna. Nie wyklucza postępowań cywilnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje trudności dowodowe w starych sprawach budowlanych i jak brak dokumentacji wpływa na możliwość rozstrzygnięcia administracyjnego, co jest częstym problemem w praktyce.

Brak dokumentów sprzed 30 lat uniemożliwił ukaranie za samowolę budowlaną – wyrok WSA.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 215/19 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2019-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-03-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik
Elżbieta Kaznowska /sprawozdawca/
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 3193/19 - Wyrok NSA z 2022-09-15
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
art. 28 i n.
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Dz.U. 2018 poz 1202
art. 63
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.),, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2019 r. sprawy ze skargi K. P., M. S. i C. S. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie legalności wykonanych robót budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] r. K. P., w imieniu własnym i jako przedstawiciel współwłaścicieli, złożyła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w celu usunięcia samowoli budowlanej, jaką jest linia energetyczna NN i słup betonowy rozkraczny posadowiony, bez zgodny właścicieli, obok budynku drewnianego przy ulicy [...] w B.
Postanowieniem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. , działając na podstawie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił wszczęcia wnioskowanego postępowania administracyjnego, stwierdzając, że dochodzenie prawa w sprawie usunięcia słupa należy prowadzić na drodze cywilno- prawnej, przed sądem powszechnym.
W wyniku rozpatrzenia złożonego zażalenia, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił w całości zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji, stwierdzając, iż jest ono przynajmniej przedwczesne, gdyż organ nie przeprowadził żadnego postępowania w celu odnalezienia dokumentacji budowlanej dotyczącej kwestionowanej linii energetycznej.
Po przeprowadzeniu ponownego postępowania, decyzją nr [...] z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. , przywołując w podstawie prawnej art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, umorzył w całości postępowanie w sprawie usunięcia samowoli budowlanej jaką jest linia energetyczna NN i słup betonowy posadowiony obok budynku drewnianego przy ulicy [...] w B. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w toku postępowania, pomimo poszukiwań w archiwach i wielu instytucjach, nie odnaleziono niezbędnych w sprawie dokumentów. Przede wszystkim nie odnaleziono decyzji i planu realizacyjnego. Tylko "A" . przedłożył kopię decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] r. oraz protokół z odbioru technicznego z dnia [...] r. wraz z rysunkiem powykonawczym z przebiegiem przedmiotowej linii i lokalizacją słupa. W tych okolicznościach organ stwierdził, iż niemożność odnalezienia dokumentacji pozwolenia na budowę inwestycji zrealizowanej w tak odległym czasie nie jest wystarczająca dla uznania, że linia energetyczna NN i słup betonowy powstały niezgodnie z pozwoleniem na budowę. Podkreślił, iż zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym samowoli administracyjnej nie można domniemywać. Stąd brak jest obecnie podstaw do uznania samowoli budowlanej jaką jest linia energetyczna NN i słup betonowy posadowiony obok przedmiotowego budynku.
Czyni to tym samym w ocenie organu dalsze postępowanie w zakresie samowoli budowlanej bezprzedmiotowym i uzasadnia umorzenie postępowania prowadzonego przed organem pierwszej instancji, na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła, w imieniu swoim i pozostałych współwłaścicieli, K.P. . Nie zgodziła się z decyzją umarzającą postępowanie, zarzucając pominięcie faktu bezprawnego wejścia na teren prywatny. Podniosła, że decyzja z dnia [...] r. została w sprawie przedłożona bez wymaganych załączników, tj. planu przebiegu modernizacji linii NN, wskazań lokalizacyjnych oraz decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny z dnia [...] r. W jej ocenie w trakcie realizacji inwestycji dopuszczono się odstępstwa od uzgodnionych warunków technicznych wynikających z braku uzgodnień z właścicielami gruntów na wejście w teren. Wobec braku powiadomienia właścicieli o posadowieniu słupa na działce, nastąpiło to samowolnie. Dodała, że z protokołu odbioru technicznego inwestycji wynika, że dokonano samowoli budowlanej. Z kolei rysunek powykonawczy nie może być dowodem, uzasadniającym wejście ze słupem na teren prywatny, bez zgody właścicieli. Nie jest także dowodem na to, że inwestycja wykonana została zgodnie z planem realizacyjnym.
Podkreśliła, że bezprawne posadowienie słupa na prywatnej posesji bez zgody właścicieli zostało już udowodnione wyrokami Sądu Rejonowego Wydział Cywilny w B. , kiedy m.in. oddalono wniosek "A" o zasiedzenie. Spółka nie dysponowała żadnym tytułem prawnym do wejścia na teren nieruchomości. Nie można więc tym samym mówić o domniemaniu samowoli, podczas gdy wykazano "A" posadowienie przedmiotowego słupa z rażącym naruszeniem prawa.
W wyniku rozpatrzenia wniesionego odwołania, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności potwierdził ustalenia organu pierwszej instancji, wskazując, że postanowieniem z dnia [...] r. zobowiązał organ powiatowy do zbadania zgodności przedmiotowego obiektu budowlanego z planem realizacyjnym oraz dokumentacją projektową stanowiącą załącznik do decyzji o pozwoleniu na modernizację sieci 15kV niskiego napięcia. Organ pierwszej instancji wykonując zalecania organu odwoławczego zwrócił się do wielu instytucji o udzielenie niezbędnych informacji i dokumentów, ale niezbędnej dokumentacji nie odnaleziono.
Dalej, odwołując się do orzecznictwa, organ drugiej instancji stwierdził, że samowola budowlana musi być przez organ udowodniona, niezależnie od tego, czy mowa o całkowitej samowoli budowlanej, tzn. wybudowaniu obiektu bez pozwolenia na budowę czy zgłoszenia czy tylko odnośnie odstępstw od zatwierdzonego projektu. Podkreślił, że ustalenie nielegalności obiektów, zwłaszcza dawnych (w niniejszym przypadku ok. 30 lata temu) z reguły wiąże się z istotnymi utrudnieniami dowodowymi, wobec zniszczenia dokumentacji w całości lub w części oraz jej niekompletności.
Wyjaśnił, iż poprzez brak dokumentacji projektowej nie można ustalić, czy przedmiotowa linia energetyczna oraz słup betonowy zostały zrealizowane zgodnie z uzyskaną decyzją. Nie da się też sprawdzić, czy ewentualne odstępstwa od zatwierdzonego projektu miały charakter istotny, bo jedynie takie uprawniałyby organ nadzoru do interwencji.
Prawo budowlane z 1974 r., bo ta ustawa obowiązywała w dacie wykonywania robót budowlanych i według niej należy ocenić czy w sprawie występuje istotne odstępstwo, nie definiowało tego pojęcia, choć się nim posługiwało. Rozstrzygnięcie oparte więc byłoby o uznanie administracyjne. Organ odwoławczy nie dostrzegł jednak żadnych możliwości dowodowych. Tylko projekt budowlany może być jedynym kryterium oceny zgodności wykonanych robót z tym projektem.
Organ drugiej instancji dodał, że gdyby zostały ujawnione dowody mogące rzucić nowe światło na kwestię zgodności lub niezgodności faktycznie wykonanej linii z projektem, w szczególności gdyby odnalazł się projekt budowlany, możliwe będzie wznowienie tego postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Wyjaśnił też, że organy nie mogły uwzględnić zarzucanej przez odwołującą braku zgody właścicieli gruntów na wejście z inwestycją w ich teren. Fakt ten może świadczyć o wadliwości decyzji z dnia [...] r. o pozwoleniu na modernizację sieci 15kV i niskiego napięcia, a organy nadzoru budowlanego nie są właściwe do przeprowadzania postępowania nadzwyczajnego (nieważnościowego lub wznowieniowego) w stosunku do tej decyzji. Organ odwoławczy podkreślił wagę pozostającej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która pozostaje wiążąca dla organów nadzoru budowlanego.
Wobec powyższego stosowanie do art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, uznając, bezprzedmiotowość postępowania, wobec braku możliwości wydania rozstrzygnięcia merytorycznego, zasadnie orzeczono o umorzeniu postępowania, formalnie kończąc niniejsze postępowanie.
Pismem z dnia [...] r. K. P. , M.S. oraz C. S. złożyli skargę na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach , zarzucając jej naruszenie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe zastosowanie i umorzenie postępowania pomimo braku ku temu przesłanek. W ocenie organu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był niewystarczający dla uznania, że linia energetyczna NN i słup betonowy powstały niezgodnie z pozwoleniem na budowę, argumentując, iż samowoli budowlanej nie można domniemywać. Wobec powyższego sprawa wymagała rozstrzygnięcia co do istoty, gdyż nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania. Zarzucili także naruszenie art. 77 w związku z art. 80 oraz art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez wydanie decyzji z pominięciem części materiału dowodowego, tj. m.in. postanowienia Sądu Rejonowego w B. , którym oddalono wniosek "A" o zasiedzenie służebności przesyłu. O ile samo rozstrzygnięcie nie ma bezpośredniego wpływu na niniejsze postępowanie, o tyle w ocenie skarżącej uzewnętrznia wiedzę w przedmiocie nielegalności zajmowania tej nieruchomości. Uwzględniając powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, względnie o uchylenie decyzji pierwszej i drugiej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu rozwinięto podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. podtrzymując swoje stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że wobec braku podstaw do dalszego prowadzenia postępowania naprawczego lub legalizacyjnego powinno być one umorzone. W zakresie drugiego zarzutu wobec braku dokumentacji projektowej nie sposób rozstrzygnąć czy ewentualne odstępstwo od projektu miało charakter istotny.
Organ dodał też, że postępowania w przedmiocie legalności obiektów budowalnych rządzą się odrębnymi przesłankami od postępowań cywilnych w przedmiocie ochrony własności czy zasiedzenia. Organy nadzoru budowlanego dokonują jedynie kontroli zgodności zrealizowanych robót budowlanych z przepisami prawa budowlanego i wydają rozstrzygnięcia administracyjne przewidziane tymi przepisami.
W piśmie z dnia [...] r. stanowisko w sprawie zajął uczestnik postępowania "A" wnosząc o oddalenie skargi. Wskazał na wykonanie powyższych robót na podstawie udzielonego pozwolenia na budowę. Wobec braku obowiązku przechowywania dokumentacji budowlanej, jej brak uniemożliwia obecnie ocenę zgodności wykonania inwestycji z zatwierdzonym projektem budowlanym. Spółka przychyliła się do stanowiska organów nadzoru, iż ewentualny brak zgody właścicieli na posadowienie na ich gruncie urządzeń może być przedmiotem postępowania cywilnego i roszczeń dochodzonych na drodze cywilnej. Nie jest zatem zasadny zarzut naruszenia art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, podobnie jak nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 77 w związku z art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Na rozprawie w dniu 6 listopada 2014 r. pełnomocnik skarżącej K.P. przełożył do akt decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r., którą stwierdzono nieważność decyzji Urzędu Miejskiego w B. z dnia [...] r. o udzieleniu pozwolenia na budowę. Złożył równocześnie wniosek o zawieszenie postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Gl 585/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie sądowe w sprawie do czasu uprawomocnienia się decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. Nr [...]
Powyższa decyzja Wojewody Śląskiego została uchylona decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] r. z przyczyn formalnych. Rozpatrując sprawę ponownie Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] r. ponownie stwierdził nieważność decyzji Urzędu Miejskiego w B. z dnia [...]r. o udzieleniu pozwolenia na budowę, wskazując na rażące naruszenie prawa, wobec braku zgody właścicieli nieruchomości na zajęcie ich nieruchomości. Jednak Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. uchylił wymienioną powyżej decyzję Wojewody Śląskiego i umorzył postępowanie w stosunku do działki nr 1 a w pozostałej części odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r.
Skarga współwłaścicieli na powyższe rozstrzygnięcie została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2016 r., zaś skarga kasacyjna skarżących - została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2019 r. W wyrokach tych sądy stanęły na stanowisku, że nie można przyjąć, iż w sprawie doszło do oczywistego naruszenia prawa, tj. art. 29 ust. 5 Prawa budowlanego z 1974 r. Podzielono ocenę organu odwoławczego, iż stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa i to naruszeniem rażącym - kwalifikowanym, "nie można oprzeć na domniemaniu, że skoro pewnych dokumentów po upływie kilkudziesięciu lat nie ma, to znaczy, że nigdy ich nie było". Skoro zaś materiał dowodowy "jest niepełny, a w istocie nie istnieje - bo poddano go procedurze zniszczenia, dokonanie oceny ważności decyzji z 1986 r. nie jest możliwe i nie można z tej przyczyny zarzucić, iż wskazana decyzja 1986 r. dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa".
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 marca 2019 r. podjął zawieszone postępowanie.
Do rozpatrzenia bowiem pozostała skarga wniesiona pismem z dnia 7 kwietnia 2014 r. Na rozprawie w dniu 10 maja 2019 r. pełnomocnik skarżącej K. P., podtrzymał skargę oraz zawartą w niej oraz w piśmie z dnia 29 kwietnia 2019 r. argumentację.
Pełnomocnik uczestniczki postępowania "A" wniósł o oddalenie skargi, informując, iż w wyniku postępowania z wniosku Spółki doszło ostatecznie do ustanowienia służebności przesyłu - postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia [...] r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując sprawę zważył, co następuje:
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107), stanowiący, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji (art. 145 § 1 cytowanej ustawy). Jednakowoż sądy administracyjne – w myśl art. 134 § 1 tej ustawy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.
Kierując się tym zapisem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzającą nie naruszają prawa w sposób mogący spowodować ich uchylenie.
Kontrolowane w sprawie decyzje wydane zostały w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych, a mianowicie legalności wykonania linii energetycznej NN oraz słupa betonowego umiejscowionego obok budynku drewnianego przy ulicy [...] w B. .
Jak wynika z ustaleń organów obu instancji decyzją Urzędu Miejskiego w B. z dnia [...] r. znak [...] udzielono pozwolenia na modernizację sieci 15kV i niskiego napięcia zgodnie z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta B. - wskazanie lokalizacyjne z dnia [...] r. [...] i decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny nr [...] z dnia [...] r., oraz według dokumentacji opracowanej przez "B" w W. "C" Oddział w K. Inwestycja powyższa dotyczyła terenów położnych w B. przy ulicy [...] w dzielnicy [...]. W aktach sprawy - organ zgromadził kopię wymienionej powyżej decyzji Urzędu Miejskiego w B. z dnia [...] r. oraz rysunek powykonawczy nr [...] modernizacji przedmiotowej sieci, sporządzony w [...] r. Pomimo poszukiwań w licznych urzędach, archiwach czy w ramach zasobów własnych i zasobów inwestora nie odnaleziono pozostałych dokumentów istotnych dla sprawy, a mianowicie: decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny nr [...] z dnia [...], a także projektu budowlanego czy innej dokumentacji budowlanej, na podstawie której przedmiotowe roboty były prowadzone.
Wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 63 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany przechowywać przez okres istnienia obiektu dokumenty, o których mowa w art. 60 (tj. dokumentację budowy i dokumentację powykonawczą) oraz opracowania projektowe (...). Podkreślić jednak trzeba, że kwestionowane i kontrolowane w niniejszym postępowaniu roboty budowlane wykonywane były w latach 1986/1988, a więc w czasie gdy obowiązywało Prawo budowlane przyjęte ustawą z dnia 24 października 1974 r. Podobnego przepisu nie było w tej ustawie. W orzecznictwie utrwalone zostało stanowisko, że obowiązki wynikające z przywołanego powyżej przepisu art. 63 ust. 1 Prawa budowlanego – tj. obowiązek posiadania dokumentacji budowlanej przez cały okres istnienia obiektu budowlanego – nie mogą odnosić się do obiektów budowlanych wybudowanych przed wejściem w życie ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995 r., jak i do robót budowlanych wykonanych przed tą datą. Oznacza to, że nie ma obowiązku posiadania dokumentacji budowy oraz dokumentacji powykonawczej dla obiektów budowlanych wybudowanych przed 1 stycznia 1995 r.
W tym stanie rzeczy, na podstawie zgromadzonych dokumentów - tj. przedłożonej kopii pozwolenia na budowę, nie można powiedzieć, że przedmiotowa inwestycja jest w całości nielegalna, czyli, że została wybudowana w warunkach całkowitej samowoli, wszak przeczy temu przedłożone przez inwestora pozwolenie na budowę (modernizację) - decyzja z dnia [...] r. Jednak wobec braku dokumentacji projektowej i budowlanej nie sposób stwierdzić, czy inwestycja została wykonana zgodnie z udzielonym pozwoleniem, czy też z odstępstwami od tego pozwolenia. Nie można też ocenić czy doszło do odstępstw istotnych czy też nieistotnych. Jednak brak dokumentacji w zasobach organów nie może świadczyć o wykonaniu obiektu budowlanego w warunkach samowoli budowlanej. Okoliczność ta powinna być ustalona w sposób niewątpliwy, na podstawie zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1695/11 czy sygn. akt II OSK 1705/11 oraz wyrok z dnia 2 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 1886/14). Materiał zgromadzony w niniejszej sprawie nie wskazywał, by inwestor działał w warunkach samowoli budowlanej. Skoro przepisy ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r, pod rządami której obiekt powstał nie nakładały na właściciela obiektu budowlanego obowiązku archiwizowania dokumentacji związanej z realizacją obiektu, a organy wydające te dokumenty zobligowane były do ich przechowywania przez określony tylko okres - dokumenty mające kategorię archiwalną B5 lub B10 miały być przechowywane 5 lub 10 lat od chwili wydarzenia, a następnie zniszczone, to obecny brak tej dokumentacji nie może świadczyć na niekorzyść inwestora.
W konsekwencji nieokazanie przez inwestora pełnej dokumentacji projektowej i budowlanej związanej z budową przedmiotowej linii NN dowodzi jedynie owego nieokazania, nie stanowi natomiast dowodu na samowolne bądź niezgodnie z otrzymanym pozwoleniem wykonane roboty budowlane. Żaden zaś przepis Prawa budowlanego nie wprowadza domniemania samowoli bądź istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu tylko dlatego, że następca inwestora po kilkudziesięciu latach (w tym przypadku ok. 30 lat) nie jest w stanie okazać stosownych dokumentów. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 27 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 84/13).
W tym miejscu podnieść należy, że wobec zakwestionowania przez skarżących prawidłowości przedłożonej w sprawie decyzji Urzędu Miejskiego w B. z dnia [...]r. znak [...] udzielającej pozwolenia na modernizację sieci 15kV i niskiego napięcia a nawet przedłożenia na pierwszej rozprawie w dniu 6 listopada 2014 r. decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. Nr [...] stwierdzającej nieważność wymienionej decyzji Urzędu Miejskiego w B. z dnia [...] r. tut. Sąd zawiesił postępowanie sądowe w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych przy tej linii NN do czasu uprawomocnienia się decyzji Wojewody Śląskiego. W przypadku bowiem wycofania z obiegu prawnego tej decyzji ocena legalności kwestionowanych robót budowlanych musiałby być przeprowadzona przy uwzględnieniu zupełnie innych okoliczności faktycznych i prawnych. Jednak postępowanie w przedmiocie nieważności decyzji z dnia [...] r. zakończyło się prawomocnym rozstrzygnięciem sądowym, w wyniku którego uznano, że kwestionowana decyzja nie zawiera takich wad prawnych, które umożliwiałyby stwierdzenie jej nieważności. Pomimo bowiem stwierdzenia przez Wojewodę Śląskiego decyzją z dnia [...] r. nieważności wymienianej już decyzji Urzędu Miejskiego w B. z dnia [...] r., najpierw decyzją z dnia [...] r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylając tę decyzję Wojewody umorzył postępowanie w części dotyczącej jednej z działek (nr 2 ) a w pozostałej części odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji, a następnie stanowisko to podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 października 2016 r. (sygn. akt VII SA/Wa 2882/15) oddalając skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a w końcu skargę kasacyjną od tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 5 marca 2019 r. (sygn. akt II OSK 197/17). W wyrokach tych zaprezentowano stanowisko, że nie można przyjąć, iż w sprawie doszło do oczywistego naruszenia prawa, tj. art. 29 ust. 5 Prawa budowlanego z 1974 r., które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności wnioskowanej decyzji. Podzielono ocenę organu odwoławczego, iż stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa i to naruszeniem rażącym - kwalifikowanym, "nie można oprzeć na domniemaniu, że skoro pewnych dokumentów po upływie kilkudziesięciu lat nie ma, to znaczy, że nigdy ich nie było".
W świetle powyższych ustaleń należało zatem uznać, że skoro postępowanie administracyjne nie potwierdziło zarzucanych przez stronę skarżącą okoliczności to organ pierwszej instancji prawidłowo umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie. W myśl art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu cytowanego przepisu wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 967/05). Bezprzedmiotowym może być przy tym postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II SA 428/01). W konsekwencji postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega merytorycznemu załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia.
Skoro bowiem, wedle ustaleń organów, przedmiotowa linia NN nie jest tzw. całkowitą samowolą budowlaną z uwagi na pozostającą w obrocie prawnym decyzję Urzędu Miejskiego w B.z dnia [...] r. znak [...] udzielającą pozwolenia na modernizację sieci 15kV i niskiego napięcia na terenie dzielnic [...] i [...], a ze względu na brak dokumentacji budowlanej nie sposób udowodnić, że linia zrealizowana została z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu (bo tylko takie odstępstwo uzasadniałoby władczą ingerencję organu), to umorzenie postępowania w przedmiocie legalności wykonanych robót budowlanych pozostawało w zgodzie z obowiązującym prawem.
Poprawnie zatem Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach odnosząc się do zarzutów odwołania wsparł stanowisko organu pierwszej instancji, trafnie motywując w tej mierze swoje stanowisko.
Tym samym w ocenie składu orzekającego słusznie i zasadnie przyjęto, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania.
Odrębną kwestią pozostała sprawa ewentualnego naruszenia własności skarżących. Z przedstawionej w sprawie decyzji z [...] r. wynikało, że wśród jej załączników były zgody właścicieli gruntów na wejście w teren. Jednak wobec wybrakowych akt związanych z wydaniem tej decyzji, jednoznacznych ustaleń nie można było w tym zakresie poczynić. Nie można też przy tym pominąć faktu, iż na mocy prawomocnego orzeczenia Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] r. doszło do ustanowienia na nieruchomości przy ulicy [...] w B. służebności przesyłu na rzecz "A" Wskazuje to, że ewentualne następstwa /konsekwencje naruszenia prawa zostały usunięte.
Mając na względzie powyższe argumenty, nie stwierdzając naruszenia prawa skutkującego uznaniem skargi za zasadną Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi i dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI