II SA/Gl 2006/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje nakazujące rozbiórkę garaży, wskazując na istotne naruszenia proceduralne organów nadzoru budowlanego, zwłaszcza w zakresie ustalenia własności i charakteru garaży.
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki 17 garaży, które znajdowały się w strefie kontrolowanej gazociągu. Organy nadzoru budowlanego nakazały rozbiórkę, uznając garaże za samowolę budowlaną i niemożliwą do legalizacji. Gmina R. wniosła skargę, zarzucając naruszenia proceduralne i błędne ustalenie stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje obu instancji, stwierdzając, że organy nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego, nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego (w tym charakteru garaży i ich właścicieli) oraz naruszyły zasady postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę Gminy R. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę 17 garaży. Garaże te znajdowały się w strefie kontrolowanej czynnego gazociągu, co uniemożliwiało ich legalizację. Organy nadzoru budowlanego uznały, że garaże stanowią samowolę budowlaną i nakazały ich rozbiórkę, kierując nakaz do Gminy jako właściciela działek. Gmina zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania, w tym niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, brak ustalenia wszystkich stron postępowania oraz błędne zastosowanie prawa materialnego. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Wskazał na istotne naruszenia proceduralne, w szczególności dotyczące wadliwego ustalenia stanu faktycznego. Sąd podkreślił, że organy nie poczyniły precyzyjnych ustaleń co do technologii budowy garaży (murowane, blaszane) i ich trwałego związania z gruntem, co ma kluczowe znaczenie dla ustalenia własności zgodnie z Kodeksem cywilnym. Sąd zwrócił uwagę, że automatyczne przypisywanie Gminie własności garaży, zwłaszcza blaszanych, bez analizy ich charakteru i sposobu posadowienia, jest nieprawidłowe i może prowadzić do niekorzystnych konsekwencji dla właściciela. Ponadto, sąd wskazał na problemy z precyzyjnym określeniem obiektów podlegających rozbiórce w sentencji decyzji, co utrudniałoby egzekucję. W związku z powyższymi uchybieniami, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organy nie poczyniły precyzyjnych ustaleń co do technologii budowy garaży (murowane, blaszane) i ich trwałego związania z gruntem, co jest kluczowe dla ustalenia własności zgodnie z Kodeksem cywilnym. Automatyczne przypisywanie Gminie własności garaży jest wadliwe.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że ustalenie własności garaży, zwłaszcza blaszanych, wymaga analizy ich charakteru i sposobu posadowienia zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, a nie jedynie przepisami Prawa budowlanego. Długotrwałość użytkowania nie przesądza o trwałym związaniu z gruntem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (33)
Główne
p.p.s.a. art. 135 § par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.b. art. 51 § 4 i 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 26
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 27 § §1 pkt 3
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane art. 37
p.b. art. 103 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane
p.b. art. 83 § ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane
p.b. art. 49f
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § §1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 52
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 78 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 48
Kodeks cywilny
k.c. art. 191
Kodeks cywilny
k.c. art. 47 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 434
Kodeks cywilny
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie art. 10 § ust. 3 i ust. 6 pkt 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego. Naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez brak przyczynienia się organu do starannego prowadzenia postępowania i podważenie zasady zaufania. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu. Naruszenie art. 52 p.b. poprzez skierowanie nakazu rozbiórki do Gminy z pominięciem prawa osób bezumownie korzystających z gruntu. Naruszenie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 i art. 83 ust. 3 p.b. poprzez nałożenie na Gminę obowiązku rozbiórki w sytuacji braku regulacji prawnych dotyczących odległości w dacie budowy. Naruszenie art. 49f p.b. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez zaniechanie pouczenia o możliwości uproszczonej legalizacji. Naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez nieustalenie wszystkich stron postępowania. Naruszenie art. 7a, 8, 11, 15, 75, 77, 78, 80 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, nierozważenie słusznego interesu strony i wadliwe zebranie materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Nie można zatem automatycznie przenosić na kanwę niniejszej sprawy rozważań sądów administracyjnych dotyczących stosowania Prawa budowlanego, nawet jeśli pojęcie "trwałego związania z gruntem" występuje zarówno na gruncie Prawa budowlanego (np. art. 3 pkt 2 p.b.), jak i Kodeksu cywilnego (art. 48). Zbyt daleko idąca wykładnia prowadziłaby też do nabycia własności przez dany podmiot (tu Gminę) bez jego wiedzy i zgody, a skutek ten może wiązać się z niekorzystnymi konsekwencjami, bowiem przepisy prawa nakładają na właściciela pewne ciężary i odpowiedzialność, np. art. 434 k.c. Długotrwałość użytkowania nie świadczy sama przez się o trwałości związania garażu z gruntem.
Skład orzekający
Artur Żurawik
sprawozdawca
Beata Kalaga-Gajewska
przewodniczący
Krzysztof Nowak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie własności obiektów budowlanych (w tym garaży) w kontekście przepisów Kodeksu cywilnego i Prawa budowlanego, znaczenie precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego w postępowaniu administracyjnym, obowiązki organów w zakresie wyjaśniania stanu prawnego i interesów stron."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji garaży w strefie gazociągu, ale jego wnioski dotyczące interpretacji przepisów cywilnych i proceduralnych mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są szczegółowe ustalenia faktyczne i prawidłowa interpretacja przepisów cywilnych w postępowaniach administracyjnych, a także jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji.
“Garaże w strefie gazociągu: Sąd uchyla nakaz rozbiórki z powodu błędów organów!”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 2006/23 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2024-04-03 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-12-21 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Artur Żurawik /sprawozdawca/ Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący/ Krzysztof Nowak Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1740 art. 47 par. 2, art. 48 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j. Dz.U. 2023 poz 1634 art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi Gminy R. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 31 października 2023 r. nr WINB-WOA.7721.258.2023.DS w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia 20 czerwca 2023 r. nr [...], 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz strony skarżącej 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Decyzją z dnia 20 czerwca 2023 roku, nr [...], działając na podstawie art. 51 ust. 4 i 5 i in. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm., dalej jako: "p.b.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. nakazał Gminie Miastu R. rozbiórkę 17 garaży położonych w rejonie ulicy [...] w R., tj. 16. oznaczonych jako rząd III w projekcie budowlanym zamiennym i 1 garażu zrealizowanego w ramach aneksu z dnia 24 lipca 1984 r. do decyzji z dnia 27 lutego 1981 r. – działki oznaczone geodezyjnie numerami 1, 2, 3, 4. W uzasadnieniu wskazano m. in., że Inspektor w dniu 23 października 2018 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie budowy zespołu garaży, zrealizowanych w R., w sposób istotnie odbiegający od projektu budowlanego, zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia 27 lutego 1981 r., udzielającą Kopalni [...] "[...]" pozwolenia na budowę 40 boksów garażowych w R. przy ul. [...], jw. Garaże te zostały usytuowane niezgodnie z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją Prezydenta Miasta R.. Zmianie w stosunku do zatwierdzonego projektu budowlanego uległy także charakterystyczne parametry zrealizowanych garaży. Dla wprowadzonych w trakcie budowy zmian w zakresie zagospodarowania terenu inwestor nie uzyskał decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Ustalono, że w strefie kontrolowanej czynnego gazociągu podwyższonego średniego ciśnienia DN500 zlokalizowane są zabudowania w postaci garaży (murowanych i blaszanych). Eksploatowany gazociąg wybudowany został w 1974 r, a jego strefa kontrolowana wynosi 30 metrów, po 15 metrów na każdą stronę od osi gazociągu. Ustalono, że sugerowane rozwiązanie, polegające na zmniejszeniu strefy kontrolowanej do wielkości określonej w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 2013 r. poz. 640), w szczególności §10 ust. 6 pkt 2, byłoby możliwe wyłącznie po przebudowie gazociągu. W chwili obecnej jednak nie jest to planowane. Organ uznał, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną PINB nr [...] z dnia 13 czerwca 2019 r. wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, tj. położenie w strefie kontrolowanej czynnego gazociągu jednego rzędu garaży, tj. 16 garaży murowanych oraz jednego zrealizowanego na podstawie aneksu do decyzji o pozwoleniu na budowę, co stanowiło przesłankę wznowienia z urzędu postępowania w sprawie budowy jw. Zgodnie z §10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie, w strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów oraz podejmować działań mogących spowodować uszkodzenie gazociągu podczas jego użytkowania. Organ uznał, że w stosunku do przedmiotowych garaży doszło do niedającej się usunąć niezgodności z przepisami w zakresie zachowania wolnej od zabudowy strefy kontrolowanej gazociągu, która w tym przypadku wynosi 30 metrów, po 15 metrów na każdą stronę od gazociągu. Tak więc brak jest możliwości doprowadzenia tych garaży do stanu zgodnego z przepisami w tym zakresie. Decyzja PINB została jednak uchylona przez organ odwoławczy i postępowanie wznowieniowe zostało umorzone. Po uprawomocnieniu się decyzji PINB nr [...] z dnia 29 marca 2023 r., odmawiającej zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego 17 garaży organ niniejszą decyzją nakazał Gminie Miastu R. rozbiórkę tych garaży. Decyzją z dnia 22 maja 2023 r. PINB udzielił Gminie Miastu R. pozwolenia na użytkowanie 18 sztuk innych garaży samochodowych. W pozostałych przypadkach nakazano rozbiórkę obiektów budowlanych. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Gmina R. (dalej jako: "skarżący" bądź "strona"), zarzucając organowi naruszenie: - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, przez co wydano decyzję, która narusza słuszny interes obywateli; - art. 8 k.p.a., poprzez brak przyczynienia się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa; - art. 10 § 1 k.p.a., poprzez brak zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu (osobom bezumownie korzystającym z gruntu a posiadającym prawo do nakładów w postaci garaży); - art. 52 p.b., poprzez skierowanie nakazu rozbiórki do Gminy R. jako następcy prawnego inwestora z pominięciem prawa osób bezumownie korzystających z gruntu, posiadających prawo do nakładów w postaci garaży. Decyzją z dnia 31 października 2023 r., nr WINB-WOA.7721.258.2023.DS, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W treści uzasadnienia organ II instancji podkreślił m. in., że przedmiotowa sprawa ma charakter wyjątkowy, bowiem dotyczy garaży, których nie ma możliwości zalegalizowania z uwagi na fakt, iż znajdują się one w strefie kontrolowanej gazociągu. Wobec innych garaży, oznaczonych jako rząd I i II, wydano decyzję w postaci zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i następnie wydano pozwolenie na ich użytkowanie. Eksploatowany gazociąg powstał w 1974 r., a jego strefa kontrolowana wynosi 30 metrów, po 15 metrów na stronę od osi gazociągu. Sporne garaże powstały ok. 1982 roku, w związku z czym po wybudowaniu przedmiotowego gazociągu. Zmiana strefy kontrolowanej gazociągu w ten sposób, aby przedmiotowe garaże nie znajdowały się w jej strefie, byłoby możliwe jedynie po przebudowie gazociągu, czego jednak spółka energetyczna nie przewiduje. [...]SG wskazała, iż strefa kontrolowana zmniejszona wynosi 30 m. Z dołączonego przez [...]SG załącznika graficznego jednoznacznie wynika, iż sporne garaże znajdują się w strefie kontrolowanej. Właściciel ma najszersze prawo do nieruchomości i ponosi odpowiedzialność za jej stan. Przepisy precyzują kwestie praw osób trzecich i tak części składowe nieruchomości stanowią przedmiot prawa własności nieruchomości, na których są one posadowione. Zgodnie z zasadą superficies solo cedit, wyrażoną w art. 191 Kodeksu cywilnego, własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona z nieruchomością w taki sposób, że stała się jej częścią składową. Wobec powyższego, zdaniem WINB, organ I instancji prawidłowo nałożył obowiązek rozbiórki przedmiotowych garaży na Gminę. Pomimo faktu, iż to nie ona była inwestorem ww. garaży, nie ulega wątpliwości, iż jest właścicielem działek, na których znajdują się sporne obiekty, czego skarżąca nie obaliła. Organy nadzoru budowlanego nie są właściwe do rozpatrywania roszczeń odszkodowawczych w ramach prawa cywilnego. W skardze na powyższą decyzję strona, poprzez pełnomocnika, zarzuciła naruszenie: 1) art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 oraz art. 83 ust. 3 p.b., poprzez nałożenie na Gminę obowiązku wykonania rozbiórki garaży w sytuacji, gdy w dacie budowy gazociągu i garaży brak było w przepisach prawa regulujących odległości między nimi; 2) art. 49f p.b. w związku z art. 9 k.p.a., poprzez zaniechanie pouczenia strony o możliwości wnioskowania o zastosowanie procedury uproszczonej legalizacji w stosunku do garaży, których stan i położenie pozwalają na taką legalizację; 3) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez nieustalenie wszystkich stron postępowania, w szczególności brak zbadania czy użytkownicy garaży mają interes prawny w toczącym się postępowaniu o rozbiórkę, co stanowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy; 4) art. 7a k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, nierozważenie i nieuwzględnienie słusznego interesu strony i naruszenie zasady zaufania obywateli do organów państwa, a także art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. i art.80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące i niezgodne z procedurą zebranie materiału dowodowego oraz nierozważnie całego materiału dowodowego. Podnosząc powyższe zarzuty, wniesiono o uchylenie decyzji obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano m. in., że organ wadliwie ustalił stan prawny. Co więcej, żadne racje nie stoją na przeszkodzie, by adresatem nakazu rozbiórki nie mógł być, poza aktualnym właścicielem, również sprawca samowoli budowlanej. Należało ustalić wszystkie osoby posiadające interes prawny w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w treści decyzji i wskazując na bezzasadność zarzutów skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 roku, poz. 1634 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 §1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 §1 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m. in. w art. 77 §1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. W pierwszej kolejności wskazać należy, że decyzja powinna zostać tak sformułowana, by możliwa była jej ewentualna egzekucja, w tym w ramach wykonania zastępczego. Kwestie te szczegółowo reguluje ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm.). Postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego (art. 26 ww. ustawy). Tytuł wykonawczy zawiera m. in. treść podlegającego egzekucji obowiązku (art. 27 §1 pkt 3 ww. ustawy). Akta sprawy administracyjnej nie są ponownie analizowane przez organ egzekucyjny, by mógł on zorientować się, jak egzekucja ma być przeprowadzona. Tymczasem organ I instancji nakazał Gminie rozbiórkę 17 garaży położonych w rejonie jw., tj. 16. oznaczonych jako rząd III w projekcie budowlanym zamiennym i 1 garażu zrealizowanego w ramach aneksu z dnia 24 lipca 1984 r. do decyzji z dnia 27 lutego 1981 r. – na wskazanych działkach. Organ odesłał zatem do dokumentów, które nie są żadnym elementem składowym decyzji administracyjnej, ani jej integralną częścią. To może w ramach ewentualnego postępowania egzekucyjnego powodować trudności z identyfikacją obiektów podlegających rozbiórce. WINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, choć dodał załącznik z mapą i rzutem garaży. Nie jest to jednak zadośćuczynienie ww. obowiązkom, zwłaszcza, że utrzymał w mocy wadliwą decyzję PINB. Z materiału dowodowego wynika, że garaże są zasadniczo wybudowane w technologii murowanej. Organ I instancji pisze jednak, że mają one różną konstrukcję, zarówno murowaną, jak i blaszaną (s. 3 decyzji PINB). Jest to bowiem duży kompleks garaży. [...] Spółka G. ([...]SG) w piśmie datowanym na 30 stycznia 2020 r. również pisała, że "(...) w strefie kontrolowanej czynnego gazociągu (...) zlokalizowane są zabudowania w postaci garaży (murowanych i blaszanych)." Problem wadliwego położenia obiektów w strefie gazociągu dotyczył zatem garaży obu rodzajów. Jest też oczywiste, że postępowanie naprawcze powinno obejmować wszystkie obiekty niespełniające wymogów prawnych. Należało poczynić precyzyjne ustalenia co do technologii budowy garaży objętych decyzją. Skoro PINB pisze o garażach murowanych i blaszanych (podobnie jak [...]SG), a WINB o murowanych, to kwestie te stają się nieczytelne. W przypadku garaży blaszanych mogą bowiem powstawać wątpliwości co do spełnienia przesłanki "trwałego związania z gruntem", zależy to bowiem od indywidualnego przypadku, który powinien być przeanalizowany. Zagadnienie to ma znaczenie dla ustalenia własności obiektu. Faktem jest, że orzecznictwo (np. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 marca 2008 r., sygn. II SA/Wr 576/07) wypowiadało się w kwestii, kiedy obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem, a kiedy nie. Orzeczenia tego rodzaju były jednak wydawane przez sądy administracyjne stosujące przepisy Prawa budowlanego, natomiast w niniejszej sprawie powstał problem związany ze stosowaniem przepisów Kodeksu cywilnego (dalej: k.c.) dotyczących własności. Prawo budowlane w sposób samodzielny nie reguluje kwestii, kto jest właścicielem, zatem stosowane powinny tu być przepisy Kodeksu cywilnego. Dodatkowo analiza w tym przypadku nie może pomijać aspektu konstytucyjnego dotyczącego własności. Nie można zatem automatycznie przenosić na kanwę niniejszej sprawy rozważań sądów administracyjnych dotyczących stosowania Prawa budowlanego, nawet jeśli pojęcie "trwałego związania z gruntem" występuje zarówno na gruncie Prawa budowlanego (np. art. 3 pkt 2 p.b.), jak i Kodeksu cywilnego (art. 48). Organ nie może dokonywać tu zbyt daleko idącej interpretacji odnośnie do tego, kto jest właścicielem takiego garażu blaszanego, gdyż od dokonanej wykładni zależy, czy prawo własności obiektu jednemu podmiotowi zostanie przyznane, a innemu odjęte. Zbyt daleko idąca wykładnia prowadziłaby też do nabycia własności przez dany podmiot (tu Gminę) bez jego wiedzy i zgody, a skutek ten może wiązać się z niekorzystnymi konsekwencjami, bowiem przepisy prawa nakładają na właściciela pewne ciężary i odpowiedzialność, np. art. 434 k.c. Tego rodzaju przykładem jest także obciążenie Gminy nakazem rozbiórki garaży. Zgodnie z art. 48 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania. Jeżeli budynki lub inne urządzenia o podobnym charakterze nie są trwale związane (połączone) z gruntem, to mają one charakter ruchomości i podlegają reżimowi prawnemu dotyczącemu ruchomości (K. Piasecki, Komentarz do art. 48 Kodeksu cywilnego, Lex-el., teza 2). W szczególności, jeśli obiekt taki (garaż blaszany) leży bez kotwienia na podłożu, może być odłączony od gruntu bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego w rozumieniu art. 47 §2 k.c. Mając do dyspozycji odpowiednio duży i mocny sprzęt byłoby możliwe przeniesienie w całości takiego obiektu w inne miejsce. Nie ma przy tym znaczenia, że ciężar jest na tyle duży, iż urządzenie to dość skutecznie może opierać się np. mocnym wiatrom. Nie jest to na pewno argument prowadzący do uznania trwałości związania urządzenia z gruntem w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Nie można bowiem przyjmować automatycznie, że dane urządzenie jest trwale związane z gruntem w tym rozumieniu tylko dlatego, że jest ciężkie, a przez to obiekt posiada takie cechy jak stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie, czy przemieszczenie na inne miejsce. Przyjmując tak daleką interpretację każde ciężkie urządzenie położone na gruncie stawałoby się jego częścią składową. Nie ma podstaw do przyjmowania tak dalekiej interpretacji w niniejszej sprawie, w której chodzi de facto o przyznanie prawa własności garażu jednemu podmiotowi, a odjęcie tego prawa innemu (zob. prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z 25 września 2015 r., II SA/Gl 510/15). W tym kontekście W.J. Katner w Komentarzu do art. 48 k.c. (Lex-el., teza 5) stwierdza, że garaże bywają murowane, drewniane, blaszane, posadowione "na stałe", przenośne itd. Przyjmuje jednak, że z natury rzeczy są to ruchomości. Dopiero łącznie oceniając całą konstrukcję można uznać garaż za nieruchomość. Musi być spełniona jednak przesłanka nieprzenaszalności bez istotnej zmiany rzeczy (por. także wyrok WSA w Kielcach z 28 sierpnia 2014 r., II SA/Ke 428/14, gdzie stwierdzono, że blaszak, będący przedmiotem postępowania cechy trwałego związania z gruntem nie miał. Z kolei w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 1998 r., III CKN 358/97, LEX nr 519925, stwierdzono, że budynki [i inne budowle] tylko wtedy stanowią część składową nieruchomości gruntowej [gruntu], gdy są z nim trwale związane. W przeciwnym razie stanowią rzecz ruchomą. Wszelkie budowle w nietrwały sposób związane z gruntem nie stanowią jego części składowej. Dotyczy to w szczególności baraków, kiosków, pawilonów, itp.). Dodatkowo, mając na uwadze powyższe ustalenia, długotrwałość użytkowania nie świadczy sama przez się o trwałości związania garażu z gruntem (zob. prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z 25 września 2015 r., II SA/Gl 510/15). Dopiero precyzyjne dokonanie powyższych ustaleń będzie dawało możliwość zorientowania się, które podmioty mają interes prawny, by mogły zostać uznane za strony postępowania. Nie ustalono także, czy przebieg rurociągu, stanowiący przeszkodę w legalizacji ww. garaży, jest legalny, czy ma odzwierciedlenie w stosownych decyzjach, czy nie doszło tu np. do istotnych odstępstw. I w tym przypadku należało tą kwestię rozważyć, dając temu wyraz w decyzjach. Organ odwoławczy podjął próbę wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, jednak i on nie dostrzegł wadliwości aktu, który utrzymał w mocy, przez co należy uznać i jego rozstrzygnięcie za nieodpowiadające prawu. Wszystkie te uchybienia przepisom postępowania, w tym art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do której zmierzają niektóre zarzuty skargi. Stan faktyczny nie został bowiem prawidłowo ustalony, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu. Zatem kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (zob. wyrok NSA z 10 lutego 1981 r., sygn. SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7; T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 – 757). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu. Treści rozstrzygnięcia Sąd nie przesądza, bowiem nie pozwalają na to niepełne ustalenia faktyczne. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (500 zł) i koszty zastępstwa procesowego (480 zł), Sąd rozstrzygał w oparciu o przepisy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI