II SA/Gl 1981/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-04-19
NSAAdministracyjneWysokawsa
dodatek węglowygospodarstwo domoweodrębny lokaladres zamieszkaniapomoc społecznaprawo administracyjnepostępowanie administracyjnesamorządowe kolegium odwoławcze

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania dodatku węglowego, uznając, że mimo braku formalnego wyodrębnienia lokali, skarżący prowadził odrębne gospodarstwo domowe.

Skarżący R.S. domagał się przyznania dodatku węglowego, jednak organy odmówiły, uznając, że w budynku zamieszkują dwa gospodarstwa domowe, ale lokale nie są odrębne, a skarżący nie podjął formalnych kroków do ustalenia odrębnego adresu. Sąd uchylił decyzje, stwierdzając, że kluczowe jest faktyczne prowadzenie odrębnego gospodarstwa domowego i odrębnych lokali, a nie formalne wyodrębnienie adresu, które mogło być niemożliwe do uzyskania w wymaganym terminie.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku węglowego dla R.S., który zamieszkiwał wraz z żoną w jednym lokalu na parterze budynku, podczas gdy jego córka z rodziną zamieszkiwała w drugim lokalu na piętrze. Organy administracji uznały, że dodatek nie przysługuje, ponieważ lokale nie były formalnie odrębne (wejście do lokalu na piętrze prowadziło przez lokal na parterze) i skarżący nie podjął kroków do ustalenia odrębnego adresu. Sąd administracyjny uchylił decyzje organów, uznając ich interpretację przepisów za błędną. Sąd podkreślił, że ustawa o dodatku węglowym w art. 2 ust. 3c-3e nie wymaga formalnego wyodrębnienia lokalu ani ustalenia odrębnego adresu, a jedynie zamieszkiwania w odrębnych lokalach i prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych. Sąd uznał, że lokal skarżącego był odrębny funkcjonalnie, a brak możliwości ustalenia odrębnego adresu w wymaganym terminie mógł wynikać z przyczyn obiektywnych, niezależnych od skarżącego. Sąd wskazał, że organy naruszyły zasady postępowania administracyjnego, nie informując strony o możliwości wykazania spełnienia przesłanki braku możliwości ustalenia odrębnego adresu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, dodatek węglowy może przysługiwać, jeśli lokal jest odrębny funkcjonalnie, a skarżący prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, nawet jeśli nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu w wymaganym terminie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy ustawy o dodatku węglowym nie wymagają formalnego wyodrębnienia lokalu ani ustalenia odrębnego adresu, a kluczowe jest faktyczne zamieszkiwanie w odrębnych lokalach i prowadzenie odrębnych gospodarstw domowych. Brak możliwości ustalenia odrębnego adresu w terminie nie powinien pozbawiać prawa do dodatku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (29)

Główne

u.d.w. art. 2 § ust. 3d

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 3c

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 3e

Ustawa o dodatku węglowym

Pomocnicze

u.d.w. art. 2 § ust. 1

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 2

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 3

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 3a

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 3b

Ustawa o dodatku węglowym

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.w.l. art. 2 § ust. 2

Ustawa o własności lokali

Prawo geodezyjne i kartograficzne art. 47a § ust. 4

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

rozp. MRiT art. 2 § pkt 10

Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 21 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustawa o dodatku węglowym nie wymaga formalnego wyodrębnienia lokalu ani ustalenia odrębnego adresu. Kluczowe jest faktyczne zamieszkiwanie w odrębnych lokalach i prowadzenie odrębnych gospodarstw domowych. Brak możliwości ustalenia odrębnego adresu w terminie do 30 listopada 2022 r. może wynikać z przyczyn obiektywnych i nie powinien pozbawiać prawa do dodatku. Organy naruszyły zasady postępowania administracyjnego, nie informując strony o możliwości wykazania spełnienia przesłanki braku możliwości ustalenia odrębnego adresu.

Odrzucone argumenty

Organy administracji uznały, że lokale nie są odrębne, ponieważ wejście do lokalu na piętrze prowadzi przez lokal na parterze. Organy uznały, że skarżący nie podjął wymaganych prawem działań mających na celu ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania.

Godne uwagi sformułowania

przez odrębność lokali należy rozumieć odrębność w sensie funkcjonalnym konieczność korzystania ze wspólnej klatki schodowej czy wejścia zewnętrznego do domu nie przekreśla istnienia odrębnych gospodarstw w odrębnych lokalach pod tym samym adresem brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach

Skład orzekający

Agnieszka Kręcisz-Sarna

sprawozdawca

Artur Żurawik

przewodniczący

Grzegorz Dobrowolski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dodatku węglowego w kontekście odrębnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod jednym adresem, zwłaszcza w sytuacji braku formalnego wyodrębnienia lokali lub adresu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów ustawy o dodatku węglowym i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych świadczeń lub sytuacji prawnych wymagających formalnego wyodrębnienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego (dodatek węglowy) i pokazuje, jak interpretacja przepisów przez sądy może chronić obywateli przed nadmiernym formalizmem administracji, szczególnie w trudnych sytuacjach życiowych.

Dodatek węglowy: Czy brak formalnego adresu lokalu to powód do odmowy?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 1981/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-04-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/
Artur Żurawik /przewodniczący/
Grzegorz Dobrowolski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 141
art. 2 ust. 1, ust. 2, ust. 3d, ust. 3c, art. 3
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi R. S. (S.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 października 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/2975/2023/22038 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia 20 września 2023 r. nr [...].
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 27 października 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/2975/2023/22038 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Wójta Gminy B. (dalej "Wójt" lub "Organ pierwszej instancji") z 20 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie dodatku węglowego.
Powyższa decyzja Kolegium zapadła w następującym stanie sprawy.
Organ pierwszej instancji odmówił przyznania R. S. (dalej "Skarżący") prawa do dodatku węglowego. Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy art. 2 ust. 1, ust. 2, ust. 3d, ust. 3c, ust. 15, ust. 15a, ust. 16, art. 3 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 141 z późn. zm.; dalej "u.d.w.") oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej "k.p.a.").
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że złożony przez Skarżącego wniosek o przyznanie dodatku węglowego jest kolejnym wnioskiem dotyczącym tego samego adresu miejsca zamieszkania. Z ustaleń poczynionych podczas wywiadu środowiskowego wynika, że pod adresem wskazanym we wniosku, tj. w budynku położonym przy ul. [...] w B. zamieszkują dwa odrębne gospodarstwa domowe w dwóch lokalach mieszkalnych. Lokale te nie mają charakteru odrębnego. Wejście do lokalu na piętrze budynku odbywa się poprzez pomieszczenia lokalu położonego na parterze. Okoliczności te potwierdził sam Skarżący w trakcie wywiadu środowiskowego.
W odwołaniu od decyzji Skarżący zaprzeczył, aby potwierdził własnoręcznym podpisem okoliczność, że lokale mieszkalne znajdujące się w budynku mieszkalnym nie mają charakteru lokali odrębnych. Ponadto wyjaśnił, że u.d.w. nie posługuje się sformułowaniem samodzielności lokalu stąd brak jest podstaw do wymagania, aby odrębne lokale spełniały ustawowe przesłanki lokali samodzielnych m. in. w zakresie całkowitego oddzielenia lokali od siebie. Skarżący podkreślił, że oba lokale znajdujące się w budynku posiadają własną kuchnię, łazienkę, pokoje. Współdzielenie wejścia do domu, klatki schodowej i korytarza nie przekreśla odrębności lokali.
Zaskarżoną obecnie decyzją Kolegium utrzymało rozstrzygnięcie Wójta w mocy, uznając zarzuty odwołania za bezzasadne. Kolegium podzieliło stanowisko Organu pierwszej instancji, że znajdujące się w budynku mieszkalnym lokale mieszkalne nie mają charakteru odrębnego. Wejście do lokalu na piętrze budynku odbywa się bowiem poprzez pomieszczenia lokalu położonego na parterze. Kolegium wskazało ponadto, że w świetle przepisów u.d.w. wnioskujący o dodatek węglowy powinien podjąć sformalizowane działania mające na celu ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla zajmowanego lokalu. W konsekwencji wnioskodawca składający wniosek o wypłatę dodatku węglowego powinien przedstawić dokumentację potwierdzającą podjęcie kroków formalnych prowadzących do wydzielenia odrębnego adresu. Gdyby zatem nawet przyjąć, że Skarżący gospodaruje w odrębnym lokalu to nie podjął on prawem wymaganych działań mających na celu ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem, w odrębnych lokalach.
W skardze na decyzję Kolegium Skarżący wniósł o jej zmianę i przyznanie mu dodatku węglowego. Zarzucił decyzji Kolegium naruszenie prawa materialnego, tj.:
- art. 2 ust. 1 u.d.w. w związku ust. 3c i ust. 3d u.d.w. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, iż Skarżącemu dodatek węglowy się nie należy z uwagi na fakt, iż nie mieszka w wyodrębnionym lokalu w rozumieniu prawa budowlanego, podczas gdy Skarżący w zupełnie odrębnym lokalu prowadzi osobne gospodarstwo domowe, które ogrzewa niezależnym źródłem ciepła;
- art. 2 ust. 3e u.d.w. przez błędne przyjęcie, że pod adresem znajduje się wyłącznie jeden lokal, a w konsekwencji że przysługuje tylko jeden dodatek węglowy, podczas gdy w budynku funkcjonują dwa odrębne lokale i są prowadzone dwa niezależne gospodarstwa domowe;
- art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali polegające na jego błędnej wykładni prowadzącej do wadliwego stwierdzenia, że lokal z układem izb takim jak u Skarżącego, pozbawiony wewnętrznej komunikacji pomiędzy izbami, ale nie wymagający korzystania z innych samodzielnych lokali mieszkalnych, nie spełnia wymogu samodzielności;
- art. 2 ust. 3c i ust. 3d u.d.w., art. 47a ust. 4 pkt 5 lit. a) ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 2 pkt 10 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologi z 21 lipca 2021 r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że możliwe jest ustalenie odrębnego adresu dla lokali znajdujących się w tym samym budynku.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podkreślił, że ustawodawca nie wprowadził wymogu podjęcia przez wnioskującego o dodatek węglowy formalnych kroków w celu ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych np. uzyskania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego. Przepisy u.d.w. nie wymagają też wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnego lokalu. Ponadto z przepisów prawa wynika, że nie jest możliwe nadanie odrębnego adresu lokalowi znajdującemu się w budynku. Adres nie jest nadawany odrębnym lokalom mieszkalnym.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji Organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że są one dotknięte uchybieniami w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. z uwagi na to, że Organ odwoławczy wniósł o zastosowanie tego trybu postępowania, a Skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
W pierwszej kolejności przywołać należy regulacje prawne mające zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
Zgodnie z art. 2 ust. 3a u.d.w. w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Stosownie do art. 2 ust. 3b u.d.w. w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. Przy czym przez gospodarstwo domowe w myśl art. 2 ust. 2 u.d.w. należy rozumieć osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).
Wyjątki od zasady wynikającej z art. 2 ust. 3a i 3b przewidują obowiązujące od 3 listopada 2022 r. (na podstawie art. 26 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych, Dz. U. z 2022 r., poz. 2236) przepisy art. 2 ust. 3c – 3e u.d.w.
Przepisów art. 2 ust. 3a i 3b nie stosuje się do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach (art. 2 ust. 3c u.d.w.). W takiej sytuacji gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową (art. 2 ust. 3d u.d.w.). W przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 3d, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu (art. 2 ust. 3e u.d.w.).
Odnosząc powyższe regulacje do okoliczności faktycznych sprawy należy wskazać, że Skarżący złożył wniosek o wypłatę dodatku węglowego 14 listopada 2022 r. Wniosek Skarżącego o wypłatę dodatku węglowego został złożony jako kolejny wniosek na ten sam adres miejsca zamieszkania. Dodatek węglowy został przyznany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy dla gospodarstwa domowego mającego taki sam adres zamieszkania jak adres podany we wniosku Skarżącego.
Z notatki służbowej z przeprowadzonego 9 grudnia 2022 r. wywiadu środowiskowego wynika, że budynek znajdujący się po adresem wskazanym we wniosku o dodatek węglowy składa się z dwóch lokali mieszkalnych, z czego jeden lokal użytkuje na wyłączność Skarżący wraz z żoną. Lokal ten usytuowany jest na parterze budynku i składa się z kuchni, łazienki oraz czterech pokoi, które to pomieszczenia są użytkowane wyłącznie przez Skarżącego i jego żonę. Wejście do budynku jednymi drzwiami jest wspólne dla obu lokali. Natomiast wejście do lokalu znajdującego się na drugim piętrze prowadzi po schodach z przedpokoju lokalu na parterze. Pomieszczenia mieszkalne Skarżącego są ogrzewane kotłem na paliwo stałe, a stosowanym paliwem jest węgiel i paliwa węglopochodne. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej ww. źródło ogrzewania zostało w terminie do 11 sierpnia 2022 r. zgłoszone do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. Z wyjaśnień Skarżącego wynika, że każde z gospodarstw domowych zamieszkujących w budynku zajmuje samodzielne i niezależne od siebie lokale na odrębnych kondygnacjach budynku. Lokale mają odrębne liczniki energii elektrycznej i każda z rodzin osobno ponosi opłaty za media i zakup opału.
Organy uznały, że wprawdzie w budynku zamieszkują dwa gospodarstwa domowe jednakże w ustalonych okolicznościach faktycznych nie można mówić o wyodrębnieniu dwóch lokali. Wejście do lokalu na piętrze budynku obywa się poprzez pomieszczenia lokalu położonego na parterze. Skarżący nie zamieszkuje zatem w odrębnym lokalu mieszkalnym pod adresem wskazanym we wniosku o dodatek węglowy. W zakresie zaś przesłanki z art. 2 ust. 3c u.d.w. ustalono, że nawet gdyby przyjąć, że Skarżący gospodaruje w odrębnym lokalu to nie podjął on prawem wymaganych działań mających na celu ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla gospodarstw domowych zamieszkujących w budynku.
Zdaniem Sądu organy orzekające w sprawie uznając, że Skarżącemu nie przysługuje dodatek węglowy z uwagi na brak prawnego wyodrębnienia lokali dokonały błędnej interpretacji przepisu art. 2 ust. 3d u.d.w. i w konsekwencji nieprawidłowej subsumpcji normy prawnej wynikającej z ww. przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Podkreślić należy, że w art. 2 ust. 3d u.d.w. jest mowa o "zamieszkiwaniu pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych". Skoro ustawodawca nie posłużył się ani pojęciem samodzielności lokali mieszkalnych ani pojęciem odrębnej własności lokali mieszkalnych to przez odrębność lokali należy rozumieć odrębność w sensie funkcjonalnym (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 maja 2023 r., II SAB/Gl 24/23; wyrok WSA w Lublinie z 1 czerwca 2023 r., II SA/Lu 158/23; wyrok WSA w Szczecinie z 22 czerwca 2023 r., II SAB/Sz 45/23 – opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
W ocenie Sądu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (ustalenia wywiadu środowiskowego oraz wyjaśnienia Skarżącego zawarte m. in. w pismach z 5 stycznia 2023 r., z 16 stycznia 2023 r. oraz z 24 lipca 2023 r.) wynika, że lokal, który zajmuje Skarżący, wydzielony jest trwałymi ścianami w obrębie budynku, składa się z czterech pokoi oraz pomieszczeń pomocniczych, tj. łazienki i kuchni. Lokal ten stanowi miejsce zaspokajania potrzeb dwuosobowego gospodarstwa domowego Skarżącego. Na parterze znajduje się korytarz i klatka schodowa, z oddzielonym drzwiami wejściem do samodzielnego lokalu na piętrze, w którym gospodarstwo domowe prowadzi córka Skarżącego wraz z rodziną. Córka Skarżącego prowadzi odrębne gospodarstwo domowe na odrębnej kondygnacji, tj. piętrze budynku. Lokale mają odrębne liczniki energii elektrycznej, a każda z rodzin ponosi opłaty za media. Skarżący i jego córka gospodarują zatem odrębnie, a jedynie współdzielą ciągi komunikacyjne, tj. wejście do domu, klatkę schodową i korytarz. Skarżący ma do zajmowanego przez siebie lokalu swobodny dostęp, a korzystanie z lokalu zgodnie z jego funkcją nie wymaga korzystania z lokalu jego córki. Zaś korzystanie z pomieszczeń zajmowanych przez gospodartwo domowe córki Skarżącego nie wymaga korzystania z pomieszczeń na parterze zajmowanych przez gospodarstwo domowe Skarżącego. Lokal Skarżącego jest zatem lokalem odrębnym funkcjonalnie. Konieczność korzystania ze wspólnej klatki schodowej czy wejścia zewnętrznego do domu nie przekreśla istnienia odrębnych gospodarstw w odrębnych lokalach pod tym samym adresem.
Zdaniem Sądu Kolegium błędnie zinterpretowało także przepis art. 2 ust. 3c u.d.w. uznając, że brak podjęcia kroków formalnych prowadzących do ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach w terminie do 30 listopada 2022 r. skutkuje odmową przyznania Skarżącemu dodatku węglowego.
W odniesieniu do przesłanki braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zauważyć należy, że ustawodawca nie wprowadził wymogu podjęcia przez stronę kroków formalnych prowadzących do wyodrębnienia własności lokalu lub ustalenia odrębnego adresu lokalu, a tym samym wymogu udokumentowania przez stronę faktu wszczęcia bądź zakończenia odpowiedniej procedury (np. poprzez przedłożenie wniosku o nadanie numeru porządkowego).
Sąd podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że spełnienie wskazanej przesłanki może nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, że do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony, a następnie dokonanie oceny oświadczenia w kontekście zaistnienia warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3c u.d.w. (por. wyroki WSA w Gliwicach: z 11 maja 2023 r., II SA/Gl 355/23, z 8 maja 2023 r., II SAB/Gl 24/23 - opubl. w CBOSA).
Ten sposób wykładni art. 2 ust. 3c u.d.w. potwierdzają także wyniki wykładni celowościowej. Wskazuje się, że kolejne nowelizacje u.d.w. świadczą o tym, że zamiarem ustawodawcy było objęcie wsparciem w formie dodatku węglowego jak największej liczby gospodarstw domowych, czemu służyć ma odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (por. wyrok WSA w Gliwicach z 5 maja 2023 r., II SA/Gl 210/23, opubl. w CBOSA). Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do dodatku węglowego gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.
Nie bez znaczenia dla interpretacji art. 2 ust. 3c u.d.w. pozostaje też okoliczność, że przepisy art. 2 ust. 3c – 3e u.d.w. obowiązują od dnia 3 listopada 2022 r., a brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach dotyczy maksymalnie terminu 30 listopada 2022 r. Uwzględniając konieczność przygotowania niezbędnej dokumentacji dla zainicjowania odpowiedniej procedury prowadzącej do ustalenia odrębnego adresu, poważne wątpliwości budzi obowiązek dokonania powyższego w terminie do dnia 30 listopada 2022 r.
Zgodzić się należy ze Skarżącym, że brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania może wynikać z obiektywnych przyczyn, niezależnych od strony. Wobec tego brak złożenia wniosku o nadanie dodatkowego/nowego numeru porządkowego dla nieruchomości pozostaje bez wpływu na prawo do uzyskania dodatku węglowego. Ponadto fakt, że ustalanie numerów porządkowych oraz zakładanie i prowadzenie ewidencji miejscowości, ulic i adresów należy do zadań gminy sprawia, że organy z urzędu posiadają wiedzę czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Tym samym nie ma potrzeby, aby strona składała wniosek o nadanie nowego numeru porządkowego, wystarczy oświadczenie strony albo też zaświadczenie z urzędu (por. wyrok WSA w Łodzi z 23 maja 2023 r., II SA/Łd 299/23; wyrok WSA w Gdańsku z 11 maja 2023 r., III SAB/Gd 69/23 - opubl. w CBOSA).
Dokonanie błędnej wykładni przepisu prawa materialnego, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, należy zakwalifikować jako naruszenie wyrażonej w art. 6 k.p.a. zasady praworządności. Doprowadziła ona bowiem do usankcjonowania nałożenia na Skarżącego obowiązku, który nie wynika z przepisów u.d.w. Pozbawione podstaw prawnych pozostaje bowiem uzależnienie przyznania Skarżącemu prawa do dodatku węglowego od przesłanki, która nie została wyartykułowana przez ustawodawcę.
Wskutek dokonania błędnej wykładni art. 2 ust. 3c i ust. 3d u.d.w. w rozpoznawanej sprawie doszło także do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl zasady ustalonej w art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji zobowiązane są prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Organy administracji publicznej winny kierować się zasadą prawdy obiektywnej co oznacza, że z urzędu powinny podejmować wszelkie działania zmierzające do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Ustanowiona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organy na przekonujących podstawach wskazanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, tak by nie przekształciła się w ocenę dowolną, nie dającą się logicznie uzasadnić w świetle całości materiałów zebranych w sprawie. W konsekwencji doszło także do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. albowiem bez przeprowadzenia merytorycznej oceny istotnych okoliczności sprawy, dowodów zgromadzonych w aktach sprawy jak i przepisów prawa utrzymano w mocy decyzję Organu pierwszej instancji.
Organy obu instancji na żadnym etapie postępowania nie informowały Skarżącego o możliwości wykazania spełnienia przesłanki z art. 2 ust. 3c u.d.w. poprzez złożenie oświadczenia o braku możliwości ustalenia odrębnego adresu w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. Organy tym samym naruszły wynikającą z art. 9 k.p.a. zasadę informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
W realiach rozpoznawanej sprawy organy nie przeanalizowały kwestii możliwości ustalenia odrębnego adresu dla lokalu Skarżącego w kontekście uregulowań rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 21 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów (Dz. U. z 2021 r. poz. 1368). Organy nie wzięły też pod uwagę, czy Skarżący legitymuje się tytułem prawnym do nieruchomości, który uprawniałby go do podjęcia jakichkolwiek kroków zmierzających do uzyskania odrębnego adresu dla zajmowanego przez niego lokalu.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni wskazania wynikające wprost z niniejszego uzasadnienia, a rozpoznając wniosek Skarżącego o przyznanie dodatku węglowego uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię art. 2 ust. 3c i ust. 3d u.d.w., zważając by nie naruszono przepisów procedury administracyjnej.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ Skarżący, zwolniony z mocy ustawy od kosztów sądowych i działający osobiście, nie wykazał aby w związku ze sprawą poniósł wydatki niezbędne do celowego dochodzenia swych praw (art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI