II SA/Gl 208/25

II SA/Gl 208/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-06-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Krzysztof Nowak
Wojciech Gapiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 61a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi E. B. (B.), Z. B. (B.) na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 6 grudnia 2024 r. nr WINB-WOA.7722.284.2024.DS w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie podwyższenia terenu posesji oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem Nr [...], znak [...] z dnia 2 października 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta C. (dalej: PINB, organ pierwszej instancji), na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku E. B. i Z. B. (dalej: Skarżący) z dnia 24 września 2024 r., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie "uczynienia i wykorzystywania przez D. i P. S. zam. przy ul. [...] w C. ściany cokołu fundamentowego i 0,2 metrowego pasa ściany parteru legalnie zamieszkanego na posesji ul. [...] w C. nowego domu jako muru oporowego dla podwyższonego terenu ich posesji - uniemożliwiając w ten sposób utrzymywanie tego domu w należytym stanie technicznym i estetycznym oraz wykonanie jego ocieplenia w sposób zgodny z prawem".
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że istotą przedmiotowego wniosku jest fakt podwyższenia terenu posesji przy ul. [...] w C., czego skutkiem było "nasypanie ziemi na budynek mieszkalny jednorodzinny przy ul. [...] usytuowany przy granicy z ww. nieruchomością".
Wyjaśnił, że w sprawie podniesienia poziomu terenu na posesji przy ul. [...] powyżej poziomej izolacji przeciwwilgociowej budynku przy ul. [...] w dniu 18 grudnia 2000 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne, które ostateczną decyzją PINB dla miasta C. z dnia 8 stycznia 2001 r., znak [...], zostało umorzone z uwagi na brak podstaw do ingerencji w sprawie wykonania robót ziemnych w świetle art. 1 ustawy Prawo budowlane. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: ŚWINB, organ odwoławczy) decyzją z dnia 29 listopada 2002 r. znak [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Następnie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 27 września 2005 r. znak [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ŚWINB z dnia 29 listopada 2002 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 4 marca 2011 r. sygn. akt II SAB/Gl 82/10 oddalił skargę na bezczynność PINB. Sąd stwierdził, że PINB prawidłowo wskazał w piśmie z dnia 2 sierpnia 2010 r., w odpowiedzi na wniosek Skarżących z dnia 12 lipca 2010 r., że brak jest podstaw do wszczęcia nowego postępowania w tej samej sprawie. Kolejnym postanowieniem Nr [...] z dnia 8 kwietnia 2016 r. PINB odmówił wszczęcia postępowania w sprawie nasypania ziemi na zachodnią ścianę budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...], które zostało utrzymane w mocy postanowieniem ŚWINB z dnia 10 czerwca 2016 r. znak [...]
Z tych przyczyn organ stwierdził brak podstaw do wszczęcia postępowania. Postanowienie zostało doręczone w dniu 16 października 2024 r.
W złożonym w ustawowym terminie zażaleniu Skarżący podnieśli zarzut naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne stwierdzenie, że decyzja "wydana przez biorącego udział w kierowanej przez Prezydenta Miasta C. zorganizowanej grupie lub związku przestępczym byłego szefa PINB dla miasta C...." z dnia 8 stycznia 2001 r. rozstrzyga sprawę "uczynienia i wykorzystywania...". Skarżący opisali okoliczności związane z powstaniem budynku na działce przy ul. [...], oraz legalnym przystąpieniem przez Skarżących do jego użytkowania w lipcu 1998 roku, a także okoliczności związane z nakazem rozbiórki poprzedniego budynku, wykonanego w sierpniu 1998 roku. Zaakcentowali "wybrukowanie posesji przy ul. [...] w roku 2000 na poziomie 0,2 metra powyżej izolacji przeciwwilgociowej poziomej" budynku Skarżących oraz "nasypanie ziemi w dniu 12 grudnia 2000 r." przez ówczesnych właścicieli na teren posesji ul. [...], o czym Skarżący zawiadomili PINB w dniu 13 grudnia 2000 r. Następnie Skarżący przedstawili przebieg postępowania przed organami nadzoru budowlanego. Podkreślali również szeroko nieprawidłowości w działaniach organów administracji publicznej.
Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2024 r. znak WINB.WOA.7722.284.2024.DS Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach, działając na podstawie at. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 725 z późn. zm.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał dotychczasowy przebieg sprawy, brzmienie art. 61a k.p.a. oraz wyjaśnił, że "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania rozumie się m.in. sytuację, gdy żądanie jednostki dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją. Na podstawie akt sprawy ŚWINB stwierdził, że sprawa podwyższenia terenu posesji przy ul. [...] w wyniku, którego doszło do nasypania ziemi była już przedmiotem postępowania organów nadzoru budowlanego i została zakończona ostateczną decyzją PINB z dnia 8 stycznia 2001 r., znak [...] umarzającą postępowanie w ww. sprawie. Zwrócił jednocześnie uwagę, że fundamentalne znaczenie w sprawie ma przywołany już wyrok tut. Sądu z dnia 4 marca 2011 r. sygn. akt II SAB/Gl 82/10, którym uznano za prawidłowe ustalenie przez organ braku podstaw do wszczęcia nowego postępowania w tej samej sprawie. Na gruncie rozpatrywanej sprawy, uwzględniając treść wniesionego przez Skarżących podania z dnia 24 września 2024 r., nie ulega zdaniem organu odwoławczego wątpliwości, iż podanie to stanowiło wniosek o wszczęcie postępowania, zatem słusznie PINB dokonał jego zbadania pod kątem przesłanek z art. 61a § 1 k.p.a. ŚWINB stwierdził tożsamość wniosku ze sprawą załatwioną ostateczną decyzją z dnia 8 stycznia 2001 r. Wyjaśnił też, że z przypadkiem tożsamości stron mamy do czynienia także w przypadku następstwa prawnego, stąd też nie zmienia powyższego fakt, że wskutek zbycia nieruchomości przy ul. [...] przez poprzedniego właściciela, który zrealizował sporne podwyższenie terenu, Skarżący domagali się wyegzekwowania od aktualnych właścicieli, jako obecnych właścicieli posesji wyprofilowania terenu. Postanowienie zostało doręczone w dniu 12 grudnia 2024 r.
Z rozstrzygnięciem nie zgodzili się Skarżący. W treści skargi wniesionej w dniu 15 stycznia 2025 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, sformułowali zarzut naruszenia: art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie "uczynienia i wykorzystywania...". Skarżący wnieśli o zbadanie legalności stwierdzenia przez organ, że wnioskowana sprawa nie należy do właściwości organów nadzoru budowalnego, ponowili stanowisko przedstawione w treści odwołania, oraz przedłożyli kserokopie dokumentów pozostających już w aktach administracyjnych sprawy.
W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie z uzasadnieniem jak w treści zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2). W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Kontrolując zaskarżone postanowienie Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa uzasadniających zastosowanie kompetencji kasatoryjnych.
Istotą rozpoznawanej sprawy jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie podwyższenia terenu posesji. Kluczową kwestią dla tej oceny stało się ustalenie czy organy administracji publicznej prawidłowo uznały, że w sprawie zaistniały przyczyny uzasadniające zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a., stosownie do którego, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przywołany przepis przewiduje dwie niezależne przesłanki stanowiące podstawę wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jako pierwszą z nich ustawodawca przewidział wniesienie żądania wszczęcia postępowania przez osobę, która nie jest stroną, natomiast drugą – zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn powodujących niemożność wszczęcia postępowania. Ustawodawca nie dokonał jednak konkretyzacji przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, jednak według ustabilizowanego orzecznictwa przyjmuje się, że będą to sytuacje w sposób oczywisty stanowiące przeszkodę wszczęcia postępowania administracyjnego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 86/21), oczywiste przeszkody o charakterze przedmiotowym i podmiotowym możliwe do stwierdzenia już po wstępnej analizie wniosku (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2021 r., sygn. akt I OSK 2493/20). W rezultacie wszczęcie postępowania poprzedza wstępna ocena czy podmiot występujący z wnioskiem o jego wszczęcie posiada legitymację do występowania w roli strony w takim postępowaniu, a także czy nie zachodzi inna uzasadniona przyczyna, powodującą niemożność wszczęcia postępowania (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 maja 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 127/20; podobnie zob. A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Lex el. 2024).
Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, organy rozstrzygające sprawę w pierwszej i drugiej instancji prawidłowo stwierdziły zaistnienie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania, wobec pozostawania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia 8 stycznia 2001 r. znak [...] umarzającą postępowanie w sprawie podniesienia poziomu terenu na posesji przy ul. [...] powyżej poziomu izolacji przeciwwilgociowej budynku przy ul. [...].
Zaistniałe okoliczności były na tyle oczywiste, że nie wymagały analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, organ bowiem dysponował wszelkimi niezbędnymi materiałami pozwalającymi na zajęcie wskazanego stanowiska. W takich przypadkach, tj. wystąpienia jednej z przyczyn wymienionych w art. 61a § 1 k.p.a., odmowa wszczęcia postępowania ma wręcz charakter obligatoryjny (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 maja 2021 r., II SA/Gl 64/21), jedną z takich przeszkód jest przeszkoda w postaci res iudicata (rzeczy osądzonej, w orzecznictwie akcentuje się, że "nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania w tożsamej sprawie, która została zakończona decyzją" zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2020 r. II OSK 927/20), co odnosi się, w realiach niniejszej sprawy, do wniosku Skarżących.
Jako prawidłowe należało ocenić, stwierdzenie przez organy orzekające w sprawie tożsamości wniosku z dnia 24 września 2024 r. z przedmiotem sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją z dnia 8 stycznia 2001 r. znak [...] o umorzeniu postępowania. Jak wynika bowiem z treści wniosku Skarżący wnieśli o "wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie uczynienia i wykorzystywania przez (...) zam. przy ul. [...] w C. ściany cokołu fundamentowego i 0,2 metrowego pasa ściany parteru legalnie zamieszkanego na posesji ul. [...] w C. nowego domu jako muru oporowego dla podwyższonego terenu ich posesji - uniemożliwiając w ten sposób utrzymywanie tego domu w należytym stanie technicznym i estetycznym oraz wykonanie jego ocieplenia w sposób zgodny z prawem". Analiza wniosku wraz z uzasadnieniem pozwala na ustalenie, że pismem tym Skarżący objęli podniesienie poziomu terenu na działce sąsiedniej, posesji przy ul. [...], na poziomie 0,2 m powyżej izolacji przeciwwilgociowej poziomej budynku Skarżących (str. 4 wniosku, karta nr 1 akt administracyjnych). Przywołana decyzja z dnia 8 stycznia 2001 r. zapadła natomiast po "rozpatrzeniu sprawy podniesienia poziomu terenu na posesji przy ul. [...] powyżej poziomej izolacji przeciwwilgociowej budynku na posesji przy ul. [...]". W uzasadnieniu wskazano, iż w wyniku oględzin ustalono wyrównanie terenu posesji przy ul. [...], co spowodowało podniesienie poziomu terenu powyżej poziomej izolacji budynku mieszkalnego usytuowanego w granicy działki. Umorzenie postępowania nastąpiło z uwagi na stwierdzenie braku właściwości organu w przedmiocie sprawy.
Jak wynika z akt sprawy, tego rodzaju sytuacja, złożenia przez Skarżących ponownego wniosku dotyczącego sprawy rozstrzygniętej już decyzją z dnia 8 stycznia 2001 r., miała już miejsce. Mianowicie pismem z daty 12 lipca 2010 r. Skarżący wnioskowali o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie legalności robót budowlanych, wykonanych w dniu 12 grudnia 2000 r. przez poprzedniego właściciela, a polegających na wykonaniu nasypu ziemi na ścianę ich budynku, usytuowaną w granicy, powyżej izolacji przeciwwilgociowej poziomej, domagając się wyegzekwowania od obecnego właściciela działki przy ul. [...], odpowiedniego wyprofilowania terenu celem umożliwienia Skarżącym wykonania elewacji cokołu fundamentowego oraz elewacji ściany parteru budynku zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę.
Jak wyjaśnił tut. Sąd w wyroku z dnia 4 marca 2011 r., sygn. akt II SAB/Gl 82/10, zachodzi tożsamość wniosku skarżących z daty 12 lipca 2010 r. - z treścią wniosku z daty 13 grudnia 2000 r., załatwionego ostateczną decyzją tego organu z dnia 8 stycznia 2001 r. o umorzeniu postępowania. Wydanie tej decyzji nastąpiło po rozpatrzeniu sprawy podniesienia poziomu terenu na posesji przy ul. [...] powyżej poziomej izolacji przeciwwilgociowej budynku na posesji przy ul. [...]. Takie określenie przedmiotu sprawy wynika z treści tego rozstrzygnięcia, zaś prawidłowość orzeczenia nie podlega kontroli sądowej w niniejszej sprawie. Sąd zwrócił również uwagę, że w istocie Skarżący zmierzali do kolejnego załatwienia tej samej sprawy administracyjnej, bowiem próby wyeliminowania z obrotu prawnego w nadzwyczajnych trybach kwestionowanej decyzji z dnia 8 stycznia 2001 r. okazały się bezskuteczne. Dalej wyjaśnił, że postępowanie administracyjne toczy się w tej samej sprawie, gdy istnieje tożsamość podmiotów, przedmiotu i treści stosunku administracyjnego. Z przypadkiem tożsamości podmiotów (stron) postępowania administracyjnego mamy do czynienia także w przypadku następstwa prawnego (art. 30 § 4 k.p.a.). Stąd też nie zmienia postaci rzeczy fakt, że wskutek zbycia nieruchomości przy ul. [...] przez ówczesnego właściciela, który zrealizował sporne podwyższenie terenu, zasypując ścianę budynku Skarżących powyżej izolacji poziomej, Skarżący domagali się wyegzekwowania od obecnego właściciela posesji odpowiedniego wyprofilowania terenu celem wykonania elewacji ich budynku. Treść pisma Skarżących z daty 12 lipca 2010 r. r. dowodzi, że ich roszczenia dotyczą robót wykonanych w dniu 12 grudnia 2000 r. przez poprzedniego właściciela działki sąsiedniej, która to sprawa została zakończona ostateczną decyzją z dnia 8 stycznia 2001 r. Przyczyną umorzenia postępowania administracyjnego był fakt niezakwalifikowania tych robót ziemnych do kategorii robót budowlanych, których legalność podlega kontroli przez organy nadzoru budowlanego. Za nieistotny Sąd uznał też fakt, że Skarżący domagając się powtórnie ingerencji organu, powołują się na przeszkodę w dokończeniu procesu inwestycyjnego (budowy przez nich budynku mieszkalnego), ponieważ taki sam stan rzeczy istniał w dacie wydania decyzji z dnia 8 stycznia 2001 r. W tej sytuacji, Sąd doszedł do przekonania, że nie było prawnie dopuszczalne ponowne rozstrzygnięcie tej samej sprawy, bowiem "nowa" decyzja obarczona byłaby wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., doszłoby bowiem do naruszenia powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu administracyjnym z uwagi na tożsamość sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Stąd też w ocenie Sądu prawidłowo wskazał PINB w odpowiedzi na wniosek Skarżących z daty 12 lipca 2010 r., że brak jest podstaw do wszczęcia nowego postępowania w tej samej sprawie.
Argumentacja ta w pełni zyskuje aprobatę również na gruncie rozpoznawanej sprawy. Także bowiem w tym postępowaniu, treść pisma Skarżących z daty 24 września 2024 r. dowodzi, że ich roszczenia dotyczą robót wykonanych w dniu 12 grudnia 2000 r. przez poprzedniego właściciela działki sąsiedniej, która to sprawa została zakończona ostateczną decyzją z dnia 8 stycznia 2001 r. Słusznie zatem organy uznały zaistnienie przesłanek z art. 61a § 1 k.p.a. uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania.
W świetle tych rozważań nieuzasadniony pozostawał podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na treść art. 119 pkt 3 p.p.s.a., stosownie do którego sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy w składzie trzech sędziów.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.