II SA/GL 1998/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-03-13
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościużytkowanie wieczysteprawo własnościopłata przekształceniowazwolnienie z opłatyspadkobraniedarowiznawywłaszczeniesąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę dotyczącą opłaty przekształceniowej, uznając, że zwolnienie z opłaty nie przysługuje spadkobiercom osób, które nabyły prawo użytkowania wieczystego w drodze darowizny, a nie bezpośrednio w zamian za wywłaszczenie.

Skarżący domagał się zwolnienia z opłaty przekształceniowej, argumentując, że jego poprzednicy prawni nabyli prawo użytkowania wieczystego w drodze zamiany za wywłaszczenie. Sąd uznał jednak, że kluczowe jest kryterium podmiotowe – zwolnienie przysługuje tylko osobom fizycznym, które same spełniły przesłanki przedmiotowe, lub ich spadkobiercom. Ponieważ prawo zostało nabyte przez poprzedników skarżącego w drodze darowizny, a nie bezpośrednio w zamian za wywłaszczenie, a skarżący jest spadkobiercą tych darczyńców, sąd oddalił skargę. Sąd odniósł się również do kwestii wyceny nieruchomości, uznając, że zarzuty formalne nie zostały podniesione, a merytoryczna ocena operatu szacunkowego wykracza poza kompetencje sądu.

Sprawa dotyczyła skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. ustalającą wysokość opłaty rocznej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Skarżący kwestionował zasadność naliczenia opłaty, powołując się na art. 8 ust. 2 lit. b ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, który przewiduje zwolnienie dla osób fizycznych lub ich spadkobierców, które uzyskały użytkowanie wieczyste na podstawie innych tytułów prawnych w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa przed 5 grudnia 1990 r. Skarżący argumentował, że jego poprzednicy prawni (dziadkowie) nabyli prawo użytkowania wieczystego w drodze zamiany za wywłaszczenie, a on sam jest ich spadkobiercą. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznały jednak, że kluczowe jest kryterium podmiotowe – zwolnienie przysługuje tylko tym osobom fizycznym, które same spełniły przesłanki przedmiotowe, lub ich spadkobiercom. Ponieważ prawo użytkowania wieczystego zostało następnie nabyte przez rodziców skarżącego w drodze darowizny od dziadków, a skarżący jest spadkobiercą tych darczyńców, a nie bezpośrednio osób, które pierwotnie uzyskały prawo w zamian za wywłaszczenie, sąd uznał, że skarżący nie spełnia kryterium podmiotowego do zwolnienia z opłaty. Sąd powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, który uchylił podobny wyrok WSA w Łodzi, podkreślając, że zwolnienie nie może powstać na skutek obrotu cywilnoprawnego, a przepis należy interpretować ściśle. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące wyceny nieruchomości, wskazując, że skarżący nie podniósł zarzutów formalnych, a merytoryczna ocena operatu szacunkowego wykracza poza kompetencje sądu. Sąd uznał, że brak odniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutów dotyczących operatu nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zwolnienie z opłaty przekształceniowej nie przysługuje, jeśli prawo użytkowania wieczystego zostało nabyte w drodze darowizny, a nie bezpośrednio w zamian za wywłaszczenie, nawet jeśli spadkobierca jest potomkiem pierwotnych nabywców.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis art. 8 ust. 2 lit. b ustawy o przekształceniu należy interpretować ściśle. Zwolnienie przysługuje tylko osobom fizycznym, które same spełniły przesłanki przedmiotowe (nabycie prawa w zamian za wywłaszczenie), lub ich spadkobiercom. Nabycie prawa w drodze darowizny od osoby, która spełniała te przesłanki, nie uprawnia do zwolnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.p.u.w. art. 8 § ust. 2 lit. b

Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

Zwolnienie z opłaty przekształceniowej przysługuje osobom fizycznym lub ich spadkobiercom, które uzyskały prawo użytkowania wieczystego na podstawie innych tytułów prawnych, w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa przed dniem 5 grudnia 1990 r. Kluczowe jest, aby to pierwotny nabywca spełniał przesłanki przedmiotowe, a nie osoba nabywająca prawo w drodze późniejszego obrotu cywilnoprawnego (np. darowizny).

Pomocnicze

u.p.p.u.w. art. 7 § ust. 2

Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

u.p.p.u.w. art. 21

Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

Podstawa prawna pierwotnego nabycia prawa użytkowania wieczystego przez M. i K. N. w drodze zamiany.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej w przypadku naruszenia proceduralnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy.

k.p.a. art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego art. 4 § § 4

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ścisła wykładnia art. 8 ust. 2 lit. b u.p.p.u.w. – zwolnienie przysługuje tylko pierwotnym nabywcom lub ich spadkobiercom, a nie nabywcom w drodze późniejszego obrotu cywilnoprawnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku I OSK 1622/22 potwierdził, że zwolnienie nie może powstać na skutek umowy cywilnoprawnej. Brak zarzutów formalnych dotyczących operatu szacunkowego. Ocena merytoryczna operatu szacunkowego wykracza poza kompetencje sądu.

Odrzucone argumenty

Skarżący jest spadkobiercą osób, które pierwotnie nabyły prawo użytkowania wieczystego w zamian za wywłaszczenie, a zatem przysługuje mu zwolnienie z opłaty. Naruszenie przepisów dotyczących wyceny nieruchomości w operacie szacunkowym. Naruszenie art. 7a i 8 k.p.a. w związku z art. 2 i 32 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię pojęcia 'spadkobiercy'. Naruszenie art. 11 w związku z art. 107 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do zarzutów dotyczących operatu szacunkowego i sposobu ustalenia opłaty.

Godne uwagi sformułowania

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie jej nie podziela i stoi na odmiennym stanowisku, wedle którego art. 8 pkt 2 lit. b u.p.p.u.w. (...) powinien być interpretowany w sposób ścisły. Tym samym ze zwolnienia z ponoszenia opłat przekształceniowych nie mogą skorzystać te osoby fizyczne, które same nie spełniły przesłanki przedmiotowej, natomiast w drodze obrotu cywilnoprawnego nabyły prawo użytkowania wieczystego od osoby fizycznej, która spełniała te przesłanki. Obowiązujące przepisy ustawy nie przewidują, aby uzyskanie prawa do zwolnienia z opłaty, o którym mowa w art. 8 pkt 2 ustawy, mogło powstać na skutek umowy cywilnoprawnej, w tym umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego. Ani sąd, ani organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego. Nie dysponuje bowiem wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły.

Skład orzekający

Tomasz Dziuk

przewodniczący sprawozdawca

Aneta Majowska

członek

Krzysztof Nowak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 8 ust. 2 lit. b ustawy o przekształceniu, dotycząca zwolnienia z opłaty przekształceniowej dla spadkobierców, zwłaszcza w kontekście nabycia prawa przez darowiznę."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nabyciem prawa użytkowania wieczystego w określonym czasie i trybie, a następnie jego dalszym obrotem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu opłat przekształceniowych i interpretacji przepisów dotyczących zwolnień, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości. Wyrok NSA stanowi ważny głos w tej kwestii.

Czy jesteś spadkobiercą i chcesz uniknąć opłaty przekształceniowej? Sąd wyjaśnia, kiedy zwolnienie nie przysługuje.

Dane finansowe

WPS: 1548,21 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 1998/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Krzysztof Nowak
Tomasz Dziuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 904
art. 8 ust. 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo  własności tych gruntów
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2024 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 października 2023 r. nr SKO.GN/41.8/249/2023/19706 w przedmiocie opłaty rocznej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 17 sierpnia 2023 r. Prezydent Miasta K. po rozpatrzeniu wniosku A. M. w sprawie ustalenia wysokości opłaty przekształceniowej ustalił wysokość tej opłaty za położoną w K. przy ul. [...] nieruchomość gruntową, stanowiącą działkę nr 1 o powierzchni 559 m2, w kwocie1.548,21 zł. W pkt 2 tej decyzji organ orzekł, że opłata za lata 2019-2023 w kwocie 7.741,05 zł jest płatna do dnia 31 marca 2023 r. Natomiast opłaty roczne począwszy od 2024 r. są płatne do 31 każdego roku.
Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 6, art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (obecnie: t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 904, dalej w skrócie "u.p.p.u.w.").
Organ wyjaśnił, że zaświadczaniem z dnia 20 grudnia 2022 r. potwierdzone zostało przekształcenie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2019 r. prawa użytkowania wieczystego wskazanej powyżej nieruchomości gruntowej w prawo własności. Skarżący zaś we wniosku z dnia 7 lutego 2023 r. zwrócił się o ustalenie opłaty w innej wysokości na podstawie art. 7 ust. 8a u.p.p.u.w. tj. w wysokości 0 zł. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez M. i K. N. w drodze zamiany nieruchomości ze Skarbem Państwa, dokonanej aktem notarialnym z dnia [...] r., a do jej nabycia doszło na postawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Według organu skarżący, co prawda, nabył tę nieruchomości w drodze dziedziczenia, lecz nie od osoby, o której mowa w art. 8 pkt 2 lit. b u.p.p.u.w. M. i K. N. darowali bowiem przedmiotową nieruchomość H. i P. M., a skarżący jest spadkobiercą po zmarłych H. i P. M. oraz P1. M. Zatem poprzednik prawny skarżącego uzyskał prawo użytkowania wieczystego w drodze umowy darowizny, a nie na podstawie tytułu prawnego w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa przed dniem 5 grudnia 1990 r.
Organ jednocześnie wyjaśnił, że w oparciu o art. 21 u.p.p.u.w. sporządzony został operat szacunkowy ustalający wartość rynkową prawa własności nieruchomości na kwotę 156 500 zł. oraz ustalona została opłata roczna z tytułu przekształcenia w wysokości 1 548,21 zł.
Skarżący, działając przez fachowego pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Zarzucił w nim naruszenie art. 8 pkt 2 lit b u.p.p.u.w. poprzez jego błędną wykładnię, a nadto naruszenie art. 7 ust. 2 w związku z art. 21 ust. 2a u.p.p.u.w. poprzez nieprawidłowe wyliczenie opłaty przekształceniowej, a także naruszenia Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na braku uwzględnienia różnic występujących pomiędzy transakcjami przyjętymi do porównania, co spowodowało przyjęcie ceny jednostkowej praktycznie zbliżonej do ceny maksymalnej, w sytuacji, gdy nieruchomości podobne nie wykazują się osiąganiem takich cen jednostkowych. W odwołaniu zarzucono również błąd w ustaleniach faktycznych rzutujący na prawidłowość sporządzenia operatu szacunkowego dla wyliczenia wartości przedmiotowej nieruchomości polegający na przypisaniu niewłaściwych ocen dla cech rynkowych niektórych z nieruchomości przyjętych do wyliczenia ceny. Sformułowano również zarzuty naruszenie prawa procesowego tj. art. 7a i art. 8 k.p.a. w związku z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez przyjęcie wykładni przepisów prawa materialnego bez uwzględnienia wątpliwości jakie rodzi pojęcie spadkobiercy użyte w art. 8 pkt 2) u.p.p.u.w. w świetle poglądów orzecznictwa sądów administracyjnych, co skutkowało niekorzystnym rozstrzygnięciem dla strony, której poprzednicy prawni zwolnieni zostali z obowiązku uiszczania opłat z tytułu użytkowania wieczystego. Ponadto zarzucono naruszenie art. 10, art. 11 w związku z art. 107 k.p.a.
Odwołanie nie przyniosło jednak oczekiwanego przez stronę rezultatu. Decyzją z dnia 27 października 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało bowiem w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium przybliżyło najpierw przebieg dotychczasowego postępowania, treść decyzji organu I instancji oraz zarzuty odwołania, a ponadto przedstawiło i omówiło podstawę normatywną rozstrzygnięcia.
Opierając się o akta sprawy Kolegium ustaliło, że prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości zostało nabyte przez M. i K. N. aktem notarialnym Rep. [...] nr [...] z dnia [...] r. w drodze zamiany nieruchomości ze Skarbem Państwa na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. W akcie notarialnym nie ustalono opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Następnie aktem notarialnym Rep [...] nr [...] z dnia 11 maja 1967 r. M. i K. N. darowali przedmiotową nieruchomość H. i P. M.. Natomiast skarżący zgodnie z postanowieniami sądu z [...] r. i [...] r. jest spadkobiercą prawa użytkowania wieczystego ww. nieruchomości po zmarłych H. i P. M. oraz P1. M. Według Kolegium u.p.p.u.w. w sposób kompleksowy reguluje kwestie dotyczące przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, a jej art. 8 zawiera zamknięty katalog podmiotów uprawnionych do wskazanej tam ulgi. Zasadą jest wiec odpłatność, a art. 8 ww. ustawy, jako przepis szczególny, nie podlega wykładni rozszerzającej. Kolegium wskazało także, że opłata przekształceniowa została ustalona w oparciu o wartość nieruchomości określoną w operacie szacunkowym na dzień przekształcenia. Rzeczoznawca majątkowy ustalił wartość prawa własności przedmiotowej nieruchomości w wysokości 154 820,64 zł, co przy zastosowaniu stawki 1% dało kwotę 1.548,21 zł rocznie.
Kolegium stwierdziło, że przesłanki z art. 8 u.p.p.u.w. nie zostały przez skarżącego spełnione. Użytkowanie wieczyste zostało nabyte przez H. i P. M. w drodze umowy cywilnoprawnej (umowy darowizny) od użytkownika wieczystego M. i K. N. Natomiast użytkowanie wieczyste zostało nabyte przez skarżącego w drodze spadkobrania od osób nie wymienionych w art. 8 ust. 2 u.p.p.u.w. Zwolnienie z opłat dotyczyło wyłącznie M. i K. N. i ewentualnie ich spadkobierców. Obowiązujące przepisy ustawy nie przewidują, aby uzyskanie prawa do zwolnienia z opłaty, o którym mowa w art. 8 ustawy, mogło powstać na skutek umowy cywilnoprawnej, w tym umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego gruntu. Wykładnia gramatyczna przepisu art. 8 pkt 2 lit. a ustawy nie pozostawia wątpliwości, że tylko osoby fizyczne lub ich spadkobiercy oraz spółdzielnie mieszkaniowe, w przypadku gdy wniosły jednorazowo opłaty roczne za cały okres użytkowania wieczystego, opłaty za przekształcenie nie wnoszą. Spadkodawcy strony tj. Państwo H. i P. M. (rodzice), którzy nabyli prawo użytkowania wieczystego - nie w drodze spadkobrania - a w drodze umowy cywilnoprawnej oraz nie wnieśli jednorazowo opłaty rocznej za cały okres użytkowania wieczystego nie mieszczą się w katalogu podmiotów określonym w art. 8 ust. 2 ustawy o przekształceniu. W związku z tym również ich spadkobiercy nie są zwolnieni od obowiązku poniesienia opłaty przekształceniowej.
W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego w postaci:
a) art. 8 pkt 2) lit. b) u.p.p.u.w., poprzez jego błędną wykładnię ograniczającą się do bezkrytycznego stwierdzenia, iż zwolnienie z opłaty przekształceniowej przysługuje wyłącznie spadkobiercom osób, które użytkowanie wieczyste uzyskały na podstawie innych tytułów prawnych w zamian za przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa przed dniem 5 grudnia 1990 r., nieuwzględniającą przeniesienia tego prawa na zstępnych w drodze darowizny i przez to sprzecznej z art. 2, 7 oraz 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
b) § 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2021 r., poz. 555), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na braku uwzględnienia różnic występujących pomiędzy transakcjami przyjętymi do porównania, co spowodowało przyjęcie ceny jednostkowej praktycznie zbliżonej do ceny maksymalnej, w sytuacji, gdy nieruchomości podobne nie wykazują się osiąganiem takich cen jednostkowych.
W skardze zarzucono także naruszenie prawa procesowego w postaci:
a) art. 7a i art. 8 k.p.a. w związku z art. 2 i 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez przyjęcie wykładni przepisów prawa materialnego bez uwzględnienia wątpliwości jakie rodzi pojęcie spadkobiercy użyte w art. 8 pkt 2) ustawy u.p.p.u.w. w świetle poglądów orzecznictwa sądów administracyjnych, co skutkowało niekorzystnym rozstrzygnięciem dla strony, której poprzednicy prawni zwolnieni zostali z obowiązku uiszczania opłat z tytułu użytkowania wieczystego,
b) art. 11 w związku z art. 107 § 3 i art. 140 k.p.a. poprzez:
- brak odniesienia się do zarzutów wniesionego odwołania dotyczących nieprawidłowego wyliczenia opłaty przekształceniowej wywołanej błędnym ustaleniem opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wskutek przyjęcia za podstawę rozstrzygnięcia przez Prezydenta Miasta K. operatu szacunkowego co do którego skarżący zgłosił zarzuty naruszenia prawa materialnego (przepisów rozporządzenia) czy błędnego ustalenia stanu faktycznego),
- brak odniesienia się do zarzutu wniesionego odwołania dotyczącego naruszenia art. 107 k.p.a. poprzez brak wskazania przez organ I instancji sposobu ustalenia opłaty przekształceniowej, względnie jego lakoniczność nie pozwalającą na zapoznanie się z metodologią jej wyliczenia,
- wyjaśnienie braku możliwości zastosowania zwolnienia z opłaty przekszałceniowej w oparciu o treść art. 8 ust. 2 lit a) ustawy (czyli w oparciu o jednorazowe wniesienie opłaty rocznej), który to przepis nie stanowił podstawy zaskarżenia decyzji organu 1 instancji.
Skarżący wniósł także o skierowanie na podstawie art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności przepisu art. 8 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2023, poz. 904) z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie w jakim odmawia uprawnienia do uzyskania zwolnienia z opłaty przekształceniowej osobom fizycznym które swoje prawo uzyskały w drodze darowizny od wstępnego, a nie w wyniku spadkobrania,
W związku z podniesionymi zarzutami skarżący domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości prawem przewidzianej.
W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił wywód mający na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów oraz wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia, w tym zacytował obszerne fragmenty uzasadnienia wyroku WSA w Łodzi z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 171/22.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 13 marca 2024 r. pełnomocnik skarżącego zaakcentował, że organy nie odniosły się do zarzutów skarżącego dotyczących operatu szacunkowego, w oparciu o który została ustalona wysokość opłaty. Wskazał zarazem, że jedyny zarzut jaki dotyczy operatu szacunkowego związany jest z zawyżeniem wyceny, co stanowiło naruszenie § 4 Rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości. Jednocześnie oświadczył, że nie zgłasza żadnych zarzutów formalnych dotyczących operatu szacunkowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się przede wszystkim do wykładni art. 8 pkt 2 lit. b. u.p.p.u.w. Przepis ten stanowi, że za przekształcenie opłaty nie wnoszą osoby fizyczne lub ich spadkobiercy oraz spółdzielnie mieszkaniowe, w przypadku gdy użytkowanie wieczyste uzyskały na podstawie:
- art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. poz. 279 oraz z 1985 r. poz. 99),
- innych tytułów prawnych, w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa przed dniem 5 grudnia 1990 r.
W realiach rozpoznawanej sprawy poza sporem jest to, że prawo użytkowania wieczystego nieruchomość, w odniesieniu do której organ ustalił wysokość rocznej opłaty przekształceniowej, zostało nabyte od Skarbu Państwa w drodze zamiany, dokonanej aktem notarialnym z dnia [...] r., a do jej nabycia przez osoby fizyczne doszło na postawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Nabywcami tego prawa byli M. N. i K. N. (dziadkowe skarżącego). Ze względu na taki sposób nabycia w sprawie mamy do czynienia z uzyskaniem użytkowania wieczystego na podstawie innego tytułu prawnego, w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości. Spełnione zostało zatem kryterium przedmiotowe, od którego ustawodawca uzależnił zwolnienie z opłaty przekształceniowej. Kwestia spełnienia tego kryterium nie stanowi przedmiotu sporu. Jednak samo spełnienie jednego z kryterium przedmiotowych zwolnienia wynikających z art. 8 pkt 2 u.p.p.u.w. nie jest wystarczające do zastosowania tego zwolnienia. Koniecznym jest bowiem spełnienie kryterium podmiotowego. Zgodnie bowiem z art. 8 pkt 2 u.p.p.u.w. za przekształcenie opłat nie wnoszą osoby fizyczne spełniające określone kryteria przedmiotowe lub ich spadkobiercy. Właśnie kwestia spełnienia przez skarżącego tej podmiotowej przesłanki stanowi w pierwszym rzędzie istotę sporu w rozpoznawanej sprawie. Według organów skarżący jest spadkobiercą osób, które prawo użytkowania przedmiotowej nieruchomość nabyły na podstawie umowy darowizny. Tymczasem do spełnienia wspomnianego kryterium podmiotowego koniecznym jest, aby być spadkobiercą osób fizycznych, które nieruchomość nabyły w sposób wskazany w art. 8 pkt 2 u.p.p.u.w. Strona skarżąca nie kwestionuje faktu, że jest spadkobiercą osób, które prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości nabyły w drodze umowy darowizny. Jednak swoje uprawnienie do zwolnienia z opłaty przekształceniowej wywodzi z faktu, że gdyby nie doszło do tej darowizny, lecz prawo użytkowania wieczystego przeszłoby drogą spadkobrania z dziadków: M. i K. N. na H. M., to wówczas skarżący były spadkobiercą po osobach, którym prawo użytkowania wieczystego zostało przyznane w zamian za nieruchomość wywłaszczoną w oparciu o przepisu ustawy z 12 marca 1958 r. Na poparcie zasadności takiego stanowiska skarżący przywołuje wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. II SA/Łd 171/22 i przedstawioną w nim argumentację (którą zresztą skarżący obszernie cytuje w uzasadnieniu skargi). Nie powtarzając w tym miejscu tej argumentacji wskazać należy, że Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie jej nie podziela i stoi na odmiennym stanowisku, wedle którego art. 8 pkt 2 lit. b u.p.p.u.w. (podobnie zresztą jak art. 8 pkt 2 lit. a u.p.p.u.w.) ze względu na to, iż stanowi wyjątek od obowiązku wnoszenia opłaty przekształceniowej, powinien być interpretowany w sposób ścisły. W konsekwencji zwolnione z tego obowiązku są tylko osoby wprost wskazane w art. 8 pkt 2 u.p.p.u.w. tj. osoby fizyczne spełniające określone w tym przepisie kryterium przedmiotowe lub ich spadkobiercy.
Nie sposób przy tym pominąć, że powołany w skardze wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. II SA/Łd 171/22 został uchylony przez NSA wyrokiem z dnia 8 listopada 2023 r. sygn. I OSK 1622/22. W wyroku tym NSA główną uwagę skoncentrował na wykładni art. 8 pkt 2 lit. a u.p.p.u.w. Jednak w ramach prowadzonych rozważań odniósł się także do wykładni art. 8 pkt 2 lit. b. u.p.p.u.w. i dostrzegając m.in. że "zwolnieniem z ponoszenia opłaty zostały objęte osoby fizyczne lub ich spadkobiercy w tych przypadkach, gdy to te osoby fizyczne spełniają jedną z przesłanek przedmiotowych zwolnienia. Tym samym ze zwolnienia z ponoszenia opłat przekształceniowych nie mogą skorzystać te osoby fizyczne, które same nie spełniły przesłanki przedmiotowej, natomiast w drodze obrotu cywilnoprawnego nabyły prawo użytkowania wieczystego od osoby fizycznej, która spełniała te przesłanki.". W innym zaś miejscu NSA stwierdził, że "obowiązujące przepisy ustawy nie przewidują, aby uzyskanie prawa do zwolnienia z opłaty, o którym mowa w art. 8 pkt 2 ustawy, mogło powstać na skutek umowy cywilnoprawnej, w tym umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego". NSA doszedł zarazem do wniosku, że "rozwiązanie zawarte w art. 8 pkt 2 ustawy regulujące kiedy osoby fizyczne lub ich spadkobiercy nie ponoszą opłat za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie narusza konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.". Stanowisko to Sąd w składzie obecnie orzekającym podziela i przyjmuje za własne. Nie mogły więc odnieść skutku zarzuty skargi dotyczące błędnej wykładni art. 8 pkt 2 lit. b u.p.p.u.w., ani też dotyczące naruszenia wynikającej z art. 32 Konstytucji RP zasady równości.
Strona skarżąca zakwestionowała także wycenę biegłego rzeczoznawcy, w oparciu o którą ustalona została wysokość opłaty przekształceniowej. Zgodzić się co prawda należy ze skarżącym, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów podniesionych w tym zakresie w odwołaniu. Jednak, zdaniem Sądu, ten brak pozostaje bez istotnego wpływu na wynik sprawy. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. podstawę do uchylenia kontrolowanej przez sąd administracyjny decyzji stanowić może jedynie takie naruszenie proceduralne, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zarzuty skarżącego, skierowane wobec operatu, dotyczyły sfery wiadomości specjalnych. W związku z tym należy zaakcentować, że jak już wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie ani sąd, ani organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego. Nie dysponuje bowiem wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Zakres oceny operatu szacunkowego jest ograniczony. Oceny takiej należy dokonywać pod względem formalnym. W tym zaś zakresie pełnomocnik skarżącego na rozprawie wyraźnie wskazał, że nie zgłasza zarzutów formalnych dotyczących operatu szacunkowego. Oznacza to, że należy zbadać, czy został on sporządzony i podpisany przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy treści, nie zawiera niejasności, pomyłek, braków, które powinny być sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową. Zakwestionowanie operatu szacunkowego przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne, ale wyłącznie w wyjątkowych i oczywistych wypadkach, jeżeli zostanie wykazane, że przy sporządzeniu operatu doszło do naruszenia prawa albo operat zawiera ewidentne błędy, które dyskwalifikują jego walory dowodowe (por. wyroki NSA z: 8 lutego 2018 r., I OSK 1963/17, 13 grudnia 2018 r. sygn. II OSK 411/18; 17 marca 2020 r. sygn. II OSK 428/19, 12 stycznia 2021 r. sygn. II OSK 1408/19, 25 maja 2021 r. sygn. II OSK 2458/18, 19 maja 2022 r., sygn. II OSK 1112/19). W sytuacji, gdy operat szacunkowy jest rzeczowy, logiczny i spójny, a poczynione wyliczenia poprawne, zarówno organ administracji, jak i Sąd nie są uprawnione do jego podważenia z uwagi na brak stosownej w tym zakresie wiedzy specjalistycznej (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2020 r., I OSK 305/20). Taka zaś sytuacja zachodzi w realiach rozpoznawanej sprawy. Ponadto weryfikacja operatu w tym zakresie mogłaby nastąpić w trybie i na zasadach wynikających z art. 157 u.g.n. Z takiej możliwości strona skarżąca w realiach rozpoznawanej sprawy nie skorzystała.
Nie mógł również odnieść skutku zarzut skarżącego, dotyczący tego, że Kolegium wyjaśniając brak możliwości zastosowania zwolnienia z opłaty przekszałceniowej oparło się o treść art. 8 ust. 2 lit a) u.p.p.u.w. (czyli w oparciu o jednorazowe wniesienie opłaty rocznej). Co prawda słusznie skarżący podniósł, że przepis ten nie stanowił podstawy decyzji organu I instancji. Zdaniem zaś Sądu organ odwoławczy powinien był oprzeć się o treść art. 8 ust. 2 lit b) u.p.p.u.w., który dotyczy innych niż wskazane w art. 8 ust. 2 lit a) przesłanek przedmiotowych zwolnienia od opłaty przekształceniowej. Jednak zważywszy na to, że przesłanki podmiotowe zwolnienia są wspólne dla 8 ust. 2 lit a) jak i dla 8 ust. 2 lit b) u.p.p.u.w., dostrzeżone przez skarżącego uchybienie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.
W świetle dotychczasowych rozważań żaden z podnoszonych w skardze zarzutów nie mógł być uznany za uzasadniony. Ponadto Sąd, nie będąc związany podniesionymi zarzutami, nie stwierdził wadliwości kontrolowanej decyzji, która pozwalałaby uwzględnić skargę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzekł jak sentencji wyroku.
Powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI